پاورپوینت کامل استنطاق قرآن چیست و آیا در دانش فقه نیز کاربرد دارد؟ ۵۴ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل استنطاق قرآن چیست و آیا در دانش فقه نیز کاربرد دارد؟ ۵۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۵۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل استنطاق قرآن چیست و آیا در دانش فقه نیز کاربرد دارد؟ ۵۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل استنطاق قرآن چیست و آیا در دانش فقه نیز کاربرد دارد؟ ۵۴ اسلاید در PowerPoint :

پاسخ اجمالی

قرآن کریم، راه حل‌ها و راه‌کارهایی برای مسائل و مشکلات جوامع بشری دارد. طلب کردن پاسخ برای این مسائل از قرآن، به صورت موضوعی و بـه مـدد آیـات را می‌توان «استنطاق قرآن» نامید؛ و روش‌هایی مانند: تفسیر قرآن به قرآن، تفسیر موضوعی، تأویل و استنباط، را می‌توان جنبه‌‌هایی از استنطاق قرآن دانست؛ تمام اندیشمندان در هر رشته‌‌ای از جمله فقها نیز می‌توانند از فرایند استنطاق قرآن بهره گیرند؛ چنان‌که کار فقها در برداشت و استنباط احکام از آیات قرآن را می‌توان نمونه‌ی عملی «استنطاق قرآن از منظر فقه» دانست.

پاسخ تفصیلی

استنطاق در لغت

 استنطاق، مصدر باب استفعال از «نطق» بـه معنـای طلـب نطـق کـردن اسـت و برخـی استنطاق فرد را به معنای سخن گفتن با او دانسته‌اند.[۱]

استنطاق در اصطلاح حقوق و قانون

 استنطاق در اصطلاح حقوق‌دان‌ها، به معنای گزارش خواسـتن اسـت، تـا در نهایت و به گونه‌ا‌ی پاسخ پرسش‌ها را بیابند. همچنین گفته‌‌اند: «اسـتنطاق اصـرار در سـؤال است». سبب این‌که از «بازجویی» به استنطاق تعبیر کرده‌‌اند، این است که در بازجویی، سؤال شونده به راحتی نمی‌خواهد چیزی بگوید، ولی مطالبی بـرای گفـتن دارد که باید با سؤال‌‌های کلیدی، و پافشاری، آن‌را از او بیرون کشید.[۲]

استنطاق در روایات

تعبیر «استنطاق» در برخی از روایات نیز به کار رفتـه اسـت؛ مانند: استنطاق عقل؛ امام باقر(ع) فرمود: «لَمَّا خَلَقَ اللَّـهُ الْعَقْلَ اسْتَنْطَقَهُ…»؛[۳] (خدا هنگامی که عقـل را آفرید، از او بازپرسـی کـرد). و یا در مورد داستان خضر(ع) و حضرت موسی(ع) نیز در روایات، تعبیر اسـتنطاق به کار رفته است.[۴]

نطق قرآن

پیش از پرداختن به معنا و مقـصود از اسـتنطاق قرآن، بررسـی «نطق قرآن»، لازم و ضروری است:

 در مورد نطق و سخن گفتن قرآن، سه دسته روایات وجود دارد.

1. برخی از روایات ناطق بودن قرآن را نفی می‌کند، مانند آن‌که امام علی(ع) می‌فرماید: «…ذَلِکَ الْقُرْآنُ فَاسْـتَنْطِقُوهُ وَ لَنْ یَنْطِقَ لَکُمْ أُخْبِرُکُمْ عَنْهُ إِنَّ فِیه عِلْمَ مَا مَضَى وَ عِلْمَ مَا یَأْتِی إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَهِ وَ حُکْـمَ مَا بَیْنَکُمْ وَ َبیَانَ مَا أَصْبَحْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ فَلَوْ سَأَلْتُمُونِی عَنْهُ لَعَلَّمْـتُکُمْ»؛ [۵]

قرآن را استنطاق کنید؛ هرگز برای شما سخن نمی‌گوید؛ من به شما خبـر می‌دهم؛ علم گذشته و علم آینده تا روز قیامت و حکم آنچه میان شما است و بیان آنچه در باره‌‌اش اخـتلاف داریـد، در قـرآن وجود دارد. و اگـر دربـاره‌ی آن از مـن بپرسید، به شما خواهم آموخت.

2. اما پاره‌‌ای از روایات، قرآن را ناطق معرّفی می‌کند. در این مورد نیز از امام علی(ع) نقل شده است: «خـدا پیامبری راهنما را با کتابی گویا و دستوری استوار بر انگیخت».[۶] «کتـاب خدا در میان شما سخن‌گویی است که هیچ‌گاه زبانش از حق‌گویی خسته نگردد».[۷]
3. برخی از روایات، میان صمت و نطق قرآن جمع کرده اسـت. امام علی(ع) فرمود: «دین(قرآن و سنّت نبوی) در میان آنان(اهل‌بیت) گواهی صادق و ساکتی سخن‌گو است».[۸] «قرآن، فرمان دهنده و بازدارنده و خاموشی گویا است که حجّت خدا بر بندگان او است».[۹]

جمع بین روایات

در جمع بین این روایات و در پاسخ این سؤال که این سه دسته روایات چگونه قابل جمع‌اند؟ یعنی چگونه قرآن هم خاموش است و هم سخن‌‌گو؟

برخی بر این نظرند کـه: «قرآن، خاموش است؛ یعنی به خودی خود سخن نمی‌گوید؛ بلکه ناگزیر باید مترجم داشته باشد؛ پس در ظاهر ساکت است، ولی در معنا، ناطق‌ترین ناطقان است؛ زیرا همـه‌‌ی اوامـر و نـواهی و آداب، بـر اسـاس آن و متفرّع بر آن است.[۱۰] به بیان دیگر، قرآن از آن جهـت کـه حـروف و اصوات است، خاموش است؛ اما از آن جهت که در بردارنده‌ی اخبار و امر و نهی و نـدا و دیگر اقسام کلام است، مانند سخن‌گو است.[۱۱]

به تعبیر روشن‌تر، مقصود از نفی نطق از قرآن، نطق جوارحی و ظاهری است؛ اما نطق غیر جـوارحی بـرای قـرآن ثابت است. امام علی(ع) می‌فرماید: «کتاب خدا… برخی از آن به کمـک برخی دیگر سخن می‌گوید و پاره‌ای از آن بر پاره‌‌ای دیگر گواهی می‌دهد».[۱۲]

مراد از استنطاق در محافل علمی

در محافل علمی روز وقتی سخن از «استنطاق» می‌شود، منظور، برآوردن سخن از متن است؛ و در واقع یکی از سطوح هرمنوتیک(فـنّ تفـسیر و فهـم معنـا یـا معانی متن) است.[۱۳]

هرمنوتیک در سـطح «اسـتنطاق»، بـا معانی پنهان، ضمنی و مبهم متن سر و کار دارد. متن در این حالت، قابلیت‌‌هایی دارد کـه آشکار نیست و در شرایط معینی آشکار می‌شود. معنا در استنطاق نیـز ماننـد «نطـق» مؤلِّف محور است و تنها تفاوت آن با «نطق»، این است که در این‌جا سـخن را بایـد از متن بیرون آورد؛ شرایطی که قابلیت متن را آشکار می‌کند، سؤال‌‌های جدیدی است کـه در برابر متن قرار گرفته و پاسخ می‌طلبد؛ از ایـن‌رو، در اسـتنطاق، سـؤال از خواننـده‌ی متن، و جواب از متن است.

فایده یا ضرورت استنطاق این است که یک متن، ممکن است بـا سـپری شدن زمان و پیدا شدن شرایط زمانی و فرهنگی جدید، در برابر سؤال‌‌های جدیدی قـرار گیرد که در زمان تدوین متن مطرح نبود. ایـن‌گونـه پرسش‌ها، در مـتن مطـرح نیستند؛ امّا ممکن است متن به طور بالقوّه، پاسخی برای آنها در خود داشته باشد.[۱۴]

 استنطاق قرآن

به نظر می‌رسد بهره گرفتن از محتـوای جـامع و غنـی قرآن، در گرو استنطاق قرآن است؛ از این‌رو، بحث و بررسی این مسئله، امری ضـروری و سودمند خواهد بود. از برخی آیات و روایات می‌توان ضـرورت اسـتنطاق قـرآن را به دست آورد. به عنوان نمونه، قرآن در برخی از آیات خود را «مکنون و نهفته»[۱۵] معرفی می‌کند؛ و پیامبر اکرم(ص) دستور داد قرآن را بخوانیم و معانی آن‌را آشکار کنیم.[۱۶]

معانی استنطاق قرآن

بر اساس آرای مفسّران و شارحان احادیث اهل‌بیت(ع)، معانی زیـر بـرای «استنطاق قرآن» قابل ذکر است:

1. تفسیر قرآن به قرآن

 گروهی از مفسّران، از جمله علامه طباطبائی، تفسیر قرآن به قرآن را مصداق «اسـتنطاق قرآن» دانسته‌‌اند. وی در این باره می‌گوید: «کسی که کتابی با این جایگـاه را تفـسیر مـی‌کنـد و آن‌را در مقاصـد و مطالبش مورد استنطاق قرار می‌دهد، واجب است که آن‌را در سخنش صادق بداند».[۱۷] وی می‌گوید: «برخی از آیات قرآن، در دفع مشکل برخـی آیـات دیگـر کفایت می‌کند و پاره‌‌ای از آن، از پاره‌‌ای دیگر که بر برخی فهم‌‌ها مشتبه شده است، رفع تشابه می‌کند؛ از این‌‌رو، پژوهش‌گری که در صدد جست‌وجوی مراد و مقصد قرآن است، لازم است برای فهم معنای یک آیه، از آیات دیگر قرآن کمک بگیرد، و از بعضی برای بعـضی دیگر شاهد آورد، و پاره‌ای آیات را برای آیات دیگر، مورد استنطاق قرار دهد».[۱۸]

۲. تأویل قرآن

 تأویل از ریشه‌ی «أوْل» به معنای رجوع است. و گفته‌‌اند: «کلام را تأویل برده، یعنی آن‌را تفـسیر کرد».[۱۹] البته برخی بر این باورند که: تأویل، بازگرداندن کلام از معنای ظاهری، به معنای پنهان‌‌تر است که از «آل یؤول» گرفته شده است.[۲۰]

در هر صورت، بعضی از محققان نیز که از روش استنباطی خاصی بـا عنوان منهج تأویل (= منهج استنطاق) سخن می‌گوید، استنطاق قـرآن را همـان تأویـل قرآن می‌داند. او در تعریف تأویل می‌گوید: «تأویل، عبارت است از تفسیر آیه‌ی قرآن بـه وسیله‌ی آیه‌ی دیگر، از طریق پیوند آیه‌‌ی متشابه به آیه‌ی محکم، بر اساس تشابه و تماثلی که میان آن دو برقرار است. چنان‌که با استقراء تماثل(شـباهت) وجـوه آیـات دگرگـون می‌شود و نظمی پیدا می‌کند که در پی آن پاسخ استفتاء [و استنطاق] به دست می‌آید». به نظر وی منهج و روش «استنطاق قرآن»، همان روش «تأویل قرآن» است. هر چند با تعریفی که وی از تأویل به دست می‌دهد، با تفسیر قرآن به قرآن یکـی می‌شود، ولی با توجّه به نمونه‌‌هایی که او از اِعمال استنطاق و تأویـل ذکـر کـرده اسـت، دامنه و شیوه‌‌ی تفسیر قرآن بـه قـرآن از سـوی وی، بـا تفـسیر قـرآن بـه قـرآن علامـه طباطبائی، متفاوت به نظر می‌رسد؛ علامه در تفسیر خود، پیوند آیات را از جهات متعدّد در نظر دارد، ولی در روش وی برای استنطاق قرآن، پیونـد واژگـانی محتـوای قـرآن برجستگی بیشتری دارد.[۲۱]

به بیان دیگر می‌توان گفت: قرآن، آیینه‌‌ای است که ساختمان وجود را بـا همه‌ی ویژگی‌هایش منعکس می‌کند. همان طور که استنطاقِ نظام تکـوین و طبیعـت و ترکیب موادّ مختلف و حلّ کردن برخی در برخی بر اساس فرمول