فایل ورد کامل ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان اکراد و تراکمه ۲۴ صفحه در word

توجه : به همراه فایل word این محصول فایل پاورپوینت (PowerPoint) و اسلاید های آن به صورت هدیه ارائه خواهد شد

 فایل ورد کامل ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان اکراد و تراکمه ۲۴ صفحه در word دارای ۲۴ صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد فایل ورد کامل ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان اکراد و تراکمه ۲۴ صفحه در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان اکراد و تراکمه ۲۴ صفحه در word،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن فایل ورد کامل ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان اکراد و تراکمه ۲۴ صفحه در word :

مقاله ساماندهی جایگاه عشایر در توسعه استان گلستان (اکراد و تراکمه)

چکیده:

جامعه عشایری استان گلستان را دو تیپ از عشایر کوچنده اکراد (شمال خراسان رضوی و خراسان شمالی) و عشایر کوچنده تراکمه تشکیل می دهند. قلمرو زیستی این عشایر حدود ۳۷۰ هزار هکتار از مراتع بخش های داشلی برون و مراوه تپه از شهرستان های گنبد و کلاله را در بر می گیرد. بر اساس آخرین سرشماری عشایر کوچنده در سال ۱۳۸۷، عشایر کرد در قالب ۲۱ طایفه مستقل و ۱۹۸۷ خانوار و ۱۰۹۹۱ نفر به این استان وارد می شوند که این تعداد با توجه به شرایط مختلف متغیر است. همچنین عشایر ترکمن شامل ۳ ایل یموت، طوایف مقدس و گوگلان با ۱۵۵۲ خانوار و جمعیتی معادل ۹۶۹۶ نفر می باشند. جمعیت ۲۰۶۸۷ نفری عشایر گلستان، با دارا بودن حدود ۷۳۵۰۰۰ راس دام سبک سهم بسزایی در اقتصاد و توسعه استان داشته و سالانه حدود ۴۳۵۰ تن گوشت قرمز، ۳۳۰۸ تن شیر، ۱۰۲۹ تن پشم، ۳۸۰ تن کشک و حدود ۲۰۵۰۰ مترمربع انواع مختلف صنایع دستی (گلیم، جاجیم، پلاس، قالی، سفره و …) تولید می کنند که میزان تولیدات گوشت و مواد لبنی عشایر با توجه به نوسانات بارندگی های سالانه و تولید علوفه مرتع، متغیر است. مدیریت امور عشایر گلستان جهت برنامه ریزی در راستای چشم انداز ۲۰ ساله، در حال مطالعه و تدوین برنامه جامعه عشایری بر اساس مدل SWOT می باشد. در این مطالعه ابتدا نقاط ضعف، قوت و فرصت ها و تهدیدات جامعه عشایری شناسایی گردید و سپس بر اساس تجربیات و دانش کارشناسان و کارمندان، استراتژی SO (تهاجمی) انتخاب و طرح ها و پروژه هایی برای توسعه جامعه عشایری پیشنهاد گردید.

مقدمه:

دکتر منصور مصداقی کتاب «مرتعداری در ایران» خود را به عشایر تقدیم کرده است؛ عشایری که برای یافتن علف و مرتع، رنج کوچ را به جان خریده اند (۶). زندگی عشایری، هم نگاه زیباشناسانه می طلبد و هم آسیب شناسانه. باور داشته باشیم که عشایر، مشاعر طبیعتند و هر چادر عشایری، یک کارخانه کوچک تولید مواد پروتئینی و صنایع دستی است و کوچ، ضمانت ماندگاری فرهنگ عشایر است.

سوابق بررسی ها و جمع بندی مطالعات پیشین

مطالعات انجام شده در خصوص جامعه عشایری استان عمدتاً از طرف مدیریت امور عشایر استان اجرا گردیده است. مطالعات جامع و تفضیلی زیست بوم عشایری آق تقه (شمال اترک)، مطالعات جامع و تفصیلی زیست بوم های آی تمر و یکه چنار (جنوب اترک)، مطالعات سامان دهی و برنامه ریزی بهارمیدان (جنوب اترک) و مطالعات طراحی شهرک دشت تقر (شمال اترک) از جمله مطالعات انجام شده از طرف این مدیریت می باشند. مطالعات کلی تر نظیر مطالعات عشایر شمال خراسان و گلستان (از طرف اداره کل امور عشایر استان خراسان) و مطالعات قدیمی تر نظیرطرحهای مرتعداری آجی سو و یکه چنار (با تأکید بر مطالعات مرتع) توسط جهاد انجام شده است.

تاریخچه عشایر کُرد:

علت کوچ عشایر اکراد از منطقه غرب کشور به خراسان ناشی از ناآرامی هایی بود که در زمان شاه عباس صفوی قبل از سال ۹۵۸ شمسی در استان خراسان به وجود آمده بود؛ هجوم مصیبت بار ازبک ها، ترکتازی ترکمن ها، تحریکات و تجاوزات روسیه تزاری و در نتیجه بروز ناامنی های مداوم در شهرهای خراسان برای حکومت مرکزی ایران، مسائل و معضلاتی را به وجود آورد.

تاریخچه عشایر ترکمن:

مرکز اولیه ترکمن ها، حوزه سیحون در شوروی سابق بوده است. تراکمه به گله داری اشتغال داشته و مرتبا در حال کوچ بودند. یک دسته از آن ها پس از نقل مکان های متعدد و طولانی در سال ۵۰۰ هجری (۱۱۰۰ میلادی) به سواحل دریای خزر رسیدند و در قرن نهم هجری، حوالی رود اترک و دشت گرگان را برای زندگی دائمی خود برگزیدند. امروزه بیشتر ترکمن های ایران از شرق دریای خزر تا مراوه تپه و از جنوب شرقی تا کوه های پالیزان، یعنی دشت گرگان و نوار مرزی ایران و ترکمنستان ساکن هستند. طویاف مهم ترکمن ها شامل یموت، گوگلان و تکه بوده و یموت خود به یموت های چاروا (رمه دار) و یم.ت های چمورا (کشاورز) تقسیم می شوند. وجود درگیری ها و کشمکش های بین تراکمه و دول مرکزی ایران، عامل اساسی جابه جایی ها و کوچ ترکمن ها بوده است.

مسیرهای کوچ (ایلراه های) عشایر کرد:

عشایر کرد از سه مسیر به عنوان ایلراه برای کوچ به مراتع مراوه تپه استفاده می کنند. اولی راهی است که از از محل پاسگاه خشتلی شروع و به کوه های پالیزان و از آنجا به دادلی غزنین و آق تُقه تا منطقه چات ختم می شود. مسیر دوم، راه شلمی است که از طریق شهرستان بجنورد و آشخانه به سوی مراوه تپه در ارتفاعات شلمی سرازیر می شوند. اکراد این مسیر از مراتع یکه چنار، چناران و سوزش استفاده می کنند. راه سوم، راه گلیداغی و کلاله در شمال پارک ملی گلستان و جاده گرگان به مشهد است. البته این راه در سال های اخیر به علت مواجه شدن گله های اکراد با مسیرهای زراعتی، کمتر استفاده می شود. (۲)

ساختار اقتصادی

عشایر استان گلستان با استفاده از منابع تجدیدشونده (مراتع) همه ساله میزان زیادی گوشت، پشم و فراورده های لبنی تولید می کنند. علاوه بر تأمین فراورده های فوق و ایجاد ارزش افزوده ی قابل ملاحظه، این بخش از فعالیت به ویژه در منطقه ی کلاله و گنبد به عنوان یک اقتصاد پایه محسوب شده و اشتغالات اصلی و جنبی زیادی ایجاد می کند. واحدهای تولید و تأمین نهاده های دامی و خدمات مرتبط با آن و خدمات دامی از جمله فعالیت هایی هستند که در این ارتباط ایجاد اشتغال می نمایند. سامان دهی به وضع عشایر کوچنده ی استان می تواند منجر به توسعه ی بسیاری از بخش های اقتصادی استان گردد. از این رو شناخت نقش عشایر در اقتصاد استان جهت استفاده از توان های آنها در توسعه به عنوان یک ضرورت جهت استفاده از فرصت های توسعه فراروی مسئولین اجرایی و پژوهشی استان قرار دارد.

-زمینه های فعالیت

زمینه غالب فعالیت در بین عشایر را دامداری تشکیل می‌دهد . علاوه بر آن ، زراعت و باغداری ، خدمات و صنایع دستی نیز از فعالیت هایی است که در میان عشایر رواج دارد .

– دامداری : طبق نتایج سرشماری عشایر کوچنده ۷۷ عشایر استان در این سال دارای ۲۵۰ هزار رأس دام داشتی بوده اند که غالب آنها (بالغ بر حدود ۹۸ درصد) میش بوده و بقیه را بز تشکیل می‌داد.

-زراعت و باغداری : عشایر کوچنده منطقه مورد مطالعه که خاستگاه آنان استان خراسان می‌باشد، در استان گلستان فاقد زمین زارعی و باغی بوده و اراضی زراعی و باغات آنان کلاً در منطقه ییلاقی شان (استان خراسان) قرار دارد.

– خدمات : در طی سال های گذشته به دنبال افزایش جمعیت و محدودیت منابع از یک سو و آشنایی بیشتر عشایر با جوامع شهری و روستایی از طرف دیگر، گسترش فعالیت‌های خدماتی قابل ملاحظه بوده است. اشتغال عشایر در بخش خدمات در مشاغلی چون چوبداری، چوپانی، کارگری ساده، رانندگی و کارمندی می‌باشد. این اشتغالات در بین جوانان و تحصیل کرده ها بیشتر رواج دارد.

– صنایع دستی : صنایع دستی عشایر عمدتا شامل بافت فرش و سیاه چادر می‌باشد که هر دوی آن توسط زنان انجام می‌شود ولی به غیر از آن در مقیاس اندک بافت جوال، چادر شب و خورجین نیز رواج دارد. بافت فرش شامل گلیم ، جاجیم و قالی می‌باشد و سالانه حدود ۶۰۰ متر مربع فرش جهت خود مصرفی یا فروش بافته می‌شود.

– اشتغال

طبق نتایج حاصل از جمع بندی مطالعات زیست بوم های عشایری آق‌تقه،‌ آی‌تمر و یکه چنار ، ۷۷/۵۴ درصد از جمعیت عشایر کوچنده در سن اشتغال قرار دارند. ۵/۶۹ درصد از جمعیت فعال ( ۰۷/۳۸ درصد از کل ) شاغل بوده و درصد افراد بیکار از کل جامعه بالغ بر ۸/۱ است . پایین بودن میزان اشتغال به جهت وجود بیکاری پنهان در جامعه مورد مطالعه می‌باشد. شایان ذکر است که بار تکفل نظری ۸/۱و بار تکفل واقعی ۶/۲ می‌باشد.

تولیدات جامعه عشایری گلستان:

جمعیت ۲۰۶۸۷ نفری عشایر گلستان، با دارا بودن حدود ۷۳۵۰۰۰ راس دام سبک (۴)، سهم بسزایی در اقتصاد استان داشته و سالانه حدود ۴۳۵۰ تن گوشت قرمز، ۳۳۰۸ تن شیر، ۱۰۲۹ تن پشم، ۳۸۰ تن کشک و حدود ۲۰۵۰۰ مترمربع انواع مختلف صنایع دستی (گلیم، جاجیم، پلاس، قالی، سفره و …) تولید می کنند (۱) که میزان تولیدات گوشت و مواد لبنی عشایر با توجه به نوسانات بارندگی های سالانه و تولید علوفه مرتع، متغیر است.

عشایر همچنین سالانه ۴۸۰ تن انواع میوه (در سطح ۹۶ هکتار باغ) و ۲۰۰۱۴ تن محصولات زراعی ]اغلب گندم و جو و در سطح ۲۳۹۳۲ هکتار[ تولید می کنند. (۱)

– پشم و مو : در نواحی ایکه عشایر به نگهداری دام های کوچک نظیر گوسفند و بز می پردازند، پشم و مو و اهمیت پیدا می کند (مشیری و مولایی: ۷۹، ص ۹۶).

– فراورده های لبنی : با توجه به اینکه بطور متوسط از هر رأس گوسفند زایا در طی یک سال ۲/۲۳ کیلوگرم و از یک رأس بز زایا سالانه ۴۱ کیلوگرم شیر به دست می آید،

– سایر تولیدات دامی : سایر تولیدات دامی عشایر به غیر از گوشت، پشم و شیر می توان از پوست و کود طبیعی صحبت کرد. تحقیقات نشان داده است که از هر رأس میش در طی یک سال حدود ۴۰ کیلوگرم کود طبیعی (به غیر از کودهای ریخته شده و پخش شده در مزارع) به دست می آید که این رقم در مورد بزها ۳۰ کیلوگرم می باشد (قنبری: ۱۳۶۷، ص ۸۸).

– نهاده های دامی مورد مصرف
در طی دهه های اخیر دو عامل باعث شده است که تعداد دام استفاده کننده از مراتع با ظرفیت مراتع برابری نداشته باشند که یکی تغییر در اهداف تولید و دیگری کاهش کیفیت و کمیت علوفه ی مراتع بوده است.
– هزینه های مرتبط با دامداری
عشایر کوچنده ی استان به غیر از خرید علوفه های دامی هزینه های دیگری را نیز در ارتباط با دامداری انجام می دهند که شامل هزینه های حمل و نقل، چوپانی، خرید و تعمیر وسیله نقلیه، هزینه ی ساخت و تعمیر آغل، هزینه های نگهبانی در تابستان، هزینه های مربوط به استخدام کارگر، هزینه های تأمین آب دام و هزینه های مربوط به داروی دامی می باشد.

– خریدهای روزمره خانوارهای عشایری
خریدهای روزمره و معمولی خانوارها به دو گروه دخانی- خوراکی و غیرخوراکی- غیردخانی تقسیم می شود. کل میزان خرید مواد خوراکی- دخانی عشایر مورد مطالعه در طی سال ۸۵ بالغ بر ۲۶۵۶۳۱۱ میلیون تومان بوده است که از این میزان بالغ بر ۴۱/۱۱ درصد آن به مبلغ ۳۰۳۰۵۷ میلیون تومان از مراکز داخل استان گلستان خرید شده است.

خدمات مدیریت امور عشایر استان گلستان:
مدیریت امور عشایر استان گلستان و شبکه تعاونی های عشایر استان ]در قالب ۸ شرکت تعاونی (۴ شرکت کُرد و ۴ شرکت ترکمن) و یک اتحادیه[، امر خدمات رسانی به این بخش از جمعیت عشایری استان را بر عهده دارند (۱).

میدان دام گنبد:
میدان فروش دام گنبد در راستای ایجاد یک مرکز خرید و فروش مطمئن دام مجهز به تأسیسات و امکانات رفاهی مبتنی بر رعایت اصول و روش های علمی و بهداشتی در سال ۱۳۷۲ تأسیس شده و یکی از سه میدان دام مطرح کشوری می باشد.

نتیجه گیری و پیشنهادات:
ساختار اقتصادی
عشایر استان گلستان با استفاده از منابع تجدیدشونده (مراتع) همه ساله میزان زیادی گوشت، پشم و فراورده های لبنی تولید می کنند. علاوه بر تأمین فراورده های فوق و ایجاد ارزش افزوده ی قابل ملاحظه، این بخش از فعالیت به ویژه در منطقه ی کلاله و گنبد به عنوان یک اقتصاد پایه محسوب شده و اشتغالات اصلی و جنبی زیادی ایجاد می کند. واحدهای تولید و تأمین نهاده های دامی و خدمات مرتبط با آن و خدمات دامی از جمله فعالیت هایی هستند که در این ارتباط ایجاد اشتغال می نمایند. سامان دهی به وضع عشایر کوچنده ی استان می تواند منجر به توسعه ی بسیاری از بخش های اقتصادی استان گردد. از این رو شناخت نقش عشایر در اقتصاد استان جهت استفاده از توان های آنها در توسعه به عنوان یک ضرورت جهت استفاده از فرصت های توسعه فراروی مسئولین اجرایی و پژوهشی استان قرار دارد.
پیشنهادات
الف) راهبردهای بلندمدت و میان مدت (استراتژی ها)
جامعه ی عشایری کوچنده ی استان گلستان نیز همانند سایر عشایر کوچنده ی کشورمان در شرایط سختی زندگی کرده و از بسیاری جهات از استانداردهای معمول به دور می باشد. همچنین شیوه ها و فنون تولید سنتی باعث پایین بودن بهره وری در پروسه ی فعالیت های تولیدی آنها می گردد. از طرف دیگر مناطق عشایری استان که عمدتاً در بخش های مراوه تپه و داشلی برون قرار دارند، از مناطق کم توسعه و محروم استان تلقی می شود. اجرای برنامه های توسعه و سامان دهی اقتصادی فعالیت های تولیدی عشایر و فعالیت های وابسته به آن باعث افزایش درآمد عشایر، افزایش درآمد بومی منطقه و توسعه ی منطقه ای در استان خواهد شد. علاوه بر آن بخش دامداری در مناطق عشایری به عنوان اقتصاد پایه در آن محسوب شده و توسعه ی آن منجر به توسعه ی فعالیت های دیگر شده و در نهایت نه تنها به توسعه ی اقتصادی و پویایی منطقه، بلکه به توسعه ی اقتصادی و پویایی کل استان مساعدت خواهد کرد. از این رو اجرای برنامه های ساختاری در مناطق عشایری استان در بخش توسعه ی اقتصادی عشایری به شرح زیر لازم الاجرا می باشند.
منابع:
۱- بروشور گزارش عملکرد مدیریت امور عشایر استان گلستان در برنامه توسعه چهارم. ۱۳۸۸.
۲- توحدی، کلیم الله. ۱۳۶۸. دگرگونی مراتع عشایر کرد خراسان در چهارصد سال اخیر. فصلنامه عشایری ذخایر انقلاب. شماره ۶. دبیرخانه شورای عالی عشایر ایران.