توضیحات:

چکیده ۱
مقدمه ۱
پیشینه تحقیق ۳
اهداف تحقیق ۳
هدف اصلی ۳
اهداف فرعی ۴
اهمیت و ضرورت تحقیق ۴
مبانی نظری تحقیق، چالشها و مشکلات عمده صنعت زعفران ایران در تجارت جهانی : ۵
قلمرو مکانی تحقیق، منطقه زیر کشت ۹
قلمرو قضایی و حقوقی ۱۱
ابزارهای گردآوری داده‌ها و ارقام ارائه شده ۱۲
نتیجه‌‌گیری و پیشنهادها ۱۸
منابع ۲۰

چکیده
گیاهان دارویی که بصورت گسترده در کشورمان تحت کشت و تولید قرار گرفته است یکی از منابع بسیار ارزشمند محسوب می شوند که در صورت توجه به کشت و توسعه و بهره برداری بهینه می توانند نقش مهمی را در بهداشت و سلامتی جامعه، به کار گیری نیروی انسانی بیکار و به تبع آن اشتغالزایی موثر در مناطق فقیر، توسعه صادرات غیر نفتی و در نهایت به توسعه اقتصادی کشورمان بی‌انجامد. زعفران از لحاظ طبقه بندی جزء گیاهان دارویی محسوب شده و هدف از کشت و تولید زعفران، صادرات می باشد مهمترین کاربرد زعفران در مصارف خوراکی ، صنعتی و دارویی حایز اهمیت فراوان است. مزیت‌های ویژه این محصول ارزشمند باعث گردیده که جایگاه ویژه ای از لحاظ کشت و نولید در مناطق خاصی از کشور مان مورد توجه واقع گردد. زعفران ازجمله ی محصولات کشاورزی مبادله ای صادراتی می باشد که در صادرات کشاورزی ایران نقش مهمی را ایفاء می‌کند و توانسته است از رقابت پذیری بین المللی برخورداربوده و به بازارهای جهانی راه یابد و درآمد ارزی بالایی برای کشورمان کسب نموده و در توسعه اقتصادی کشورمان نقش مهمی را داشته باشد. بنابراین لزوم عنایت خاص به عوامل موثر بر ارتقاء صنعت زعفران در بازارهای جهانی با توجه به راهکارهای موجود میتواند راهگشای موثری در ارزآوری از طریق توسعه صادارت به داخل کشور و به تبع آن توسعه اقتصادی داشته باشیم.
هدف کلی این تحقیق، شناسایی چالش‌های پیش‌روی بازاریابی و صادرات زعفران است که ابتدا نگاهی گذرا به این محصول انداخته و در نهایت پیشنهادهایی برای تفکیک بخش آماده سازی محصول های کشاورزی جدایی از بحث تولید و همچنین صادرات این کالا به همراه نمودار و آمارها، مطرح خواهد شد.
کلید واژه : زعفران، صادرات زعفران، طلای سرخ، کشاورزی، تجاری

مقدمه
زعفران یکی از گیاهان مهم تجاری ایران است که اگر به آن بها داده شود قطعا پتانسیل های بالقوه آن جهت صادرات به بالفعل تبدیل می شود. اما راه های دست و پا گیری که امروزه د صنعت زعفران وجود دارد و مشکلاتی از جمله صادرات باز و بدون بسته بندی ایران، مشکلات گمرکی و موارد این چنینی وجود دارد که تجارت زعفران را با مشکلات جدی مواجه کرده است. ایران به عنوان بزرگترین صادر کننده زعفران در دنیا باید به فکر افزایش تولید و نتیجتا افزایش صادرات این محصول باشد.
زَعفَران یا زعفران خوراکی( “crocus sativus”) گیاهی است از تیره زنبقیان، چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر است. از وسط پیاز و یا قاعده ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می‌شوند. از وسط برگ‌ها، ساقه گلدار خارج شده که به یک تا سه گل منتهی می‌شود. انتشار جغرافیایی زعفران در ایران شامل استان خراسان ، تربت حیدریه ، قائنات ، فردوس ، بیرجند و گناباد، فارس ، استهبان ، یزد، کرمان، گیلان و مازندران است. در سال‌های اخیر زعفران در کرج و قم نیز کشت شده است. زعفران به عنوان طعم دهنده غذا و برای رنگ پارچه، در کشورهای در حال توسعه و توسط صنعت گران به مقدار زیاد استفاده می‌شود. در طب سنتی، زعفران به عنوان مسکن، خلط آور و معرق، کاربرد دارد.
سابقه‌ی کاشت زعفران در ایران به خصوص زعفران قائنات به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. این گیاه رنگی و گران‌بهای چندین ساله، بدون ساقه‌است و پیاز دارد و چون درخاک کویر به عمل می‌آید، به طلای سرخ و یا طلای کویر شهرت یافته‌است. از هر ۱۱۰ تا ۱۷۰ گل تازه‌ی آن، یک گرم و از حدود ۱۵۰ هزار گل، یک کیلو زعفران خشک به‌دست می‌آید. ایران با متوسط تولید ۹۰ تا ۹۳ درصد از مجموع تولید جهانی زعفران (بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ تن در سال) در این زمینه مقام اول را داراست.
اسپانیا با تولید متوسط ۲۵ تن، مقام دوم و کشورهای هندوستان، جزایر اسپرون روسیه، سنگاپور، مالزی، ژاپن، تایوان، چین، فرانسه، ایتالیا، آلمان، استرالیا و یونان با تولید متوسط ۲۵تن، مجموعاً مقام سوم را به خود اختصاص می‌دهند.
این محصول در سال های اخیر با چالش های فراوانی از جمله پایین بودن تولید و عملکرد و افزایش قیمت، عدم بسته بندی مناسب و توجه به سلیقه مصرف کنندگان و عدم درجه بندی در کیفیت محصول در معرفی به بازار جهانی و توسعه صادرات روبرو بوده است. نتایج حاکی از آن است که تولید زعفران در دو سال اخیر و عملکرد آن در دهه اخیر روند نزولی داشته است که دلیل آن خشکسالی ، سرمازدگی و بارندگی می باشد از طرفی کاهش تولید و وجود واسطه ها به دلیل عدم حمایت دولت از کشاورزان منجر به افزایش قیمت در طی این مدت شده است که این افزایش قیمت در بازار داخل بیشتر از بازار خارج می باشد این مسئله باعث حذف کردن محصول از مصارف داخلی حداقل خانوارها شده است. همچنین روند صادرات وزنی و ارزشی زعفران طی سه برنامه اول ، دوم و سوم توسعه صعودی ولی در برنامه چهارم نزولی بوده است علاوه بر این در تعداد باغات زعفران بالاتر از ۲ هکتار کاهش و کمتر از ۱ هکتار افزایش وجود داشته که این امر تشدید پدیده خرده مالکی را نمایان می سازد.
اصلاح شیوه جداسازی و آماده سازی زعفران موجب شد تا محصولی متفاوت از آنچه تا آن روز تولید می شد وارد بازار شود و تقاضا برای این نوع زعفران هر روز افزایش یافت تا جایی که در سه دهه سطح زیر کشت تا ۱۰ برابر افزایش و ایران رکورد دار جهانی تولید زعفران شد . بدون اغراق تحقق این جایگاه مرهون اصلاح شیوه تولید و فرآوری زعفران ایران بود که برای متقاعد کردن تولید کنندگان نزدیک به ۱۰ سال وقت صرف شد .
هم اکنون به علت تولید با کیفیت زعفران ایران برابر با خواسته خریداران که ناشی از تغییر در فرآوری و خشکاندن درست آن است تقاضای جهانی برای این محصول ارزشمند کشورمان افزایش یافته و به طبع آن ده ها واحد بزرگ و کوچک احداث و با ایجاد اشتغال برای صدها نفر، رکورد تولید و صادرات زعفران ایران به بیش از ۴۰ کشور جهان به ایران عزیزمان تعلق دارد که امیدواریم با ایجاد پایگاه های فرآوری در نزدیکی مزارع و رعایت اصول درست آن در آینده قادر باشیم نیمی از کشورهای جهان را به عنوان هدف صادراتی خود تعیین و به آن نایل شویم.

پیشینه تحقیق
گزارشها نشان میدهند که ۸۲ درصد زعفران ایران به کشورهای امارات متحده عربی، اسپانیا، ترکمنستان، فرانسه و ایتالیا صادر میگردد (قربانی، ۲۰۰۸). این وضعیت در حالی است که بررسیهای آماری پژوهش پاسبان (۱۳۸۵) نشان میدهد که درآمد حاصل از صادرات زعفران، درآمدی ناپایدار است و دلیل ناپایداری، مربوط به تقاضای صادرات آن است نه به عرضه صادرات. خالدی و رحیمزاده (۱۳۸۷) دلیل این امر را رقابتی و مشتریپسند نبودن تولیدات کشاورزی و فقدان راهبرد معین در صادرات کشاورزی میدانند.
ترکمانی (۱۳۷۹) معتقد است که وجود مسائل و مشکلات مختلف در زمینه تولید، فرآوری و بازاریابی زعفران باعث گردیده است که به رغم کیفیت خوب این محصول نسبت به نمونههای خارجی آن، زعفران ایران وضعیت مناسبی در بازارهای جهانی نداشته باشد. شاهرودی و همکاران (۱۳۸۶) یکی از این مشکلات را عدم رعایت اصول و نکات فنی و بهداشتی در مسیر برداشت تا بستهبندی زعفران بیان میکنند که این امر علاوه بر اثرات بدی که بر مصرفکننده میگذارد، موجب میشود که هر ساله مقدار زیادی از محصول گرانبهای زعفران صادراتی غیرقابل مصرف شناخته شده و برگشت داده شود. پاسبان (۱۳۸۵) و حسینی و آهوقلندری (۱۳۸۶) عدم توجه به بازاریابی علمی از قبیل: بسته-بندی، شناخت بازارهای هدف، عدم توجه به استاندارد و سلیقه مشتریان را از مشکلات صادرات زعفران می دانند.