پاورپوینت کامل وصف هشیاری(۳)؛ بررسی ذکر و غفلت در قرآن و حدیث ۷۳ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل وصف هشیاری(۳)؛ بررسی ذکر و غفلت در قرآن و حدیث ۷۳ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۳ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل وصف هشیاری(۳)؛ بررسی ذکر و غفلت در قرآن و حدیث ۷۳ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل وصف هشیاری(۳)؛ بررسی ذکر و غفلت در قرآن و حدیث ۷۳ اسلاید در PowerPoint :

اشاره

در دو شماره گذشته، ضمن بررسی تعریف ذکر، به بیان مصادیق آن در قرآن کریم پرداختیم و سپس انواع ذکر را با استفاده از آیات الهی بیان کردیم. همچنین با توجه به آیات، همراه با شواهد روایی، آثاری را برای ذکر برشمردیم. در این نوشتار، مواردی که در قرآن دستور به ذکر داده شده و همچنین موانع ذکر از نظر قرآن همراه با شواهد روایی به محضر خوانندگان محترم ارائه می شود.

موارد امر به ذکر

در قرآن کریم به آیات متعددی برمی خوریم که در آن ها، دستور به ذکر داده شده است. در یک نگاه کلی می توان این آیات را به دو دسته تقسیم کرد. دست اول آیاتی هستند که یاد پروردگار را مورد امر قرار می دهند و دست دوم، آیاتی هستند که یاد اموری غیر از خداوند را گوشزد می کنند که این امور، متعدد هستند؛ لذا آن ها را ذکر کرده برای هرکدام به اجمال توضیح می دهیم؛ اما به سبب اهمیت یاد خدا و آثار آن، به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.

الف: آیاتی که بر ذکر خدا دلالت می کند

این دسته از آیات، گاهی یاد «خدا» را بدون واسطه مورد امر قرار می دهد و گاهی یاد «اسم خدا» را دستور داده است. همچنین در برخی موارد، تأکید بیشتری بر این یاد دارد و با قید «کثیراً» یاد بسیار را مورد امر قرار داده است که به بررسی این موارد خواهیم پرداخت:

۱. هنگام تصمیم بر انجام کاری در آینده

وَلَا تَقُولَنَّ لِشَیءٍ إِنِّی فَاعِلٌ ذَلِکَ غَدًا * إِلَّا أَن یَشَاء اللَّهُ وَاذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ و… ؛[۱]

در مورد چیزی مگو که آن را فردا انجام می دهم؛ مگر اینکه خدا بخواهد و چون فراموش کردی، پروردگارت را یاد کن و… .

شأن نزول این آیه به نکته ای خاص اشاره دارد. در تفسیر مجمع البیان این چنین گفته شده است:

از پیامبر(ص)، داستان اصحاب کهف و ذوالقرنین را سؤال کردند. آن حضرت وعده داد که روز دیگر پاسخ می دهد؛ ولی «ان شاءالله» نگفت؛ از این رو وحی خداوند بر پیامبر(ص) قطع شد؛ به طوری که به مشقت افتاد. خداوند این آیه را نازل کرد و پیامبر خود را امر فرمود که هرگاه وعده ا ی می دهد، استثنا کند [إن شاءالله بگوید] و مشیت الهی را از یاد نبرد.[۲]

این آیه هشداری به پیامبر(ص) و سرمشقی برای همه مردم می باشد، تا اگر وعده ای می دهند، مشیت الهی را از یاد نبرند و اگر به دلیل فراموشی، جمله «ان شاءالله» را به سخنانی که خبر از آینده می دهد، اضافه نکنند، هر وقت یادشان آمد، جبران کرده و «ان شاءالله» بگویند.

۲. هنگام هجوم شیطان

یکی دیگر از موارد تأکید بر یاد خدا، هنگام هجوم شیطان است. آی ۲۰۱ سور اعراف به این مطلب اشاره دارد، آنجا که می فرماید:

إِنَّ الَّذینَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَکَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُون؛

همانا کسانی که تقوا پیشه کردند، هنگامی که وسوسه ای از سوی شیطان به آن ها رسد، [خدا را] یاد می آوردند و ناگهان بینا شوند.

در مورد اینکه «طائف از شیطان» چیست، باید گفت:

مراد، آن شیطانی است که پیرامون قلب آدمی طواف می کند تا رخنه ای پیدا کرده، وسوسه خود را وارد قلب او کند، یا آن وسوسه ای است که حول قلب می چرخد، تا راهی به قلب باز کند و وارد شود. علامه طباطبائی در تفسیر المیزان ضمن توضیح درباره کلم «طائف»، در ادامه می افزاید که برگشت هردو معنا به یک چیز است و کلم تذکر در اینجا به معنای تفکر است. آری! پرهیزکاران، وقتی شیطان طائف نزدیکشان می شود، به یاد این می افتند که پروردگارشان، خداوند است که مالک و مربی ایشان بوده، همه امور ایشان به دست اوست. پس چه بهتر که به خود او مراجعه نموده و به او پناه ببریم. خداوند هم شر آن شیطان را از ایشان دفع نموده، پرده غفلت را از ایشان برطرف می سازد و ناگهان بینا می شوند.

پناه بردن به خدا، خود یک نوع تذکراست؛ چون اساسش بر این است که خدای سبحان، یگانه رکن و پناهگاهی است که می تواند این دشمن مهاجم را دفع کند. علاوه بر اینکه پناه بردن به خدا، خود یک نوع توکل است.[۳]

۳.هنگام رویارویی با دشمن

یکی دیگر از موارد مهمی که در آن، ذکر خدا به مؤمنان سفارش شده است، هنگام رویارویی با دشمنان است. مؤمن مجاهد باید هنگام نبرد، خداوند را یاد کند و پیوسته متوجه پروردگاری باشد که به واسط امر او و برای پاسداری از دین او، جان خود را درکف اخلاص نهاده است. این یادآوری وتوجه به قدرت بی منتهای الهی به او نیرویی خواهد بخشید که هرگز در آن سستی راه نمی یابد.

قرآن کریم در این باره می فرماید:

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِذَا لَقِیتُمْ فِئَهً فَاثْبُتُواْ وَاذْکُرُواْ اللّهَ کَثِیراً لَّعَلَّکُمْ تُفْلَحُونَ؛[۴]

ای کسانی که ایمان آورده اید! هنگامی که با گروهی [ازدشمنان] برخوردید، ثابت باشید و خدا را بسیار یاد کنید؛ باشد که رستگار شوید.

امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

رأیتُ یَوم بدرٍ رَسُولَ اللهِ(ص) سَاجِداً یَقُولُ «یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ». وَانصَرَفتُ إلی الحَربِ ثُمَّ رَجَعتُ فَرَأیتُهُ سَاجِداً یَقُولُ «یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ» وَ لَم یَزَل کَذلِکَ حَتَّی فَتَحَ اللهُ لَه؛[۵]

در روز جنگ بدر، رسول خدا را دیدم که در سجده می گفت: «یاحی یاقیّوم». به جنگ رفتم، سپس بازگشتم و [دوباره] آن حضرت را دیدم که در سجده «یاحیّ یاقیّوم» می گفت و پیوسته چنین بود تا اینکه خداوند برای او پیروزی آورد.

می بینیم که چگونه آن رسول بزرگوار(ص) که اسو مسلمانان هستند، در شدّت جنگ، برای پیروزی سپاه اسلام از ذکر خدا مدد می جویند. در روزگار ما هم عبادات و توسلات رزمندگان مخلص در شب های عملیات جنگ تحمیلی و مشاهد آثار اعجازگونه این توسلات، نمون دیگری بر عملی شدن این آیه است.

۴. در مناسک

از دیگر مواردی که امر به ذکر خدا شده، هنگام قربانی کردن در مناسک حج است. در قرآن کریم چنین آمده است:

وَلِکُلِّ أُمَّهٍ جَعَلْنَا مَنسَکاً لِیَذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَى مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِیمَهِ الْأَنْعَامِ؛[۶]

و برای هرامت، مناسکی قرار دادیم تا نام خدا را بر چارپایانی که روزی آن ها قرار دادیم، یادکنند… .

یکی دیگر از موارد امر به ذکر، پس از مناسک حج است:

فَإِذَا قَضَیْتُم مَّنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُواْ اللّهَ کَذِکْرِکُمْ آبَاءکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْرًا؛[۷]

چون اعمال حج را به جا آورید، خدا را یاد کنید همان گونه که پدران خود را به یاد می آورید یا یادکردنی بیشتر… .

دربار ذکر کثیر

قبلاً اشاره کردیم که گاهی «ذکر خدا» با قید «کثیر» مورد امر قرار می گیرد. در قرآن هشت مورد ذکر با این قید آمده است که به نقل یک مورد از آن ها اکتفا کرده، به سراغ بررسی معنای ذکر کثیر می رویم.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثِیرا؛ً[۸]

ای کسانی که ایمان آورده اید! خدا را بسیار یاد کنید.

مراد از «ذکر کثیر» چیست؟

مرحوم طبرسی در تفسیر مجمع البیان، ذیل این آیه، چند قول در این زمینه نقل کرده اند که عبارتند از:

۱. هرگز او را فراموش نکند.

۲. یعنی خدا را به صفات عالی و اسماء حسنی یاد نموده و او را از آنچه که لایق او نیست، تنزیه نماید.

۳. در هرحال بگوید: سبحان الله و الحمدالله و لا الله الّا الله و الله اکبر.

از امامان معصوم: وارد شده که فرموده اند: «کسی که سی مرتبه این ذکر را بگوید، خدا را زیاد یاد کرده است».

۴. کسی که تسبیح حضرت فاطمه سلام الله علیها را بگوید، خدا را بسیار یاد کرده است.

در پایان، روایتی را از ابن عباس نقل می کنند که گفت:

جبرئیل نزد پیغمبر آمد و گفت: «ای محمّد! بگو «سُبْحانَ اللهِ وَ الْحَمْدُ للهِ وَ لا اِلهَ اِلَّا اللهُ وَ اللهُ اَکْبَرُ وَ لاحَوْلَ وَ لا قُوَّهَ اِلَّا بِاللهِ عَدَدَ ما عَلِمَ وَ زِنَهَ مَا عَلِمَ وَ مِلْأَ مَا عَلِمَ» که البته هرکس آن را بگوید، برای او چند خصلت نوشته شود:

ـ از «ذاکرین الله کثیراً» محسوب می شود.

ـ بالاترین کسی باشد که شب و روز به یاد خداست.

ـ برای او درختی در بهشت کاشته می شود.

ـ گناهان او ریخته می شود، همان گونه که برگ های خشک درخت ریخته می شود.

ـ خدا به او نظر عنایت فرماید و کسی که خدا به او نظر کند، عذابش نمی کند.[۹]

همچنین در همین تفسیر ذیل آیه ۳۵ احزاب، چند روایت دیگر نقل می کنند که در اینجا به ذکر دو نمونه آن اکتفا می کنیم:

ابو سعید خدری از پیغمبر(ص) روایت کرده که فرمود:

هر گاه مرد، خانواده اش را در شب از خواب بیدار کند، پس برخیزد و وضو بسازند و نماز شب بخوانند، از زیاد یاد کنندگان خدا، نوشته می شوند.

روایت دیگر را از امام جعفر صادق علیه السلام نقل می کنند که می فرمایند:

کسی که با گفتن تسبیح حضرت فاطمه سلام الله علیها بخوابد، از مردان یا زنانی باشد که بسیار خدا را یاد کرده اند.[۱۰]

البته باید گفت ذکر کثیر، معنای وسیعی دارد و اگر در بعض روایات به ذکر خاصی تفسیر شده است، از قبیل بیان ذکر مصداق روشن است، نه اینکه مفهوم آیه را به خصوص این مصادیق محدود کند. به این ترتیب، قرآن هم مؤمنان را موظف می کند که به یاد خدا باشند؛ چرا که عوامل غفلت در زندگی مادی بسیارند و برای فرار از غفلت، راهی جز ذکر و توجه نیست.

کسانی که خدا را بسیار یاد می کنند، از چنان جایگاهی نزد پروردگار برخوردارند که در برخی روایات، از آن ها به عنوان کسانی که برترین مقام را دارا هستند، یاد شده است. در حدیثی که از پیامبر(ص) نقل شده، چنین می خوانیم:

از آن حضرت پرسیدند: «کدامیک از بندگان در روز قیامت مقامشان از همه برتر است؟» حضرت پاسخ می دهند: «آن ها که خدا را بسیار یاد می کنند». می پرسند: «یا رسول الله! آیا چنین کسانی از جنگ جویان راه خدا والا مقام ترند؟!» می فرمایند: «اگر با شمشیرش آن قدر بر پیکر کفار و مشرکان بزند که شمشیرش بشکند و با خون رنگین شود، آن ها که یاد خدا بسیار می کنند، از او برترند».[۱۱]

ب. آیاتی که دلالت بر ذکر اموری غیر از خداوند متعال می کنند

۱. یاد سرای آخرت

إِنَّا أَخْلَصْنَاهُم بِخَالِصَهٍ ذِکْرَى الدَّارِ؛[۱۲]

همانا آنان را با موهبت ویژه ای که یادآوری سرای آخرت بود، خالص گردانیدیم.

در آیات قبل از این آیه، روی سخن با پیامبر اسلام(ص) بوده، خداوند خطاب به آن حضرت می فرماید:

به یاد بیاور بندگان ما ابراهیم و اسحاق و یعقوب را.

در اینجا خداوند، چند وصف برای این پیامبران ذکر می کند. در چهارمین وصف آن ها می گوید: ما آن ها را با خلوص ویژه ای خالص کردیم و آن، یادآوری سرای آخرت بود.

آن ها به یاد جهان دیگر بودند و در ورای این زندگی، سرای جاویدان را با نعمت های بی پایانش می دیدند و برای آن تلاش و کوشش می کردند.

علامه طباطبائی ذیل این آیه، این چنین بیان می کند:

جمل «انّا اَخْلَصْناهُمْ» در مقام تعلیل مضمون آیه قبل است و سه احتمال در این تعلیل وجود دارد: تعلیل «اُذْکُرْ»، تعلیل عبودیت آنان و تعلیل «اُولِی الْاَیْدِی وَالْاَبْصارِ» بودن آنان.

ایشان احتمال سوم را از همه مناسب تر می دانند؛ زیرا وقتی انسان در یاد آخرت مستغرق شد و تمامی همّش در آن خلاصه شد، معرفتش به خدا کامل شده و در تشخیص عقائد حق، بصیرت پیدا می کند.[۱۳]

۲. یاد آیات کتاب آسمانی

همان طور که در فصل اول گفتیم، یکی