پاورپوینت کامل مکانیابی و پیدایش شهر قم ۵۲ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل مکانیابی و پیدایش شهر قم ۵۲ اسلاید در PowerPoint دارای ۵۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل مکانیابی و پیدایش شهر قم ۵۲ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل مکانیابی و پیدایش شهر قم ۵۲ اسلاید در PowerPoint :

۲۵

تاریخچه سکونت در ناحیه قم

هرچند بررسی‏ها و گمانه‏زنی‏های انجام شده در قم و نواحی اطراف آن در مقایسه با دیگر نواحی فلات مرکزی ایران که حفاری‏های سیستماتیک و منظمی داشته‏اند، بسیار اندک است لیکن همین اندازه از یافته‏ها کافی است تا مشخص شود که منطقه قم حداقل از هزاره پنجم قبل از میلاد مسکونی بوده است.

قم در مرکز فلات مرکزی ایران واقع شده است. بزرگترین ویژگی این منطقه موقعیت جغرافیایی آن است. زیرا در دوران‏های تاریخی عمده‏ترین راههایی که بین‏النهرین و جنوب غرب ایران را به شمال شرق ایران، افغانستان و سرزمین چین متصل می‏کرد از میان این فلات می‏گذشت.(۱) برخلاف بین‏النهرین، که در آن مراکز فرهنگی بر کنار رودخانه‏های دجله و فرات قرار گرفته بود، در فلات مرکزی ایران به علت نبود اینگونه رودخانه‏ها مراکز فرهنگی بر سر راههای ارتباطی شکل گرفته است. به سخن دیگر شکل‏گیری محوطه‏های مسکونی در یک محل بستگی به دو عامل مهم داشت. نخست استعداد محل برای زندگی و دوم موقعیت جغرافیایی آن که کوتاهترین و آسانترین راه ارتباط با دیگر مراکز فرهنگی را برای ساکنانش امکان‏پذیر می‏ساخت. بنابراین بیشتر محوطه‏های باستانی پیش از تاریخ در فلات مرکزی در طول راههای اصلی امروزی واقع شده‏اند که قم یکی از آنان است.(۲)

با توجه به موارد فوق مسلم است که انسان عصر سنگ که تازه از کوه فرود آمده و در دشت سکونت گزیده بر روی همان مسیر کمانی شکل اطراف کویر نمک استقرار یافته باشد. اهم این قرارگاههای انسانی که تاکنون شناخته شده‏اند در کاشان، قم، ری و دامغان واقع است.(۳) به علاوه بررسی قطعات سفالینه‏های منقوش به دست آمده از قلعه دختر قم(۴) و مقایسه نقوش آنها با دیگر مراکز فرهنگی فلات مرکزی همزمان بودن آنها با سفالهای طبقه دوم سیلک را به اثبات رسانده که پرفسور گریشمن تاریخ آنها را سه هزار سال پیش از میلاد می‏داند.(۵)

گروه باستان‏شناسی «قمرود» در تازه‏ترین اطلاعات خود، تاریخچه سکونت در ناحیه قم را به هزاره پنجم قبل از میلاد می‏رساند. این گروه با توجه به مواد فرهنگی گردآوری شده در محوطه پیش از تاریخی «قمرود» و همچنین با شش فصل کاوش علمی، و تحلیل دستاوردهای کاوش، به این نتیجه رسیده است که در این محوطه پیش از تاریخی حداقل هفت دوره ساختمانی وجود داشته است که قدیمی‏ترین آن متعلق به اوایل هزاره ششم یا درست‏تر بگوییم متعلق به هشت هزار سال قبل و جدیدترین ان حدودا اواسط هزاره چهارم است. این مطالعات نشان می‏دهد مردمانی که در این روستا یا محوطه می‏زیستند با محوطه‏های باستانی دیگر همچون سیلک کاشان، قره تپه شهریار، موشلان تپه اسماعیل آباد کرج، زاغه دشت قزوین، چشمه علی ری و دلازیان سمنان در ارتباط بوده‏اند زیرا نفوذ فرهنگی یکسانی در همه این محوطه‏ها مشاهده می‏شود.(۶) به علاوه کاوشهای دو فصل اخیر در تپه صرم بخش کهک، محوطه بسیار غنی و ارزشمندی را از عصر آهن نمایان ساخت که به جهت گستردگی و غنای اشیاء با تپه غیطریه تهران برابری می‏کند.

روند شکل‏گیری شهر

با مراجعه به تاریخ شهر قم و با توجه به تحقیقات به عمل آمده در خصوص پیدایش شهر می‏توان دو دوره را مشخص کرد:

الف. قبل از اسلام

ب. بعد از اسلام

الف. مکانیابی شهر قم در پیش از اسلام

اظهار نظر قطعی در خصوص دوره اول نیازمند حفریات و تحقیقاتی همه جانبه است، لیکن آثار مکتوب اسطوره‏ای حکایت از پیدایش و تأسیس تشکیلات شهری قم در زمان طهمورث دیوبند پادشاه پیشدادی دارد.(۷) قولی دیگر از تاریخ اسطوره‏ای ایران، تشکیل تأسیسات شهری در قم را به کیخسرو و پادشاه افسانه‏ای ایران نسبت می‏دهد.(۸) به نظر می‏رسد هسته‏های اولیه شهر در این دوره کومه‏های شبانان و صحرانشینانی بوده است که تشکیلات قبیله‏ای داشته‏اند و به علت موقعیت قشلاقی منطقه، امرا و فرمانروایان محلی قلعه‏هایی به صورت دژ برای خود ساخته بودند. به همین جهت در قدیم ناحیه قم را به علت بسیاری دژها «چهل حصاران» می‏نامیدند.(۹) در بیشتر این دهات مرکزی اشراف و بزرگان روستا اقامت داشتند و در بسیاری از آنها در قدیم حتی تا قرن سوم هجری آتشکده‏هایی روشن بوده است.(۱۰) از جمله آنها آتشکده بزرگ قم است که امروزه خرابه‏های آن بر روی تپه‏ای معروف به «قلعه دختر» در آستانه ورود به دشت قم، از سمت جاده اراک، قرار دارد و بنابر افسانه‏ها به دست کیخسرو ساخته شده که مؤلف تاریخ قم در قرن چهارم می‏گوید: «آثار آن الی یومنا هذا باقی است».(۱۱)

تحقیقات دهه‏های اخیر مشخص کرده است که این بنای کوچک به شهادت قطعات سفالینه‏های به دست آمده از آن از دیرباز و حتی قبل از تاریخ، مسکونی بوده و متعلق به اواخر دوره ساسانیان است. با توجه به موقعیت این بنا، می‏توان گفت که برای هدفهای مذهبی یا نظامی ساخته شده است. به اعتقاد «گدار» ساخت کلی بنا نشان می‏دهد که این بنا یک نیایشگاه ساده نبوده بلکه یک آتشکده کوچک بوده است.(۱۲)

امروزه در جنوب شرقی شهر قم مزرعه و منطقه‏ای به نام «شهرستان» وجود دارد که یکی از تپه‏های باستانی این دشت است و در قرن چهارم هجری در مزرعه شهرستان دیه یا دژی به همین نام وجود داشته است.(۱۳) مؤلف تاریخ قم ساخت آن را به راخمانی همان دختر بهمن پسر اسفندیار نسبت می‏دهد.(۱۴)

پس از اسلام نواحی جدیدالتوسعه شهری بیشتر در بیرون حصار «شارستان» گسترش یافتند. با رشد شهرنشینی در قرون سوم و چهارم هجری این بخش‏های جدید شهری که آن را «ربض» می‏نامیدند توسعه بیشتری یافت و محل‏های باستانی «شهرستان» رو به ویرانی نهاد. چنانکه اصطخری درباره «ری» می‏گوید: «شارستان بیشتر خراب و ربض آبادان».(۱۵) آقای سعیدنیا معتقد است که: «مزرعه امروز شهرستان که در قرن چهارم هجری دیه و در باستان دژ بوده است به احتمال قریب به یقین محل باستانی شهر قم بوده که در هنگام فتوحات مسلمین به وسیله پیشگامان سپاه ابوموسی اشعری فتح و محتملاً ویران گردیده است.»(۱۶)

این شهر یکبار دیگر نیز بنا به گفته مؤلف تاریخ قم به دست اسکندر خراب شده و این خرابی تا زمان قباد ساسانی باقی ماند تا اینکه قباد یا «کواد» مجددا آن را ساخت و «نام این ناحیت در آخر ایام مملکت فرس از ایام قباد تا به ایام و زمان یزدجرد ویران، آبادان کردکواد بوده است.»(۱۷) دکتر مدرسی در این خصوص معتقد است هرچند که «دژ شهرستان» نقطه ثقل محل باستانی شهر قم بوده است لیکن به نظر می‏رسد منطقه‏ای که پیش از آمدن اعراب به ایران، قم یا معادل آن در زبان پارسی خوانده می‏شد، پهنه‏ای وسیع بود که از کمیدان و مزدیجان تا ابرستیجان و جمکران را در برمی‏گرفت و در میان این منطقه وسیع هفتاد دیه به صورت پراکنده و به سبک مرسوم شهرنشینی آن روزگار وجود داشت.(۱۸)

آنچه مسلم است و تاریخ قم نیز بر آن صراحت دارد اینکه شهر جدید دوره اسلامی در محل دهی به نام «ممجان» در جوار نقطه باستانی «شهرستان» تأسیس شده(۱۹) و در قرن سوم تبدیل به شهر بزرگی می‏گردد. یعقوبی که در این قرن از آن دیدن کرده درباره آن می‏گوید: «شهر بزرگ قم به آن» «مینجان» گفته می‏شود شهری است جلیل القدر که گویند در آن هزارگذر است.»(۲۰)

با توجه به آنچه گذشت به نظر می‏رسد با ورود اعراب به قم سازمان شهری قم در محل اولیه خود از بین می‏رود ولیکن پایه‏های آن دوباره به دست مسلمانان ریخته می‏شود و این شروع دومین دوره شکل‏گیری شهر قم است. البته باید پذیرفت فاصله میان تخریب شهر ساسانی و پی‏ریزی شالوده شهر اسلامی مدت زمانی به درازا کشیده است. زیرا در فاصله میان حیات آخرین پادشاه ساسانی تا زاده شدن و توانمند شدن حکومت‏هایی که می‏توانستند تنها بخش‏هایی از سرزمین بزرگ ایران را مستقلاً مدیریت کنند خبری از شهرسازی و رشد شهرنشینی در ایران در دست نیست و در این زمان طولانی در ایران شهری تازه بنا نشد تا نقشی خالص که زاده همان دوران باشد را بر چهره خود بنمایاند.

ب. مکانیابی شهر اسلامی قم

بررسی‏های مختصری که انجام گردیده نشان می‏دهد که به طور کلی سنت شهرسازی اسلامی تحت نفوذ شهرسازی قبل از اسلام شکل گرفت، زیرا اعراب تقریبا هیچ تجربه با ارزشی در زمینه شهرسازی نداشتند. در همان آغاز ورود اعراب به محدوده امپراطوری ساسانی مسلمانان برای اسکان سپا