پاورپوینت کامل تبیین عقل نظری و عقل عملی ۴۶ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل تبیین عقل نظری و عقل عملی ۴۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۴۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل تبیین عقل نظری و عقل عملی ۴۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل تبیین عقل نظری و عقل عملی ۴۶ اسلاید در PowerPoint :

در یک نگاه، انسان دارای دو جنبه علم و عمل است. علم و اندیشه انسان را عقل نظری رهبری می نماید و عمل و انگیزه انسان را عقل عملی، کنترل طغیان های علمی مانند وهم، خیال، قیاس و گمان، با عقل نظری است، ولی رام کردن لغزش های شهوت و غضب، کار عقل عملی است. بنابراین، همه امور ادراکی انسان که از سنخ اندیشه و علم است، تحت رهبری عقل نظری است، ولی اجرای احکام الهی و امور تحریکی انسان که از سنخ عمل است، تحت رهبری عقل عملی است. مرز وظایف عقل نظری و عقل عملی کاملاً متفاوت است، ولی هر دو از شئون نفس انسان و زیر نظر نفس هستند. در این دیدگاه گفته می شود: «عقل نظری چونان قوّه مقنّنه و عقل عملی بسان قوّه مجریه است، ولی در حقیقت امام اصلی، عقل نظری است، چون عقل عملی از عقل نظری فرمان می گیرد؛ عقل نظری فتوا می دهد که حلال و حرام الهی، زشت و زیبا و حق و باطل کدام است».۱

میان فهم و عمل، تفاوت است؛ عقل نظری فهمیدن را به عهده دارد، ولی عقل عملی عمل کردن را؛ ازاین رو، ممکن است انسان با عقل نظری مطلبی را بفهمد، ولی عقل عملی او آن را به کار نبندد.

از امام صادق(ع) سؤال شد که عقل چیست؟ امام فرمود: «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحمَنُ و اکتُسِبَ بِهِ الجَنانُ؛ عقل آن است که با آن خدای رحمان عبادت شود و بهشت به دست آید.» راوی از امام سؤال کرد: پس آنچه در معاویه بود، چه بود؟ امام فرمود: «تِلک النَّکراءُ، تِلک الشَّیطَنَهُ وَ هِی شَبیهَهٌ بِالعَقْلِ وَ لَیسَت بِالعَقل.»۲ «ما عُبِدَ بِهِ الرَّحمَنُ وَ الکتُسِبِ بِهِ الجِنَانُ.» این سخن، تعریف عقل عملی است که اجرای احکام و تهذیب نفس را بر عهده دارد. عقل عملی با فهمیدن کاری ندارد، چنان که عقل نظری با عمل کردن ارتباطی ندارد. ازاین رو، راوی تعجب کرد و گفت معاویه که عبادت خدا را نمی کرد، اما عقل داشت پس او چگونه است؟ امام فرمود: معاویه عقل نظری داشت، ولی از عقل عملی تهی بود. به عبارتی، عقل نظری از مشترکات انسان هاست. همه انسان ها، اعمّ از مسلمان و غیر مسلمان، مؤمن و فاسق، عقل نظری دارند. ازاین رو، معاویه، فرعون و همگان عقل نظری را دارند، ولی عقل عملی، فقط بهره مؤمنان راستین است. بنابراین، معاویان و فاسقان از عقل عملی بهره ای ندارند و تنها مؤمنانند که دارای عقل عملی اند. همگان دارای فهم اند، پس عقل نظری دارند، ولی همگان به دانسته های خود عمل نمی کنند، پس این افراد عقل عملی ندارند.۳

۱. عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۲۰، ص۴۱۴.

۲. کافی، ج۱، کتاب عقل و جهل، ح۳، ص۱۱.

۳. البته عقل نظری سالم نیز بهره مؤمنان است و غیر مؤمنان از عقل نظری سلیم نیز بی بهره اند. نک: تسنیم، ج۲، ص۲۷۵.

قوّت و ضعف عقل نظری و عقل عملی

عقل نظری و عملی افراد، دارای قوّت و ضعف است. امام کاظم(ع) به هشام بن حکم فرمود: مردم در دنیا چهار صنفند؛ گروه اول: افرادی که با گردن سپردن به هوای نفس خود، هر لحظه سقوط می کنند (عقل نظری و عقل عملی این گروه ضعیف است). گروه دوم: عالمانی که هرچه بر علم آنان افزوده شود، بر کبر آنان نیز افزوده می شود و بر پایین تر از خود تکبّر می ورزند (عقل نظری این گروه قوی است، اما عقل عملی آنان ضعیف است). گروه سوم: عابدان جاهلی که دیگران را کوچک می شمارند و دوست دارند بزرگ شمرده شوند. (عقل عملی این گروه قوی است اما عقل نظری آنان ضعیف است). گروه چهارم: بصیر و عالم عارف به راه حق که آن را به مقدار توان می پیماید. (عقل نظری و عقل عملی این گروه قوی است). گروه چهارم، وجیه ترین مردم از نظر عقلند.۱

توضیح مختصر اینکه، انسان در دو نشئه درون و بیرون، دارای مجاری ادراکی (فهم) و تحریکی (عملی) است. مجاری ادراکی انسان در بیرون، چشم و گوش و… است و مجاری ادراکی انسان در درون، اندیشه و تفکر و… است. مجاری تحریکی انسان در بیرون، دست و پا و… است و مجاری تحریکی انسان در درون، شهوت و غضب است. قوّت و ضعف مجاری ادراکی و تحریکی انسان در درون و بیرون ممکن است چهار صورت داشته باشد. در بیرون:

الف) مجاری ادراکی انسان فعال باشد و مجاری تحریکی او راکد باشد؛ مانند انسانی که می بیند مار به سمت او می آید، اما فلج است و نمی تواند حرکت کند. چنین فردی می فهمد که نمی تواند واکنشی داشته باشد؛

ب) مجاری تحریکی انسان فعال باشد، اما مجاری ادراکی او فعال نباشد؛ مانند انسان کوری که پا دارد، یعنی اگر مار به سمت او بیاید تا او را نیش بزند، قدرت فرار کردن دارد، اما نمی بیند تا فرار کند؛

ج) مجاری ادراکی و تحریکی انسان غیر فعال باشد؛ مانند فردی که هم کور است و هم فلج. چنین انسانی نه خطر مار را می بیند و نه می تواند فرار کند؛

د) انسانی که مجاری ادراکی و تحریکی او فعال است؛ مانند انسان سالمی که چون خطر را احساس کند، خود را نجات می دهد.

در درون نیز انسان به همین صورت است:

الف) فردی که مسائل دینی و زندگی را با عقل نظری خوب می فهمد، اما عقل عملی او در عمل و اجرا کردن دستورهای دین، ضعیف است. چنین فردی عالِم بی عمل است. می داند گناه بد است، ولی مرتکب می شود یا می داند خیر، خوب است، ولی انجام نمی دهد. عمده ترین دلیل آن این است که عقل نظری چنین فردی قوی است، اما عقل عملی او ضعیف است، یعنی تحت اسارت شیطان شهوت و غضب است؛

ب) فردی که اهل تعقل و فهم نیست، اما اهل عمل است. چنین فردی جاهل متنسّک است؛ یعنی عقل نظری او ضعیف است و عقل عملی او قوی؛

ج) فردی که عقل عملی او ضعیف و تعطیل باشد؛

د) فردی که عقل نظری و عملی او قوی باشد. هم بفهمد و هم عمل کند.

نکته: تاکنون مشخص شد که علم انسان به عهده عقل نظری است و عمل انسان، تحت مدیریت عقل عملی است. گاهی میان عقل عملی و حکمت عملی، فرقی نیست، اما حکمت عملی با عقل عملی تفاوت دارد. حکمت عملی از سنخ علم است نه عمل. ازاین رو، زیرمجموعه عقل نظری است، نه زیرمجموعه عقل عملی. حکمت نظری، عملی است که درباره «بود و نبود» و «هست و نیست» در حقایق، و حکمت عملی، علمی است که از «باید و نباید»، در اعتبارات بحث می کند. بنابراین، حکمت نظری و عملی، هر دو از سنخ علم هستند و تحت رهبری عقل نظری اند. اعتقاد و ایمان از سنخ عمل قلبی و تحت رهبری عقل عملی است.۲

۱. تحف العقول، ص۳۹۹، ترجمه و توضیح مختصر حدیث با دخل و تصرف.

۲. نظریه ای که در مقاله مطرح شد، نظریه راجح و بر اساس دیدگاه آیت الله جوادی آملی است. مقابل این نظریه، دیدگاه مشهور است که معتقدند مسائل حکمت نظری را عقل نظری می فهمد و مطالب حکمت عملی را عقل عملی، به عبارتی حوزه فعالیت عقل عملی را علم می دانند نه عمل.

عقل، حجت باطنی خداوند

بحث «حجّیت عقل» در علم کلام، بررسی می شود. «محققان امامیه برای عقل (برهان عقلی) استقلال قایلند و آن را صاحب کرسی فتوا می دانند».۱

در روایات درباره حجیت عقل، چنین آمده است: «ابن سکیت از امام رضا(ع) سؤال کرد: امروز حجت بر مردم چیست؟ امام فرمود: عقل.»۲همچنین از امام علی(ع) رسیده است که «العقل رسول الحق؛ عقل رسول حق (خدا) است».۳

امام کاظم(ع) خطاب به هشام بن حکم می فرماید: «یا هِشَامُ إِنَّ لِلهِ عَلَی النَّاسِ حُجَّتَینِ، حُجَّهً ظَاهِرَهً وَ حُجَّهً باطِنَهً؛ فَأمَّا الظاهِرَهُ فَالر