پاورپوینت کامل نگاهی دیگر به اجتهاد (۲) ۸۶ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل نگاهی دیگر به اجتهاد (۲) ۸۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۸۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل نگاهی دیگر به اجتهاد (۲) ۸۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل نگاهی دیگر به اجتهاد (۲) ۸۶ اسلاید در PowerPoint :

۵۴

واژه اجتهاد و سیر آن را در بستره واصطلاحهای گوناگون باز
نمودیم
دراین مقال معنای واژه تفقه ر که مرادف است با عنوان اجتهاد
در قرآن سنت واصطلاح مجتهدان پی می گیریم .

در ضرورت و عدم ضرورت این ستون و طرح این گونه مباحث قضاوتهایی
به طور حضوری و کتبی صورت گرفت .

خواننده محترمی نوشته بود:

[مباحثی چون :[ سیر واژه اجتهاد] بویژه تعریف اصطلاحی آن در
نوشته های فقیهان به طور مبسوط آمده است ازاین روی پرداختن
بدانها چندان ضرور نمی نماید].

برخی دیگر به پی گیری این گونه مباحث تاکید و بر ضرورت آن
چنین استدلال کرده اند:

[نشاید یک عنوان را در بسترهای مختلف واصطلاحهای گوناگون معنایی
یکسان کرد زیرا هراصطلاحی را معنایی ویژه است و هر فرهنگی را زبان خاص
لذا تعیین قلمرو معانی در بدو پرداختن به یک دانش ازاهم امور
است].

آری تفکیک معانی و جداسازی بار هر عنوان در فرهنگها و دانشهای
مختلف زمینه و باب درک و دریافت درست مقوله های آن علم و فرهنگ است .

در قلمرو مفاهیم دینی تبیین و تعیین مرزهای عناوین و گستره هر
واژه به دلایل زیر ضرورت دارد.

۱. در فرهنگ دینی عناوین از قداست و پایگاه خاصی
برخور دارند به گونه ای که تفسیر یک عنوان سمت و سوی یک فرهنگ را
متحول می کند و در ترقی وانحطاط جامعه مذهبی اثر می گذارد.

از باب نمونه : تقو که معیار
کرامت و پایگاه ارزشی واجتماعی افراد در جوامع اسلامی و شرط اساسی
رهبران و پیشوایان دینی است اگر به پرهیز و گوشه گیری و آرایشهای
اخلاقی فردی تفسیر شوداثری که بر جامعه اسلامی خواهد داشت جز
تاثیری است که وظیفه بانی مسئولیت پذیری و مکتب مداری ر معنای
تقو بدانیم .

۲. واقعیت این است که : شارع مقدس اصول و خطوط اساسی دین را بر
بشر نمود به اصطلاح مجتهدان [ القاءاصول] کرد. بسطاین اصول و
انطباق این رهنمودهای اصولی و کلی بر موارد جزئی و عینی مفاهیم نوی
را وارد فرهنگ اسلامی کرد.این انطباقها و تفسیر به دوراز صبغه
محیط نیازهای زمان ساختاراذهان واندیشه عالمان و وضعیت اجتماعی
سیاسی و فرهنگی هر دوره نبوده است .

ازاین باب تحول توسعه و تغییر
نیازها و موضوعه در هر دوره ای انطباق تفسیر و نگاهی نو را به
داده های ذهنی از سوی عالمان دینی ضرور می نماید تااسلام به عنوان
آیین زندگی مردم مشکلات آنها را در عرصه تلاشهای فردی و حیات
اجتماعی بگشاید.

۳. دانش احکام که مهبط آن اعمال روزانه مسلمانان و مقررات عینی
جامعه اسلامی است چگونگی تفسیر مفاهیم آن در سمت گیریه بافت
اجتماعی و رفتار مسلمانان تاثیر زیادی داشت بیشتر مورد هجوم
حاکمان جاه طلب قرار گرفت . آنان با تهدید و تطمیع به وسیله عالمان
دربار و وعاظ السلاطین از راه بدعت و تحریف در متون دینی عناوین و
مفاهیم احکام را همساز منافع خویش تفسیر کردند. دراین راست
احکام زندگی ساز و ستم ستیزاسلام ر معنایی وارونه کردند. تقیه ر
عامل تسلیم و توکل راابزار سکون تفسیر کردند. فضل و برتری که خاص
مجاهدان بود ویژه مقدس مابان کردند. آنان دراین کار چنان سریع
پیش رفتند که امام علی ( ع ) جنگ خویش را بر تاویل مکتب می داند واز
وارونه شدن اسلام چنین خبر می دهد:

وغارالصدق وفاض الکذب واستعملت الموده باللسان و تشاجرالناس بالقلوب وصارالفسوق نسب والعفاف عجبا و لبس الاسلام البس الفرو
مقلوبا . ۱

سرچشمه راستی خشک شود واز آن دروغ جوشان دوستی گناه و نافرمانی
عامل پیوند گردد پاکدامنی شگفت و عجیب نماند.اسلام پوشتین باژگونه
پوشد.

این است که بازنگری واژه ها واصطلاحات در قلمرو فرهنگ و معارف
اجتماعی اسلام درانطباق با نیازها و موضوعهای نوپیدا و تغییر
یافته ضرور می نماید و دانش اجتهاد نگاه دیگر را برای تجدید حیات
مسلمین و پی ریزی تمدن نوین اسلامی می طلبد.

ما در گذشته سیر واژه اجتهاد در تطور معنایی را که در بستر تاریخ
یافته بود باز نمودیم .

دراین مقال سرگذشت واژه تفقه و فقه و معانی که در بستر تاریخ و
عرصه فرهنگ اسلامی به خودگرفته است به گونه ای گذر بررسی کرده و
معنای حقیقی آن را در قرآن و سنت می جوییم .

مکانت تفقه و فقیهان

تفقه و فقاهت دراسلام از جایگاهی بلند برخورداراست . قرآن در حدود
بیست مرتبه این واژه را به کار برده است و در آن آیات مردم را به
تفقه تحریص و آنانی را که درافاق وانفس حوادث و پدیده تفقه
نمی کنند توبیخ می کند.

در متون روایی و گفتار معصومان نیز فقه و تفقه از پایگاهی والا
برخورداراست . فقیهان در بینش تشیع مکانتی عظیم دارند:

رحلت فقیه متعهد خلای را پیش می آورد که جبران آن ناممکن است :

اذا مات المومن الفقیه ثلم فی الاسلام ثلمه لایسدها شی ء . ۲

هنگامی که فقیه وظیفه بان ازاین عالم ماده رخ برگیرد و یتیمان امت
اسلامی را بی راهبر کند فرشتگان آسمان نوحه گرند زیرا چنین فقیهی
دژاستواراسلام و پدر مهربان مسلمانان است .

او چونان حصار شهر حریم اسلام را پاس می دارد و توطئه های دشمنان
را علیه خودشان بر گرداند. چون شمع می سوزد تا راهیان کوی وصال ره
نماید و عاشقان کوی حقیقت را به وصال یار برساند.

صادق آل محمد(ص ) آن احیاگر معارف اسلامی و بنیادگزار علوم و
حوزه های دینی فرمود:

لودث اصحابی ضربت رووسهم بالسیاط حتی یتفقهوا فی الدین . ۳

دوست دارم با تازیانه بر سریارانم بزنم تا در دین خویش فقیه
گردند.

امام کاظم ( ع ) مکانت تفقه را چنین می نماید:

تفقهوا فی دین الله فان الفقه مفتاح البصیره و تمام النعمه و

در دین خدا فقیه شوید
چه فقه کلید بصیرت همه نعمت عامل رسیدن به مقامهای بلند درجات والا
در دنیا و آخرت است . برتری فقیه بر عابد چونان برتری خورشید بر
ستارگان است . کسی که در دین خود فقیه نشوداعمال او مورد پسند خدا
نخواهد بود.

در باب تفقه و منزلت فقیه و ویژگیهای فقیهان گفته های بسیاری از
معصومان ( ع ) رسیده است ولی تصویری روشن و صریح از معنی و حقیقت آن
ارائه نشده است . همین امر باعث برداشتهای گوناگون عالمان دین از فقه
و فقاهت شده است به گونه ای که فقیهان و حدیث شناسان بزرگ در
معنای فقه به اختلاف نظر گرفتار آمده اند.

معانی فقه و تفقه

با تتبع و جستجو در گفته های مفسران محدثان و مجتهدان به چهار
تفسیراز تفقه و فقه بر می خوریم .

۱.اجتهاد و دانش احکام

فقه و تفقه در
عرف عمومی و حوزه های علوم دینی به دانش احکام گفته می شود. متخصص در
استنباطاحکام دین از متون و منابع معتبر را[ فقیه] گویند. بر همین
اساس مکانت وارزشهایی را که در منابع دینی برای فقیه و تفقه
گفته شده از آن مجتهدان می شمارند.

این تفسیراز فقه نخست از جانب
مجتهدان مطرح شد و در کتب احکام رواج یافت و رفته رفته عنوان
غالب برای دانش احکام گردید. عالمان دینی نخست به معنای عام و
حقیقی فقه و تفقه توجه داشتند ولی چون کشف واستخراج احکام
موضوعهای نو پیدااز متون دینی نیاز به تفقه داشت براجتهاد
عنوان تفقه نهادند و محصول این تفقه فقه نام گرفت .

مجتهدان در دوره های بعد کتابهای استدلالی خویش را در حرام و حلال
به عنوان فقه مزین کردند و معنای اصطلاحی را به جای معنای حقیقی
گرفتند.این خلط معنای اصطلاحی با معنای اصلی از حوزه مجتهدان
فراتر رفت و به کتابهای مفسران و محدثان نیز راه یافت در نتیجه
آنان نیز در نوشته های خویش فقه و تفقه را در قرآن و حدیث به دانش
احکام تفسیر کردنداز باب نمونه :

مولف کشف الاسرار ذیل واژه تفقه در آیه انذار می نویسد:

بدان که فقه معرفت احکام دین است بخشیده است بر دو قسم : فرض
عین و فرض کفایه :

اما فرض عین : علم طهارت و نماز و روزه است که بر هر مکلف واجب است
شناختن و آموختن آن …

اما فرض الکفایه : هوان یتعلم حتی یبلغ درجه الاجتهاد و رتبه

من یردالله به خیرا یفقهه فی الدین . ۵

در تفسیر روح البیان نیز تفقه در آیه انذار به علم احکام تفسیر
شده است :

یتفقهوا فی الدین، لیتکلفواالفقاهه فی الدین و یتجثموا مشاق

تا مسئوولیت سنگین فقاهت در دین را بر عهده گرفته و رنج تحصیل آن
را پذیرا گردند. فقه شناخت احکام دین است .

حدیث شناس بزرگ مرحوم
شیخ فخرالدین طریحی در ذیل معنای فقه به نقل از برخی علماء
می نویسد:

[در روایات به تفقه در دین بسیار توصیه شده است . مراداز تفقه
در دین همان طوری که بعضی شارحان حدیث گفته اند: مجموعه افعال و
کارهائی است که خداوند متعال برانسان واجب کرده است مثل : وضو غسل
نماز روزه حج زکوه جهادامر به معروف و نهی از منکر که
یادگیری آنها بر تمام مردم واجب است]… ۷

بر یادگیری حلال و حرام الهی در قرآن و روایات توصیه های فراوانی
شده است چه آن کس که فرایض خویش را نشناسد و حریم محرمات را نداند
در عرصه زندگی دینی خویش به خطا خواهد رفت .

شایداهمیت این مهم به انضمام معنای اصطلاحی رایج در زبان
مجتهدان عامل گرایش و گزینش این معنی برای تفقه از سوی این برزگان
شده است وگرنه ما دلیلی برای حمل تفقه به علم احکام نیافته ایم . فقط
در برخی روایات لفظ تفقه بر حلال و حرام اضافه شده است .

امام صادق ( ع ) در تحریص پیروان خویش بر شناخت حلال و حرام می فرماید:

لیت السیاط علی رووس اصحابی حتی یتفقهوافی الحلال والحرام . ۸

کاش بر سراصحابم تازیانه باشد تا حلال و حرام را دقیق بشناسند.

بی شک هر عبارت حدیث فوق تعیین کننده معنای [ تفقه] نیست بلکه
واژه[ تفقه] با معنای حقیقی خویش بر حلال و حرام که بخشی از دین
است تعلق گرفته است . وجوداین تعلق دلیل بر حمل و حصر تفقه در
دین به شناخت حلال و حرام نمی گردد زیرا در زمان نزول آیات قرآن و
صدوراحادیث علم به احکام دانشی مستقل نبوده و عالمان احکام صنفی
جدااز دین شناسان نبوده اند.

خلاصه : تفسیر تفقه به استنباط واحکام در عرف مجتهدان یک اصطلاح
نو پیدااست . روا نیست مواردی را که در متون دینی به این واژه به
صورت مطلق یا با قید[ تفقه در دین] آمده است به دانش احکام حمل
کرده و فقه را عنوان برای مجموعه احکام حلال و حرام شمرد.

۲. علوم قلبیه

علوم قلبی برخاسته از تهذیب نفس و پالایش جان است . طالب این علوم
نیاز به حافظه قوی و نیزهوشی ندارد. همتی بلند و عزمی استوار باید
که با نفس اماره جهاد کرد و با رفع حجب دل را آیینه تجلیات حقایق
کرد.

برخی عالمان دین و مفسران بزرگوار فقه و تفقه را به علوم معنوی و
معلومات قلبی تفسیر کرده اند:

والتفقه فی الدین هو من علوم القلب لامن علوم الکسب اذ لیس کل من

یکسب العلم یتفقه کما قال :[ وجعلنا فی قلوبهم اکنه ان یفقهوه]
الاکنه هی الغشاواه الطبیعیه والحجب النفسانیه . ۹

تفقه در دین در شمار علوم باطنی و
قلبی است نه علوم اکتسابی زیرا در فرهنگ قرآن بر رتحصیل علوم
کسبی[ تفقه] گفته نمی شود.

همانطور که خداوند فرموده است :

[بر قلبهایشان پرده ای افکندیم که مانع[ تفقه] آنهاست].

اکنه : پرده های بعد مادی و حجابهای نفسانی است .

جمله مورداستناذ در گفته فوق که در سه آیه از قرآن آمده است به
هیچ روی انحصار[ تفقه و فقه] را به علوم قلبی نمی رساند. در سوره
انعام سخن از کافرانی است که آیات را می شنوند ولی حقایق و معانی
آنها را نوش نکرده و راه سعادت را نمی پویند:

و منهم من یستمع الیک و جعلنا علی قلوبهم اکنه ان یفقهوه و فی

ر سوره اسراء نیز سخن از قرائت قرآن توسط پیامبر وایمان نیاوردن
کافران است :

واذا قرات القرآن جعلنا بینک و بین الذین لایومنون بالاخره

در سوره کهف نیز گفتگواز تذکار آیات الهی توسط پیامبر گرامی و
ارعاض کفار و هدایت نشدن آنهاست :

و من اظلم ممن ذکر بایات فاعرض

دیگر آن که در آیات فوق چون سخن ازایمان و هدایت است و جایگاه
ایمان قلب انسان است مانع تفقه حجابهای نفسانی و وابستگیهای مادی
به شمار آماده است . بی شک این مطلب دلیل انحصار[ فقه و تفقه] به
علوم قلبی نمی گردد و مانع از کاربرداین واژه در علومی چون : علم
احکام و فهم حلال و حرام نمی شود .

۳. خصایص والای اخلاقی وانسانی

حدیث شناسان ژرف اندیش شیعه با توجه به موارد کار برد فقه و
تصویرهایی که از حقیقت آن در گفتار معصومان نموده شده است فقه را
به خصایص والای انسانی واخلاقی الهی تفسیر کرده و دراین نوشته اند:

واطلق الفقیه غالباالاخبار علی العالم بعیوب النفس و آفاتها

فقیه در بیشتر روایات بر عالمی گفته می شود که : آفات و بیماریهای
نفس را شناخته و بر زخارف دنیا پشت کرده و ناچیزی ن را یافته است .
آنان شیفته نعمتهای پایدار حق و عاشق و قرب و وصال اویند.

آلوسی در تفسیر روح المعانی به نقل از حسن بصری در معنای فقه
می نویسد:

[فرقد سنجی از بصری سئوالی کرد.

او پاسخ داد.

فرقد گفت : فقها بااین نظریه شما مخالفند.

حسن گفت : مادرت به عزایت توجه کند! تو فقیه پیدا کن . همانا فقیه
کسی است که وارسته از حطام دنیا و بسته به آخرت و بصیر در دین باشد
از آبرو ریزی مردم خود را نگه دارد نسبت به اموال و ثروت آنان
عفت ورزد و خیرخواه مردم باشد]. ۱۴

این معنی گویااز گفته امام باقر( ع )الهام گرفته شده است :

[مردی ازامام محمد باقر پرسشی کرد.

حضرت پاسخ داد.

او به حضرت عرض کرد: فقها چنین نمی گویند.

امام باقر( ع ) فرمود:

ای وای برتو. آیا تو فقیهی دیده ای ؟ فقیه راستین کسی است که نسبت
به دنیا زهد ورزد و به نعمتهای آخرت عشق ورزد].