پاورپوینت کامل عنصر تبلیغ در پیکره دین ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل عنصر تبلیغ در پیکره دین ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل عنصر تبلیغ در پیکره دین ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل عنصر تبلیغ در پیکره دین ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

۶۹

موضوع تبلیغ برای هر
مکتب , مذهب , حزب و گروه در طول تاریخ ازاهمیت فوق العاده ای برخوردار
بوده , و بزرگترین نقش را در معرفی , نشر, حفظ و حراست اصول مبانی
آنها و پیروانشان ایفا کرده است .

بدون تردید,اگر مبلغان
توانا و زبردستی به تبلیغ و ترویج اصول و مبانی مکتب هماهنگ با زمان
نپردازند,استمرار آن اصول و مبانی از ضمانتی برخوردار نخواهد بود
واز مکتب و پیروان آن , جزآثاری دراوراق تاریخ باقی نخواهد ماند.
اگر مکتب و مرامی در جهان توانسته است حضورش را در صحنه های
بین المللی یا منطقه ای حفظ کند و آثار و پیروانی داشته باشد, وجود
جایگاه بلند عنصر تبلیغ , در آن مکتب و مرام بوده که آنها را دارای
نقش نموده واز زوال و نابودی نگهداشته است .

به عنوان نمونه : مسیحیت کنونی بااین که از نظر منطق و محتوا قدرت
چندانی در مقابله با شبهه ها واشکالاتی که از ناحیه دیگران متوجه آن
می شود, ندارد, ولی سراین که توانسته است در صحنه های افکار و عقائد
و مجامع جهانی حضور خود را حفظ کند و به حیات خودادامه دهد و در
عین حال دراندیشه و تسخیر محدوده های دیگری از جهان باشد, به خاطر
توجه واهمیت کلیساها و مبشرین مسیحیت به تبلیغ واستفاده آنان از
این سلاح و شیوه های پیشرفته آن بوده است .

واگر مکاتب و مذاهب و
گروههای بسیاری را در لابلای اوراق تاریخ مطالعه می کنیم , ولی در جامعه
بشری و صحنه های افکار و عقائد جهانی جای خالی آنها را شاهدیم و
نمود عینی و خارجی ندارند, باز می توان گفت یکی از عوامل مهم واساسی
زوال آنها نداشتن برنامه صحیح تبلیغی بوده است . و به تعبیر دیگر:
همان گونه که قلب انسان مرکز و محوراصلی حیات شریانهای وجودانسان
است و مسوولیت پمپاژ خون را به تمام اعضاء و مویرگهای بدن را به
عهده دارد و توسط این عمل قلب است که بدن از عوارض امراض , ضعف و
ناتوانی مصون مانده و به صورت موجودی قوی و پرتحرک به حیات خود
ادامه می دهد, وجود عنصر تبلیغ در مکتب نیز, نقش همان قلب را در حیات
مکتب ایفا می کند که باانجام درست وظیفه تبلیغ :, باعث حیات معنوی
و سبب حضور مکتب در معادلات فرهنگی ,اجتماعی و حفظ مکتب و پیروان از
خطرالتقاط وافسردگی و غفلت زدگی می گردد و حیات پویا و مستمر مکتب
را به صورت همگام و هماهنگ با زمان و شرایط و مقتضیات آن تضمین
می کند.

امروزه , عملا در صحنه های بین المللی و عرف سیاسی , تئوری ارزشی تبلیغ در
نظامهای سلطه , به ثبوت رسیده است , به گونه ای که سرنوشت هر کشور و
نظامی , تا حدودی زیادی , تحت تاثیر روند عمومی تبلیغات و تصمیمات
استکبار جهانی است . در عصر حاضر, یک کشورانقلاب کرده و تازه از دام
سلطه جهانی رهیده , قبل ازاین که از ناحیه دشمنان خود, مورد هجوم
نظامی و یا محاصره اقتصادی قرار بگیرد, مورد حمله تبلیغاتی و
روانی آنان قرار می گیرد. واکنون بر جهان این اصل سیاسی حاکم است
که : ملتها وانقلابهایی که براساس اهداف عالی و دست یافتن به
ارزشهای والایی قیام کرده و به پیروزی رسیده اند, بایداز نظر روانی
شکست داد, تااحساس حقارت و خود کم بینی بکنند و روحیه و توان مقابله
با سیاستها و ترفندهای جناح مخالف و ضدانقلاب رااز دست بدهند و
نتوانندارزشهایی را که برای آن انقلاب کرده اند, پاس بدارند.این
سیاست ,از ناحیه استکبار جهانی , بیش از ۱۰ سال است که نسبت به انقلاب
اسلامی ایران به کار گرفته شده و می شود.

بنابراین , هر مکتب و مذهبی برای شناساندن و پاسداری ازاصول و
مبانی خود, نیاز به تبلیغ دارد. همچنین برای حفظ پیروان و تقویت
بنیه معنوی و آگاهی آنان و جذب دیگران , پاسخ گویی به شبهات و
اشکالاتی که پیش می آید, جلوگیری ازانحرافات و بدعتها و حضور در
صحنه جهانی و بین المللی احتیاج مبرم به اهرم تبلیغ دارد.

اهمیت عنصر تبلیغ دراسلام

برای درک اهمیت و جایگاه عنصر تبلیغ در یک مکتب , نخست باید
جهان بینی و رسالت و محدوده ای که آن مکتب برای گسترش خویش در نظر
دارد, شناخته و روشن شود. دراین صورت است که اهمیت تبلیغ و تبلیغات
در آن مکتب مشخص خواهد شد.

اگر جهان بینی و رسالت یک مکتب , محدوده خاصی داشته باشد, قهرا
شعاع پیام رسانی و تبلیغ در آن مکتب , محدود و در نهایت ,ازاهمیت و
ارزش کمتری برخوردار خواهد بود,امااگر جهان بینی و رسالت یک مکتب ,
جهانی باشد, محدوده تبلیغ آن نیز جهانی است .

اسلام دینی است جهانی ,ازاین روی اهمیت زیادی به امر تبلیغ و مبلغ
داده است :

… و من احسن قولا ممن دعا الی الله و عمل صالحا . ۱

کیست نیکوتراز آن کسی که به سوی خدا مردم را بخواند و کردار نیک
انجام دهد.

مرحوم طبرسی در ذیل آیه شریفه , در تفسیر مجمع البیان , می نویسد:

… و فی هذه الایه دلاله علی ان الدعاالی الدین من اعظم الطاعات و

آیه شریفه , دعوت و تبلیغ , دین رااز بزرگترین طاعتها و مهمترین
واجبات الهی شمرده است .

دراین زمینه , در متون اصلی دین و سیره عملی پیامبر[ص] وائمه
معصومین[ ع] مطالب و شواهد فراوانی وجود دارد که این مقاله در صدد
بیان آن نیست .

مفهوم تبلیغ دراسلام

تبلیغ ,از واژه هایی است که مانند بسیاری از مفاهیم زیبا و پرمحتوا
در عرف مردم و در صحنه های سیاسی ,اجتماع و… دچار سرنوشت شومی شده
است .

امروزه متاسفانه , عکس آن معنی و رسالتی که در آن نهفته و
تحمل آن را دارد,از آن برداشت می شود,ازاین روی , لازم و ضروری است
که کلمه[ تبلیغ] راازاین برداشتهای گوناگون و ناقص و… رها
ساخته و جایگاه شایسته و بایسته آن را بازیابیم .

ابلاغ و[ تبلیغ] در لغت به معنای[ رساندن] و[ رسانندگی] است , ولی
در فرهنگ اسلام , آنچه ازاین واژه منظور بوده و هست , بیش از رساندن
صرف پیام است , بلکه بایدابلاغ مبین :[ ما علی الرسول الاالبلاغ
المبین] صورت بگیرد. پیام , رسا و گویا و متناسب با فرهنگ هر عصر
باشد, تا در دلها واندیشه ها نفوذ نماید. قید[ مبین] که دراین آیه
شریفه و در دیگر آیات , بیشتر, با[ ابلاغ] آمده شاهد گویایی است بر
این مدعا زیرا باید محتوای پیام که همان دستورات واحکام شریعت
است , برای مکلفی که می خواهد بدان جامه عمل بپوشد و در روز واپسین
در موردانجام و یا عدم انجام آن مورد بازخواست قرار بگیرد, به
گونه ای روشن بیان گردد, تا حجت بر وی تمام گشته و عذری برای او باقی
نماند.

با توجه به مفهومی که تبلیغ در فرهنگ اسلام دارد و نیز رسالت جهانی
اسلام و نقشی که تبلیغ در جهت ایفای این رسالت دارد,اسلام به امر
تبلیغ بسیار توجه نموده ,از آن جمله : جای دادن عنصر تبلیغ در پیکره
دین , به این معنی که اسلام در قالب عبادتهای شبانه روزی : (نماز
جماعت ) و هفتگی (نماز جمعه ) و سالیانه (مراسم حج ) و نماز عیدین , که
در طول سال ,انجام می پذیرد و نیز مناسبتهای مختلفی که یااز همان
صدراسلام وجود داشته و یااین که در طول تاریخ حیات اسلام , در
جریانات حساس و در راه تکمیل گسترش اسلام اتفاق افتاده است و به
عنوان ایامی با قداست و عظمت در مکتب واعتقاد پیروان شناخته شده و
بر بزرگداشت آن تاکید گردیده است , مانند:

ماه مبارک رمضان , ماه محرم ,اعیاد وفیات بزرگان دین ,اینها همه
مناسبتهایی است که اسلام بدان توصیه و ترغیب کرده است , تا تبلیغ دین ,
همواره به صورت مستمر و زنده پا برجا باشد واین حضور خود را در
صحنه های زندگی بشر حفظ نماید واز زوال و نابودی مصون گردد و وعده
خداوندی : [ انا نحن نزلناالذکر وانا له لحافظون]. ۳ تحقق یابد.

اینک پس از ذکراین مقدمه , جایگاه تبلیغ دراسلام راازاین بعد
مورد بررسی قرار می دهیم و به بیان پاورپوینت کامل عنصر تبلیغ در پیکره دین ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint
می پردازیم :

مساجد مراکز تبلیغ

از دیدگاه قرآن کریم و روایات ماثوره از نبی اکرم[ ص] وائمه
معصومین[ ع] , مساجدازارزش و عظمت خاصی برخوردارند. در بسیاری از
آیات قرآن , مسلمانان به تکریم واحترام مساجد دعوت شده اند و برای
تعطیل مسجد و تخریب آن عذابهای سختی در نظر گرفته شده است . قرآن ,
عمارت مسجد را حق مومنان و پاسداری از حریم مقدس مساجد را ضروری و
یکی از دلائل تشریع جهاد و پاسداری از حریم مساجد دانسته است]. ۴

پیامبراکرم[ ص] وائمه معصومین[ ع] از مسجد, به عنوان محبوب ترین
مکانها, خانه خدا, خانه پرواپیشگان و… یاد کرده و بر تاسیس
مسجد, آباد ساختن مساجد, رفتن به مساجد, حضور داشتن در مساجد, رفت و
آمد به مساجد, نماز در مساجد و… تشویق و تاکید ورزیده اند.

فلسفه و حکمت این همه تاکید واهمیت برای چیست ؟ آیا صرفا بدین
جهت است که مساجد مکانی است برای دعا و نیایش و برگزاری نماز؟ و یا
این که علاوه بر آن , مساجد, نقش دیگری در جامعه دارند؟ که باعث این
همه تشویق ها و تاکیدها شده است .

مسجد در میان مسلمانان ,اواولین روزی که تاسیس شد, تنها مرکز
دعا و نیایش و نماز نبود, بلکه همراه با نماز, در نشر فرهنگ غنی
اسلام واز بین بردن شرک از جامعه اسلامی , بسیج مردم علیه ظلم و ستم ,
شعائراسلامی ,امر به معروف و نهی از منکر, مواعظ, فراگیری علوم
اسلامی و هدایت مردم به صلاح واصلاح نقش زیربنائی واساسی داشته است .
تبلیغ وارشاد,از مهمترین اموری بوده است که در مساجدانجام می گرفت
است . روایات بسیاری مویداین مدعاست ,از جمله :

علی[ ع] , در روایتی که بیانگر فوائد رفت و آمد و به مساجداست ,
بیشترین نقش مساجد را در جهت تبلیغ وارشاد بیان می فرماید:

من اختلف الی المساجداصاب احدی الثمان ,اخا مستفادا فی الله ,

هر کسی پی در پی به مساجد رود یکی از هشت چیز را بهره خواهد برد:

۱. برادری که در راه خدا مورداستفاده او باشد.

۲. دانش نو و سودآور.

۳. نشانه محکمی که او را در راه حق جدی نماید.

۴. شنیدن جمله ای که او را به راه خیر راهنمائی کند.

۵. رحمتی که از خداوند منتظرش باشد.

۶. سمتی که او رااز بدی باز دارد.

۷. گناهی را که از ترس خدا ترک نماید.

۸. یااین که گناهی رااز روی شرم و حیا ترک نماید.

و در روایت دیگری پیامبر اکرم(ص) ضمن سفارشهایی به اباذر می فرماید:

… یااباذر کل جلوس فی المسجد لغوالا ثلاثه : قرائه مصل ,

ای اباذر! هر نشستی در مسجد لغو و بیهوده است , مگر گزاردن نماز,
ذکر و یاد خدا, پرسش از آنچه که انسان نمی داند.

تبلیغ و مسجد در تاریخ

با نگاهی به تاریخ
صدراسلام و زندگی پیامبر[ص] و خلفاء وامام علی[ ع] که بر کشوراسلامی
حکومت می کردند در می یابیم که مسجد, علاوه بر محل نیایش و برقراری
نمازهای یومیه , مرکز فرماندهی , بسیج و رهسپاری سپاه اسلام به
میدانهای نبرد, حل و فصل و مشکلات , قضاوت و رسیدگی به ایتام , تعلیم و
تعلم و مهمتراز همه مرکز تبلیغ اسلام واحکام آن نیز بوده است .

آموزش و تبلیغ دین از مسجدالنبی , که در عصر نبوت و خلفاء بنای
بسیار ساده ای داشت , آغاز شد. مسجدالنبی در صدراسلام مرکز و مجمع
تازه مسلمانانی بود که برای نیایش , حل مسائل جدید,استماع سخن وحی و
آموزش معارف واحکام اسلامی .اکثر خطبه های پیامبراسلام[ ص] که مشتمل
به مسائل گوناگونی است در مسجدایراد شده است .

بنابراین , مسجد در صدراسلام تنها مرکزی برای نیایش و پرستش نبود,
بلکه تمام معارف واحکام اسلامی در آنجا تبلیغ می شد. همه گونه
تبلیغات علمی و دینی , حتی خواندن و نوشتن در آنجاانجام می گرفت .
هیئت هایی که برای تحقیق و شناخت اسلام ازاطراف واکناف می آمدند در
مسجد بر پیامبر گرامی اسلام[ ص] وارد می شدند و سوالات خود راازایشان
می پرسیدند ۸ تا آغاز قرن چهارم اسلامی , مساجد در غیراوقات نماز حکم
۹.مدارس امروزه را داشت
و بسیاری از بزرگان علم و دانش و روسای مذاهب خمسه , جلسات
درس خود را در مساجد برگزار می کردند.

۱. عزالی از مکحول نقل می کند که : ده تن او صحابه رسول خدا[ص]
گفته اند که ما در مسجد قبا سرگرم فراگیری دانش بودیم که ناگهان
پیامبر خدا در آنجا حضور یافت و فرمود:

[آنچه می خواهید بیاموزید و خدای شما را پاداش ندهد مگر آن که به کار
ببندید آنچه را فرا می گیرد]. ۱۰

۲. رویداد دیگری که بر وجود فعالیت علمی و تبلیغی در مسجد, در
زمان پیامبر[ص] , دلالت دارداین است که : (رسول خدا[ص] ) روزی وارد مسجد
شدند و دیدنداز جمع حضار دو حلقه تشکیل شده است : یکی حلقه به ذکر
و عبادت مشغول آن یکی به تعلیم و تعلم سرگرم . چون نیک نگریست گفت :
هر دو گروه کردار نیک دارند,اما من برای تعلیم فرستاده شده ام :

کلاهما علی خیر ولکن بالتعلیم ارسلت .

و خود در حلقه ای که سخن از تعلیم و تعلم بود, نشست ۱۱ .

روشن است که تعلیم و تعلم دراوائل ظهوراسلام دراین مساجد, منحصر به علوم دینی و
مذهبی بود و نوعا در سطح ساده ای تدریس می شد, ولی پس از آن , علوم و
فنونی که از همان دانشها و معارف سرچشمه می گرفت در مساجد راه یافت و
از همین مساجد برای تدریس آن استفاده می شد.

۳. تا زمان خلیفه دوم که مرزهای اسلامی از حدود جزیره العرب فراتر
نرفته بود, مراکز فعال تعلیمات اسلامی مسجدالنبی , در مدینه و
مسجدالحرام در مکه بود.ازاواخر دهه دوم هجری باافزایش چشمگیر
دامنه فتوحات مرزهای اسلام از شرق و غرب گسترش یافت و جمع کثیری به
آیین اسلام گراییدند که در زبان و نژاد بااعراب مسلمان مغایرت
داشتند.ازاین زمان , آموزش زبان عربی برای درک معانی آیات قرآن و
تعالیم آن در سرزمین های فتح شده آغاز گردید و آن دسته ازاصحاب
پیامبر و تابعین ایشان که دعوت به اسلام و تعلیم مبانی دین را بر
حضور در صحنه ای پیکار ترجیح می دادند, در مساجد نو بنیاد در آموزش
پرداختند.این مساجد,ابتدا در شهرهای کوفه , بصره , حیره , مداین ,
بنیاد گردید و به دستور خلیفه دوم , برخی از صحابه رسول خدا مامور
اقامه نماز و آموزش قرآن و مسائل دین شدند . ۱۲

۴. در زمان خلافت علی[ ع] , که مرکز حکومت از مدینه به کوفه
انتقال پیدا کرد, مسجد کوفه مرکز نشراسلام و تبلیغ دین اسلام شد.
اکثر خطبه هایی که از علی[ ع] در نهج البلاغه به وسیله سیدرضی[ ره]
جمع آوری شده و مشتمل بر دستورهای اعتقادی ,اخلاقی ,اقتصادی , سیاسی
و…است در مسجدایراد شده است .

۵. باانقراض حکومت اموی و تشکیل حکومت عباسی , تحولی شگرف در
زندگی علمی واجتماعی مسلمانان , بویژه شیعه آغاز گردید. دراین
دوره , مبانی دین اسلام بویژه مذهب تشیع , به وسیله امام باقر وامام
صادق(ع) توضیح و تدوین گردید. فرصتی دست داد که امام صادق(ع) , فارغ
از مزاحمتهای حکام اموی و عباسی به تبلیغ واستحکام مبانی دین اسلام
بپردازد.

شیخ مفید(ره) کسانی که از محضر آن امام بزرگواراستفاده کرده اند
بالغ بر چهار هزار نفر می داند.

واین شاگردان از مسجدالنبی مرکز درس امام صادق علوم اسلامی را به
دیگر مراکز و مسجد کوفه و شهرهای دیگر برده اند.

نجاشی از حسن بن علی الوشاء کوفی , روایت کرده که دراین مسجد,
محضر نهصد دانشمند را درک کردم که هر یک می گفت : جعفربن محمد برایم
حدیث کرد:

انی ادرکت فی هذاالمسجد (مسجد کوفه ) تسعماه شیخ , کل یقول حدثنی

مسجد و تبلیغ در نگاه عالمان

۱. آیه الله بروجردی[ ره] از مساجد به عنوان مراکزارشاد و هدایت
یاد می کند و می فرماید:

کانوا فی بادی الامر یعملون بوظائف السیاسیه فی مراکزالاشاد و

درابتدای امر, حل و فصل مسائل سیاسی در مراکزارشاد و هدایت
مانند مساجد صورت می گرفته است . دراین بیان نقش اصلی مساجد, همان
ارشاد و هدایت در نظر گرفته شده و حل و فصل مسائل سیاسی به عنوان یک
کار فرعی .

۲.امام خمینی[ رض] دراین زمینه می فرماید:

مسجد در صدراسلام , مرکز جنبش حرکت های اسلامی بود.از مسجد تبلیغات
اسلامی شروع می شده است . و درادامه سخن , خطاب به هیئت اعزامی از
عربستان می فرمایند:

[…شما که ازاهالی مسجد واز علماء مسجد هستید, باید پیروی از
پیامبراسلام[ ص] واصحاب آن سرور کنید و مساجد را برای تبلیغ اسلام و
حرکت اسلامیت و برای قطع ایادی شرک و کفر و تایید مستضعفین در مقابل
مستکبرین قرار بدهید]. ۱۵

۳.استاد شهید مرتضی مطهری می فرماید:

[مسجد مدینه در صدراسلام , تنها برای اداءفریضه نماز نبوده , بلکه
مرکز جنب و جوش و فعالیت های دینی واجتماعی مسلمانان همان مسجد بود.
هر وقت لازم می شداجتماعی صورت بگیرد, مردم را به حضور در مسجد دعوت
می کردند. و مردم از هر خبر مهمی در آنجا آگاه می شدند و هر تصمیم
جدیدی گرفته می شد در آنجا به مردم ابلاغ می شد]. ۱۶

کنترل مساجد

با توجه به مرکزیت تبلیغی مساجد بوده است که شایستگی تاسیس و
تصدی مسجداز جانب نااهلان وافراد غیرمعتقد و غیرپای بند به دین نفی
شده است :

ما کان مشرکین ان یعمروا مساجد الله . ۱۷

مشران حق ندارند که مساجد خدا را تعمیر کنند, بلکه
این حق از آن کسانی است که نیتی به جز خدا و هدفی جزاعلام کلمه
توحید و نشراسلام را نداشته باشند ۱۸ .

و با کسانی که خواسته اندازاین مرکز
تبلیغی سوءاستفاده نمایند, به شدت برخورد شده است . چنانچه ورشکستگان
سیاسی (منافقین ) درصدد برآمدند که ازاین حربه به نفع خوداستفاده
کنند واز مسجد علیه مسجد واسلام فعالیت کنند که پیامبر گرامی
اسلام[ ص] به وسیله وحی از توطئه آنان آگاه شد و با همه احترامی که
برای مسجد قائل بود دستور داد که آن مرکز را نابود سازد و به آتش
بکشند چرا که منافقین آن مسجد را برای جنگ با خدا و رسول بنا نهاده
بودند . ۱۹

متاسفانه پس از پیامبراکرم[ ص] نیز سوءاستفاده ازاین
مرکز تبلیغی همچنان ادامه پیدا کرد, تا جایی که معاویه ازاین
پایگاه برای کوبیدن علی[ ع] استفاده می کرد. سلاطین بنی امیه و
بنی العباس , برای ظاهرسازی و فریب مردم , مساجد را به صورت خیلی
اشرافی تزیین می کردند و مساجد رااز نقش اصلی و هویت و رسالت خویش ,
که تبلیغ اسلام راستین بود, دور می ساختند.این حرکت سوء همچنان ,از
جانب سلاطین جورادامه دارد.

در کشور ما نیز, مساجد, رسالت اصلی خود رااز دست داده بودند که
با رهنمودهای پیامبرگونه امام راحل , مساجد,احیاء شد واز مساجد به
عنوان اولین و محکمترین سنگرهای تبلیغاتی و مبارزاتی علیه شاه و
استعمارگران استفاده شد, تااین که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید, ولی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی , دشمن , که از نقش مساجد در آگهی بخش و
تحرک آفرینی آگاه شده است , برنامه هایی جهت دوری مردم , بویژه نسل جوان
از مساجد واجتماعات اسلامی داردازاین روی ,امام امت[ قدس سره]
می فرماید :

[مسجدها را خالی نکنید… شیطانها…از مسجد می ترسند…
اجتماعتان را حفظ کنید و مساجد را محکم نگهدارید] ۲۰ .

نتیجه :

با توجه به نقشی که برای مساجد یادآور شدیم ,اینک بر مسلمانان ,
بویژه مسوولان نظام جمهوری اسلامی و روحانیون و روشنفکران متعهد
اسلامی است که برای تداوم نقش مساجد و حفظ ملاکهایی که اسلام برای
مساجد ذکر کرده تلاش کنند و نگذارند عده ای سودجو و دنیاپرست , ریاکار
و… در صف بنیان گذاران و متصدیان مساجد قرار گیرند که تصدی و بنیان
مساجد به دست این عده , پیامدهای زیانباری را به دنبال دارد. علاوه
بر آن , نگذارند که مسجد و منبر و محراب دراختیار عده ای قرار گیرد
که ازابتدایی ترین مسائل اسلامی باخبرند و یا مبلغ اسلام آمریکائی اند.

برای بازگرداندن نقش اصلی مسجد, به مسجد بایدانقلابی ژرف در تمام ابعاد
مسجد و تحولی عظیم در طرزاداره و برنامه ریزی آن به وجود آید و
بنیانگذاران , متصدیان , خطبا, وامام جماعتهای بی درد و بیگانه از
اسلام اصیل و ناب محمدی به وسیله مراکز ذی صلاح طرد شوند.

و با توجه به مسوولیت همگانی مسلمانان , بویژه روحانیون در بالا
بردن آگاهیهای مکتبی و مذهبی و سیاسی مردم برای تداوم انقلاب اسلامی و
اهداف و آرمانهای بلندامام خمینی , قدس سره ,اجتماع برادران و
خواهران , در مساجد و کار فرهنگی و سیاسی و آموزشهای نظامی مناسب ,
ضروری و لازم است ,امام خمینی , قدس سره , دراین زمینه می فرماید:

[بایداجتماعات در مساجد و محافل مذهبی هر چه بیشتر و با شکوهتر
بر پا شود واهل منبر و خطبای محترم به روشنگری و سازندگی هر چه
بیشتر قیام ,اقدام نمایند]. ۲۱

نماز جمعه

نماز جمعه راازابعادی چند می توان مورد بحث و بررسی قرار داد,
آن ابعاد عبارتنداز:

۱. اهمیت نمازجمعه .

۲. پیشینه تاریخی نمازجمعه .

۳. چگونگی نمازجمعه .

۴. شرائط نمازجمعه .

۵. شرائط امام جمعه .

۶. لزوم شکوه نمازجمعه .

۷. خطبه نمازجمعه .

۸. نمازجمعه و موضع گیری دشمنان اسلام ,

۹. نقش هدایتی نمازجمعه .

و…

ما دراین بخش قصد بررسی همه ابعاد را نداریم . هدف تنها تبین نقش
هدایتی و تبلیغی نمازجمعه است ,ازاین روی , با مقدمه ای کوتاه همان
جهت را پی می گیریم .

در متون دینی ما,ازاصل نماز, تعابیر گوناگون و زیبایی شده است .

دراین تعابیر, گاه , نماز به عمود خیمه تشبیه شده که با شکستن آن ,
تمامی خیمه دین فرو خواهد ریخت .

و گاه , به نهر آبی تشبیه گردیده که انسان مسلمان , هر روز پنج نوبت
روح خود را در آن شستشو داده واز پلیدیها می زداید.این تعابیر, هر
کدام بیانگر میزان رابطه نماز بااصل دین و نقشی است که نماز در جهت
تقویت و رشدانسانها دارداین پیوند و رابطه در نماز چند برابر
می گردد.

از همین روی , برای شرکت در نمازجمعه پاداشهایی بسیار بزرگ از
قبیل : آموزش و رهایی از آتش , آسانی حساب در قیامت , ثواب حج , ثواب یک
سال نماز و روزه و… در روایات رسیده ازائمه معصومین[ ع] در نظر
گرفته شده است ۲۲ .

و برای شرکت نکردن در آن تهدیدهای سخت و شدیدی در متون دینی وارد
شده است ۲۳ .

دراهمیت نمازجمعه همین بس که زندانی هم باید در مراسم نمازجمعه
شرکت کند, تااو هم روح خود را شستشو داده و آگاهیهای لازم را
فراگیرد و زندان مانع رشد فکری و معنوی او نشود. به روش و گفتار
ائمه هدی[ ع] دراین زمینه توجه کنید:

امام صادق[ ع] نقل می کند که : علی[ ع] زندانیان را با ضمانت اولیاء
آنان از زندان آزاد می ساخت تا در نمازجمعه شرکت جویند ۲۴ .

همچنین آن حضرت می فرماید:

آوردن زندانیان برای شرکت در نمازجمعه و نمازعید و سپس بازگرداندن
آنان به زندان از وظایف حکومت اسلامی است ۲۵ .

پیامبراسلام[ ص] به صاحبان کار دستور داده است : مانع شرکت کارگران
در مراسم نمازجمعه نشوند ۲۶ .

نقش تبلیغی نمازجمعه

نمازجمعه , دارای دو رکن اساسی است : رکن اول آن اجتماع مردم
برای برگزاری نمازجمعه است که دراین جهت توصیه ها و تاکیدهای
فراوانی برای حضور در نمازجمعه و هر چه باشکوه برگزار کردن آن
داریم .

رکن دوم , که پایه واساس نمازجمعه است , محتوا و مضمون آن است که
در خطبه های خطیب جمعه متجلی می شود.

خطبه در نمازجمعه ,از مهمترین اجزای نمازجمعه و جایگزین دو رکعت
از نمازاست . چنانچه امام صادق[ ع] دراین زمینه می فرماید:

علت این که نمازجمعه , دو رکعت است , وجود دو خطبه است . خطبه ها,
نمازاست تا وقتی که امام از منبر پایین آید ۲۷ .

و در جای دیگر می فرماید:

لاجمعه الا بخطبه وانما جعلت رکعتین لمکان الخطبتین . ۲۸

نمازجمعه , بدون خطبه
صحیح نیست . به خاطر خطبه ها,این نماز با دو رکعت انجام می گیرد.

با نگاهی گذرا به سیره پیامبر[ص] و علی[ ع] و گفتارائممه
معصومین[ ع] و فقهاء در می یابیم که برامام جمعه لازم است که از درد و
رنج مسلمانان ,ازاوضاع کشورهای اسلامی ,از ترفندهای دشمنان اسلام و
خلاصه آنچه را به حسب زمان و مکان گاهی از آن , برای امت اسلامی لازم و
ضروری است , سخن بگوید و مردم را در جریان مسائل روز قرار بدهد و
آنان را موعظه وارشاد نماید و تقویت مبانی دینی و مذهبی و رشد
سیاسی فرهنگی آنان را در نظر داشته باشد.

امام رضا(ع)در این زمینه میفرماید:

انما جعلت الخطبه یوم الجمعه لان الجمعه شهد عام فارادان یکون

خطبه در روز جمعه
تشریع شده است ,از آن جهت که جمعه از روزهای اجتماع مردم است .از
نظراسلام , همه مکلفین باید در آن اجتماع حضور یابند. خداوند با
تشریع این دستور,اراده کرده است که توسط زمامداران , مردم دراین
روز موعظه وارشاد گردند و به نیکیها ترغیب واز بدیها بازداشته
شوند.

همچنین حاکمان اسلامی و یا خطیب وامام جمعه منصوب از طرف او
مردم را به مصالح دینی و دنیوی خود, هدایت سازد وازاخبار واحوادث
جهانی , که برای آنان مفید و یا پیش گیرنده از زیان آنان است آگاه
سازد.

امام رضا(ع)در ادامه گفتار میفرماید:

[علت این که دو خطبه در نماز جمعه باید خواننده شوداین است که :
در یکی به حمد و ثنای الهی پرداخته شود و در دیگری حوائج مردم
خطرهایی که مردم را تهدید می کند بیان شود و برای مردان و زنان با
ایمان دعا و طلب آمرزش شود و آنچه که لازم است ازاوامر و نواهی به
مردم ابلاغ شود. و آنچه باعث صلاح و فساد مردم است یادآوری گردد]. ۳۰

امام خمینی[ ره] در تحریرالوسیله درباره
محتوای خطبه های نمازجمعه چنین می فرمایند:

[سزاواراست که امام جمعه , در ضمن خطبه هایش آنچه را که مصلحت دین
و دنیای مسلمانان است بیان دارد واز آنچه که در کشورهای اسلامی و
غیراسلامی می گذرد و به زیان و یا سود آنان است و آنچه که مسلمانان در
زندگی دنیوی واخروی به آن نیاز دارند, مطلع سازد وازامور سیاسی
واقتصادی که دراستقلال و آزادی آنان دخالت دارد و چگونگی رفتار
آنان با سایر ملتها سخن بگوید و آنان رااز مداخله دولتهای ظالم و
استعمارگر درامور سیاسی واقتصادی , که منجر به استعمار واستثمار
آنان است , آگاه گرداند

خلاصه : نمازجمعه و دو خطبه آن , مانند حج و عیدین و غیره از مواقف
عظیمه برای مسلمانان است , ولی متاسفانه مسلمانان از وظایف و مواقف
مهم سیاسی این عبادت غافل و ناآگاهند]. ۳۱

موضوع گیری دشمنان

از آنجا که این اجتماع عظیم در آگاهی و رشد مسلمانان نقش بسزایی
دارد, دشمنان اسلام , بویژه مسلمانان نماها (منافقین ) درطول تاریخ با
ترفندهای گوناگون سعی درایجاد خلل در صفوف به هم فشرده نمازجمعه
نموده اند. آنان با بهانه های مختلف دراین مراسم شرکت نمی جسته اند تا
باایجاد شکاف در بین مسلمانان به اهداف شوم و ضدانسانی خود برسند.

پیامبرگرامی اسلام[ ص] , توطئه این بدسیرتان را بر ملا کرده و
می فرمایند:

من ترک ثلاث جمعات من غیر عذر کتب من المنافقین. ۳۲

آن کسی که بدون عذر سه نوبت نمازجمعه را ترک کنداز منافقین شمرده
می شود.

امام باقر[ ع] , دراین زمینه می فرماید:

صلوه الجمعه فریضه والاجتماع الیها مع امام العدل فریضه فمن ترک

ثلاث جمعه علی هذا فقد ترک ثلاث فرائض و لایترک ثلاث فرائض من غیر عذر و
لاعله الا منافق . ۳۳

نمازجمعه واجتماع برای آن , باامام عادل واجب است اگر کسی بدون
عذر, سه جمعه را, پی در پی , ترک کند سه فریضه را ترک کرده است و جز
منافق , سه فریضه را, بدون علت , ترک نمی کند.

نقش نمازجمعه در تداوم انقلاب

رمز پیروزی انقلاب اسلامی واستقامت مردم در برابر مشکلات طاقت فرسا و
مقاومت در برابرابرقدرتها,ایمان ,اتحاد و رهبری قاطع امام
امت[ ره] بود. همانگونه که این عوامل در پیروزی انقلاب اسلامی نقش داشت
برای تداوم انقلاب نیزاین عوامل ضروری است .اجتماعات نمازجمعه فرصت
بسیار خوبی است که ائمه جمعه می توانند به وسیله خطابه های خود,
ایمان واعتقاد مردم را تقویت کنند و مبانی دینی آنان رااستحکام
بخشند و آنان را به وحدت و همبستگی بیشتر دعوت کنند و عوامل تفرقه و
جدائی را دراین مجامع یادآوری نمایند .

بنابراین باید با تشکیلات و برنامه ریزی دقیق ازاین اجتماعات , هر
چه بیشتر, در جهت تحکیم پایه های انقلاب اسلامی واعتلای کلمه حق و
نمایاندن چهره حقیقی اسلام و جمهوری اسلامی و شناساندن حکومت اسلامی و
خنثی کردن توطئه های دشمنان کینه توزاسلام استفاده گردد.

برای بهره های لازم ازاین گونه اجتماعات امور ذیل یادآوری
می شود:

۱.امت اسلامی براساس وظیفه دینی سیاسی خود, به دوراز جریانات ,
برای حفظ کیان اسلام وانقلاب اسلامی در نمازجمعه شرکت می کنند
بنابراین ,ائمه جمعه , بایداز موضع گیریهای گروهی و حزبی اجتناب
نمایند, تا محورامت حزب الله , در هر شهر واستان باشند.اگرائمه
جمعه ازاین اصل عدول کنند در نقش اصلی خود, که همان هدایت و رهبری
فکری سیاسی مذهبی مردم مسلمان منطقه است , موفقیت چندانی نخواهند
داشت .

۲.ائمه جمعه باید با مطالعه دقیق و عمیق نسبت به جریانات سیاسی و
مسائل موردابتلای جهان , به خطبه ها عمق بیشتری ببخشند. با طرح مسائل
لازم , درابعاد گوناگون :اعتقادی ,اخلاقی و سیاسی سعی کنند هر جمعه
به شرکت کنندگان , آگاهی و آشنایی بیشتری نسبت به معارف زندگی ساز
اسلام و مسائل روز و جهان اسلام بدهند.

با نگاهی به نمازجمعه و مقایسه آنها با یکدیگر به روشنی در
می یابیم که کیفیت نمازجمعه از حیث غنا واتقان خطبه ها و… باعث جذب
بیشتر مردم به نمازجمعه و برعکس خطبه های شعاری و بی محتوا و یا کم
محتوا, موجب سردی مردم شده است .

۳. برای صرفه جویی در وقت و برای یادآوری و طرح آنچه که بیان و
ابلاغ آن لازم است تنظیم و دسته بندی مطالب و آمادگی قبلی ,امری است
لازم و ضروری .

بدون تردید, دراین صورت , فراگیری و ثمردهی و جاذبیت آن بیشتر
خواهدبود.

۴. موضوعات قابل بحث و سخنان ناگفته بسیار
است . چون در نمازجمعه وقت محدوداست , لازم است ائمه جمعه مطالب خود
را براساس اولویت ها دسته بندی کنند به آن مطلبی که ازاهمیت بیشتری
برخورداراست بهای بیشتری بدهند.

۵. در نمازجمعه همه اقشار مردم از بی سواد و با سواد, فرهنگی و
غیرفرهنگی شرکت می کنند, لازم است ائمه جمعه مراعات حال همگان را نموده
و طوری سخن بگویند که قابل استفاده برای همگان باشد. قرآن و روایات
ماثوره ائمه معصومین[ ع] در طرح معارف , بهترین الگوست . مشکل ترین
براهین علمی را در قالب ساده و همه کس فهم بیان می کنند.
امام خمینی[ ره] نیز در طرح مسائل و معارف اسلامی می تواندالگوی بسیار
خوبی برای ما باشد.

۶. برای تاثیرگذاری و ثمردهی بیشتر خطبه ها,ائمه جمعه باید
مقتضای حال را رعایت کنند و به گرمی و سردی هوا خستگی مردم و…
توجه داشته باشند.

عدم توجه به این اصل در برخی از موارد, باعث پیامدهای زیانباری
خواهد شد که به هیچ وجه قابل جبران نیست و خطابه ها نه تنها مفید و با
ثمر نخواهد بود که باعث فرار و بدبینی مردم خواهد شد.

اینها برخی از نکات است که ائمه جمعه باید برای بهره گیری لازم از
این اجتماعات و جذب مردم و تاثیرگذاری هر چه بیشتر به آن توجه
داشته باشند. علاوه براین , باید برای برنامه های فرهنگی و تبلیغی
دیگر دراین مراسم بزرگ و با شکوه بهره لازم برده شود.

نماز عیدین

ما دراینجا نیز قصد بررسی همه ابعاداعیاد و نماز عیدین را
نداریم . ما دراینجا فقط اشاره ای به نقش هدایتی نماز عیدین است .

عید سعید قربان و فطر, دو عید حقیقی است و دو عید رسمی مسلمانان
جهان است . با نگاهی کوتاه به کتب ادعیه و روایات ماثوره از
پیامبر[ص] وائمه معصومین[ ع] در می یابیم که این دو عید,از دیدگاه
اسلام ,از قداست وارزش ویژه ای برخوردارند. عید واقعی دراسلام ,
هنگامی است که انسانها, با طرد شیطان و هواهای نفسانی به سوی
پروردگار رحمان بازگشت نموده باشند. و به عبارت دیگر, عید دراسلام
جشن بازگشت به فطرت ناب انسانی و دوری جستن از گناه و زشتیها و
یادآوری پیوند درونی انسان با خداست .

نمونه عالی این ارزشها, در دو عید قربان و
فطر متجلی است که پس ازانقلاب روحی روزه و مناسک حج برگزار می شود.

و نماز عیدین که در پایان دو جنبش و تحول روحی عظیم بر پا می شود,
نه تنها جشن رهایی از گناه و پیوستگی به خداست , که مجمعی بزرگ و یک
مانور سیاسی است , مانوری که در سرنوشت سیاسی اجتماعی و فرهنگی
مسلمانان سهم بسزایی دارد. چنانکه مفسر گرانقدر مرحوم علامه
طباطبائی[ ره] می نویسد:

[فان العید من شانه ان یجمع الکلمه و یجدد حیاه المله و ینشط
نفوس العائدین و یعلن کلها عاد عظمه الدین]. ۳۴

عید موجب
وحدت کلمه , تجدید حیات ملت و نشاط جامعه و یادآور عظمت و نقش دین
است .

نماز عیدین , همانند نماز جمعه , دارای دو خطبه است , بااین تفاوت
که خطبه های نمازعیدین پس از نماز خوانده می شود. دراین خطبه ها
همانند نمازجمعه , خطیب آنچه را مسلمانان با آن روبرو هستند و
دانستنش لازم و ضروری است , مطرح می سازد و همگان را در جریان مسائل
مسلمانان قرار می دهد. در ضمن پند واندرز و بیان مسائل سیاسی و
اجتماعی , در عید فطراحکام زکاه فطر و در سخنرانی عید قربان ,احکام
قربانی و موارد مصرف آن را برای مسلمانان بیان می کند.

از آنجا که خطبه های نماز عیدین , همانند نمازجمعه است ,از جهت
مضمون و محتوا, به شرح و تفصیل بیشتر آن می پردازیم .

ولی برای ثمربخشی این دو مجمع عظیم اسلامی ,
اصولی را که به عنوان یادآوری و تذکر در پایان بحث نمازجمعه ذکر
کردیم دراین دواجتماع نیز باید مراعات شود.

متاسفانه این مراسم با شکوه (نمازجمعه , عیدین ) در طول تاریخ
اسلام , به جزایامی کوتاه , دراختیار حکام نالایق و جائر بوده است و
آنان ازاین اجتماع و نیایش دسته جمعی در جهت تقویت پایه های حکومت
جائرانه و ضدمردمی خود,استفاده می کرده اند و صاحبان اصلی آن ازاین
مراسم محروم بوده اند.

امام باقر( ع ) آن روزگار اندوهناک را چنین به تصویر می کشد:

…یا عبدالله مامن یوم عیدالمسلمین ( اضحی و فطر ) الا و هو

یجدوالله الال محمد(ص) فیه حزنا. قال : قلت : ولم ؟ قال :انهم یرون حقهم
فی ایدی غیرهم . ۳۵

عیدی (فطر و قربان ) بر مسلمانان نمی گذارد مگر
کن که یادآور اندوه دودمان پیامبر(ص) است .

عبدالله سوال کرد چرا؟

در
پاسخ فرمودند: زیرا حق و پایگاه خویش را در کف دیگران مشاهده
می کنند.

امروز که با رهنمودهای پیامبرگونه امام خمینی[ ره] و توفیق خداوند,
این مراسم عظیم دراختیار صاحبان اصلی آن , درایران اسلامی , قرار
گرفته است , بر ملت و دولت و حوزه های علمیه , بویژه سخنرانان این
مجالس است که ازاین شعائرالهی و فرصت های خدادادی , به بهترین وجه
سود جسته وامت اسلامی را به وظائف و مسوولیتهای خود آشنا سازند و
فلسفه این اجتماعات را برای مردم بیان کنند و با برنامه ریزی حساب
شده , پیام اسلام راستین و زندگی ساز رااز طریق این مجامع به گوش ملت
عزیزایران و مسلمانان
جهان برسانند و در راه تحکیم و تداوم انقلاب و پایه های حکومت اسلامی
و برقراری حکومت بین الملل اسلامی حداکثراستفاده را بنمایند.

حج مهمترین پایگاهتبلیغاتی

حج , دارای ابعاد و جهات گوناگون است . حج عبادت و پرستش حق است , در
بهترین و زیباترین صورت ممکن . حج نیایش در برابر خدای با عظمت است ,
در بهترین شکل . عبادت و پرستش حق و نفی و پرستش غیراو, در تمامی
اعمال حج نمایان و آشکاراست . حج دارای ابعاد: معنوی , سیاسی ,
فرهنگی ,اجتماعی ,اقتصادی است ولی آنچه ما دراین بخش در پی آنیم ,
اشاره ای به نقش تبلیغی این کنگره عظیم اسلامی است . آیات و روایات ,
سیره پیامبر[ص] وائمه معصومین(ع) مبین این نکته است که از مهمترین
فوائد حج , تبلیغ و رساندن پیام اسلام است .

سخن را دراین بعداز حج ,از قرآن کریم و دعوت موسس کعبه حضرت
ابراهیم(ع) , برای زیارت خانه خدا آغاز می کنیم :

۱-واذن فی الناس یاتوک رجالا و علی کل ضامر یاتین من کل فج

ما, به ابراهیم گفتیم : مردم را به حج دعوت کن , تا پیاده و
سواره بر مرکبهای لاغراز راه دور بیایند و شاهد منافع گوناگون خویش
دراین برنامه حیات بخش باشند و خدای را در روزهای معین یاد کنند.

ازاین که جمله[ لیشهدوا منافع لهم] در برابر[ یذکروااسم الله]
آمده است می فهمیم که حج دارای دو بعداست : بعد عبادی که در ذکر و
یاد خدا, تجسم و تبلور می یابد و بعداجتماعی که مشاهده منافع ,
بیانگر آن است . واژه منافع , بدون قید و مطلق آمده است , تا شامل هر
نوع منفعت :اعم ازاقتصادی , سیاسی , فرهنگی و تبلیغی باشد.اگر تزکیه
و تقرب الی الله منفعت است , بیان معارف اسلام و دعوت مردم به اسلام
ناب محمدی[ ص] دعوت به اتحاد, دعوت به تحرک و مبارزه با ظلم و ظالم ,
بیان مشکلات مسلمانان و چاره جویی برای آن , نیزاز بزرگترین منافع
است .

شیخ محمود شلتوت در تفسیراین آیه شریفه می گوید:

[….منافعی که حج وسیله شهود و تحصیل آن
می باشد و به صورت نخستین فلسفه حج در آمده است , یک مفهوم گسترده و
جامعی است که هرگز در نوع و یا خصوصیتی خلاصه نمی گردد, بلکه این جمله
با عمومیت و شمولی که دارد, همه منافع فردی واجتماعی را در بر
می گیرداگر تزکیه نفس و تقرب به سوی خدا منفعت است , مشاوره و ترسیم
خطوط گسترش علم و فرهنگ نیز منف