پاورپوینت کامل تأملی در آرای ذهبی در مورد «وضع در تفسیر» ۵۶ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل تأملی در آرای ذهبی در مورد «وضع در تفسیر» ۵۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۵۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل تأملی در آرای ذهبی در مورد «وضع در تفسیر» ۵۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل تأملی در آرای ذهبی در مورد «وضع در تفسیر» ۵۶ اسلاید در PowerPoint :

چکیده

این مقاله به نقد و بررسی دیدگاه های ذهبی در زمینه وضع در تفسیر می پردازد. ذهبی
در این باره چهار نکته را طرح می کند.

وی معتقد است آغاز وضع حدیث از سال۴۱ هجری است، این ادعا ناصواب است. چرا که شواهد
متعددی مبنی بر شروع وضع از زمان پیامبر اکرم(ص) وجود دارد. البته سال ۴۱ هجری به
بعد که زمان حاکمیت و امارت معاویه است وضع حدیث گسترش یافته و نهادینه شده است.
دومین بحث ذهبی در مورد اسباب و عوامل وضع است. وی بدون استدلال خاصی شیعه را
آغازگر وضع در فضائل می داند. این ادعا توسط برخی دیگر از دانشمندان اهل سنت مانند
ابن جوزی نیز ذکر شده، در این مقاله به نقد این دیدگاه نیز پرداخته شده است.

سومین بحثی که در این مقاله مورد بررسی و نقد قرار گرفته، پیرامون اثر وضع در تفسیر
است. چهارمین نکته؛ بحث ایشان درباره ارزش تفسیر موضوعی است وی کلمات جعلی را قطع
نظر از انتساب به معصوم دارای اعتبار دانسته و از ارزش اجمالی برخوردار می داند این
سخن نیز با مبانی برخاسته از قرآن و سنت منطبق نمی باشد.

واژه های کلیدی: تفسیر اثری، وضع، سبب نزول، اسباب وضع.

مقدمه

یکی از کهن ترین شیوه های تفسیر قرآن، شیوه تفسیر اثری(تفسیر قرآن به روایت) است:
قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را اولین مفسّر و مبیّن کلام الهی معرفی می کند و
می فرماید:«و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم».۱این مسئولیت امری غیر
از قرائت است که نخستین مأموریت آن حضرت بود. شیوه تفسیر روایی از منظر شیعه تعمیم
دارد و شامل روایات همه معصومان(ع) می شود. مرحوم علامه طباطبایی ذیل آیه ۴۴ سوره
نحل می نویسد:

«این آیه بر حجیت قول پیامبر(ص) در بیان آیات قرآن دلالت می کند. بیان اهل بیت به
دلیل حدیث متواتر ثقلین و غیر آن به بیان آن حضرت ملحق می شود.»۲

از نظر علمای شیعه، سخنان صحابه و تابعان جایگاه روایات مأثور را ندارد و مانند
سخنان سایر مفسران مورد نقد و بررسی قرار می گیرد؛ گرچه به دلیل نزدیکی آنان به
زمان نزول و آگاهی از لغت و فرهنگ عرب، در همان حوزه معتبر است.

آغاز تفسیرنگاری در اسلام با روش تفسیر روایی مأثور بوده است و این روش همچنان یکی
از منابع مهم تفسیری محسوب می شود. از آنجا که سیر تدوین، نگارش و جمع آوری روایات
مانند قرآن نبود، افرادی به انگیزه های مختلف به جعل و ساختن روایات روی آوردند.
یکی از عرصه های این حرکت ناروا، عرصه روایات تفسیری بود. منع رسمی نگارش حدیث،
فرمان رسمی به جعل و دروغ پردازی، تحریف احادیث در زمان معاویه، شکل گیری فرقه ها
و نحله های فقهی و کلامی، ترغیب حاکمان و سلاطین و…، باب شکل گیری و گسترش روایات
جعلی را در بستر جامعه دینی گشود و کار تشخیص روایات صحیح را مشکل ساخت. امام
صادق(ع) فرمود:

ان الناس اولعوا بالکذب علینا کانّ الله افترض علیهم لایرید منهم غیره و انی احدث
احدهم بالحدیث فلا یخرج من عندی حتی یتأوله علی غیر تأویله و ذلک انهم لایبطلون
بحدیثنا و بحبنا ما عند الله و انما یطلبون الدنیا؛۳

همانا برخی از مردم در دروغ بستن بر ما حرص و ولع دارند، گویا خداوند این حرکت را
بر آنان واجب نموده است. من سخنی را برای یکی از آنان نقل می کنم، هنوز از نزد من
خارج نشده آن را به میل خویش تأویل می کند. اینان به وسیله محبت ما و حدیث ما آنچه
را نزد خداست نمی طلبند. همانا اینان به دنبال دنیا هستند.

از دیر باز موضوع شناسایی آفات و آسیبها در روایات تفسیری مطرح بوده است. محمد
حسین ذهبی در کتاب التفسیر و المفسرون، ضمن برشمردن سه آفت وضع، اسرائیلیات و حذف
اسانید. در روایات تفسیری، به بحث پیرامون هر آفت می پردازد. محورهای بحث وی در
مورد وضع حدیث چهار زمینه می باشد.۴

ما در این مقاله برآنیم تا به نقد و بررسی محورهای فوق بپردازیم و به صورت خلاصه
دیدگاههای سایر صاحب نظران را مطرح نماییم.

۱. آغاز دروغ پردازی در تفسیر (نشأه الوضع فی التفسیر)

نخستین بحثی که ذهبی به آن بپرداخته، بیان تاریخچه وضع حدیث است، وی شروع وضع در
حدیث را از وضع در تفسیر جدا نمی سازد و تصریح می کند:«این دو از آغاز با هم آمیخته
بود همان طور که در حدیث، صحیح، حسن و ضعیف یافت می شود و در راویان، مورد وثوق،
مورد تردید و معروف به دروغ پردازی وجود دارد، در روایات تفسیری هم چنین است.»۵

ذهبی آغاز دروغ پردازی در حدیث را از سال ۴۱ هجری و به دنبال اختلافات سیاسی مربوط
به خلافت می داند.۶ این ادعا در مورد گسترش وضع صحیح است، اما در مورد آغاز آن
ناصواب است، در مورد شروع حرکت نامبارک وضع چهار دیدگاه مطرح شده است:

۱. شروع از زمان حیات رسول خدا(ص): این دیدگاه اغلب دانشمندان شیعی و برخی از
معاصران اهل سنت مانند ابوریه،۷احمد امین ۸و محمد ابوزهو۹است.

۲. شروع وضع از نیمه دوم خلافت عثمان: برخی از دانشمندان اهل سنت مانند اکرم العمری
معتقدند پیدایش وضع حدیث به سالهای آخر حکومت عثمان باز گشت می کند. اینان ابن عدیس
را اول کسی می دانند که در زمان خلیفه سوم به دروغ پردازی پرداخت.۱۰

۳. پیدایش وضع پس از خلفای اربعه(سال۴۱): جمهور علمای اهل سنت برآنند که در زمان
رسول خدا(ص) و خلافت خلفای اربعه،احادیث وسخنان آن حضرت از هرگونه دروغ و تحریف
پیراسته ماند وحرکت وضع حدیث به دنبال قدرت یافتن معاویه و مطلق العنان شدن او شکل
گرفت ۱۱. ذهبی نیز بر این عقیده است.

۴. شکل گیری وضع از سال ۷۰ هجری (اواخر قرن اول هجری): دکتر فلاته بعد از نقد و رد
آرای ذکر شده، زمان رسول خدا و دو سوم از قرن اول را عاری از پدیده وضع می داند و
تصریح می کند:« فانی ارجّح بان الوضع فی الحدیث انما بدأت المحاوله فیه فی الثلث
الاخیر من القرن الاول.»۱۲

وجه مشترک سه دیدگاه اخیر، انکار وضع حدیث در زمان حیات نورانی رسول خدا(ص) است.
عمده ترین دلیل منکران، نظریه عدالت صحابه، استبعاد وضع حدیث توسط آنان و فقدان
شواهد تاریخی است. نقد و بررسی این ادله را به پژوهشی دیگری وا می نهیم.۱۳تنها در
بیان نااستواری سخن ذهبی و تأکید او بر شروع وضع از سال ۴۱ اشاره می کنیم که شواهد
فراوانی بر آغاز جعل از زمان رسول خدا(ص) وجود دارد. در اینجا دو نمونه از آن را
می آوریم.

۱. امام علی(ع) می فرماید:«و قد کذب علی رسول الله فی عهده، حتی قام خطیباً فقال
ایها الناس فقد کثر الکذاب علیّ فمن کذب علیّ متعمداً فلیتبؤا مقعده من النار ثم
کذب علیه من بعده اکثر مما کذب علیه فی زمانه.»۱۴ در زمان رسول خدا(ص) بر او دروغ
بسته شد تا آنجا که آن حضرت برخاسته و فرمودند ای مردم دروغگویان بر من فراوان
شده اند، هر کسی که بر من دروغ ببندد باید جایگاهی از آتش برگزیند. سپس بعد از مرگ
آن حضرت بیش از زمان حیاتش بر او دروغ بستند.۱۵

۲. از عطاء بن سائب نقل شده که روزی عبدالله بن زبیر به یاران خود گفت: آیا
می دانید تأویل حدیث،«من کذب علیّ متعمداً» چیست؟ آنان گفتند: نمی دانیم. او گفت:
مردی از مردم مدینه عاشق زنی شد، پس به خواستگاری او رفت. اما خاندان وی مخالفت خود
را با این ازدواج اعلام کردند. او پس از آن لباس فاخری بر تن کرد و بار دیگر به
سراغ خانواده او رفت و به ایشان گفت: رسول خدا(ص) مرا به میان شما فرستاده است تا
در هر کدام از خانه های شما که بخواهم میهمان باشم. او انتظار داشت تا در خانه های
آنان بخوابد و با آن زن تماس برقرار کند. پس از این حادثه، مردی از آنان به حضور
پیامبر رسید و عرض کرد: فلان شخص نزد ما آمده و مدعی است شما او را مأمور
ساخته اید تا به میان ما بیاید و در هر یک از خانه های ما خواست بخوابد، پیامبر
اکرم(ص) فرمود: به خدا سوگند دروغ گفته است.۱۶

بنابر آنچه گذشت، انکار شروع وضع از زمان پیامبر و تأکید بر شروع آن از سال۴۱ هجری
ادعایی بیش نیست. شواهد متعددی وجود دارد، پدیده دروغ پردازی به صورت کم رنگ از
زمان پیامبراکرم(ص) آغاز شد و در سالهای پس از رحلت آن حضرت، به ویژه در زمان خلافت
معاویه و سال۴۱ هجری، گسترش یافت، زیرا دواعی و انگیزه های آن فراوان شد. به این
ترتیب، سخن ذهبی در مورد گسترش وضع حدیث درست است، اما در مورد آغاز وضع ناصواب
است.

۲. اسباب وضع: یکی از مباحث مهم در زمینه وضع حدیث، شناخت عوامل و اسباب این حرکت
ناپسند است. اصل وقوع دروغ پردازی در حدیث مورد اتفاق بوده و کسی منکر آن نشده است،
اما در مورد انگیزه های آن چنین اتفاق نظری وجود ندارد. این اختلاف در اولویت بندی
عوامل و اسباب نیز رخ نموده است. برخی از اندیشمندان اهل سنت، اولین یا یکی از
اصلی ترین عوامل وضع را به ویژه در بخش فضایل اهل بیت، شیعه معرفی نموده اند. اینان
با پیش داوری و جانبداری و از روی تعصب، شروع وضع در روایات فضایل را به شیعه نسبت
داده اند.۱۷