پاورپوینت کامل جایگاه زیارت نبی اعظم (ص)در منابع و مذاهب اسلامی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل جایگاه زیارت نبی اعظم (ص)در منابع و مذاهب اسلامی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۱۷ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل جایگاه زیارت نبی اعظم (ص)در منابع و مذاهب اسلامی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل جایگاه زیارت نبی اعظم (ص)در منابع و مذاهب اسلامی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint :

۳

چکیده

زیارت نبی اعظم (ص) در منابع اسلامی چه حکم و جایگاهی دارد؟ هدف اصلی نگارش این مقاله
پاسخ علمی به پرسش بالاست. پس از تحقیق و بررسی منابع فریقین می توان نتیجه گرفت:
مستحبات زیارت پیامبر (ص) که با ادله قطعی ثابت است، اختصاص به شیعیان ندارد و از
اجماعیات اسلامی بلکه از ضروریات دین محسوب می شود و فتوای بعضی منحرفان به پیروی
از ابن تیمیه مبنی بر حرمت شدّ رحال به قصد زیارت قبر پیامبر (ص) فاقد وجاهت علمی است.
زیارت پیامبر (ص) موهبتی است که مسلمانان در پرتو اجتماع در اطراف این کانون نور
می توانند به وحدت برسند.

واژه های کلیدی: زیارت، نبی اعظم (ص)، روایات فریقین، ابن تیمیه، مذاهب اسلامی.

اشاره

زیارت قبر نبی اعظم (ص) در طول تاریخ، در منابع اسلامی و نزد مسلمانان چه حکم و جایگاه
و منزلتی داشته است؟ جست وجو و یافتن پاسخ علمی برای پرسش بالا، هدف اصلی از نگارش
این مقاله است؛ پرسشی که پاسخگویی منصفانه به آن می تواند یکی از محورهای وحدت میان
مسلمانان(با تمامی گستره و تفاوتی که از نظر زبان، نژاد، رنگ، ملیت و قومیت، عقاید
و مذاهب، آداب و رسوم و فرهنگ و غیره در میان آنها حاکم است) باشد. در این عصر که
جهانیان به تدریج احیای مجدد اسلام و تمدن و ارزشهای اسلامی و بازگشت مسلمانان به
خویشتن خویش را مشاهده می کنند، زیارت پیامبر رحمت۶، این نقطه نورانی و حقیقت ناب،
می تواند مسلمین را در حول و محور پیامبر خویش گرد آورد و آنها را در رسیدن به
اهداف عالی دین و سعادت دنیوی رهنمون باشد.

زیارت نبی اعظم (ص) از زاویه های گوناگون و ابعاد متفاوت قابل بررسی است و آنچه در این
نوشتار بیشتر مورد توجه و اهتمام است، بررسی این موضوع از بعد فقهی و به شیوه بررسی
و تحقیق مباحث فقهی است. این مقاله در قسمت اول به مستندات استحباب زیارت پیامبر
(ص)
می پردازد. قسمت دوم مقاله به نظریه ابن تیمیه و پیروان او اشاره دارد که سفر برای
زیارت پیامبر (ص) را حرام دانسته اند. قسمت سوم مقاله نیز از ابعاد فقهی ـ سیاسی زیارت
پیامبر (ص) و وظیفه حکومت اسلامی در این زمینه بحث می کند.

قسمت اول: مستندات استحباب زیارت نبی اعظم (ص) و فضیلت آن

۱. قرآن کریم و استحباب و فضیلت زیارت پیامبراعظم (ص)

«ولو انهم اذ ظلموا انفسهم جاؤک فاستغفروالله و استغفر لهم الرسول لوجدوا الله
تواباً رحیماً».۱ به حکم این آیه هرگاه مسلمانان بر نفس خویش ستم کنند و مرتکب گناه
شوند، اگر به حضور رسول اکرم (ص) برسند و در حضور ایشان از خداوند متعال طلب غفران و
آمرزش کنند و رسول الهی۶ نیز برای آنان از درگاه حضرت حق، آمرزش آنان را طلب نماید،
پروردگار سبحان را تواب و رحیم می یابند. نکته مهم درباره این آیه کریمه، عبارت:
«جاؤک» و آمدن نزد پیامبر خداست. حال آیا رسیدن به حضور رسول خدا، اختصاص به حیات
ظاهری و مادی آن حضرت دارد یا آیه بیانگر یک حکم عام و کلی در تمامی زمانهاست و
اختصاص به حیات مادی پیامبر (ص) ندارد؟

در پاسخ باید گفت: با توجه به ثبوت حیات برای انبیا و اولیای الهی و شهیدان پس از
مرگ مادی که با ادله نقلی مسلم در جای خود به اثبات رسیده است۲ و با توجه به ثبوت
حیات برزخی و عدم فنای نفس انسانی پس از مرگ که در معارف نقلی و عقلی به اثبات
می رسد،۳ به حضور پیامبر رسیدن، اختصاص به حیات دنیوی ایشان ندارد و پس از مرگ
ظاهری نیز آمدن به حضور پیامبر و استغفار نزد آن حضرت صادق است و واقعیت دارد. چنین
نیست که این آیه شریفه تنها قضیه خارجیه ای باشد که اختصاص به چند سال از عمر دنیوی
پیامبر رحمت۶ داشته باشد، بلکه متکفل یک قضیه حقیقیه و حکم عام و کلی برای تمامی
اعصار و ازمان، الی یوم القیامه خواهد بود. هم از این روست که در اذن دخول حرمهای
شریف گفته می شود: «و اعلم ان رسولک و خلفائکC احیاءٌ عندک یرزقون، یرون مقامی و
یسمعون کلامی… .»۴ لذا طبق روایاتی که حتی در صحاح اهل سنت نقل شده، پیامبر
فرموده است:

ما من احدٍ یسلم علی إلا رد الله علی روحی، حتی أرد علیه السلام؛

هر کس بر من سلام کند، خداوند سلام او را به من می رساند و من نیز پاسخ سلام او را
خواهم داد.۵

شاهد بر این حقیقت که رسیدن به حضور پیامبر اعظم (ص) امری عام و گسترده به گستردگی
زمان است، تلقی مسلمانان در طول تاریخ از این حقیقت است که مسلمانان به زیارت قبر
پیامبر (ص) می رفتند و با تلاوت این آیه شریفه، در کنار مضجع شریف آن حضرت، به استغفار
می پرداختند.۶ هم اینک نیز تمامی فرق مسلمانان و پیروان مذاهب مختلف هر وقت در جوار
مضجع شریف آن حضرت قرار می گیرند، بر آن حضرت سلام می کنند و ایشان را همچون حال
حیات مادی زیارت می کنند؛ همچنان که تمامی مذاهب اعم از شیعه و حنبلی و حنفی و
مالکی و شافعی در تشهد پایانی هر نماز، آن وجود شریف را مورد خطاب قرار می دهند و
با توجه به آن حضرت (ص) می گویند: «السلام علیک ایها النبی و رحمهالله و برکاته.»۷ و
بدیهی است که اظهار سلام و تحیت در صورتی است که فرد مقابل حضور داشته و به گونه ای
آن را بشنود. لذا در زیارتنامه شیعه و سنی خطاب به پیامبر گرامی اسلام همین آیه «
ولو أنهم اذ ظلموا» قرائت می شود و طبق آن از حضرت درخواست شفاعت می گردد. چنان که
جزیری در زیارتنامه ای که نقل کرده این آیه را آورده است و بالاتر آنکه وی همچون
روایات و منابع مذهب اهل بیت، پس از ذکر اعمال زیارت پیامبر و رفتن به روضه شریفه
می گوید: «ثم یأتی المنبر فیضع یده علی الرّمانه التی کان۶ یضع یده علیها اذا خطب
لتناله برکه الرسول.»۸ تمامی این ادله و قرائن و شواهد با صرف نظر از ادله عمومی و
قطعی و مورد اتفاق مذاهب اسلامی، درباره زیارت قبور و استحباب آن است.۹ همه این
موارد نیز دلیل دیگری است بر اینکه حیات پس از مرگ دنیوی ادامه دارد و زوال و فنایی
برای انسان نیست.

چکیده گفتار آن است که آیه مبارکه «ولو انهم اذ ظلموا انفسهم جاؤک فاستغفروالله و
استغفر لهم الرسول» بیانگر قضیه و حکم عام و کلی است و نشان دهنده فضیلت و ارزشمندی
و استحباب زیارت پیامبراعظم (ص) در تمامی اعصار است. اصولاً بر طبق تفسیر اهل بیتC از
آیات شریفه قرآنی، همان طور که در قرآن کریم اطاعت و فرمان برداری از رسول خدا (ص)،
اطاعت از خداوند سبحان شمرده شده است، و همان طور که بیعت با پیامبر (ص) بیعت با
خداوند محسوب می شود، زیارت آن حضرت نیز در حکم زیارت الله است. چنان که صدوق(ره) در
کتاب توحید، به سند خویش از عبدالسلام بن صالح هروی نقل می کند:

قلت لعلی بن موسی الرضاC: یا ابن الرسول (ص) ما تقول فی الحدیث الذی یرویه اهل الحدیث:
ان المؤمنین فیه یرون ربهم فی منازلهم فی الجنه؟ فقال: یا ابا الصلت، ان الله فضل
نبیه محمد(ص) علی جمیع خلقه من النبیین و الملائکه و جعل طاعته طاعته و متابعته
متابعته و زیارته فی الدنیا و الآخره زیارته. فقال: «من یطع الرسول فقد اطاع الله»
و قال: «ان الذین یبایعونک انما یبایعون الله» و قال رسول الله۶: «من زارنی فی
حیاتی او بعد موتی فقد زارالله» و درجه النبی (ص) ارفع الدرجات فمن زاره الی درجه فی
الجنه من منزله فقد زارالله تبارک و تعالی الحدیث.۱۰

۲. استحباب و اهمیت زیارت پیامبراعظم (ص) در روایات فریقین

برای کسی که مختصر آشنایی با متون روایی و احادیث فریقین دارد، به خوبی آشکار و
روشن است که روایات مرتبط با زیارت رسولالله (ص) و فضیلت و اهمیت آن، بسیار زیاد،
بلکه در حد متواتر است. در جوامع روایی شیعه، احادیث مرتبط باموضوع زیارت پیامبر
(ص)
به قدری فراوان و گسترده است که استقصا و استقرای آنها خود در حد یک کتاب خواهد
بود. مرحوم ابن قولویه قمی در کتاب نفیس و ارزشمند کامل الزیارات، در چندین باب،
دهها روایت در این زمینه نقل می کند۱۱ که بسیاری از آنها قریب المضمون هستند و در
آنها پیامبراکرم (ص) فرموده اند: «من زارنی فی حیاتی أو بعد موتی کان فی جواری یوم
القیامه» و نیز اینکه زیارت پیامبر، موجب شفاعت آن حضرت و شهادت و گواهی ایشان
خواهد بود و فضیلت آن به اندازه حج پذیرفته شده با رسولالله (ص) و زیارت ایشان به
منزله زیارت الله در عرش است.

مرحوم شیخ حر عاملی، در کتاب پر قیمت وسائل الشیعه، در شش باب از ابواب مزار، دهها
روایت در فضیلت زیارت پیامبر (ص) و کیفیت آن، به ویژه پس از مناسک حج نقل کرده است.
مرحوم صاحب وسائل برای ابواب المزار، چنین عنوان زده است: «باب تأکد استجاب زیاره
قبر رسولالله (ص) و اجبار الوالی الناس علیها و وجوبها کل سنه».۱۲ وی در این باب بر
سه نکته تأکید ورزیده است؛ استحباب مؤکد بودن زیارت قبر پیامبر (ص)، وادار کردن مردم
توسط والی و حکومت برای زیارت پیامبر (ص)، و وجوب زیارت آن حضرت در هر سال. البته
منظور وی از وجوب، چنان که در پایان باب تذکر داده، وجوب کفایی است.

اینکه مرحوم صاحب وسائل در این باب، سخن از اجبار مردم توسط والی برای رفتن به
زیارت پیامبر (ص) را مطرح کرده است، گرچه صریحاً در روایات این باب ذکر نشده، ولی در
ابواب وجوب الحج باب پنج، روایتی نقل شده است که امام المسلمین مردم را برای حج و
زیارت پیامبر وادار می کند، چرا که در روایات ترک زیارت پیامبر (ص) جفای بر آن حضرت
شمرده شده است. عده ای از فقها مثل شهید اول فرموده اند: اگر مردم زیارت آن حضرت را
ترک کنند، بر امام المسلمین است که ایشان را به رفتن به زیارت آن حضرت مجبور کنند،
زیرا ترک زیارت آن حضرت موجب جفای محرم است.۱۳

روایاتی که در جوامع روایی شیعه در استحباب و فضیلت زیارت نبی گرامی اسلام (ص) نقل شده
است، به همان مضمون یا قریب به آن نیز در بسیاری از منابع روایی اهل سنت منقول است.
این روایات به قدری گسترده و فراوان است که در حد استفاضه بلکه تواتر خواهد بود و
از این رو نیازمند بحث سندی و دقت در رجال آنها نیست. مرحوم علامه امینی در کتاب
الغدیر از بیش از چهل منبع روایی اهل سنت، این روایات را نقل کرده است که تنها به
فشرده ای از آن در اینجا اکتفا می کنیم.

۱. روایت: «من زار قبری وجبت له شفاعتی» در چهل و یک منبع نقل شده است.

۲. روایت: «من جائنی زائراً لا تعمله الّا زیارتی کان حقاً علی أن اکون له شفیعاً
یوم القیامه»، از شانزده منبع نقل شده است.

۳ . روایت: «من حج فزار قبری بعد وفاتی کان کمن زارنی فی حیاتی»، از بیست و پنج
منبع نقل شده است.

۴ . روایت: «من حج البیت و لم یزرنی فقد جفانی» از نه منبع نقل شده است.

۵ . روایت: «من زارنی بعد موتی فکأنما زارنی فی حیاتی» از سیزده منبع نقل شده است.

۶ . روایت: «من زارنی بالمدینه محتسباً کنت له شفیعاً» و با الفاظی مشابه در بیست و
یک منبع نقل شده است.

۷ . روایت: «من زارنی میتاً فکأنما زارنی حیاً و من زار قبری وجبت له شفاعتی یوم
القیامه و ما من احد من امتی له سعه ثم لم یزرنی فلیس له عذر»، در شش منبع ذکر شده
است.

علاوه بر این هفت روایت، پانزده روایت دیگر، یعنی در مجموع بیست و دو روایت درباره
زیارت پیامبر اکرم (ص) و فضیلت و ارزش آن در منابع اهل سنت نقل شده است. این روایات را
عده ای از علمای اهل سنت در پاسخ به امثال ابن تیمیه که به حرمت شد رحال و سفر برای
زیارت پیامبر اعظم (ص) فتوا داده اند، گردآوری کرده اند و اسناد آنها را بررسی
نموده اند؛ عالمانی همچون تقی الدین سبکی شافعی(متوفای۷۵۱ق) در کتاب شفاءالسقام فی
زیاره خیر الانام و سمهودی(متوفای۹۱۱ق) در کتاب وفاء الوفاء.۱۴

نتیجه آنکه زیارت پیامبر اکرم (ص) به عنوان یک اصل مسلم در روایات متواتر شیعه و سنی
مورد تأکید قرار گرفته است و یکی از مهم ترین محورهای وحدت امت اسلامی و سرچشمه
نورانی برای بهره گیری مسلمانان از تعالیم نورانی پیامبر اعظم (ص) و رسیدن به سعادت
دنیا و آخرت و کسب مکارم اخلاق و ساختن مدینه فاضله محسوب می شود.

۳. استحباب زیارت نبی اعظم (ص) به اجماع مذاهب اسلامی

از نظر فقهای مذهب اهل بیت(ع)، استحباب زیارت نبی اکرم (ص) مورد اتفاق و از مسلماتی است
که جای مناقشه و شبهه ندارد. محقق حلی در شرائع الاسلام گوید:«یستحب زیاره نبی (ص)
للحاج مستحباً مؤکداً.»۱۵ علامه حلی نیز در تذکره الفقهاء گوید:

تستحب زیاره الرسول (ص) قال رسول الله: من زار قبری بعد موتی(کان) کمن هاجر الی فی
حیاتی فان لم تستطیعوا فابعثوا الی بالسلام یبلغنی.»۱۶

مرحوم صاحب جواهر، پس از نقل کلام محقق حلی که در بالا به آن اشاره شد، در شرح آن
گوید:« اجماعاً و ضروره من الدین و لذا یجبر الامام الناس علیها لو ترکوها.»۱۷ به
عقیده صاحب جواهر، مسئله زیارت نبی اعظم (ص) آن چنان روشن و آشکار است که نه تنها از
اجماعیات بلکه از ضروریات دینی است که منکر آن، حکم منکر ضروری دین را دارد، یعنی
در حد ارتداد است. و از جهت همین جایگاه رفیع است که والی مسلمانان موظف است مردم
را به زیارت آن حضرت وادار کند.

اما از نظر دیگر مذاهب اسلامی نیز مسئله زیارت رسول خدا (ص) و استحباب آن، موضوعی
کاملاً روشن و مورد اتفاق همگان بوده است. تقی الدین سبکی شافعی در کتاب شفاء
السقام فی زیاره خیر الانام، پس از ذکر احادیث این موضوع، بابی را برای ذکر نص
علمای مذاهب اربعه اهل سنت قرار داده است و پس از ذکر اجماعی بودن استحباب زیارت
حضرت رسول (ص) می گوید:

لاحاجه الی تتبع کلام الاصحاب فی ذلک مع العلم باجماعهم و اجماع سایر العلماء علیه
و الحنفیه قالوا: ان زیاره قبر النبی (ص) من افضل المندوبات و المستحبات بل یقرب من
درجه الواجبات.۱۸

عبدالرحمن جزیری نیز گوید:«لاریب فی ان زیاره قبر المصطفی علیه الصلاه و السلام من
اعظم القرب و اجلها شأناً.»۱۹ در کافی ابن قدامه حنبلی گفته شده است: «و یستحب
زیاره قبر النبی (ص) …لما روی ان النبی (ص) قال: من زارنی او زار قبری کنت له شفیعاً او
شهیداً.»۲۰

مرحوم علامه امینی در تتبعی کامل، بیش از چهل سخن از اعلام مذاهب اربعه را گرد
آورده است که همگی آنها بر استحباب و اهمیت زیارت قبر نبی گرامی اسلام (ص) تأکید
ورزیده اند و عده ای از آنها نیز ادعای اتفاق کرده اند. قاضی عیاض
مالکی(متوفای۵۴۴ق) در شفا گوید: «و زیاره قبره ۶ سنه مجمع علیه». ابن هبیره(متوفای
۵۶۰ق) در کتاب اتفاق الائمه گوید: «اتفق مالک و الشافعی و ابوحنیفه و احمدبن حنبل
رحمه الله تعالی علی أن زیاره النبی (ص) مستحبه.»۲۱

از آنچه در این قسمت گذشت، به خوبی می توان نتیجه گرفت که استحباب زیارت پیامبر
اعظم (ص) اصل مسلمی در میان تمامی مذاهب اسلامی بوده است که بر اساس مبانی صحیح فقهی و
مدارک و ادله متخذ از کتاب و سنت، مورد پذیرش فقهای بزرگ مذاهب قرار گرفته است تا
آنجا که این مسئله از یک مطلب اجماعی فراتر رفته و می تواند به عنوان یکی از
ضروریات اسلامی تلقی شود.

۴. زیارت نبی اعظم (ص) به حکم عقل

ارزش و فضیلت و اهمیت زیارت پیامبر رحمت، حضرت محمدبن عبدالله۶، از اموری است که با
استفاده از موارد ذیل می توان از مستقلات و غیر مستقلات احکام عقلی آن را دانست و
آن را به اثبات رسانید.

۱) زیارت پیامبر (ص) از مصادیق زیارت قبور است که ادله شرعی کافی بر استحباب آن اقامه
شده است و به حکم عقل، آن کبرای کلی بر این صغری و مصداق خاص قابل تطبیق و
نتیجه گیری است.

۲) وجوب تعظیم و شکر و سپاس از کسی که برای آدمی زحمت کشیده و برای او کار و تلاشی
انجام داده است، از امور فطری آدمیان بلکه از غرائز حیوانی است. اینکه عقل و فطرت
آدمی به لزوم رعایت حرمت استاد و مربی و پدر و مادر حکم می کند، بر اساس همین
مبناست. هر چه کاری که برای آدمی انجام شده است، دارای اهمیت بیشتری باشد، این لزوم
احترام و سپاس بالاتر خواهد بود. بر اساس همین مطلب است که متکلمان به قاعده وجوب
شکر منعم در مباحث توحید و خداشناسی تمسک کرده اند. از همین جهت است که در روایات
وارد است:«من علمنی حرفاً فقد صیرنی عبداً.» عقل ناسپاسی کسانی را که برای انسان
کاری انجام داده و از این رو حقی بر گردن آدمی پیدا کرده اند جفا و ستم و از مصادیق
آشکار ظلم تلقی می کند و آن را قبیح می شمرد. کسی که احترام معلم را نگه ندارد، به
پدر و مادر جفا کند و شأن و حرمت مربی را نگه ندارد، عقل آن کار را به عنوان ظلم،
سرزنش و نکوهش می کند.

طبق این مقدمه، در باب تعلیم و تزکیه و تربیت، کدام معلم و مربی بالاتر از پیامبر
رحمت اسلام (ص) که در راه تربیت و بسط و گسترش مکارم اخلاق و شریعت الهی و عقاید حق،
از هیچ کوششی فرو گذار نکرد، تا آنجا که قرآن می فرماید:«لعّلک باخع نفسک الا
یکونوا مؤمنین».۲۲ آیا عقل به تعظیم و تکریم این شخصیت نورانی و این پدر مهربان و
این معلم بشریت حکم نمی کند؟ بی شک جفا و بی احترامی به ذات مقدس نبوی۶ از نظر عقل
گناهی نابخشودنی است و رعایت احترام او برای مسلمین بلکه برای جمیع ابنای بشر فرض
عقلی است. بی گمان به زیارت او رفتن و مضجع شریف او را تکریم کردن و بدین وسیله
آثار وحیانی او را زنده و با طراوت نگه داشتن، از مصادیق بارز این تعظیم است و او
را فراموش کردن و آثار و یاد او را از دلها زدودن از مصادیق جفای بر آن حضرت خواهد
بود. از این رو در روایات زیارت نیز گذشت که پیامبر (ص) فرموده اند: کسی که حج انجام
دهد و مرا زیارت نکند، بر من جفا کرده است؛ یعنی ترک زیارت آن حضرت، از مصادیق
پایمال کردن حق و ستم به ساحت مقدس ایشان شمرده شده است.

۳) زیارت رسول اکرم (ص) و مشاهده آثار نبوت و وحی از بهترین مصادیق تذکر و موعظه است و
باعث می شود. انسان با زیارت قبر نورانی آن رادمرد الهی، در مسیر پذیرش حق و
پایداری و استواری در آن از هیچ کوششی دریغ نکند و در مسیر آن بدون هراس از سرزنش
سرزنش گران و «لومه لائم» تمامی زحمات را به جان بخرد تا به سعادت و دوری از شیطان
و هوای نفس نائل شود. از این رو چنین زیارتی از مهم ترین راهها برای قرب الی الله
شمرده می شود. جزیری در الفقه علی المذاهب الاربعه در همین زمینه گوید:

و مما لاخفاء فیه ان زیاره قبر المصطفی۶ تفعل فی نفوس اولی الالباب اکثر مما تفعله
ایّ عباده اخری فالذی یقف علی قبر المصطفی ذاکراً مالاقاه۶ فی سبیل الدعوه الی ا