پاورپوینت کامل بازخوانی کتاب «فقه محیط زیست» ۸۳ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بازخوانی کتاب «فقه محیط زیست» ۸۳ اسلاید در PowerPoint دارای ۸۳ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بازخوانی کتاب «فقه محیط زیست» ۸۳ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل بازخوانی کتاب «فقه محیط زیست» ۸۳ اسلاید در PowerPoint :

۱۳۰

فقه البیئه، سید محمد الشیرازی، بیروت، مؤسسه الوعی الاسلامی، الطبعه الاولی، ۱۴۲۰ ق.

بحران محیط زیست در روزگار ما اقشار مختلفی از دانشمندان جهان را دل نگران کرده است.
بسیاری از فرهیختگان معاصر معتقدند که اگر از شتاب فزاینده روند ویران گری در طبیعت و
محیط زیست جلوگیری نشود سلامت کره زمین و ادامه حیات بشر و دیگر موجودات زنده در
معرض خطر جدی است.

آلوده کردن آب های اقیانوس ها، دریاها و رودخانه ها، نابود شدن جنگل های سرسبز که در
شمار مهم ترین عوامل تولید اکسیژن است، بیابان زایی، آلودگی هوا در بسیاری از شهرهای بزرگ
جهان، آلودگی های صوتی، انقراض برخی از نسل های پرندگان و حیوانات، پدید آمدن شکاف در
لایه اُزن و مسایلی از این دست اسباب نگرانی گروه های مختلف مردم به ویژه فرهیختگان را
فراهم آورده است. در نتیجه، آنان آثار ارزشمندی در این باره پدید آورده اند و برای آگاهی بیشتر
مردم از پیامدهای وخیم و اسفبار اوضاع و احوال زیست محیطی روزگار ما کوشش های
سودمندی کرده اند.

گروه هایی از دانشوران مسلمان نیز کوشیده اند دیدگاه اسلام را در این باره بنمایانند و
نوشته های پراکنده ای در این زمینه عرضه کرده اند. آنان به درستی بر این باورند که بهترین
نسخه شفابخش این درد مزمن و رنج آور جهان معاصر را می توان از لابه لای گهر گفته های
معصومان و آیات قرآن کریم استنباط کرده، فراروی آدمیان نهاد.

مؤلف ارجمند کتاب «فقه البیئه»، صفحات زرین کتاب را در ۱۱ عنوان اصلی سامان داده
است. این عناوین عبارت است از:

اسلام و محیط زیست؛ زیان رسانیدن به دیگران؛ محیط زیست طبیعی؛ اقسام آلودگی ها
در طبیعت و محیط زیست؛ اسراف و آلودگی؛ نابودی کشاورزی و نسل انسان ها؛ سموم نابود
کننده حشرات؛ لایه اُزن؛ پسآب های صنایع؛ سهم جنگ ها در آلودگی طبیعت و ویران گری آن و
ارزش صلح و آلودگی معنوی.

این مقاله در پی آن است که با گلگشتی در اثر یاد شده چشم اندازی از آن را فراروی
خوانندگان نهد و متناسب با حجم و صفحات این نشریه، فشرده ای از محتوای کتاب را گزارش
کند.

مقدمه

مؤلف ارجمند در مقدمه بسیار کوتاه خود به دو نکته اشاره کرده است: یکی آن که بحث های کتاب
را به گونه فشرده به نگارش درآورده و دیگر آن که موضوعات آن را از نگاه علم و دین بررسی کرده
است.

در پیشگفتار کتاب، مؤلف ارجمند، واژه «بیئه / محیط زیست» را تعریف کرده است. از نگاه
مؤلف، واژه محیط زیست معنایی گسترده دارد(۱) و آموزه های دینی احکام سازنده ای درباره ابعاد
مختلف محیط زیست آدمیان به ارمغان آورده که عمل بدان ها سعادت مادی و معنوی بشر را رقم
خواهد زد.

در این مقدمه، از محیط زیست فرهنگی، محیط زیست طبیعی و محیط زیست معنوی
سخن به میان آمده است. مؤلف درباره «محیط زیست فرهنگی» معتقد است که آمیزه ای از
باورها، دانش، قانون، اخلاق، عرف و عادات مردم و مسائلی از این دست، محیط زیست فرهنگی
را شکل می بخشد که تأثیر فراوانی بر چند و چون تربیت و رشد انسان از آغاز انعقاد نطفه در رحم
مادر دارد. محیط زیست طبیعی، موضوعی است که این کتاب ـ به جز صفحاتی اندک از آن ـ بدان
اختصاص یافته است.

وی، بر این اعتقاد است که محیط زیست طبیعی، فرهنگی و معنوی در شکل گیری جسم و
جان آدمی سهمی به سزا دارد و انسان ها هرگز نباید از تلاش در راه بالندگی و حفظ سلامت آن باز
ایستند.(۲)

اسلام و محیط زیست

مؤلف ارجمند برای ورود به مباحث دینی محیط زیست در آغاز کلیاتی از آموزه های اسلام را
بیان کرده است.

ایشان در این باره می نویسد: احکام اسلامی درباره محیط زیست فراوان است و متنوع،
گروهی از این احکام ـ چه مستحب و چه واجب ـ ایجابی هستند و مسلمانان را به انجام اعمالی
درباره طبیعت و محیط زیست فرا خوانده اند.

به عنوان نمونه، آیات قرآن آدمیان را به تفکر در طبیعت و محیط زیست فرا می خواند و
تأمل در جلوه های طبیعت را برای انسان ها بسیار سودمند و سازنده می داند.

خداوند می فرماید:

«أَفَلَمْ یَنْظُرُوا اِلَی السَّماءِ فَوْقَهُمْ کَیْفَ بَنَیْناها وَ زَیَّناها وَ مالَها مِنْ فُرُوجٍ وَ الاْءَرْضَ
مَدَدْناها وَ أَلْقَیْنا فیها رَواسِیَ وَ أَنْبَتْنا فیها مِنْ کُلِّ زَوْجٍ بَهیجٍ تَبْصِرَهً وَ ذِکْری لِکُلِّ عَبْدٍ
مُنیبٍ وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءاً مُّبارَکاً فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصیدِ وَ النَّخْلَ باسِقاتٍ
لَها طَلْعٌ نَضیدٌ رِزْقاً لِلْعِبادِ وَ أَحْیَیْنا بِهِ بَلْدَهً مَیْتاً وَ کَذلِکَ الْخُرُوجُ»(۳)

«آیا به آسمانِ فراز سرشان ننگریسته اند که چگونه آن را بر افراشته ایم و آن را
آراسته ایم و هیچ خللی ندارد، و زمین را گسترانده ایم و در آن کوه ها درانداخته ایم و
در آن از هرگونه جُفت دل انگیز رویانیدیم، [تا] برای هر بنده توبه کاری بینش افزا و
پندآموز باشد، و از آسمان آبی پربرکت فرو فرستادیم و آن گاه بدان بوستان ها و دانه
درو کردنی رویاندیم و درختان خرمای بلند که خوشه های بر هم چیده دارد تا روزیِ
بندگان باشد و با آن [آب] سرزمینی مرده را زنده کردیم؛ رستاخیز هم همین گونه
است.»

بدین سان، خدا جلوه هایی از طبیعت را در این آیات یادآور شده و بنی آدم را به تفکر در
آن ها فرا خوانده است.

در آیات دیگری، آفرینش همه عناصر طبیعت، سنجیده و به اندازه معرفی شده است.
خداوند می فرماید:

«قَدْ جَعَلَ اللّهُ لِکُلِّ شَیْ ءٍ قَدْراً»(۴)

«وَ خَلَقَ کُلَّ شَیْ ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدیراً»(۵)

آسمان برافراشته، زمین گسترده، کوه های بلند قامت، درختان سرسبز و خرم،
رودخانه های دل انگیز و روان، دریاها، اقیانوس ها، دشت ها، دره ها، بیابان ها، انواع جانوران و
حشرات و ستارگان که شتابان در آسمان ناپیدا کرانه در حرکتند همه حساب شده، به اندازه، از
سر دقّت و حکمت آفریده شده است؛ از این رو خدا همواره به آدمیان هشدار می دهد که این نظم
شگفت انگیز طبیعت را که حیات آدمیان و دیگر موجودات زنده در گرو آن است بزرگ و ارجمند
بشمارند و آن را پاس دارند و از هرگونه فساد در کشاورزی و نسل آدمیان و اسراف در بهره وری از
طبیعت بپرهیزند که پیامدهایی بس وخیم و زیانبار دارد.

بدین ترتیب، آدمیان می باید خود و طبیعت را بشناسند و از سودمندی های طبیعت و
زیان های ویرانگر و جبران ناشدنی تخریب آن آگاه گردند و همواره از آن غفلت نکنند و در حفظ و
سلامت آن بکوشند.

احکام سلبی اسلام درباره طبیعت و محیط زیست

الف: فساد در زمین

از دیدگاه مؤلف، اسلام دو حکم سلبی و منفی در این باره دارد که بسیار قابل توجه است؛ اول، نهی
از هرگونه ویرانگری طبیعت و تخریب در آن، که قرآن از آن با عنوان «فساد فی الارض» یاد می کند
و این خطرناک ترین و بزرگ ترین عنوانی است که مجرمان می توانند بدان متصف گردند.

قرآن می فرماید:

«وَ إِذا تَوَلّی سَعی فِی الاَْرْضِ لِیُفْسِدَ فیها وَ یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللّهُ لا یُحِبُّ
الْفَسادَ»(۶)

«و چون برگردد [یا ریاستی یابد] کوشش می کند که در زمین فساد نماید و کشت و
نسل را نابود کند، و خداوند تباهکاری را دوست ندارد.»

به بنی اسرائیل نیز می گوید:

«… کُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِی الاَْرْضِ مُفْسِدینَ»(۷)

«از نعمت های الهی استفاده کنید، اما مباد در زمین ویرانگری و فساد پدید آورید.»

قرآن به مردمان هشدار می دهد که فریب تبلیغات زورمداران قدرت پرست را نخورند؛
همانان که در واقع فساد آفرینان اصلی در زمین هستند و برای حفظ قدرت و ثروت خود از هیچ
کوششی دریغ نمی ورزند و به مصلحان اتهام فساد در زمین می زنند.

این کتاب الهی، با تعبیری لطیف به سخن فرعون اشاره می کند که خطاب به مردم آن
روزگار گفت:

«اِنّی اَخافُ اَنْ یُبَدِّلَ دینَکُمْ اَوْ اَنْ یُظْهِرَ فِی الاَْرْضِ الْفَسادَ»(۸)

«من می ترسم موسی آیین شما را تغییر دهد یا در این زمین فساد آفریند.»

بالاخره قرآن، قوم ثمود،(۹) منافقان(۱۰) و گروهی دیگر از مردم را به دلیل ایجاد فساد در زمین
نکوهش کرده است.(۱۱)

مؤلف در این باره چنین می نویسد:

«بر پایه این آیه اگر آدمیان به راه فساد و تباهی در زمین گام نهند، خداوند آنان را به
حال خود رها می کند تا پاره ای از نتایج تلخ اعمال خود را بچشند و در نتیجه شاید
متنبه شوند و از اعمال زشت خود دست بردارند و به سوی پروردگارشان بازگردند.
ظهور فساد در خشکی؛ اعم از فضا و زمین و در دریا را در جنگ جهانی اول و دوم و
نیز در جنگ آمریکا علیه عراق با چشمان خود دیدیم. البته باید توجه داشت که
فساد در زمین در این آیه شریفه ویژه آب، خاک، هوا و دیگر عناصر طبیعت نیست،
بلکه فساد معنوی را که شامل سرکشی، گستاخی، نافرمانی و ستمگری در برابر
پروردگار و کژروی است در بر می گیرد.»(۱۲)

ب: قاعده لاضرر

از آیات قرآن، سخنان معصومان ـ علیهم السلام ـ و دیدگاه فقیهان به روشنی استفاده می شود که
ضرر زدن به دیگران جایز نیست. بر طبق گروهی از آیات، شمار زیادی از روایات، سیره عقلا و
اجماع فقها هیچ مسلمانی مجاز نیست به دیگران ضرر برساند. آلوده ساختن محیط زیست و
نابود کردن طبیعت و منابع طبیعی از روشن ترین نمونه های زیان زدنِ به دیگران است که اسلام
با قاطعیت آن را مردود شمرده است.(۱۳)

وجوب حفظ نسل انسان

لزوم حفظ نوع انسانی را بر قاعده لاضرر باید افزود. از نگاه اسلام، انسان گل سرسبد آفرینش و
آفریده ای است که در خلقت او نهایت دقت به کار رفته است، چنان که خدا به خود دست مریزاد
می گوید. وجوب حفظ نوع و نسل انسانی از مهم ترین واجبات شرعی و الهی است که مؤلّف بر آن
تأکید می ورزد.(۱۴)

انواع آلودگی ها

آلودگی هوا، آب، خاک و بسیاری از ضروری ترین عوامل بقای حیات موجودات زنده، ارمغان
تمدن و صنعت در روزگار ماست؛ به عبارتی دیگر از دستاوردهای چگونگی و چند و چون
مدیریت رهبران بسیاری از کشورهای جهان است.

مؤلف ارجمند در این بخش به انواع آلودگی ها اشاره کرده و تأکید می ورزد که نباید
آلودگی های معنوی را به حساب نیاورد یا آن ها را دست کم گرفت؛ چه این که محیط زیست انسان
تنها زمانی می تواند مطلوب و سازنده باشد که از آلودگی های معنوی و مادی، هر دو، پالایش
گردد. اما به هر حال در اصطلاح علمی، آلودگی محیط زیست را این طور تعریف کرده اند:

«دگرگونی در اوصاف و ترکیب طبیعی عناصر حیاتی و مؤثر بر محیط زیست انسان که
بارزترین مصادیق آن، آب، هوا و خاک است. این آلودگی زمانی خطرآفرین می شود
که ماهیت و ترکیب این عناصر را تغییر دهد و از آب، هوا و خاک استفاده ناصحیح
شده و آن ها را به افزودنِ عناصری بیگانه بیالاید … .»(۱۵)

مؤلف ارجمند، آلودگی به این معنا را جلوه ای از فساد در زمین می داند که دستان بشر آن را
پدید آورده و مصداق روشن این آیه شریفه است:

«ظَهَرَ الْفَسادُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما کَسَبَتْ اَیْدِی النّاسِ»(۱۶)

«دستان بشر فساد را در خشکی و دریا پدیدار ساخته است … .»

خمیره زندگی انسان ها در روزگار ما در برخورد با طبیعت شکل گرفته که بسی ویرانگر و
زیان آور بوده است. برخلاف مردمان گذشته که جدالشان با طبیعت برای زنده ماندن بود، در
زمان ما جدال انسان با طبیعت به منظور دستیابی به رفاه بیشتر است؛ رفاهی پایان ناپذیر که
صرفاً با تسخیر مواهب طبیعی می توان به آن دست یافت، مواهب طبیعی نیز پایان پذیر و نابود
شدنی است. حاصل آن که این راه در نهایت به نابودی طبیعت و محیط زیست و انقراض بسیاری
از گونه های گیاهی و حیوانی خواهد انجامید.

مؤلف محترم در این باره چنین می نویسد:

«از هنگامی که جدال انسان و طبیعت برای زندگی به جدال برای رفاه تبدیل شده،
مشکلات زیست محیطی یکی پس از دیگری چهره نموده است. دانشور
زیست پژوه، بانو “آشیل کارسون” در کتاب “بهار خاموش” درباره مشکلات زیست
محیطی و ساکنان آن نوشته است: “در طول تاریخِ جهان این نخستین بار است که
انسان از زمانِ انعقاد نطفه و دورانِ جنینی تا واپسین دم زندگی در معرض مواد
شیمیایی خطرناک قرار دارد”.»(۱۷)

آلودگی، بحرانی جهانی

مهم ترین فصل های بعدی کتاب به مصادیق آلودگی طبیعت، از قبیل آلودگی هوا، آلودگی آب،
آلودگی خاک، آلودگی های صوتی و … اختصاص یافته که هر موضوع از دو زاویه علم و دین بررسی
شده است.

در مقدمه بحث، مؤلف به این نکته اشاره کرده که آلودگی در روزگار ما به یک بحران جهانی
بزرگ تبدیل شده و به منطقه و اقلیم خاصی تعلق ندارد. وی نوشته است:

«مسأله آلودگی محیط زیست هر چند در آغاز، بحرانی منطقه ای و مشکل چند کشور
به نظر می رسید، اما به سرعت گسترش یافت و به صورت مانعی در راه پیشرفت بشر
درآمده و به یکی از معضلات و بحران های زندگی انسانی مبدل گشته است. بادها و
امواج خروشان دریاها و اقیانوس ها آلودگی و عوامل آن را به جای جای قاره ها برده و
در واقع سراسر گیتی را دستخوش آلودگی ساخته اند.»(۱۸)

در این بخش، مؤلف به برخی از عوامل آلاینده محیط زیست در قرن معاصر اشاره کرده و
جنگ عراق علیه کویت و جنگ آمریکا علیه عراق، انفجار در نیروگاه هسته ای «چرنوبیل»(۱۹) و
حمله اتمی آمریکا به دو شهر «هیروشیما» و «ناکازاکی