پاورپوینت کامل پژوهشی در بیت المال(قسمت سوم) ۱۱۹ اسلاید در PowerPoint


در حال بارگذاری
10 جولای 2025
پاورپوینت
17870
4 بازدید
۷۹,۷۰۰ تومان
خرید

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل پژوهشی در بیت المال(قسمت سوم) ۱۱۹ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۱۹ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل پژوهشی در بیت المال(قسمت سوم) ۱۱۹ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن پاورپوینت کامل پژوهشی در بیت المال(قسمت سوم) ۱۱۹ اسلاید در PowerPoint :

۱۱۴

هزینه های بیت المال

مقدمه

مراد از هزینه ها، موارد مصرف بیت المال است. بیت المال به عنوان مهمترین
پشتوانه مالی حکومت، دارای مصارف خاص و عام بود که اساس بودجه و
برنامه ریزی اقتصادی دولت را تشکیل می داد. کنترل موارد مصرف بیت المال و
برنامه ریزی دقیق آن مطابق نیازهای موجود از حساسترین زیر ساخت های
اقتصادی حکومت است. اگر این بخش دچار کجروی و انحراف شود و به خوبی
اداره نشود، دریافتها و درآمدهای بیت المال به هر میزان که باشد پاسخگو
نخواهد بود.

برای حفظ کارآمدی بیت المال و پرهیز از اختصاص درآمدهای دولتی به
گروهی خاص، قبل از حسابرسی دقیق و برخورد قاطعانه با تخلفات، برنامه ریزی
اصولی و استفاده بهینه از سرمایه های دولتی یک ضرورت است. مصرف بدون
برنامه و بی حد و مرز از یک سو، بخل و ناتوانی حاکمان از مصرف صحیح و راکد
گذاشتن سرمایه های عمومی از سوی دیگر، موجب بیماری اقتصادی شده و
پایه های حکومت را ویران می کند.

امام علی ـ علیه السلام ـ در نامه به مالک اشتر می نویسد:

«من طلب الخراج بغیر عماره اخرب البلاد و اهلک العباد»

«حاکمی که مالیات بگیرد، اما به آبادانی نپردازد، کشور را نابود و مردم را
هلاک می کند.»

در زمان ما دولتها میزان درآمدها و مصارف عام و خاص آن را در قالب
بودجه هر ساله تنظیم و به مجلس تحویل می دهند. در قانون اساسی جمهوری
اسلامی نیز چنین آمده است:

« بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر می شود از طرف
دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم
می گردد، هر گونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون
خواهد بود.»

در صدر اسلام به ویژه دوران حکومت امام علی ـ علیه السلام ـ درآمدهای
دولت از راه های مختلفی مانند خمس، زکات، خراج، جزیه، انفال، فی ء، و غنائم به
دست می آمد. شکل مصرف برخی از این درآمدها مانند خمس و زکات به صراحت
در نصوص دینی معین بود. به عنوان مثال تقسیم خمس در سیره پیامبر اکرم ـ
صلی الله علیه و آله ـ به پنج قسمت بود: قسمتی بر سهم الله و سهم الرسول،
قسمتی برای ذوی القربی، سه قسم دیگر برای یتیمان، نیازمندان و در
راه ماندگان از بنی هاشم.

قطع نظر از این موضوع موارد مصرف بیت المال را در گذشته به ویژه دوران
خلافت امام علی علیه السلام ـ می توان به دو قسمت مصارف خاص و عام تقسیم
کرد.

مصارف عام

۱- مستمری: مستمری مبلغ مشخصی بود که دولت اسلامی آن را در میان همه
مسلمانان تقسیم می کرد. در زمان رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ که هنوز بیت
المال به صورت رسمی شکل نگرفته بود، اموال عمومی و غنایمی که به دست آن
حضرت می رسید به سرعت بین مسلمانان توزیع می شد. گاهی این کار در همان
میدان جنگ و به دنبال به دست آمدن غنایم صورت می گرفت، شیوه رسول خدا ـ
صلی الله علیه و آله ـ در این مورد تقسیم مساوی اموال بود.

البته در مواردی با توجه به صلاحدید به افرادی بیشتر می داد. به عنوان
مثال در جنگ حنین که غنایم فراوانی به دست آمد، به ابوسفیان و پسرش
معاویه و حکیم بن حزام و صفوان بن امیه و چند تن دیگر ۱۰۰ شتر بخشید که
این امر موجب کدورت برخی از انصار شد.

این پرداخت به دلیل شناور بودن درآمدها و ناپایدار بودن دریافتها ثابت
نبود و تغییر می کرد.

ابوبکر نیز در توزیع بیت المال همین شیوه را داشته و چیزی را ذخیره
نمی کرد. او دیوان تشکیل داد و اسامی بنی هاشم، بنی مطلب و سایر قبیله های
قریش را ثبت کرد.

عمر نیز در آغاز شیوه ابوبکر را پیموده و سعی در تقسیم مساوی بیت المال
داشت، اما به دنبال افزایش غیر قابل پیش بینی غنایم و رشد نجومی ارقام و
درآمدهای بیت المال، شیوه ابوبکر را کنار گذاشته و بنیانهای تبعیض را در نهاد
بیت المال پایه ریزی کرد.

سیاست عمر در تفاضل و برتری افراد بر اساس سابقه آنها در اسلام و
خویشاوندی با پیامبر خدا بود، طبری گزارش می کند: « عمر دیوان بنهاد و نام
خلق بنوشت؛ نخستین گروه بنی هاشم را نوشت و از پس بنی هاشم بدریان را
نبشت و پس از بدریان هر که از پس بدریان مسلمان شده بودند و با پیغمبر ـ صلی
الله علیه و آله ـ شاهد شده بودند تا روز فتح مکه به وقت پیغمبر و از پس وی تا به
وقت امیرالمؤمنین، ابوبکر ایشان را نام بنوشت و هر که از مدینه بودند به شام و
عراق از سوار و پیاده همه را نام بنوشت.»

عمر برای هر یک از مهاجرین اولیه که در جنگ بدر حاضر بودند ۴۰۰۰ هزار
درهم و برای هر یک از زنان پیامبر خدا ۱۰۰۰۰ هزار درهم مستمری تعیین کرد و
برای عایشه ۱۲۰۰۰ هزار درهم مستمری اختصاص داد و برای هر یک از کسانی
که پیش از فتح مکه به مدینه هجرت کرده بودند ۳۰۰۰ هزار درهم مستمری
برقرار کرد، سپس برای هر یک از کسانی که پس از فتح مکه مسلمان شده بودند
۲۰۰۰ هزار درهم و برای هر یک از مردم یمن و قبیله قیس در شام و عراق به
تفاوت از سیصد، پانصد، هزار تا دو هزار درهم مستمری معین کرد. عثمان بن
عفان بر میزان مستمریهایی که عمر بن خطاب تعیین کرده بود، افزود.

برخی خلفا نیز به سبب اغراض سیاسی به کاهش مستمریها یا قطع آنها
پرداختند. امام علی ـ علیه السلام ـ پس از تصدی حکومت و بیت المال اقدام به
پرداخت مساوی مستمری کرد، آن حضرت در تقسیم بیت المال تفاوتی بین
اشراف و دیگران نمی گذاشت، امام در آغازین روزهای خلافت خود هشدار داد که
دیگر اجازه نمی دهد تاخت و تاز به بیت المال ادامه یابد.

آن حضرت ضمن رد این که سبقت در اسلام یا جهاد یا مصاحبت با پیامبر
سبب امتیاز در تقسیم بیت المال شود، اعلام کرد که پاداش این امور با مال نیست
بلکه خداوند اجر مجاهدان و سابقان در اسلام را می پردازد:

«انکم عبادالله و المال مال الله یقسم بینکم بالسویه.»

«شما بندگان خدایید و اموال بیت المال نیز از آن اوست بنابراین به
صورت مساوی تقسیم خواهد شد.»

آن حضرت در پاسخ افرادی که می گفتند مردم دل به دنیا بسته اند، معاویه با
هدیه ها و پولهای فراوانی آنها را جذب می کند، شما هم از تقسیم مساوی بیت
المال دست بردارید تا به شما گرایش پیدا کنند، فرمود:

«لو کان المال لی لسویت بینهم فکیف انما المال مال الله».

«اگر این اموال از خودم بود به گونه ای مساوی در میان مردم تقسیم
می کردم، تا چه رسد که جزو اموال خداست.»

هنگامی که طلحه و زبیر بنای مخالفت با امام را گذاشتند، حضرت به دنبال
آنان فرستاده و علت نارضایتیشان را جویا شد. آنها گفتند: « برای این که بر خلاف
عمر بن خطاب در تقسیم بیت المال عمل می کنی، تو حق ما را مانند دیگران
قراردادی و اموال و زمینهایی را که خداوند متعال به وسیله شمشیرها، نیزه ها و
تاخت و تاز با اسبها و پاهایمان نصیب کرد، گرفتی و میان ما و افرادی که با ما برابر
نیستند به صورت مساوی تقسیم کردی.»

امام در پاسخ فرمود: « پیش از این، قومی به اسلام پیشی گرفته آن را با
شمشیرها و نیزه های خود یاری کردند، اما رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ به
آنان سهم بیشتری نداد و آنها را به سبب سبقت در اسلام برتری نداد.»

حضرت علی ـ علیه السلام ـ با استناد به آیات قرآن و سنت پیامبر اکرم ـ
صلی الله علیه و آله ـ تقسیم مساوی بیت المال را جزو اصول ثابته و غیر قابل
تغییر دانسته و در برابر افرادی که حاکم را در هزینه کردن آن مختار می دانستند،
مقاومت کرد.

حفص بن غیاث گوید: امام صادق ـ علیه السلام ـ در مورد تقسیم بیت المال
فرمود:

«اهل الاسلام هم ابناء الاسلام اسوی بینهم فی العطاء و فضائلهم بینهم و
بین الله اجعلهم کبنی رجل واحد لایفضل احد منهم لفضله و صلاحه فی
المیراث علی الاخر ضعیف منقوص، قال ـ علیه السلام ـ و هذا هو فعل
رسول الله فی بدو امره و قد قال غیرنا اقدمهم فی العطاء بما قد فضلهم
الله بسوابقهم فی الاسلام.»

« مسلمانان خود فرزندان اسلام هستند، در بخشش بین ایشان مساوات
قایل می شوم و برتری هر کدام از ایشان بین خودشان و خداست. آنان را
مانند فرزندان یک مرد واحد قرار می دهم و هیچ کدام را بر دیگری برتری
نمی دهم، به این دلیل که او در گرفتن میراث از دیگری که ضعیف و ناتوان
است اولی است و فرمود: این رفتار رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ در
آغاز امر اسلام بود، اگر چه غیر از ما، (خلفا) گفتند افرادی را برتری
می بخشیم که خداوند ایشان را به سبقت در اسلام از دیگران فضیلت
داده است.»

قابل ذکر است برخی از درآمدهای بیت المال مانند خمس و زکات دارای
مصارف خاص و عناوین معین است، اما برخی دیگر مانند فی ء و غنیمت مشمول
این اصل کلی است.

تقسیم بیت المال به شکلی که ذکر شد امروزه مصداق ندارد، اما آنچه از این
شیوه استفاده می شود توجه دولت اسلامی در تنظیم بودجه و اختصاص درآمدها
به همه اقشار و مناطق کشور است. حکومت اسلامی می بایستی در هزینه کردن
درآمدهای عام مانند نفت و مالیات از تبعیض و بی عدالتی پرهیز کرده و مانع از
انحصارطلبی و رانت خواری شود.

امام علی ـ علیه السلام ـ در نفی خود محوری و انحصارطلبی به مالک اشتر
فرمود:

«و ایاک و الاستئثار بما الناس فیه اسوه.»

«بپرهیز از این که به خود اختصاص دهی چیزی را که همگان را در آن
حقی است.»

۲- تأسیسات عمومی (آبادانی و عمران)

یکی از موارد مصرف بیت المال احداث شهرها، مسجدها، حفر نهرها، ساختن
بازار و عمران و آبادانی محدوده ارضی حکومت اسلامی است.

امام علی ـ علیه السلام ـ طی نامه ای به قرظه بن کعب نوشت:

« اما بعد فان رجالاً من اهل الذمه من عمالک ذکروا نهرا فی ارضهم قد
عفی و ادفن و فیه لهم عماره علی المسلمین فانظر انت و هم ثم و اعمر و
اصلح النهر فلعمری لئن یعمروا احب الینا من ان یخرجوا و ان یعجزوا او
یقصروا فی واجب من صلاح البلاد.»

«همانا مردانی از ذمیان حوزه مأموریت تو از نهری از زمین خود نام بردند
که بی اثر شده و زیر خاک رفته است و مسلمانان برای ایشان عهده دار
احیای آن هستند. پس تو و ایشان بنگرید، آنگاه نهر را احیا کن و آباد
ساز، به جانم سوگند اگر آنها آباد و توانمند شوند نزد ما محبوبتر است تا
بیرون روند و یا این که در مسئله ضروری اصلاح و احیای سرزمینها
ناتوان باشند یا کوتاهی کنند.»

حضرت در این نامه به قرظه بن کعب اجازه می دهد از بودجه بیت المال
برای عمران و آبادانی نهر، گرچه متعلق به غیر مسلمانان است، بهره جوید، امام
در نامه به مالک اشتر آبادانی و عمران را از اصل اخذ مالیات مهمتر دانسته و
می نویسد:

«ولیکن نظرک فی عماره الارض ابلغ من نظرک فی استجلاب الخراج لان
ذلک لایدرک الا بالعماره و من طلب الخراج بغیر عماره اخرب البلاد و
اهلک العباد و لم یستقم امره الا قلیلاً.»

«تلاش تو در آبادانی زمین بیشتر از جمع آوری خراج باشد که خراج جز با
آبادانی فراهم نمی گردد و آن کس که بخواهد خراج را بدون آبادانی مزارع
به دست آورد، شهرها را خراب و بندگان خدا را نابود کرده و حکومتش جز
اندکی داوام نمی آورد.»

امام علی ـ علیه السلام ـ برای حمایت از بازاریان، تاجران و فروشندگان اقدام
به ساختن بازار کرد تا بازرگانان اجناس خود را عرضه کرده و عموم مردم استفاده
کنند، حتی روایت شده کرایه حجره ها را نیز دریافت نمی کرد.

ابن شهر آشوب ساختن شش مسجد و بازسازی راه مدینه و مکه را به ایشان
نسبت داده است. هزینه کردن بیت المال برای احیا و بنای تأسیسات عمومی
یکی از ارقام کلیدی و چشمگیر از هزینه های بیت المال است که همواره مورد
توجه خلفا و حاکمان اسلامی بوده است.

عمر در سال ۱۷ هجری مسجد الحرام را توسعه داد، عثمان در سال ۲۶
هجری دستور داد خانه های اطراف مسجد الحرام را خریده و آنها را ضمیمه
مسجد سازند، ولید بن عبدالملک ۱۷۲۵ متر بر بنای مسجد الحرام افزود و
همچنین از بودجه بیت المال که آن زمان مملو از غنایم و اموالی بود که به عنوان
خراج، جزیه و عشریه به شام می رسید، اقدام به توسعه مسجد النبی و بنای
بسیاری از اماکن مدینه کرد و جامع اموی دمشق را احیا کرد. منصور دوانیقی نیز
نزدیک به ۵هزار متر مربع بر بنای مسجد الحرام افزود. در سال ۱۶۰ هجری
مهدی عباسی با اختصاص ۱۰۰ هزار درهم، مسجد بصره را توسعه داد، معتصم
شهر سامرا را بنا کرد و ۵۰۰ هزار دینار برای احداث مسجد جامع آن هزینه کرد،
معتضد عباسی دستور داد دور شهر بصره را با هزینه ۱۴ هزار دینار دیوار بشکند،
در روزگار مأمون عباسی ۱۰۰ هزار دینار برای جلوگیری از طغیان رودخانه های
اهواز به تأسیس سیل بند اختصاص یافت و…

مصارف خاص

بیت المال مصارف خاصی داشت که به تشخیص حاکم اسلامی و بر اساس
اولویت سنجی صورت می پذیرفت. این هزینه ها تابع شرایط و حوادث هر زمان
بود، در ایام جنگ و حمله های نظامی یا وقوع حوادث غیرمترقبه مانند سیل،
زلزله و مانند آن بنا بر ضرورت، مصلحت و اولویت سنجی این بودجه مورد
استفاده قرار می گرفت. البته پیش بینی و اختصاص بودجه خاص آن گونه که
امروز معمول است، در دوران گذشته به ویژه صدر اسلام نبوده است، اما اولویت
سنجی و برنامه ریزی در تخصیص بودجه مورد توجه بود. در اینجا عمده ترین
مصادیق مصرف خاص بیت المال ذکر می شود:

۱- هزینه های نظامی

یکی از عوامل استقلال سیاسی حکومت، اقتدار نیروهای مسلح و آمادگی آنان
برای دفاع در برابر دشمنان است. پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ غنایم را بین
رزمندگان تقسیم می کرد؛ امام علی ـ علیه السلام ـ نیز اهتمام ویژه ای به امور
معنوی و دنیوی نظامیان داشت؛ امام سپاه ویژه ای داشت که به « شرطه
الخمیس» معروف بودند و آمار آنان بالغ بر ۶۰۰۰ نیرو بود.

امام یکی از وظایف حاکم را تأمین نیازهای زندگی نظامیان می دانست که از
بیت المال تأمین می شد. حضرت در نامه ای به مالک اشتر نوشت:

«ثم لا قوام للجنود الا بما یخرج الله لهم من الخراج الذی یقوون به علی
جهاد عدوهم و یعتمدون علیه فیها یصلحهم و یکون من وراء
حاجاتهم.»

«سپس سپاهیان اسلام جز به خراج و مالیات رعیت ( بیت المال) که با آن
برای جهاد با دشمن تقویت شوند و برای اصلاح امور خویش به آن تکیه
کنند و نیازمندیهای خود را بر طرف سازند، پا نمی گیرد.»

در بخش دیگری از نامه، رسیدگی ویژه به امور نیروهای مسلح را مورد تأکید
قرار داده و می نویسد:

« ثم تفقد من امورهم ما یتفقده الوالدان من ولدهما و لایتفاقمن فی
نفسک شی ء قویتهم… به فافسح فی امالهم و واصل فی حسن الثنا
علیهم و تعدید ما ابلی ذو و البلاء منهم فان کثره الذکر لحسن افعالهم تهز
الشجاع و تحرض الناکل ان شاء الله ثم اعرف لکل امری ء منهم ما ابلی.»

« سپس در کار سپاهیان چنان بنگر که پدر و مادر در کار فرزندشان
می نگرند و مبادا آنچه که آنان را بدان نیرومند می کنی، نزد تو بزرگ
نماید، پس امیدشان را برآور و ستودن آنان و برشمردن رنج سختی
کشیدگان آنها را پیوسته دار؛ چرا که یاد کردن بسیار از کارهای نیک آنان،
شجاع را برانگیزد و سرکش را به کوشش وادارد. ان شاء الله، آنگاه برای
هر یک از آنان رنجها را که کشیده در نظر دار.»

امام علی ـ علیه السلام ـ در برابر درخواست امام حسن ـ علیه السلام ـ، امام
حسین ـ علیه السلام ـ ، ابن عباس و عبدالله جعفر که سهم خویش را از خمس
مطالبه می کردند، فرمود: این حق شماست، ولی چون من درگیر جنگ با معاویه
هستم اگر مایلید از این حق درگذرید، امام ـ علیه السلام ـ سهم خمس بنی هاشم
را در شرایط خاص در زمینه نظامی هزینه کرد.

فراهم ساختن تجهیزات نظامی، استحکامات دفاعی، تأمین حقوق
نظامیان و رسیدگی به امور خانواده های آنان از مصارف ضروری بیت المال است.
این اولویت همواره مورد توجه حاکمان بوده، در سال ۸۵۴ ق منصور دوانیقی
برای جنگ با خوارج که در آفریقا قیام کرده بودند، ۶۳ میلیون درهم هزینه کرد؛
حجاج بن یوسف ثقفی هنگام فتح هند ۷ میلیون درهم هزینه کرد؛ مهدی
عباسی متشکل از هزار سوار برای سرکوبی شورش در شمال عراق در سال ۱۶۲ ق
تجهیز کرد و برای هر یک هزار دینار اختصاص داد؛ موفق، خلیفه عباسی برای
سرکوبی شورش صاحب الزنج (علی بن محمد بن عبدالرحیم) ده هزار لشکر
گسیل داشت که همه آنان ماهیانه از بیت المال حقوق دریافت می کردند.

امام خمینی مکرر نقش قوای مسلح را در حفظ کشور و لزوم تأمین و
پشتیبانی آنان را مورد تأکید قرار می داد، امام در وصیت نامه خود چنین
آورده است:

«قوای مسلح از ارتش، سپاه و ژاندارمری و شهربانی تا کمیته ها و بسیج
و عشایر، ویژگی خاصی دارند، اینان که بازوان قوی و قدرتمند جمهوری
اسلامی می باشند و نگهبان سرحدات و راه ها و شهرها و روستاها و
بالاخره نگهداران امنیت و آرامش بخشان به ملت می باشند، می بایست
مورد توجه خاص ملت و دولت و مجلس باشند.»

۲- قشرهای آسیب پذیر

علاوه بر تقسیم عمومی بیت المال که قبلاً ذکر شد، یکی از اولویتهای مصرف
بیت المال تأمین نیازهای مستمندان و اقشار آسیب پذیر بود. گر چه یکی از
دلایل تشریع زکات نیز تأمین نیازهای فقیران بود.

قرآن کریم می فرماید:

«انما الصدقات للفقراء و المساکین و العاملین علیها و المؤلفه قلوبهم و
فی الرقاب و الغارمین و فی سبیل الله و ابن سبیل فریضه من الله و الله
علیم حکیم»»

« صدقات فقط به تهی دستان و بی نوایان و متصدیان و کسانی که دلشان
به دست آورده می شود و در راه آزادی بردگان و وامداران و در راه خدا و
به راه ماندگان اختصاص دارد، این فریضه ای از جانب خداست و خدا دانا و
حکیم است.»

امام علی ـ علیه السلام ـ ضرورت رسیدگی به اقشار آسیب پذیر و اختصاص
بخشی از بودجه بیت المال را به محرومیت زدایی در نامه به مالک اشتر متذکر
شده است:

« ثم الطبقه السفلی من اهل الحاجه و المسکنه الذین یحق رفدهم و
معرفتهم و فی الله لکل سعه و لکل علی الوالی حق بقدر ما یصلحه.»

« یکی از طبقات محروم مردم طبقه فرودست از نیازمندان و تهی
دستانند که شایسته است یاری رساندن و کمک کردن به آنان و خداوند
برای هر دسته گشایشی دارد و هر یک را بر زمامدار حقی است به
اندازه ای که او را سامان بخشد.»

« ثم الله الله فی الطبقه السفلی من الذین لاحیله لهم من المساکین و
المحتاجین و اهل البؤسی و الزمنی فان فی هذه الطبقه قانعاً و معتراً و
احفظ لله ما استحفظک من حقه فیهم و اجعل لهم قسماً من بیت مالک و
قسماً من صوافی الاسلام فی کل بلد فان للاقصی منهم مثل الذی للادنی و
کل قد استرعیت حقه.»

« سپس خدا را خدا را در خصوص طبقات پایین و محروم جامعه که هیچ
چاره ای ندارند از زمین گیران، نیازمندان، گرفتاران، دردمندان، همانا در
این طبقه محروم گروهی خویشتن داری کرده و گروهی به گدایی دست
نیاز بر می دارند، پس برای خدا پاسدار حقی باش که خداوند برای این
طبقه معین فرموده است، بخشی از بیت المال و بخشی از غله های
زمینهای غنیمتی اسلام را در هر شه

  راهنمای خرید:
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.