پاورپوینت کامل بازخوانی دو نظریه در فلسفه ختم نبوت ۷۳ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بازخوانی دو نظریه در فلسفه ختم نبوت ۷۳ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۳ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بازخوانی دو نظریه در فلسفه ختم نبوت ۷۳ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل بازخوانی دو نظریه در فلسفه ختم نبوت ۷۳ اسلاید در PowerPoint :

۸

نقدی بر مقاله «تأملی در فلسفه ختم نبوت از دیدگاه شهید مطهری» که به قلم جناب آقای
مسعود امامی در نشریه شماره ۱۰ معارف به چاپ رسید.

مسأله خاتمیت در عین اهمیت آن، یکی از ضروریات اعتقادات اسلامی است که به جرأت
می توان گفت کمتر مسأله ای در میان معارف اسلامی در بداهت و روشنی به پایه آن
می رسد و شاید از همین رو بوده است که اندیشمندان اسلامی بیش از آنکه به بیان ادله
خاتمیت بپردازند به بررسی رمز و راز آن پرداخته اند. در دوران معاصر دو رویکرد عمده
در تبیین سرّ خاتمیت در جهان اسلام ارائه گردیده که هر یک از این دو رویکرد بعدها
خود منشأ پیدایش نظریات متشابهی شده اند. این دو نظریه به یکی متعلق به متفکر نو
اندیش اهل سنت محمد اقبال لاهوری و دیگری مربوط به شهید سعید، مرتضی مطهری است.

در شماره بهمن ماه مجله معارف مقاله ای تحت عنوان «تأملی در فلسفه ختم نبوت از
دیدگاه شهید مطهری(ره)» به چاپ رسید که نویسنده محترم تلاش وافری را مبذول نموده
است تا نظریه شهید مطهری در باب سرّ خاتمیت را عقیده ای برگرفته از نظریات مرحوم
اقبال معرفی کند. ایشان در نهایت با ابطال و تضعیف مبانی هر- دو رویکرد، خود به
نظریه پردازی در تبیین راز خاتمیت اسلام پرداخته که به نظر می رسد نه جنبه های سلبی
با اتقان و استواری در حیثیت نقد موفق بوده است و نه نظریه پردازی ایشان در میدان
چالش ها و سؤالات مسأله خاتمیت پیروز به درآمده است. پیش از بررسی نقدهای مطرح شده
در مقاله مذکور لازم است تا به اختصار به کلیات نظریات شهید مطهری و اقبال لاهوری
در موضوع محل بحث اشاره کنیم.

۱ـ اقبال در کتاب احیای فکر دینی در اسلام[۱] به تبیین و تشریح نظرات خویش در این
مسأله پرداخته است. به عقیده اقبال تاریخ زندگی بشر به دو قسمت متمایز از هم قابل
تفکیک است، نخست دوره ای که انسان تابع غرائز بوده و امور زندگی خویش را بر اساس
فرمان های غریزی اداره می کرده و به دنبال این دوره دوره دوم زندگی بشر از هنگامی
آغاز گردید که انسان از مرحله حکومت غرایز گذر کرد و به مرتبه حاکمیت خرد و عقل
رسید در این دوره انسان با کمک خرد استقرائی[۲] یعنی همان چیزی که انسان را به طور
کامل بر طبیعت و محیط اطرافش چیره می سازد، به دوره غریزه پایان داد، هر چند که با
ظهور دوره خرد استقرائی فعالیت غرایز به طور کلی تعطیل نشد. در این میان اقبال بر
این عقیده است که ماهیت وحی و غریزه یکی است و طبعاً کاربرد وحی نیز به دوره حکومت
غرائز برمی ؛ردد و با ظهور دوره جدید دیگر جایی برای حکمرانی غرائز نمی ماند. به
عقیده اقبال ادعای ختم نبوت نیز به این معنا است که به بشر بگوید دوران وحی و حکومت
غریزه به سر آمده و تو می توانی با بهره گیری از عقل خود، بدون نیاز به وحی راه
سعادت خویشتن را بازیابی. به تعبیر اقبال، پیامبر اسلام(ص) میان جهان جدید و جهان
قدیم ایستاده، از یک سو چون منبع معرفتی او وحی و الهام است متعلق به جهان قدیم است
و از سوی دیگر چون محتوای تعالیم او تأکید بر به کارگیری خرد و اندیشه است متعلق به
جهان جدید است.[۳] سخن اخیر اقبال که از تمامی محتوای وحی تنها به بهره گیری انسان
از عقل و خرد بسنده کرده است و اصولاً سیستم معرفت وحیانی را مربوط به دوران قدیم
می داند، شهید مطهری را بر آن داشته است که نظریه وی را به نقد کشیده و حاصل نظریات
اقبال را به جای ختم نبوت، ختم دیانت معرفی کند.[۴]

شهید مطهری عامل اصلی اشتباهات اقبال را نوع تلقی وی از وحی می داند. به عقیده شهید
مطهری، غریزه مرتبه ای پائین تر از حس و عقل دارد در حالی که وحی، هدایتی مافوق حس
و عقل است.[۵] همچنین از دیدگاه شهید مطهری بلوغ عقل به معنای بی نیازی از وحی نیست
بلکه بر عکس، قدرت یافتن عقل بر کشف حقائق حیانی است.[۶]

۲ـ در اندیشه شهید مطهری، رمز و راز خاتمیت اسلام را باید در ویژگی عصر بعثت و نیز
ویژگی های اسلام جستجو کرد. به عقیده ایشان، انسان هایی که پیش از ظهور اسلام و در
دروان انبیاء سابق زندگی می کردند، به واسطه نداشتن رشد عقلی و بلوغ فکری لازم،
قادر به حفظ کتاب آسمانی خود نبودند و به سبب تحریف کتاب های آسمانی لازم می آمد که
نبوت ها تجدید شوند، ولی نزول قرآن و بعثت پیامبر اکرم(ص) در زمانی صورت گرفت که
بشر دوره کودکی را طی کرده بود و می توانست کتاب آسمانی خود را از گزند تحریف حفظ
نماید. عامل دیگر در انتخاب عصر پیامبر(ص) برای دوره خاتمیت که آن نیز به بلوغ فکری
انسان های آن عصر برمی ؛ردد این بود که؛ بشر در دوره های سابق به واسطه آنکه
توانائی های فکری لازم را نداشت، نمی توانست یک نقشه کلی برای هدایت خویش در همه
دوران های زمانی دریافت کند و از این رو لازم بود برنامه های انبیا به تدریج و گام
به گام با توجه به شرایط و مقتضیات زمان عرضه شود ولی در عصر پیامبر(ص)، بشر
توانایی دریافت آن برنامه جامع و کلی را پیدا کرد.[۷]

در این تحلیل بر دو نکته تأکید شده است:

نخست توانایی انسان های عصر ظهور در حفظ کتاب و دوم تدریجی بودن تعالیم اسلام به
واسطه تدریجی بودن رشد فکری بشر. همچنین شهید مطهری در جای دیگری رمز و راز خاتمیت
اسلام را در عمق تعالیم و آموزه های قرآن و سنت می داند و به عقیده ایشان قابلیت
عظیم و پایان ناپذیر منابع اسلامی برای تعمق و تأمل انسان ها سبب گردیده که تعالیم
اسلام به دوره و زمانی خاص محدود نگردد.[۸]

این مقدار، خلاصه و چکیده دو رویکرد عمده در مسأله خاتمیت است که تأکید اولی بر
توانایی های عقل و خرد انسانی به تنهایی است و تأکیل دومی که عقیده شهید مطهری در
این باب است بر جامعیت اسلام و قدرت عقل در استفاده از این برنامه جامع است. ناقد
محترم با نفی هر دو رویکرد بر این عقیده است که رمز و راز خاتمیت را تنها و تنها
باید در عنصر امامت جستجو کرد که ذیلاً به نظرات ایشان و بررسی مطالب آن
می پردازیم:

۱ـ در اولین نقد نسبت به اندیشه شهید مطهری در مسأله خاتمیت گفته شده است که تقسیم
ادوار حیات انسان به دوره کودکی و بلوغ عقلی، با توجه به سبقت اقبال نظریه ای بدیع
و نوین نیست و علی رغم آنکه شهید مطهری به نقد نظریه اقبال پرداخته، اصول هر دو
نظریه یکی است و از همین رو باید گفت که نقد شهید مطهری نیز بر نظرات اقبال چندان
موجه نیست. در بررسی این نقد باید گفت: مرحوم مطهری در هیچ یک از کتاب های خویش
چنین ادعایی نکرده بلکه عقیده ایشان در باب خاتمیت، فکری نوین و بی سابقه است و علی
رغم آنکه ناقد محترم این نظریه را از ابداعات مرحوم اقبال و دیدگاه سنی مآبانه
دانسته، باید گفت شبیه همین عقیده را می توان در آثار فیض کاشانی[۹] و نیز در برخی
آثار فلسفی متقدم[۱۰] نیز یافت.

همچنین این عقیده ناقد محترم که اصول نظریه شهید مطهری و مرحوم اقبال را یکی دانسته
و فرقی اساسی بین آن دو نمی بیند، صحیح نیست و احتمالاً منشأ این تصور آن بوده است
که مرحوم اقبال و شهید مطهری هر دو در تبیین رمز و راز خاتمیت بر نقش عقل پای
فشرده اند. با بذل توجه و دقت لازم به این دو نظریه، می توان دریافت که کارکرد عقل
در اندیشه اقبال با آنچه که شهید مطهری در تعقیب آن است مغایر می باشد. عقلی را که
اقبال در تبیین خاتمیت مطرح می کند، خرد استقرائی است که ویژگی خاصش آن است که
انسان با یاری آن دیگر به راهنما و رهبر خارجی نیاز ندارد. خرد استقرائی به تنهایی
و با استقلال، به مطالعه تاریخ و طبیعت می پردازد و از این رهگذر همه نیازهای انسان
را برآورده می کند.[۱۱] در مقابل این عقیده شهید مطهری در جهتی کاملاً مخالف، فایده
کمال عقل را در عصر خاتمیت در مرحله نخست دریافت، تلقی و نگهداری وحی دانسته و در
مرحله بعد آن را نیرویی توانمند برای استنباط و استخراج نیازهای فکری و عملی انسان
از منبع قرآن و سنت پیامبر و اهل بیت(ع) می داند. به تعبیر دیگر، حوزه فعالیت عقل
در دوره خاتمیت نزد اقبال، طبیعت و تاریخ است و از همین رو اقبال، عقل و خرد را
مقید به «استقرائی» بودن کرده است، در حالی که حوزه مأموریت عقل از دیدگاه شهید
مطهری قرآن و سنت است.

از آنچه گفته شد روشن می شود که این دو رویکرد هر چند هر دو به شکلی از کارکرد عقل
در تبیین فلسفه خاتمیت بهره گرفته اند اما هر یک در بردارنده جهت گیری متفاوت و
خاصی در تبیین خاتمیت هستند. در نظریه شهید مطهری به وضوح نیاز انسان به وحی و
تعالیم ائمه(ع) در همه زمینه های هدایتی پیدا است ولی آنچه که مرحوم اقبال در بیان
رمز و راز خاتمیت بیان کرده لزوماً چنیننتیجه ای را در بر ندارد و حتی می توان گفت
که برخی از سخنان او اصولاً نافی چنین نیازی است زیرا او دوران خاتمیت را پایان
دوره نیاز به وحی دانسته است.

با مقایسه این دو عقیده واقعاً چه نتیجه ای می توان گرفت؟ آیا آن گونه که ناقد
محترم به تبع بعضی از متفکران معاصر[۱۲] نتیجه گرفته اند به راستی می توان ملتزم شد
که بهره گیری از عقل برای تفقه و اجتهاد در منابع اسلام که شامل قرآن و تعالیم اهل
بیت(ع) و استفاده از فنون اجتهاد (یعنی همان روشی که ائمه معصومین(ع) خود آموزگاران
این شیوه ها بوده اند) رویکردی سنی مآبانه است و اساس تفکر شیعی را فرو می ریزد؟ در
اندیشه شهید مطهری جامعیت اسلام به مقتضای حدیث ثقلین با بهره گیری از معارف قرآن و
علوم و سیره اهل بیت(ع) تحقق پیدا می کند و این تفکر فرسنگ ها با روش های قیاس و
استحسان و منطق «حسبنا کتاب الله» فاصله دارد. از آنچه گفته شد تفاوت نقش عالمان
دینی در اسلام با زمینه های کاری عالمان دینی در ادیان گذشته نیز معلوم می ؛ردد. در
اسلام عالمان دینی با بهره بردن از جامعیت اسلام و روش اجتهاد دین را زنده و پویا
حفظ می کنند در حالی که این امکان برای عالمان دینی در سایر ادیان میسر نبوده است.

۲ـ نقاد محترم بر این عقیده است که برخی از انتقادات شهید مطهری بر این پایه استوار
گردیده که ایشان وحی را از نگاه اقبال نوعی غریزه می داند در حالی که این نسبت صحیح
نیست، و اقبال بر خلاف این ادعا غریزه را نوعی وحی دانسته و این همان عقیده ای است
که علامه طباطبائی(ره) و دیگران در تبیین حقیقت وحی آن را پذیرفته اند و برای وحی
معنایی عام ذکر کرده اند.

در بررسی این نقد باید گفت: قطع نظر از ابهاماتی که ترجمه کتاب اقبال با آن روبرو
است؛[۱۳] حتی اگر مراد مرحوم اقبال آن نبوده که غریزه اعم از وحی است، باز هم نقد
شهید مطهری بر اقبال وارد است زیرا در هر حال اقبال با یکی دانستن حقیقت وحی
پیامبرانه و غریزه و اعتقاد به تقابل بین آن ها با کمال عقل، درصدد اثبات این نکته
است که با پیدایش کمال عقل دوره وحی سپری شده، او می گوید در موجودات هر چه عقل
قوی تر شود حاکمیت غرایز و وحی کمتر می شود. مشکل این عقیده با عام بودن معنای وحی
آن گونه که مرحوم علامه در تفسیر المیزان بر آن است قابل توجیه نیست، زیرا معنای
عام وحی که همان «الهام رمز گونه» است خود اقسامی دارد که «غریزه» و «وحی
پیامبرانه» هر دو از اقسام وحی به معنای عام هستند و آنچه که ممکن است با عقل تقابل
پیدا کند برخی از اقسام وحی به معنای عام نظیر غریزه است نه وحی پیامبرانه در حالی
که اقبال وحی عام و خاص را یک کاسه کرده و کمال عقل را در تقابل با همه آنها قرار
داده است و نقد شهید مطهری نیز دقیقاً متوجه همین نکته است. ای