پاورپوینت کامل تأملی در آفاق اعجاز قرآن ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل تأملی در آفاق اعجاز قرآن ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۱ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل تأملی در آفاق اعجاز قرآن ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل تأملی در آفاق اعجاز قرآن ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint :

اشاره

قرآن وحی منزل بر قلب پیامبر اسلام(ص) و معجزه بزرگ او است و بر آوردن مثل آن در برخی آیات، تحدّی (همانندآوری) شده است؛ ولی تاکنون پاسخی بر تحدّی های قرآن یافت نشده و به نص قرآن، یافت نخواهد شد. در این مقاله، پس از تعریف معجزه، به سیر تاریخی آیات تحدّی، اشاره شده؛ سپس وجوه اعجاز قرآن که شامل اعجاز بیانی، یعنی چینش واژگان، اسلوب خاص قرآن، سازگاری حروف و معانی، تغییر خطاب در قرآن و اعجاز در صوت و آهنگ قرآن، اعجاز در معارف بلند آن، یعنی وسعت معارف و خردمندانه بودن مطالب قرآن، گزارش و تحلیل شده و بیان شده که اعجاز قرآن به همه وجوه آن در کنار یکدیگر است.

مقدمه

بحث اعجاز، از آن جهت ضرورت دارد که دلیلی بر صدق ادعای حقانیت هر پیامبر و مدعی رسالت الهی است. خواجه نصیرالدین طوسی بر این امر تأکید دارد و می گوید:

راه اطمینان بر راستی هر پیامبری ارائه معجزه به واسطه آن ها بوده است.۱

علامه طباطبایی نیز در این خصوص می فرماید:

اعجاز برای اثبات معارف الهی نیست؛ بلکه اعجاز هر پیامبری برای اثبات رسالت و تصدیق پیامبری است.۲

بدین جهت اعجاز هر پیامبری نه برای اثبات وجود خدا آن چنان که برخی پنداشته اند و نه برای درستی و کارآمدی معارف خود بوده؛ بلکه در اصل بر صحت ادعای پیامبری اوست.

اعجاز قرآن نیز از آن جهت سودمند بوده و خواهد بود که نشانی بر رسالت پیامبر اسلام(ص) و برای همه مخاطبان پیامبر(ص) از آغاز بعثت تاکنون دلیلی بر صدق نبوت او است، زیرا قرآن، عالی ترین و گویاترین معجزه پیامبر گرامی اسلام(ص) به شمار می رود که متن آن، همچنان از هرگونه تغییر و تبدیل سالم باقی مانده و وحی الهی و هم دلیل بر آن وحی است و صدق درونی دارد؛ زیرا در این خصوص وحی دلیل صدق خویش است.۳ عبدالرحمن ابن خلدون از این امر به صورت اتحاد دلیل و مدلول یاد می کند و می گوید: بزرگ ترین، شریف ترین و گویاترین معجزه ها از نظر دلالت قرآن کریم است که بر پیامبر ما نازل شده؛ زیرا در اغلب موارد امور خارق العاده چیزی غیر از وحی هستند. ..؛ اما قرآن هم همان وحی مورد ادعا و هم آن معجزه شگفت انگیز است؛ پس گواه آن وحی در خود آن است و به گواهی بیرون خود – همانند دیگر معجزات همراه با وحی – نیاز ندارد؛ از این جهت قرآن، از نظر دلالت آشکارترین ادله است؛ زیرا دلیل و مدلول در آن به هم پیوسته اند.۴

معنا شناسی معجزه

اعجاز در لغت از ریشه «عجز» به معنای پایان و بن شیء است۵ و در قرآن۶ نیز به همین معنا آمده است.

بدین جهت در معنای عجز، ضعف در برابر قدرت به کار رفته است. واژه اعجاز نیز به معنای به عجز درآوردن و ایجاد درماندگی در طرف مقابل است. آیت الله خویی در تعریف معجزه بیان می دارد:

معجزه آن است که فرد مدعی منصبی از مناصب الهی، کاری را انجام دهد که فراتر و برتر از قوانین طبیعت باشد و دیگران از انجام آن ناتوان باشند، ضمن آن که آن کار، گواهی بر درستی او نیز باشد.۷

علامه طباطبایی نیز در تعریف معجزه، اعتقاد دارد:

امری خارق عادت است که بر تصرف نیروی ماورای طبیعت در عالم طبیعت و جهان مادی دلالت دارد نه آن که امری باشد که ضروریات عقلی را باطل کند.۸

با توجه به تعاریف مذکور می توان بر این امر تأکید کرد که در اعجاز شرایط ذیل ضرورت دارد:

۱. معجزه همراه با تحدّی و مبارزه طلبی است.

۲. معجزه کاری است که دیگران بدون کمک خداوند، از انجام آن ناتوانند؛ بدین سبب قابل تعلیم و تعلم نیست بر خلاف سحر و جادو و هیپنوتیزم و مانیه تیزم و. .. که از علوم غریبه و اکتسابی هستند.

۳. معجزه می باید به واسطه مدعی رسالت انجام شود؛ بنابراین، اموری که بشر گرچه از انجام آن ها ناتوان است، مانند حرکت خورشید، ماه و. .. معجزه کسی به حساب نمی آید؛ چون آن ها بدون واسطه کار خداوند است.

این نکته نیز نمی باید مورد غفلت واقع شود که اصطلاح معجزه درباره قرآن که هم اکنون مرسوم و متعارف است در آیات قرآن بدان اشاره نشده و این اصطلاح را متکلمان و مفسران از قرن سوم به بعد همانند دیگر اصطلاحات کلامی و تفسیری رایج کرده اند و قرآن از اعجاز با عبارت های «بینه»، «آیه» و. .. یاد کرده است.۹

قرآن، معجزه همه عصرها

لازم است معجزه هر عصری در خور عصر خود باشد تا از تأثیرگذاری آن چیزی کاسته نشود؛ بدین جهت در عصر حضرت موسی(ع) که قوم او در جادوگری سرآمد بودند معجزه او از جنس سحر بود و چون در عصر حضرت عیسی(ع) علم طب پیشرفت قابل توجهی داشت معجزه او شفای بیماران و احیای مردگان بود. در زمان بعثت پیامبر اسلام(ص) نیز چون فرهنگ شعر و شاعری و سخنوری در اوج قرار داشت معجزه پیامبر اسلام(ص) متنی زبانی بودکه تفوق پیامبری او را ثابت می کرد و فقط برای آن روزگار نبود؛ بلکه چون پیامبر اسلام(ص) خاتم نیز بود، معجزه او می باید جاویدان و برای همهاعصار باشد نه زمانمند و مکانمند.

قرآن افزون بر عنایت به عصر خود، کتاب تمام دوران ها وکتاب هدایت و تربیت همه انسان ها است و خداوند متعال به این نکته اشاره می فرماید:

«و نزّلنا علیک الکتاب تبیاناً لکلّ شیء و هدی و رحمه و بشری للمسلمین»

ما این کتاب [آسمانی] را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز و سبب هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.۱۰

علامه طباطبایی نیز در این خصوص می فرماید:

قرآن مجید در مطالب خود به امتی از امم مانند امت عرب یا طایفه ای از طوایف مسلمانان اختصاص ندارد؛ بلکه با طوایف خارج از اسلام نیز سخن می گوید. .. و با هر طایفه ای از این طوایف به احتجاج پرداخته آنان را به سوی معارف حقه خود دعوت می کند.۱۱

مبارزه طلبی و تحدّی قرآن

همان طور که در معناشناسی معجزه بیان شد از جمله شروط و ویژگی های هر معجزه ای تحدّی و هماوردطلبی با مخالفان و منکران است.

قرآن در گروهی از آیات از مخالفان، بلکه از همه انسان ها در همه دوران ها می خواهد که اگر در درستی و الهی بودن آن تردید دارند و آن را نشانه صدق و راستی پیامبر(ص) نمی دانند با تمام توان و به کمک یکدیگر همانند آن را بیاورند که از آن به عبارت «تحدّی» و هماوردطلبی یاد شده است.

حضرت محمد(ص) خود نخستین کسی بودکه بر وحی و رسالت خود ایمان داشت و هیچ گاه در آن تردید نکرد۱۲ و در برابر اوضاع سخت روزگار خود و با وجود همه تردیدهای مخالفان آن ها را به تحدّی قرآن دعوت می کرد.

برخی از آیات هماوردطلبی و تحدّی در مکه و برخی در مدینه نازل شده که در برخی از آن ها به همه قرآن و در برخی به دو سوره و در برخی دیگر به یک سوره تحدّی شده۱۳ که به نظر، سیر تاریخی آن ها چنین است:

الف- «أم یقولون تقوَّله بل لایؤمنون * فلیأتوا بحدیثٍ مثله إن کانوا صادقین»

یا می گویند آن را بربافته. [نه] بلکه باور ندارند؛ پس اگر راست می گویند سخنی مثل آن بیاورند.۱۴

ب- «أم یقولون افتراه قل فأتوا بعشر سور مثله مفتریات وادعوا مَن استطعتم من دون الله إن کنتم صادقین»

یا می گویند این ‍‍‍]قرآن] را به دروغ ساخته است. بگو اگر راست می گویید ده سوره بر ساخته شده، مانند آن بیاورید و غیر از خدا هرکه را می توانید فراخوانید.۱۵

ج- «و إن کنتم فی ریبٍ ممّا نزّلنا علی عبدنا فأتوا بسوره من مثله و ادعوا شهداءکم من دون الله إن کنتم صادقین فإن لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقوا النار الّتی وقودها النّاس و الحجاره أعدّت للکافرین»

و اگر در آنچه بر بنده خود نازل کردیم، شک دارید، پس اگر راست می گویید، سوره ای مانند آن بیاورید و گواهان خود (غیر خدا) را فراخوانید؛ پس اگر نکردید (و هرگز نمی توانید کرد) از آن آتشی که سوختش مردم و سنگ ها هستند و برای کافران آماده شده بپرهیزید.۱۶

آفاق اعجاز قرآن

بین دانشمندان مسلمان اختلافی نیست که مهم ترین اعجاز پیامبر اسلام(ص)، به متن قرآن باز می گردد و نه بیرون متن، و خداوند، قرآن را بر پیامبر(ص) نازل کرد؛ در حالی که هم وحی، و هم دلیل وحی است؛ اما این پرسش همواره بین آن ها وجود داشته است که جهت اعجاز قرآن در چیست و چه خصوصیاتی در قرآن وجود دارد که آن را بی مانند کرده است. از متن آیات هم به درستی نمی توان پاسخ این پرسش را یافت؛ زیرا در تمام آیات که به اعجاز قرآن و تحدّی آن پرداخته است، اشاره به جهت خاصی نکرده و فقط در تحدّی قرآن، آوردن به مانند آن را خواسته است، بدین جهت، دانشمندان قرآن پژوه درباره چگونگی اعجاز قرآن، دچار معرکه آرا و تفاوت نظر فراوان شده اند۱۷ تا آن جا که سیوطی برای اعجاز قرآن، بیش از سی وجه ذکر می کند.۱۸

چنان که اشاره شد وجوه اعجاز قرآن از نظر دانشمندان مسلمان فراوان است؛ اما به طور کلی می توان آن ها را به دو گروه تقسیم کرد. نخست وجوهی که به ساختار الفاظ و ظاهر قرآن مربوط می شود که برای آگاهی از آن تسلط بر زبان عربی ضرورت دارد و عرب جاهلی به خوبی آن را دریافته است.۱۹ دوم وجوهی که به محتوا و مفاهیم قرآن مربوط می شود و آگاهی از آن ها برای ناآشنایان با ظرایف زبان ادبی عربی نیز مقدور است.۲۰

هریک از آن دو گروه نیز اقسامی دارد که به اعجاز بیانی، اعجاز در صوت و آهنگ قرآن و اعجاز در معارف بلند آن اشاره خواهد شد.

الف- اعجاز بیانی

نخستین وجه، بین وجوه اعجاز قرآن و آن که از قبل بین قرآن پژوهان، از همه مشهورتر و مهم تر بوده، اعجاز بیانی و نزول قرآن همراه با فصاحت و شگفتی های بیانی آن است که سابقه ای به سابقه نزول قرآن دارد. همان که متعارف عصر نزول بوده و عرب جاهلی به خوبی آن را دریافته و بر آن معترف شده و این وجه افزون بر فصیحان و بلیغان عرب، برای دیگران نیز مورد قبول واقع شده؛ زیرا گرچه اعجاز بیانی آن را از همه زوایا و با علم تفصیلی درنیافته اند، هنگام آگاهی از داوری استادان برجسته بلاغت در مورد زیبایی های لفظی قرآن و خضوع و فروتنی آن ها در برابر آن، آنان نیز سر تسلیم فرود آورده و با کمال ادب عظمت قرآن را از نظر ادبی ستوده اند.

اعجاز بیانی قرآن که مورد توافق اندیشه وران اسلامی است۲۱ به الفاظ و ظاهر قرآن مربوط می شود؛ زیرا قرآن افزون بر گستره فکر و تشریع بی مانند خود، با ظاهری زیبا و شاداب با انسان سخن گفته و مشحون از دلربایی هایی است که مخاطب خود را سرمست نشاط و سرور می کند. متن قرآن آراسته و دلربا، بشارت دهنده و آرامش بخش، دلنشین و بیدارگر و برخاسته از عواطف و احساساتی است که خواننده خود را مسخر خویش ساخته و او را از هر چه غیر او است باز می دارد. متن آسمانی قرآن نه شعر بود و نه نثر و برخاسته از کلمات و هندسه زبان عربی؛ اما بی بدیل و بی همتا و آن هم در دورانی که فصاحت و بلاغت عرب ظهوری بی مانند داشت و اعتراف بزرگانی چون ولید بن مغیره، امیر سخن سرای عرب را در پی داشت که گفت: سخن محمد(ص) – قرآن – نه شعر است و نه سحر؛ بلکه کلام خدا است. ..؛ زیرا حلاوت و طراوتی دارد که بی مانند و بی نظیر است.۲۲

در تبیین اعجاز بیانی قرآن به چینش واژگان، اسلوب خاص، سازگاری حروف و معانی، تغییر خطاب، اشاره می شود که به شرح ذیل است:

۱. چینش واژگان قرآن: عبارت ها و واژگان در قرآن و جایدهی هر یک در آن چنان مناسب و بجا است که هر تغییر و بدیلی در آن از زیبایی و طراوت آن می کاهد و اگر هر واژه ای در قرآن با دیگری جایگزین یا حذف شود بلاغت آن دچار آسیب خواهد شد. خطابی – متوفی ۳۸۸ هـ. ق.- از عالمان فن بلاغت می گوید:

هر کلامی دارای سه رکن است که شامل الفاظ، معانی و ربط بین آن ها می شود و در قرآن این سه رکن در اوج و نهایت کمال است به شکلی که کلامی فصیح تر از آن یافت نمی شود؛۲۳ بدین جهت عبارت های حکیمانه قرآن ذهن بلیغان را متوجه خود کرده مانند «ظلمات» که نمادی از مصادیق گمراهی است، در قرآن به عبارت جمع؛ ولی «نور» که کنایه از صراط مستقیم است به صورت مفرد آمده است۲۴ و در سوره بقره چنین آمده: «الله ولی الّذین آمنوا یخرجهم من الظلمات الی النّور» ۲۵. .. و یا حرف «علی» و «فی» در آیه «إنّا و إیاکم لعلی هدی او فی ضلال مبین»۲۶؛ ما و شما کدام بر هدایت یا در ضلالتی آشکاریم که «علی» برای هدایت و حرف «فی» برای ضلالت است؛ زیرا هدایت شده بر اسبی تیز رو در حرکت و گمراه شده در دره سقوط فرو افتاده است.۲۷

روانی الفاظ و عبارات قرآن نیز از دیگر لطایف چینش دقیق آیات است که افزون بر گزینش الفاظ مناسب، انتخاب و گزینه محل کلام در جمله نیز شایسته است به شکلی که کلام همواره روان و تلفظ آن بر زبان آسان و حفظ آن مقدور همگان است؛ بدین سبب حافظان قرآن بر خلاف دیگر کتاب ها، زیاده بوده و هستند. حتی در قرآن کلماتی که کاربرد آن ها به تنهایی سنگین است، در محلی مناسب، گزینش شده که آن ها را روان ساخته است؛ مانند کلمه «لیستخلفنکم» در آیه «لیستخلفنکم فی الارض»۲۸ یا عبارت «فسیکفیکهم » در آیه «فسیکفیکهم الله و هو السمیع العلیم»۲۹. الفاظ به کار گرفته شده در قرآن از نظر اشتقاق به شکلی است که عبارت ها را سنگین نکرده؛ بدین سبب لفظ خماسی در قرآن به کار نرفته است؛ زیرا دیگر عذوبت و گوارایی مطلوب را نخواهد داشت مگر آن که لفظ از اسمی باشد که رایج بوده مانند ابراهیم و طالوت.

از طرفی، گاهی لفظی که مفرد آن روان نبوده مثل «الکوب» ولی جمع آن روان بوده به شکل جمع در عبارت «اکواب» در آیه «مخلدون باکواب و اباریق» به کار رفته است.۳۰ چیره دستی در انتخاب کلمات آن قدر هوشیارانه است که تحسین را بر می انگیزد؛ مانند آیه «آنس من جانب الطّور ناراً قال لأهله امکثوا إنّی آنست ناراً»۳۱ [موسی] از جانب کوه طور آتشی دید، به اهل بیت خویش گفت: درنگ کنید که آتشی دیدم. در آیه شریفه، خداوند از عبارت «آنست» استفاده کرده که به ظاهر مترادف «ابصرت، نظرت، شهدت و رأیت» است؛ ولی از نظر اهل لغت، به خوبی روشن است که هیچ یک نمی تواند، همان معنای «آنست» را برساند؛ زیرا «آنست» یعنی چیزی را که با آن انس دارد دید بر خلاف «أبصرت و نظرت و شهدت و رأیت» که در مورد هیچ یک چنین معنایی مشاهده نمی شود؛ بدین جهت این واژه سه بار در قرآن درباره حضرت موسی(ع) در جریان دیدن آتش در بیابان با همان خصوصیت به کار رفته است۳۲ و یک بار هم درباره یتیمان، با همین خصوصیت بیان شده است:

«فإن آنستم منهم رشداً فادفعوا إلیهم أموالهم» ۳۳ اگر در آن ها [رشد کافی] یافتید، اموالشان را به آن ها بدهید. در این مورد نیز به این نکته توجه شده که وقتی نشانه هایی از رشد را در آن ها دیدند، خرسند می شوند و اموالشان را به آن ها برمی گردانند.۳۴

۲. اسلوب خاص قرآن: آشنایان با متن قرآن می دانندکه اسلوب قرآن نیز مطابق اسلوب های عربی، رایج نیست؛ بلکه نظمی نو در آن به کار رفته است که نه نثری مانند آن یافت می شود نه شعری؛ اسلوبی که محاسن شعر و نثر را دارد و از نوعی قافیه و پساوندهای شعر و نثر برخوردار ولی بی همتا است.

قرآن، آسمانی و کلام الهی است؛ اما از نوع و صنف کلام بشر و از جنس همان حروف و ساختار انسانی به شمار می رود؛ ولی نظمی عجیب و بدیع دارد؛ نظمی که نه پیشینه ای دارد و نه پسینه ای و عقل ها را متحیر و دل ها را به سوی خود جذب می کند. از نظر ایجاز، اطناب و مساوات۳۵ ساختار عبارت ها و جمله ها همراه با آهنگ گیرای آن تحسین بلیغان را سبب شده و بی بدیل بودن آن را ثابت کرده است؛ چنان که رُمانی می گوید:

قرآن نقض عادت نموده و کلامی آورده که در قالب شعر، سجع، خطب، رسائل و. .. نمی گنجد؛ زیرا قرآن طریقه ای جدید آورده که در آن از وزن و شعر نیز بهره برده است.

روشن است که اسلوب خاص قرآن فقط بر پایه الفاظ آن ها نیست تا گفته شود: عالی ترین ترکیب های لفظی و عباراتی، یکی بیش نیست؛ بلکه افزون بر چینش الفاظ، به معانی رسا وکاملی نیز مربوط می شود که می تواند یک موضوع را با شکل های متفاوت و اهداف گوناگون در قالب الفاظ درآورد و آن ها را معجزه کند.

علامه طباطبایی دراین خصوص می فرماید: در باب فصاحت و بلاغت سه جهت لازم است:

الف ـ احاطه بر زبان و واژه ها؛

ب ـ قدرت بیان که همان مهارت در سخنوری است؛

ج ـ قدرت فکر و لطافت ذوق