پاورپوینت کامل مطهری و کثرت گرایی دینی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل مطهری و کثرت گرایی دینی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۱۷ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل مطهری و کثرت گرایی دینی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل مطهری و کثرت گرایی دینی ۱۱۷ اسلاید در PowerPoint :

۸

درآمد

تکثر و تنوع ادیان مختلف امری بدیهی و حقیقتی است که از زمان های گذشته مورد توجه بوده است . اما نکته مهمی که دوره
جدید را با گذشته متمایز می کند، سؤال از اصل وجود تکثر ادیان نیست که «آیا ادیان متعددی در عالم تحقق دارند یا نه؟» بلکه
سؤال از ربط و نسبت ادیان متکثر با حقانیت و نجات آنهاست . آیا همه ادیان بر حق اند یا تنها یک دین حق «صادق » وجود دارد؟ آیا
پیروان ادیان مختلف بر طریق نجات و رستگاری اند یا فقط پیروان یک دین اهل نجاتند؟

رویکردها به تنوع ادیان

جان هیک (دح خخذخرخ) طراح بحث کثرت گرایی دینی، فرضیه خود را با تقسیم نگرش های موجود در باب تنوع و تکثر ادیان
شروع می کند، که این نگرش ها عبارتند از:

۱ . کثرت گرایی دینی

کثرت گرایی دینی، که گاهی با عناوین دیگری نظیر «کثرت گرایی کلامی » (ذژخدچزس دردچح خخ ردرحخث) و «کثرت گرایی
ایدئولوژیکی » (ذژخدچزس در دچح خخ ردرححخ) در فلسفه دین مطرح می گردد، نظریه ای است در باب حق بودن ادیان و محق
بودن دینداران، و بر آن است که کثرتی که در عالم دین ورزی پدید آمده است، حادثه ای است طبیعی که از حق بودن ادیان، محق
بودن دینداران پرده برمی دارد . کثرت گرایان معتقدند ادیان مختلف، پاسخ ها و واکنش های گوناگون را که نسبت به واقعیت غایی
برانگیخته شده اند، می توانند در راه رستگاری انسان باشند وعلی رغم این واقعیت که ادیان، دعاوی متناقضی نسبت به حق، نجات
درست و نادرست، ویا باید و نبایدها، تاریخ و بشر دارند، (۱) که همه این اقوال می توانند نسبت به جهان بینی هایی که خاستگاه آن
احوال هستند، صحیح باشند . (۲)

جان هیک، مشهورترین فیلسوف مسیحی است که درباره کثرت گرایی دینی اندیشیده و قلم فرسایی کرده است . در واقع وی این
مفهوم را بیش از هر کس دیگری در برابر مطلق گرایی (ذژخژس درژچ چ) دین مسیحیت پرورانده است . وی در اولین نوشته های
خود در این زمینه از «انقلاب کپرنیکی » (۳) در علم کلام (الهیات) سخن گفت . مقصود اواین بود که همچنان که خورشید مرکز
منظومه شمسی است و نه زمین، ما نیز باید خداوند را در مرکز منظومه دینی قرار دهیم ونه مسیح یا مسیحیت را: «ما باید
دریابیم که در جهان ایمان، مرکز خداوند است و نه مسیحیت یا هر دین دیگر . او خورشید است، منبع اولیه نور و حیات که همه
ادیان به شیوه های گوناگون نور او را باز می تابانند» . (۴)

جان هیک، مفصل ترین بیان از این نوع کثرت گرایی را در سال ۱۹۸۹ در کتاب «تفسیردین » (۵) آورده است . اثر دیگری که هیک
سعی بلیغ نمود تا به انتقادات وارده پاسخ گوید، «کلام مسیحی درباره ادیان » (۶) است که در سال ۱۹۹۵ منتشر شد . (۷)

به عقیده هیک سنت های دینی نظیر گزارش هایی است که کاوشگران از کوه هیمالیا می دهند; کوهی که ارتفاعات بلندش همواره
در زیر ابرها پنهان است . کاوشگران مسیرهای متفاوتی را می پیمایند، و از نظر گاه های مختلف احساس های متفاوتی از این کوه
دارند، با آن که هیچ یک به قله آن نرسیده اند، لکن هیک با این نظر که ابتکار عمل الوهی در سنت های بسیار و در چارچوب
مفروضات فرهنگی هر کدام ظهور یافته، از این تشبیه هم گام فراتر نهاده است، تنوع سنت ها و تفاوت های ادراک بشری صور
مختلف وحی را نشان می دهد . (۸) هیک این موضوع را در سایر کتاب هایش دنبال می کند، حتی عنوان کتاب او «خدا اسامی
متعدد دارد» (۹) یا «خدا و جهان ایمان ها» (۱۰) و «رنگین کمان ایمان ها» (۱۱) اشاره به این معناست که خدا را به چندین طریق متفاوت
می توان مورد پرستش قرار داد .

جان هیک می گوید ادیان بزرگ جهان بیانگر مواجهاتی اصیل، هر چند مختلف با خداوندند . آنها ادراکات و تصورات مختلف از
حق) دچحزحخژ (و غایت) حژچذخژدس (و واکنش های گوناگون نسبت به آن را در درون شیوه های مهم و متنوع زندگی انسانی
تجسم می بخشند .

دغدغه هیک این است که ادعای صدق (خژس زژ) و ادعای رستگاری (ذرح خژچسدچژ) را که در هر دین بزرگی می بیند، با
یکدیگر تلفیق کند از این رو سنتهای بزرگ دینی را باید «فراخناهای » بدیل رستگاری یا «راههایی » دانست که زنان و مردان در آن
می توانند تحقق رستگاری یا آزادی را بنگرند . (۱۲) این بدان معناست که ادیان مختلف جهان – هر یک با کتب مقدس خود، شعائر
معنوی صور تجربه دینی، نظام های عقیدتی، بنیانگذار یا اسوه های بزرگ، خاطره های جمعی، نمود فرهنگی در شیوه های حیات،
قوانین و رسم و آیین، اشکال هنری – پاسخ های بشری متفاوتی را به واقعیت مطلق متعال تشکیل می دهند که همه آنها، به طرق
مختلف خود، بر آن گواهی می دهند . (۱۳)

آگوستین در مواضعی از «اعترافات » عقیده جالب توجهی را اظهار می کند که شاید از نظر برخی به نفع کثرت گرایی تلقی شود، به
عنوان مثال وی می گوید:

اگر چه از مردمان می شنوم که «مقصود موسی فلان یا بهمان بود» ، متدینانه تر می دانم که بیندیشم چرا نبایستی هر دو معنا را در
نظر داشته باشد؟ و اگر دیگران معنای درست سوم یا چهارم یا بیشتری را لحاظ کنند، چرا نباید باور کنیم که آنها را موسی در نظر
داشته است؟ تنها یک خدای واحد هست که موسی را واداشت تا کتاب مقدس را به طریقی بنگارد که مناسب ذهن خیل عظیم
مردمی باشد که در آن، حقیقت را می بینند، اگر چه این حقیقت را به طرق گوناگون تفسیر کنند . (۱۴)

اما به طور کلی باید گفت که اقبال آگوستین به کثرت گرایی، به یک معنا، هرگز با جریان غالب تفکر، مسیحی همساز نشد .
همچنین با توجه به نحوه حمله آگوستین به عقاید بدعت گذارانه و استناد به کتب مقدس برای اثبات نظر خود، نباید از نقل قول
مذکور نتیجه بگیریم که او مجال زیادی به کثرت گرایی می دهد . (۱۵)

هیک در یکی از کتاب های مهم خویش که در زمینه کثرت گرایی دینی نوشته است، پس از معرفی «کثرت گرایی دینی » به عنوان
«نظریه/موضعی مسیحی » (ذچخژژخزخح ذرخژخژرر) در تعریف آن می نویسد:

پلورالیسم عبارت است از: قبول و پذیرش این دیدگاه که تحویل و تبدیل وجود انسانی از حالت خود محوری به خدا (حقیقت)
محوری به طرق گوناگون در درون همه سنت های دینی بزرگ عالم صورت می گیرد . به عبارت دیگر تنها یک راه و شیوه نجات و
رستگاری وجود ندارد، بلکه راه های متعدد و متکثری در این زمینه وجود دارند . (۱۶)

طبیعی است که پذیرش فرضیه کثرت گرایانه باید تاثیر عمده ای بر عقاید و باورهای یهودیت، مسیحیت یا هندوئیسم داشته باشد ;
چرا که فرد باید از آن دسته از باورهای خود که بر حقیقی تر بودن یا نجات بخش تر بودن دینش نسبت به سایر ادیان، دلالت می کند،
دست بکشد . بنابراین به تصور هیک، مسیحیانی که فرضیه کثرت گرایانه را می پذیرند، باید از عقیده به «تجسد» (انسان شدن خدا
در کالبد عیسی مسیح) دست بردارند; زیرا عقیده به تجسد حاکی از برتری مسیحیت در نجات بخشی و رستگار ساختن انسان ها
هست . این دسته از مسیحیان باید دریافت های سنتی مسیحی از مفهوم نجات را نیز مورد تجدید نظر قرار دهند (۱۷) و اصلاح کنند
; زیرا اگر نجات و رستگاری مشتمل بر اتحاد یا تثلیث یا آمرزش از طریق مرگ کفاره آمیز مسیح باشد، آن گاه دیگر، همه ادیان از
لحاظ بخشندگی برابر نخواهند بود . (۱۸)

علاوه بر کثرت گرایی دینی جان هیک، رهیافت های کثرت گرایانه دیگری نیز وجود دارد ; مثلا نینیان اسمارت (در گلنبرگر ۱۹۹۳،
و جاهای دیگر) و کیث وارد (۱۹۹۴، و جاهای دیگر) بر ایده تکمیل یا مکمل بودن ادیان جهانی تاکید می کنند . کیث وارد، با رد
تمایز نوع – کانتی میان حقیقت غایی (حژچذخژدس حخژ) فی نفسه (یعنی هستی راستین فی حد ذاته) و حقیقت نهایی در
اندیشه و تجربه بشری (یعنی هستی راستین در نزد ما)، از «حق متعالی که دوست دارد همه به طور آگاهانه به او ربط پیدا کند» ،
سخن گفت و مدعی شد جلوه های مکمل این حقیقت در داخل ادیان مختلف جهانی نمودار و متجلی می شود . لذا مثلا سنت های
سامی یا هندی مکمل هم دیگرند و بر محورهای فعال و نا متغیر برترین حقیقت روحانی که هر دو در صددند به آن مرتبط شوند
تاکید می ورزند . در برخی تفاسیر (مثلا جان کاب در گلنبرگر ۱۹۹۳، و جاهای دیگر) واقع بینانه تر آن است که تعدد ذوات مطلق را
قبول کنیم، که حداقل هم شامل خدای متشخص مورد تایید ادیان توحیدی باشد و هم فراگیرنده تغییر همیشگی و به هم
پیوسته جهان که مورد تایید آیین بودا است . در اینجاست که مباحث انتقادی به ارتباط میان ذوات مطلق متفاوت مربوط می شود .
(۱۹)

نظریه دیگری هم هست که می توان آن را تقریر و تفسیر خاص از فرضیه کثرت گرایی دینی تلقی کرد و لازم است به آن اشاره کنیم،
و آن نظریه وحدت گرایی یا «وحدت متعالی ادیان » (۲۰) (ژذرخخ خدحزح خ ش ژخذس ژذححذحح ژذچزژ حخژ) است . که مورد
تایید و تاکید سنت گرایانی (وحدت گرایان) مانند فریتیوف شوان، ورنه گنون، سید حسین نصر و … می باشد .

وحدت گرایی یا سنت گرایی شامل نظریه ای است که معتقد به نوع خاصی از کثرت گرایی دینی است که می گوید همه سنت های
دینی از جانب خدا الهام شده و از گوهر یکسانی برخوردار هستند ونیز معتقد به نظریه فرهنگی است که مدعی سنت های
فرهنگی جوامعی که سنت اصیل بر آنها حکم فرماست به عنوان باز تاب «سنت واحد» موجه و قابل قبول می باشند . (۲۱) از نظر
وحدت گرایان، وحدت متعالی ادیان به این معنا است که انسان درعین اعتقاد کامل به دین خود، به حقیقت ادیان الهی و آسمانی
دیگرنیز اذعان کند . ادیان در روح اصلی وحدت دارند، ولی در فرم و شکل با هم اختلاف دارند . به عبارت دیگر، دو راه در هر دین
مطرح است: یکی «ایزو تریسم » (ذژخزحژرژح) یعنی راه درون که در همه ادیان مشترک است و دیگری «اگزوتریسم »
(ذژخزحژرس ح) ; یعنی راه شریعت که در ادیان مختلف است . (۲۲) بنابر این گوهر و لب لباب همه ادیان یکی است و «همه راه ها به
یک قله ختم می شوند .» (۲۳)

این دیدگاه را به طور اجمال در همین نوشتار مورد نقد و بررسی قرار خواهیم داد .

۲ . انحصار گرایی

انحصار گرایی نگرشی است که دقیقا در مقابل کثرت گرایی قرار گرفته است (۲۴) و بر اساس آن رستگاری، رهایی، کمال یا هر چیز
دیگر که هدف نهایی دین تلقی می شود، منحصرا در یک دین خاص وجود دارد یا از طریق یک دین خاص به دست می آید . ادیان
دیگر نیز حامل حقایقی هستند، اما منحصرایک دین حق وجود دارد; دینی که تنها راه رستگاری و رهایی را پیش روی ما می نهد .
به این ترتیب پیروان سایر ادیان، حتی اگر دیندارانی اصیل و به لحاظ اخلاقی درستکار می باشند، نمی توانند از طریق دین خود
رستگار شوند . (۲۵)

شاید بتوان نوارتدوکسان، به خصوص کارل بارت (خژزچچ دزچد) را نماینده افراطی انحصار گرایی مسیحی نام برد . وی ایمان را
واکنش انسان به تجلی ذات خدا در کلمه اش می داند که در مسیح تجسد یافته، در کتاب مقدس مندرج است و در کلیسا اعلام شده
است و از دین به مثابه سعی متکبرانه و بیهوده انسان یاد می کند که با تلاش های خود می خواهد به شناخت خدا نایل شود . این
نگرش را می توان تعبیر جدیدی از نگرش ارتدوکسی (۲۶) قدیم تر دانست که میان دین حق، وادیان باطل تمایز قائل می شود . تمایز
میان تجلی از یک سو، و دین از سوی دیگر یا میان الهیات وحیانی و الهیات طبیعی (عقلی) (۲۷) موضوع ساده ای است . ویژگی این
تمایز این است که کاملا آشکار می کند که تجلی در مسیح، مصداقی از دین طبیعی دانسته نمی شود، بلکه نتیجه مستقیم فعالیت
از سر لطف خداست . تاکید همه نه برپیوستگی، بلکه بر گسیختگی مسیحیت از سایر ادیان و بر جایگزینی مسیحیت به جای آنها
قرار گرفته است . (۲۸) از دیگر اعضای انحصارگرایان مسیحی می توان از برونر (زحذذس زچ) و کریمر (زحذحچزد) نام برد .

نمونه ای از این بینش حصرگرایانه افراطی را می توان در اندیشه های برخی از متفکران اسلامی مانند غزالی یافت . غزالی به خاطر
تعصب فلسفه ستیزی که داشته، کتاب مستقلی در رد فلسفه ورزی تحت عنوان «تهافت الفلاسفه » نوشت و فیلسوفان را مورد طعن
و لعن قرار داد . وی در «المنقذ من الضلال » می نویسد:

فیلسوفان از نظر من … با همه چند دستگی، بر پیشانی شان نشان کفر و الحاد نقش بسته است اگر چه بین اخلاف و اسلافشان و
بین متاخران و متقدمانشان از نظر نزدیکی و دوری از حقیقت، تفاوت مشهود است … از این رو، تکفیر فلاسفه و پیروانشان از
فلاسفه اسلامی چون ابن سینا و فارابی و جز آنها لازم می آید . (۲۹)

انحصارگرایی دو بخش دارد: نظری یا عقیدتی و رستگارانه یا نجات شناسانه . بنابر انحصار گرایی عقیدتی (خچذخزژح رح) ،
تعالیم و آموزه های یک دین معین، نزد آن دین، کاملا صادق اند، و تعالیم سایر ادیان، مادام که با آن در تعارض باشند، کاذب اند .
انحصارگرایی نجات شناسانه (دچح خخ چخدچخزحژرژ) ، دیدگاهی است که بر اساس آن فقط یک دین معین راه مؤثر رستگاری یا
رهایی را عرضه می کند . هرچند که این دو نوع انحصارگرایی منطقا از یکدیگر مستقل اند، اما معمولا این دو را با هم می پذیرند . (۳۰)
بنابراین، به طور کلی، انحصار گرایی این اعتقاد است که دین یا مذهب، یا عمل من، فهم انحصاری حقیقت را دارد، یا به روشن
شدگی، و اشراق می رسد یا راه من تنها راه مستقیم به سوی مقصد است . (۳۱)

۳ . شمول گرایی

رویکرد دیگر، یعنی شمول گرایی با نقد فرض پیشین (انحصارگرایی) آغاز می شود، که بیشتر با نام کارل رانر (زحذخچزدزچد)
متاله کاتولیک ، گره خورده است . در این نظریه اعتقاد بر این است که سایر ادیان نیز عناصری از حقیقت را در بر دارند ; عناصری
که به طور مطلق و کامل تر در سنت خودی وجود دارد . مسیحیت مدعی است که جامع حقیقتی است که در سایر ادیان یا به
صورت سر بسته و ضمنی وجود دارد یا به طور ناقص فهمیده شده است . خدا در سایر سنت ها نیز وجود دارد . این سنت ها به رغم
محدودیت هایی که دارند، پاسخ هاو واکنش های واقعی به خدا و راه های واقعی رستگاری برای پیروانشان محسوب می شوند . پیش
گوییها و متصورات قبلی درباره مسیح، نه تنها درعهد قدیم (کتب مقدس بنی اسرائیل)، که در همه ادیان بزرگ جهان وجود دارد .
این مطلب نظر مشترک لیبرالیسم پروتستان است . نویسندگان کاتولیک از واتیکان رم مدعی اند که در سایرادیان «مسیح پنهان »
ژخزخح ذحححخخحخژ (نظر دیموند پانیکار) «مسیحی گمنام » ذچخژژژخزخح ژس رذش ذرذچحخژ (کارل رانر) و یا به اصطلاح
قدیمی تر «کلیسای پنهان » خح زس خح ژذحژچدحخژوجود دارد . به موجب این نظریه بشر تنها از طریق مسیح می تواند به
رستگاری دست یابد . به نظر رانر «راه های متعددی برای رستگاری وجود دارد، لیکن تنها یکی از آنها اصیل است .» (۳۲)

دی . ای هوگوس (ژحخخ س خ . آ .ا) بیانی قابل فهم از شمول گرایی دارد . او می گوید:

شمول گرایی اعتقاد به این ایده است که در همه ادیان، خدای واحدی پرستش می شود، ولی کامل ترین شناخت از او را باید در
سنت مسیحی سراغ گرفت . مسیحیت حسرتها و آرزوهای مبهمی را که در سایر ادیان ابراز شده اند، ارضا می کند . (۳۳)

شمول گرایی توسط کلیسای کاتولیک در واتیکان پذیرفته شد . کثرت گرایان معتقدند که به چیزی رادیکالتر از شمول گرایی نیاز
است شمول گرایی «هر چند عملا برای جامعه ای که به برتری دینی خود گرایش دارد، مفید و شفا بخش است، منطقا موضعی نا
مطمئن است .» (۳۴)

شمول گرایی دیدگاهی است که در آن من ایمان های دیگر را بعنوان گونه های پنهان ایمان خویش تفسیر می کنم . من ایمان شما را
با تفسیر آن به نحوی که آنرا گونه ای از ایمان خود بدانم، در ایمان خود مندرج می کنم . بنابراین شمولگرایی مسیحی می تواند
بگوید مسلمانان بدون آنکه بدانند مسیحی اند، آنها «مسیحیان بی نام » اند . در ایمان خود مندرج می کنم . بنابراین شمولگرایی
مسیحی می تواند بگوید مسلمانان بدون آنکه مسیحی اند، آنها «مسیحیان بی نام » اند . این نوع امپریالیسم دینی است که نسبت به
هویت مستقل سایر سنت های دینی رویکرد عادلانه ندارد . (۲۵)

هیک که خود به چیزی فراتر و شمول گراتر از شمول گرایی می اندیشد، در صدد است حملات خود علیه شمول گرایان را به مدد
تمثیل «هیئت بطلمیوسی ») ژحدح ش ح خرح (شکل دهد . در هیئت بطلیموسی «تدویرافلاک » به تدریج طوری تعریف شد که این
اعتقاد را زنده نگاه دارد که «زمین عالم است و سیاره ها و ستارگان به دور آن می گردند» ، اما نظریه کپرنیک مبنی بر اینکه
خورشید مرکز جهان است، علم را از قید و بند جهان بطلیموسی «تحمیلی و ساختگی روزافزون » ، نجات داد . (۳۵)

ما به سوی نوعی کثرت گرایی پیش رفته ایم که دیگر ادیان بزرگ جهانی را زمینه هایی اصیل و معتبر برای نجات یا آزادی می داند
که در نهان نیز به صلیب مسیح وابسته نیستند . هر سنت، مجرای وحی یا اشراق خاص خود را دارد که در کتب آسمانی آن سنت به
بیان آمده است و اصحاب آن سنت، با اعمال عبادی متمایز یا مراقبه خاص خود و طی دوران تاریخ منحصر به فرد حیات فردی و
اجتماعی خویش بدان واکنش نشان داده اند . نه مسلمانان، هندوها و دیگر دینداران، مسیحیان بی نام و نشان اند، و نه مسیحیان،
مسلمانان بی نام ونشان، هندوان بی نام نشان و مانند آن . هر یک از این سنت ها آگاهی ای متفاوت (هر چند متداخل) به حقیقت
متعالی غایی اند، به صورتی که این حقیقت از «عینک [منظر]» یک سنت دینی خاص درک شده است . (۳۷)

همان گونه که می توان انحصار گرایی را بر دو نوع تقسیم کرد (: انحصار گرایی عقیدتی یا نظری (انحصار گرایی در صدق) و انحصار
گرایی رستگارانه یا نجات شناسانه/انحصار گرایی در نجات) . بر همین قیاس، می توان گفت: کثرت گرایی دینی هم به دو نوع
«کثرت گرایی دینی حقیقت شناختی » (ذژخدچزس درژس رخخ خدحزح خخژحدچ) یا کثرت گرایی در صدق، و «کثرت گرایی دینی
نجات شناختی » (ذژخدچزس درژس رخخ خدحز دچح خخ ردرخزحژرژ) یا کثرت گرای دینی نجاتی، تقسیم می شود . کثرت گرایی
دینی حقیقت شناختی این اعتقاد است که «حقیقت دینی (برخلاف انحصار گرایی نظری) در همه ادیان کمتر از حقیقت دینی در
یک دین متعین نیست » ، یا به تعبیر دیگر، «همه ادیان صادق اند» .

کثرت گرایان دینی حقیقت شناختی مدعی اند که همه ادیان، با اینکه نسبت به حق، نجات و باید و نبایدها دعاوی مختلفی دارند،
می توانند نسبت