پاورپوینت کامل نگاهی به عقلانیت وفرایند باور سازی در معرفت شناسی معاصر ۵۸ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل نگاهی به عقلانیت وفرایند باور سازی در معرفت شناسی معاصر ۵۸ اسلاید در PowerPoint دارای ۵۸ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل نگاهی به عقلانیت وفرایند باور سازی در معرفت شناسی معاصر ۵۸ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل نگاهی به عقلانیت وفرایند باور سازی در معرفت شناسی معاصر ۵۸ اسلاید در PowerPoint :

۱۶

ویژگی مهم انسان ها این است که درباره خود و جهان پیرامون خود باورهایی دارند و در
شرایطی خاص این باورها را تغییر می دهند؛ به عبارت دیگر، از میان موجودات زنده، تنها
آدمی این توانایی را دارد که باورهایی را بسازد و یا آنها را تغییر دهد. این بعد از آدمی که به
قوای معرفتی او مربوط می شود، گاهی «فرآیند باورسازی» و «فرآیند تنظیم باور» نامیده
شده است.

پرسش اساسی ای که در این رابطه مطرح می شود این است که آیا آدمیان به شیوه
خاصی باور می سازند و یا باورهای خود را تنظیم می کنند؟ آیا این دو فرآیند بر مبانی
خاصی استوار هستند و از منطق خاصی پیروی می کنند؟

پرسش هایی از این دست به مسئله عقلانیت مربوط می شود؛ یکی از وظایف
معرفت شناسی معاصر، تحلیل این اصطلاح و بحث از شرایط تحقق آن است. پیش از
ورود به بحث، توجه بدین نکته ضروری است که اصطلاح عقلانیت و نیز گاهی معقولیت،
در موارد مختلف به کار می روند که نباید آنها را با یکدیگر خلط کرد.

۱. عقلانیت گاهی وصف باورها واقع می شود؛ برای مثال می گوییم، باور P معقول است.

۲. افعال و رفتار نیز گاهی موصوف عقلانیت واقع می شوند و در مواردی می گوییم، رفتار
× رفتار معقولی است.

۳. گاهی هم ارزش ها به عقلانیت متصف می شوند و می گوییم، این یا آن ارزش، معقول
است.

سه کاربرد فوق نشان می دهد که «عقلانیت» در زمینه های متفاوت به کار می رود و هر
یک از این سه کاربرد، عنوانی خاص دارد؛ فلاسفه در زمینه ارزیابی باورها و یا حتی
گزاره ها و یا تصمیمات، از تعبیر «عقلانیت نظری» استفاده می کنند؛ عقلانیت نظری یعنی
به چه اموری باید باور داشته باشیم.

در مقابل، «عقلانیت عملی» به حوزه رفتارها مربوط می شود و به این مسئله می پردازد
که چه رفتارهایی را باید انجام دهیم، و بالاخره «عقلانیت ارزش شناختی» به این مسئله
می پردازد که باید برای چه چیزهایی ارزش قائل شویم.

برخی از فلاسفه ادعا می کنند که مسائل مربوط به ارزش ها و تمایلات، بیرون از حوزه
عقلانیت قرار دارند؛ برخی دیگر نیز این امور را داخل در حوضه عقلانیت می دانند، ولی
معرفت شناسی با کاربرد اول عقلانیت سر و کار دارد. بررسی معقولیت باورها یا گزاره ها از
مباحث کلیدی معرفت شناسی است؛ پرسش های عمده ای که در این زمینه مطرح می شود
عبارت است از:

۱. عقلانیت چیست و یک باور یا یک گزاره تحت چه شرایطی معقول به حساب
می آید؟

۲. عقلانیت چه مدل هایی دارد و چه تقریرهای فلسفی ای از آن در کار است؟

۳. آیا عقلانیت در همه زمینه ها به یک معنا است؟ آیا مفهوم واحدی از عقلانیت در
همه زمینه ها در کار نیست؟

عقلانیت نوعی و عقلانیت هنجاری

مقصود از بحث در عقلانیت، مفهوم خاصی از آن است که «عقلانیت هنجاری» نام دارد
و باید آن را از عقلانیت به معنای نوعی جدا کرد. ارسطو برای اولین بار انسان را به عنوان
«حیوان عاقل» تعریف کرد. مسلمانان هم این تعریف را به «حیوان ناطق» ترجمه کردند.
منظور ارسطو این بود که از میان حیوانات، تنها انسان از موهبت عقل و قوه عقل برخوردار
است و فلاسفه مسلمان نیز بالاترین تجلّی قوه عاقله را در ویژگی ناطق بودن او
دانسته اند، زیرا تنها موجودی که عاقل است، می تواند ناطق باشد. تعاریف بسیار متفاوتی
از انسان ارائه شده است، ولی تعریف ارسطو به نوع خاصی از عقلانیت اشاره دارد. منظور از
این نوع عقلانیت، توانایی ای است که در نوع انسان منحصر است. «عاقل بودن» ویژگی
خاص انسان است.

فلسدال، از فلاسفه بنام، بر عقلانیت ارسطویی به معنای فوق، خرده گرفته است؛ به نظر
او، تعریف ارسطو خلاف واقعیات موجود است و افراد بشر معمولاً عاقلانه فکر نمی کنند و یا
رفتاری معقول ندارند.

بی تردید چنین تفسیری از سخن ارسطو نادرست است؛ برای روشن شدن این مطلب
باید توجه داشت که عقلانیت گاهی در مقابل ناعقلانیت به کار می رود و گاهی هم در
مقابل ضد عقلانیت. این دو کاربرد با هم متفاوت اند و خلط آنها به مغالطه می انجامد.

پیش تر گفتیم که وصف عقلانیت را می توانیم به رفتارها و باورها نسبت دهیم، ولی
نمی توانیم عقلانیت را به اشیای خارجی، مثلاً درخت یا میز نسبت دهیم. پاسخ این
مسئله آشکار است؛ اشیای خارجی قابلیت و شأنیت موصوف شدن به عقلانیت را ندارند؛
به عبارت دیگر، باور و رفتار بر خلاف اشیای خارجی، شأنیت موصوف شدن به عقلانیت را
دارند؛ این سخن بدین معنا است که رفتارها و باورهای خاص می توانند معقول و یا
غیرمعقول باشند، ولی اشیای خارجی، قابلیت معقول و یا غیرمعقول بودن را ندارند.

در چنین شرایطی ما عقلانیت را در مقابل «ضدعقلانیت» به کار می بریم. ضد
عقلانیت زمانی به کار می رود که قابلیت اتصاف به عقلانیت را ندارند و بیرون از حوزه
عقلانیت قرار می گیرند و عقلانیت به این معنا، در مواردی است که قابلیت اتصاف به
عقلانیت را دارد و پرسش از عقلانیت در آنها مطرح می شود.

عقلانیت به این معنا را می توانیم عقلانیت به معنای وسیع در نظر بگیریم، زیرا مسئله
عقلانیت در قلمروی این موارد مطرح می شود. اما در درون این قلمرو، برخی از موارد،
ملاک های عقلانیت را دارا هستند؛ یعنی علاوه بر اینکه شأنیت عقلانیت را دارند، بلکه
بالفعل هم ملاک های عقلانیت را دارا هستند و برخی دیگر، این ملاک ها را ندارند. در این
بافت اخیر، عقلانیت به معنای خاصی به کار می رود و تنها برخی از موارد عقلانیت به
معنای قبلی را در بر می گیرد و در مقابلِ «ناعقلانیت» قرار می گیرد.

عقلانیت (به معنای وسیع):

– عقلانیت (به معنای خاص)

– نا عقلانیت

ضد عقلانیت

مقصود ارسطو هم این بود که انسان موجودی است که شأنیت اتصاف به عقلانیت را
دارد؛ یعنی رفتارها و باورهایشان قابلیت معقول شدن را دارند. عقلانیت به معنای وسیع در
مورد آدمیان به کار می رود، نه اینکه همه باورها و رفتارهای آدمیان معقول است؛ انسان
بدین معنا عاقل است که توانایی به کارگیری عقل را دارد، نه اینکه در هر موردی عقل
خود را درست به کار می گیرد. برخی برای تفکیک این دو معنا میان «عقلانیت نوعی» و
«عقلانیت هنجاری» فرق می گذارند. عقلانیت نوعی بدین معنا است که موصوفِ به
عقلانیت، توانایی به کارگیری عقل را دارد و می تواند ملاک های عقلانیت را برآورده سازد.
این توانایی بدین معنا نیست که ما همواره عقل خود را به شیوه ای درست به کار می گیریم
و در هر موردی به نحوی معقول می اندیشیم یا رفتار می کنیم. در مقابل، عقلانیت
هنجاری در موردی به کار می رود که عقل و ملاک های عقلانیت را به نحوی دقیق به کار
بسته باشیم.

«عقلانیت نوعی» شرط لازم برای عقلانیت هنجاری است، اما شرط کافی آن نیست.
سوسا عقلانیت هنجاری را با معنای ارزشگذارانه عقلانیت و عقلانیت نوعی را به معنای
مقولی آن، نشان می دهد؛ وی می گوید: «معنای ارزشگذارانه عقلانیت معنای مقولی را
فرض می گیرد؛ عاقل یا ناعاقل بودن (به صورت ارزشگذارانه)، به معنای عاقل بودن (به
نحو مقولی) است».

عقلانیت وظیفه شناختی

گفتیم که عقلانیت مفهومی هنجاری است؛ عقلانیت بدین معنا هنجاری است که اولاً
واژه ای برای ارزیابی است و ثانیا مستلزم یک «باید» است. معقول بودن یک رفتار یا باور،
و یا ارزیابی خاص به معنای تأیید و مقبول دانستن آن است؛ به عبارت دیگر، عقلانیت از
لحاظ معرفت شناختی بار مثبت دارد؛ چنان که «توجیه» در معرفت شناسی برای ارزیابی به
کار می رود؛ یعنی وقتی می گوییم باری موجه است، منظور ما این است که نوعی ارزیابی
مثبت نسبت به آن داریم، معقولیت یا عقلانیت هم بر همین منوال است. چیزم به این
نکته اشاره کرده است.

اصطلاح «توجیه»، وقتی در مورد یک باور به کار می رود، به عنوان یک واژه ارزیابی
معرفتی به کار می رود.

از این گذشته، عقلانیت هنجاری مستلزم «باید» هم هست؛ یعنی به ما می گوید:
چگونه باید به آنچه انجام می دهیم یا باور داریم، نظم و سامان ببخشیم و به چه چیزهایی
مثلاً باید باور داشته باشیم. یا چه رفتارهایی را باید انجام دهیم؛ از این رو، گاهی برای
توصیف این نوع عقلانیت، عقلانیت وظیفه شناختی است؛ به عبارت دیگر، هنجاری بودن
عقلانیت بر مولفه ای وظیفه شناختی دلالت دارد.

برای روشن شدن عقلانیت وظیفه شناختی، باید بدین نکته توجه کرد که ما می توانیم
دست کم میان دو دسته از وظایف فرق بگذاریم؛ وظایف اخلاقی و وظایف معرفت
شناختی. وظایف اخلاقی به بایدها و نبایدهای رفتاری نظر دارد و بر نوعی ارزیابی
اخلاقی متکی است. ما برخی از رفتارها را از لحاظ اخلاقی خوب ارزیابی می کنیم و برخی
دیگر را بد. در مقابل، ما وظایف معرفت شناختی هم داریم؛ این وظایف به ارزیابی باورها
مربوط می شوند و باید باورهای ویژه ای را بپذیریم. از این رو، گاهی به عقلانیت به این
معنا، «اخلاق باور» هم گفته می شود.

بنابراین، به اجمال می توان گفت که عقلانیت وظیفه شناختی عبارت است از انجام
دادن وظایف معرفت شناختی خاصی که در مقام ارزیابی و باور وجود دارند.

چیزم از طرفداران عقلانیت وظیفه شناختی است. ما تنها