پاورپوینت کامل انقلاب اسلامی و کشورهای مسلمان; ظرفیت ها و آموزه ها(۱) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل انقلاب اسلامی و کشورهای مسلمان; ظرفیت ها و آموزه ها(۱) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل انقلاب اسلامی و کشورهای مسلمان; ظرفیت ها و آموزه ها(۱) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل انقلاب اسلامی و کشورهای مسلمان; ظرفیت ها و آموزه ها(۱) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

مقدمه

انقلاب اسلامی ایران، یک انقلاب فرهنگی است. بنابراین، از میان نظریه های انقلاب، که شامل نظریه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، ساختاری و. .. می باشد، نظریه فرهنگی انقلاب برای بحث درباره آموزه های انقلاب اسلامی مناسب تر می باشد. با توجه به این که هم گرایی کشورهای اسلامی از جمله اهداف و آموزه های انقلاب اسلامی به شمار می رود، اما هم گرایی هم می تواند در سطوح مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیز مورد بحث قرار گیرد. البته نظریه های هم گرایی؛ مانند فدرالیسم و کارکردگرایی، بر جنبه های سیاسی و اقتصادی تاکید دارند.(۲) و در میان نظریه ها نظریه کارکردگرایی نوین جوزف نای ابعاد فرهنگی و ارزشی هم گرایی میان کشورها را مورد تاکید قرار داده و جوزف نای در کتاب قدرت نرم بر بعد فرهنگی، ارزشی وایدئولوژی هم گرایی کشورها تاکید زیادی دارد.

بنابراین، با توجه به این که انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب فرهنگی و ارزشی است، می توان هم گرایی کشورهای اسلامی در پرتو انقلاب اسلامی را با توجه به نظریه جوزف نای مورد بررسی قرار داد؛ زیرا این نظریه در بحث هم گرایی بر محورهایی: مانند جاذبه ایدئولوژیک و هویت بخشی، تسری و گسترش، جامعه پذیری نخبگان،ائتلاف سیاسی وشرکت بازیگران خارجی. تاکید زیادی دارد، که در این مقاله با توجه به محورهای ذکر شده، تاثیر انقلاب اسلامی بر هم گرایی کشورهای اسلامی در دو بعد فرصت ها و محدودیت ها مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد.

انقلاب اسلامی و فرصت های هم گرایی کشورهای اسلامی

۱. جاذبه های ایدئولوژیک و هویت بخشی

پیروزی انقلاب اسلامی در دهه های پایانی قرن بیستم – قرنی که از آن به عصر پایان ایدئولوژی ها و پایان تاریخ تعبیر می شد – هم چون موجی خروشان بر اندیشه ها و نظریه های مادی گرایانه غربی و شرقی فرود آمد و بساطی نو در افکند. این انقلاب که بر خلاف دیگر انقلاب های مدرن از رویکردی دینی و معنوی برخوردار بود، از اساس نگرش دنیا محورانه و مادی گرایانه حاکم بر نظام تعامل جهانی را به چالش کشانید و موجی از امید و شور را در میان ملت های محروم جهان و نیز جوامع اسلامی بوجود آورد؛ جوامعی که عموما تحت سلطه حکومت های خودکامه بودند. آنچه در این میان شگفت می نمود؛ نقش اسلام در تسریع روند پیروزی انقلاب اسلامی و ظهور آن به عنوان یک ایدئولوژی غالب در ایران انقلابی بود. انقلاب، ایران باعث باز تجدید حیات دین در جامعه ایرانی گشت.(۳) و بعد از انقلاب نیز، ایران به پایگاه، یک حرکت اسلامی نوین، که مرکزیت بخش اعظم دنیای اسلام را طی سال های گذشته در خود داشته است تبدیل گردید. این انقلاب به لحاظ ظرفیت های بالای جاذبه ایدئولوژیک توانست نه تنها در میان ملت های اسلامی، بلکه ملت های محروم و ستم دیده نیز از پذیرش و استقبال فزاینده ای برخوردار گردد و تاحد زیادی انسان های مسلمان و آزادی بخش را مجذوب خود سازد، به ویژه زمانی که توصیف و ترسیم انقلاب اسلامی ایران با رهبری امام خمینی(ره) در آمیخت و توده های میلیونی مردم را به حمایت از آموزه های امام (ره) رهنمون نمود. با توجه به مطالب فوق، مسئله هم گرایی کشورهای اسلامی با توجه به دو ویژگی مهم انقلاب ایران؛ یعنی جاذبه های ایدئولوژی اسلامی و هویت بخشی آن به ملت های محروم و تحت ستم مورد بررسی قرار می گیرد.

جاذبه های ایدئولوژیک

الف: انقلاب اسلامی وحمایت از ملت های محروم و جنبش های اسلامی

انقلاب اسلامی، بنابر ماهیت و اهداف خود، که از مکتب اسلام سرچشمه می گیرد، نه تنها در بعد ملی احیاگر طرح ها، برنامه ها و نظریه های خاص برای حکومت و دولت مداری است، بلکه در سطح جهانی نیز با توجه به جهان شمولی مکتب اسلام، دارای افکار و نظریات خاص بوده و مفاهیم، واژه ها و اصطلاحات خاص و ویژه ای را به ارمغان آورده، که بعضی از آنها دنیایی خاص از اندیشه های ناب را در بردارد، که از جمله این واژه ها و اصطلاحات نوین می توان به عناوینی هم چون مستضعفین، ملت های محروم، مستکبرین، جهان استکباری و یا حاکمیت مستضعفین اشاره کرد.(۴)

انقلاب اسلامی که بر پایه ارزش های مکتب اسلام شکل گرفته بود، استکبار و سلطه جویی را محکوم نموده و حمایت خود را از مستضعفان جهان در اقصی نقاط عالم اعلام داشت و در واقع با طرح استکبارستیزی جهانی، نظام جدیدی را به عالم عرضه داشت که در آن تضاد واقعی میان مستکبرین از یک سو و مستضعفین جهان از سوی دیگر می باشد و جامعه جهانی روی صلح و آشتی نخواهد دید، مگر زمانی که استکبار و مستکبرین از صفحه روزگار محو گردند و مستضعفین نیز بر همه جهان حاکم گردند.(۵)

حضرت امام خمینی(ره) از آغاز نهضت اسلامی، و به ویژه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همواره در بیانات و نوشته های خود به حمایت از محرومان و مستضعفان تاکید می کردند. ایشان در این رابطه می فرمایند: “ملت آزاده ایران اکنون از ملت های مستضعف جهان در مقابل آنهایی که منطقشان توپ و تانک و شعارشان سرنیزه است. کاملاً پشتیبانی می کند. ما از تمام نهضت های آزادی بخش در سرتاسر جهان که در راه خدا و حق و حقیقت و آزادی مبارزه می کنند پشتیبانی می کنیم”. (۶)

در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که بر پایه موازین و ارزش های اسلام و قرآن تهیه شده، توجه به مسایل جهانی، به خصوص حمایت از مردم و ملت های تحت ستم در سطح جهان مورد تأکید قرار گرفته است. در مقدمه قانون اساسی آمده است. “قانون اساسی با توجه به محتوای انقلاب اسلامی، که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بود، زمینه تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم می کند. به ویژه در گسترش روابط بین المللی با دیگر جنبش های اسلامی و مردمی می کوشد تا راه تشکیل امت واحده جهانی را هموار کند و استمرار مبارزه در نجات ملت های محروم و تحت ستم در تمامی جهان فراهم آید.(۷) در اصل سوم بند ۱۶ قانون اساسی نیز آمده است که: »دولت جمهوری اسلامی برای رسیدن به اهداف خود موظف است سیاست خارجی کشور را طوری تنظیم نماید که بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان باشد.(۸) و همچنین در اصول ۱۵۲ و ۱۵۴ بر حمایت از حقوق همه مسلمانان و حمایت از مستضعفان جهان تأکید کرده است.

از سوی دیگر، حضرت امام خمینی، هم پیش از پیروزی انقلاب و هم پس از آن، نهضت های آزادی بخش و اصلاح طلب را مورد حمایت خود قرار می دادند، که جلوه بارز آن در نهضت مسلمانان فلسطین و قیام آنان علیه اسرائیل متجلی است. نهضت های اصلاحی و انقلابی که خواهان مبارزه با ظلم و استعمار بودند، بدون این که نسبت به گرایش های دینی و مذهبی آنان حساسیتی نشان دهند، مورد حمایت امام خمینی قرار داشتند.(۹) انقلاب اسلامی ایران برای ملل تحت ستم به عنوان یک الگو محسوب می شود؛ الگویی که انقلاب ایران برای دولت ها و ملت های جهان سومی دارد، می تواند زمینه ساز الگوی رفتاری و هنجاری جدید باشد. در این انقلاب ملت ایران توانست نظام استبدادی و دست نشانده را سرنگون و حکومت اسلامی را به جای آن مستقر کند.(۱۰)

ب: وحدت گرایی انقلاب اسلامی ایران

تفرقه و جدایی سیاسی مسلمانان بسیار خطرناک است و این عمل زیان های فراوانی برای جهان اسلام و امت اسلامی داشته و دارد؛ چرا که دشمنان اسلام و مخالفان عزت و قدرت مسلمین، همواره در صدد ایجاد اختلاف و درگیری بین مسلمانان و پیروان مذاهب بوده اند و یکی از نقشه های استکبار جهانی برای مهار قدرت روز افزون جهان اسلام نیز، تلاش در راه دامن زدن به اختلافات فرقه ای و مذهبی است.

انقلاب اسلامی ایران همواره منادی وحدت اسلامی و اتحاد مسلمین جهان بوده و هست، که در این رابطه تأسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، تشکیل هفته وحدت و برگزاری کنفرانس های بین المللی وحدت و رهنمودهای سازنده و عمیق رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی و مقام معظم رهبری و تأکید فراوان بر وحدت جهان اسلام و امت اسلامی می تواند زمینه ساز هم گرایی کشورهای اسلامی باشد، لذا در اصل یازدهم قانون اساسی آمده است: »به حکم آیه کریمه ان هذه امتکم امّه واحده و انا ربکم فاعبدون« همه مسلمانان یک امت اند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد.(۱۱)

براین اساس هدف آرمانی انقلاب اسلامی ایجاد دولت بزرگ اسلامی است تا همه سرزمین های اسلامی را در خود جای دهد و بتواند یک قدرت مستقل ایجاد کند. امام خمینی(ره) در آغاز پیروزی انقلاب اسلامی از یک سیستم فدرالی یاد می کنند، که بتواند با به رسمیت شناختن واحدهای کشور و بر اساس مشترکات اسلامی، دولت بزرگ اسلامی شکل دهد و بتواند با هماهنگی و انسجام، برنامه های خود را که مبتنی بر اصول اسلام است تبیین کند و تمامی سرزمین های اسلامی را در خود جای دهد.اگر دولت ها و ملت های اسلامی بتوانند بر موانع موجود بر سر راه وحدت اسلامی و تشکیل امت بزرگ اسلامی فایق آیند و توطئه های استعمار را بشناسند و آنها را خنثی کنند، می توانند یک قدرت بزرگ در جهان به نام جهان اسلام و امت اسلام ایجاد نمایند.

هویت بخشی انقلاب اسلامی

الف: انقلاب اسلامی و احیای تفکر اسلامی

قبل از ظهور انقلاب اسلامی و موجودیت یافتن آن در جغرافیای سیاسی جهان، هاله ای از افکار و عقاید الحادی بر اذهان ملل مسلمان سایه افکنده بود، که در چنین شرایطی و تحت تأثیر افکار و اندیشه های مادی، جهان، حرکتی در جهت ترویج سکولاریسم و ایجاد یک جهان غیر دینی و حاشیه رفتن دین به خود گرفت که با وقوع انقلاب اسلامی ایران، تغییرات و تحولات نوینی در جهان بوجود آمد؛ چرا که انقلاب ایران در صدد بود تا با به اجرا در آوردن احکام و ارزش های اصیل اسلامی در تمام ابعاد حکومتی، دین را در نظام حکومتی خود نهادینه کند. با ظهور انقلاب اسلامی و تلاش آن برای رساندن پیام خود به گوش تمام ملت ها این زمینه و آمادگی در برخی ملت ها، به خصوص ملت های مسلمان فراهم گردید تا از رخوتی که در آن بودند رها گشته و راه نجات خود از بیگانگی و دوگانگی ارزشی که به آن گرفتار بودند را در بازگشت به ارزش ها و تعالیم اصیل اسلامی بیابند. در واقع انقلاب اسلامی به ملت های مسلمان که در بند مدل ها و الگوهای غرب و شرق بودند این حقیقت را فهماند که تنها بازگشت به دین و ارزش های اسلامی است که می تواند راه گشای مشکلات و تأمین کننده مصالح آنها باشد؛ چرا که دین مبین اسلام برای تمام حوزه های حکومت؛ اعم از سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، طرح و برنامه دارد.(۱۲) این انقلاب در دوران معاصر به عنوان نقطه آغازین خیزش تفکر اسلامی به شمار می رود، گر چه قرن بیستم با عقب نشینی اسلام در پی ضعف و ناتوانی امپراطوری عثمانی آغاز شده و لکن پیروزی انقلاب اسلامی در سال های پایانی این قرن، آغاز دوره جدیدی از ظهور اسلام را نوید داد.(۱۳)

ب: انقلاب اسلامی واحیای هویت اسلامی

انقلاب اسلامی ایران واکنشی از سوی طرفداران احیای تفکر دینی برای حل مشکلات جوامع اسلامی و چاره جویی آنها با استفاده از اصول و مقررات ارزشمند اسلام بود. این واکنش در مقابل استبداد و استکبار که منافع خود را در نبود اسلام می دیدند، به وجود آمد. مبارزین اسلامی برای تحقق بخشیدن به آرمان های اسلام با تأکید بر هویت اسلامی به اتحاد و نزدیکی فرقه های گوناگون مذاهب اسلامی می اندیشیدند و به همین دلیل بود که دیدگاه مثبت مذاهب اسلامی نسبت به انقلاب اسلامی نیز جلب شد.

انقلاب اسلامی منحصر به ملت مسلمان ایران نیست، بلکه آرمان های آنها مورد دلخواه و مطلوب میلیون ها مسلمانی است که در کشورهای خارج، خواه اسلامی – و خواه غیر اسلامی زندگی می کنند. همین طور مبارزات انقلاب منحصر به داخل کشورها نیست، بلکه اعتقاد بر این است که روند مبارزات باید در سطح بین المللی نیز انجام پذیرد؛ چرا که تحقق بعضی از آرمان های اسلامی بعد از تأسیس یک حکومت اسلامی منوط به هماهنگی و نزدیکی کشورهای اسلامی است. انقلاب اسلامی به بیداری هویت اسلامی مسلمانان جهان دامن زد و آنها را نیز به سوی مبارزات اسلامی کشاند.(۱۴)

انقلاب اسلامی ایران حرکتی مبتنی بر بازگشت به خویشتن و تأکید بر هویت فراموش شده اسلامی در جهت برخورد با جوانب مختلف حیات بشری و در خلاف جهت منافع و اهداف شرق و غرب(۱۵) و نیز حرکت نوگرایانه فرهنگی در جهت احیای هویت اسلامی، نه تنها در ایران، بلکه مطرح ساختن آن در جهان به عنوان مکتب حیات بخش و الگوی تمام عیار سعادت و رفاه دنیوی و اخروی بود. انقلاب اسلامی، بازگشت به اسلام اصیل و اسلام ناب محمدی(ص) و طرد اسلام امریکایی زورمداران را در دستور کار خود قرار داد و خواهان زدودن انواع خرافه ها و تفسیرهای غلط از اسلام شد. تأکید بر محوریت خدا و اتکا به یاری تعالی و شکوفا ساختن استعدادهای انسانی و بهره گیری از توانایی ها و امکانات فکری و مادی جامعه در انقلاب مورد تأکید واقع شد.(۱۶) گفتمان هویتی انقلاب اسلامی در تقابل با مظاهر تجدد، از جمله ناسیونالیسم بود و واژه ملت و ملت گرایی به مفهوم اروپایی آن در فرهنگ ایرانی وجود نداشت و از آنجا که خود را مقدم بر اسلام می یافت، در چالش با فرهنگ اسلامی “امت” قرار می گرفت.(۱۷) انقلاب اسلامی با احیاء تفکر اسلامی نقش اسلام و مسلمانان را در عرصه های مختلف برجسته ساخته و عنصر هویت اسلامی را به عنوان واقعیتی پذیرفته شده در برابر هویت جهان شمول غرب قرار داده است. انقلاب اسلامی با تشدید اسلام خواهی از طریق ترویج اسلام سیاسی، بسیاری از مسلمانان جهان را در مسیر بازیابی هویت اسلامی خویش قرار داد.(۱۸) بی شک انقلاب اسلامی ایران در افتخار و اعتماد به نفس مسلمانان بدون توجه به ملیت یا تمایلات سیاسی آنها نقش داشته و یکی از مهم ترین انقلاب های قرن بوده است، که این مسئله نه فقط بر اساس پیامدهایی است که در منطقه مجاور خاورمیانه و جهان اسلام داشته، بلکه بر اساس دستاوردهایی است، که برای سراسر جهان به ارمغان آورده است.(۱۹)

ج: انقلاب اسلامی و طرح اسلام سیاسی

انقلاب اسلامی ایران مبتنی بر ایدئولوژی اسلام، به ویژه مذهب تشیع بوده و از آنجایی که مشروعیت خود را از دین الهی کسب می نماید با نظم بین المللی مبتنی بر سیاست قدرت در تضاد می باشد و لذا اهداف انقلاب اسلامی نیزکه مبتنی بر فرهنگ دینی، ارزش های سنتی و بومی است، برای جهان غرب کاملاً غیر منتظره بود و کشورهایی که بإ؛ ایدئولوژی هایی؛ نظیر لیبرالیسم و سوسیالیسم در نظام بین الملل خو گرفته بودند به هیچ وجه رویکرد دینی یا احیای سنت سیاسی اسلام برای آنها قابل هضم نبود و بدین ترتیب ” رخداد انقلاب اسلامی با ماهیت دینی باعث غافل گیری صاحب نظران، دولت ها و نخبگان سیاسی شد”.(۲۰)

با پیروزی انقلاب اسلامی، گفتمان اسلام سیاسی، خواهان بخشی از قدرت سیاسی بود. این گفتمان در حالی در دنیای لائیسم و سکولاریسم مطرح می شد، که دین نه تنها از سیاست جدا و به گفته مارکس: افیون ملت ها تلقی می شد، بلکه دوره آن نیز گذشته و آن را متعلق به تاریخ می دانستند و معتقد بودند که دین چیزی برای ارائه به دنیای مدرن ندارد. حاکم شدن این گفتمان در ایران به عنوان کشوری که حوزه نفوذ اندیشه غربی بود در عمل پیوند دین و سیاست بر مبنای اسلام اصیل را نشان داد و این موقعیت جدید، که در چالش با دوران سیطره، گفتمان غرب محور را به همراه داشت، اسلام انقلابی را عرضه کرد؛ یعنی چیزی که به مسلمانان توان می داد تا در پرتو آن، آزادی خویش را به دست آورده و در مقابل استعمار، صهیونیسم، سرمایه داری و نژاد پرستی ایستادگی کنند.(۲۱)

۲- تسری وگسترش

در بحث تسری و گسترش، مسئله تجارب کشورهای هم گرا در فرایند هم گرایی، از اهمیت خاصی برخوردار است به گونه ای که اگر کشورهای هم گرا از همکاری و تعاون با یکدیگر در عرصه های مختلف شاهد تجارب مثبت و تامین منافع متقابل باشند، این امر باعث تسری و گسترش هم گرایی از یک حوزه به حوزه دیگر می گردد، که البته تسری و گسترش در حوزه انقلاب اسلامی ایران نیز می تواند بدین معنا باشد که کشورهای اسلامی با مشاهده تجربه مثبت ملت ایران در از بین بردن نظام پادشاهی، رها شدن از سلطه و کسب آزادی، در پی تسری دادن آن به کشور خود باشند.در این صورت الگوی انقلاب اسلامی ایران با توجه به جاذبه های فرهنگی و سیاسی به سرعت در میان ملت های محروم و مستضعف گسترش یافته و باعث بوجود آمدن فضای فرهنگی و سیاسی جدید گردیده و می تواند به عنوان یک فرصت در هم گرایی کشورهای اسلامی مؤثر واقع شود.

الف: صدور انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی به عنوان یک انقلاب ایدئولوژیک و با جهان بینی خاص خود، که از مکتب اسلام سرچشمه گرفته، نه تنها در بعد ملی احیاگر طرح ها، برنامه ها و نظریات خاص برای حکومت و دولت مداری بوده است، بلکه در بعد جهانی نیز با توجه به جهان شمولی مکتب اسلام، دارای افکار و نظریات خاص بوده و ارائه دهنده نظام جهانی ویژه خود می باشد.(۲۲) آنچه که در بحث صدور انقلاب اسلامی ایران حائز اهمیت است، نه تنها مربوط به جنبه انقلابی حرکت ملت ایران، بلکه معطوف به آموزه های انقلابی و اسلامی آن می باشد، که به نوبه خود آن را از سایر انقلاب ها متمایز می سازد.

امام خمینی به عنوان ایدئولوگ انقلاب اسلامی، صدور انقلاب را به مفهوم صدور ارزش ها، آرمان ها و تجربیات انقلاب اسلامی؛ هم چون استقلال، نیل به خصلت های انسانی و خودکفایی، حمایت از مستضعفان و رنج دیدگان و محرومان، ایجاد عدالت اجتماعی، نفی اشرافی گری و تبعیض ها و نژادگرایی می دانند.(۲۳)

ایشان ضمن رد شبهاتی که از طرف دشمنان طرح می شد، تصریح می نمایند، که منظور از صدور انقلاب به هیچ عنوان هجوم نظامی و لشگر کشی به دیگر کشورهای مسلمان نیست. “ما می گوییم، می خواهیم انقلابمان را صادر کنیم، نمی خواهیم با شمشیر باشد، بلکه می خواهیم با تبلیغ باشد”.(۲۴)

بنابراین، منظور از صدور انقلاب اسلامی این است که مسلمان های دیگر از جمهوری اسلامی ایران الهام بگیرند و آنها هم به فکر باشند تا با حفظ چارچوب مذهب و کشور خودشان، در کشورهای خود احکام اسلامی را حاکم نمایند و سعی کنند، حکومت هایی در کشور خود سر کار آورند که از اسلام حمایت و بر محور آن حکم رانی کند و قانون اساسی آن کشورها قانون اسلام باشد، بر این اساس هدف از صدور انقلاب، صدور پیام انقلاب اسلامی است که به سرعت در سراسر کشورهای تحت ستم و محروم بازتاب یافت و از نقطه ای به نقطه دیگر تسری پیدا کرد، که نمونه بارز صدور انقلاب اسلامی را می توان در رستاخیز مجدد حرکت و جنبش های اسلامی در جهان اسلام دانست که به نوبه خود باعث ایجاد تغییرات و تحولات فرهنگی و سیاسی در کشورهای اسلامی گردید و از آن می توان به عنوان فرصت های ایجاد شده جهت هم گرایی جهان اسلام در پرتو انقلاب اسلامی ایران یاد نمود، که در این بخش به صورت خلاصه به برخی از آنها اشاره می شود.

ب: انقلاب اسلامی ایران و جنبش های اسلامی معاصر

پیروزی انقلاب اسلامی وسیاست حمایت از جنبش های اسلامی، روحیه امید، جرأت و جسارت را در این جنبش ها احیا کرد، که در راستای آن، اصول گرایی در قالب احزاب و جنبش های متعدد نیز ظهور یافت و شتاب فزاینده ای گرفت. اگر قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران اغلب جنبش های اسلامی در مواجهه با مظاهر زندگی عصر جدید و تمدن خیره کننده غرب موضع انفعالی داشته و در مورد کارآمدی تعالیم دینی در مدیریت معقول و شایسته جوامع اسلامی در شک و تردید به سر می بردند، تحول همه جانبه انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) این باور وثیق را در اذهان نیروهای مسلمان جای داد که اسلام به عنوان یک مکتب آسمانی می تواند مهم ترین تحولات جهانی را رقم زده و برای پرسش های عصر جدید و مدیریت جوامع، نسخه شفابخشی را ارایه نماید. و لذا همین یک نکته مهمترین تأثیر انقلاب اسلامی بود که از یک سو جنبش های موجود را در بعد نظری بر مبنای وثیق دینی استوار ساخت و از سوی دیگر، باورهای دینی را به عنوان عامل بالنده و تحرک آفرین در سرنوشت جوامع انسانی مطرح نمود.(۲۵)

حمید احمدی در مقاله “انقلاب اسلامی و جنبش های اسلامی در خاورمیانه عربی” درباره بازتاب انقلاب اسلامی بر حرکت های انقلابی در کشورهای عربی می نویسد: “در لبنان، که بیش از هر کشور دیگری تحت تأثیر انقلاب اسلامی قرار گرفته، جنبش های شیعی امل، امل اسلامی و حزب الله و گروه سنی جنبش توحید اسلامی تحت تأثیر مستقیم انقلاب اسلامی پدیده آمده یا فعال گردیدند. هم چنین در بحرین، جبهه اسلامی برای آزادی بحرین، که به گفته حکومت بحرین به یک کودتای نافرجام در ۱۹۸۱ دست زد و در کویت یک جنبش اسلامی، از جمله گروه حزب الله کویت به وجود آمدند.

در مصر، توسل به شیوه های قهرآمیز مبارزه گسترش یافت، که نمونه آن ترور انورسادات در اکتبر ۱۹۸۱ توسط سازمان الجهاد بود. جنبش اخوان المسلمین مصر نیز در دوره انورسادات به دفاع از انقلاب اسلامی ایران پرداخت.در سوریه و فلسطین نیز شاهد تأثیر بخشی انقلاب اسلامی بوده ایم. در سوریه، اخوان المسلمین تحت تأثیر انقلاب اسلامی فعالیت خود را گسترش داد. در میان فلسطینی ها در حال حاضر دو گروه اصلی جهاد اسلامی و سازمان مقاومت اسلامی یا حماس حضور دارند، که هر دو در سال های دهه ۱۹۸۰ و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اعلام موجودیت کردند. در این میان جهاد اسلامی آشکارا از انقلاب اسلامی دفاع می کند و خواستار الگو گرفتن فلسطینی ها از حرکت مردم ایران است.(۲۶)

در منطقه خلیج فارس، افکار و ایده های انقلاب اسلامی بیش از هر منطقه ای در عراق تأثیرگذار شد و در برخورد بین گروه های مذهبی شیعه و دولت بعث برای نخستین بار در تاریخ حرکتی رادیکالی بعد از بازگشت رهبر انقلاب به تهران رخ داده، کشور عربستان نیز با وقوع انقلاب اسلامی با چالش های چند جانبه ای که در این کشور ظهور کرد، روبرو شد و بُعد جدیدی به چالش گذشته افزوده شد و آن، چالش مذهبی، ایدئولوژیکی و عملی برای مشروعیت بخشیدن به حاکمیت سعودی بود. دو قیام بزرگ، که پس از انقلاب اسلامی، عربستان را به لرزه درآورد، نخست قیام شیعیان و دیگری حادثه تسخیر مسجد بزرگ کعبه بود. (۲۷)

در افغانستان، تأثیر بخشی انقلاب اسلامی به دلیل اشتراک فرهنگی و زبانی، حتی پیش از پیروزی این انقلاب آغاز شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی نیز، گروه های شیعه (هشتگانه)، و سنی (هفتگانه) که اکثراً نام اسلام را حمل می کردند؛ یعنی مجاهدین افغانی، از انقلاب اسلامی الهام می گرفتند. و بدون شک تأکید این گروه ها به اسلام تحت تأثیر این انقلاب صورت می گرفت. در پاکستان، پیروزی انقلاب ایران باعث ارتقای سطح فکری و بینش سیاسی نسل جوان شیعی و پیدایش “نهضت های اجرای فقه جعفری” شد، که از افق مشابهی با انقلاب اسلامی برخوردار است. در آسیای مرکزی، از جمله کشورهای تاجیکستان، ازبکستان و… حرکت هایی تحت تأثیر انقلاب اسلامی پدید آمدند، هر چند حضور چریک های وهابی ناشی از تأثیر بخشی حرکت طالبان نیز دیده شده است. در قفقاز، چه قفقاز تحت حاکمیت روسیه و چه قفقاز جنوبی (جمهوری آذربایجان) نیز بازتاب انقلاب اسلامی وجود داشته است. در کشور اخیر این حرکت در حزب اسلامی جمهوری آذربایجان تجلی یافته است.

۳- جامعه پذیری نخبگان وتبادل افکار و اندیشه

یکی از محورهای اساسی هم گرایی کشورهای اسلامی مربوط به نخبگان فکری و صاحب نظران کشورهای اسلامی است؛ زیرا اگر هم رای و هم فکری نخبگان به نتایج ملموسی برسد، امکان و ظرفیت های هم گرایی ملل مسلمان هم افزایش می یابد. آنچه در این زمینه حائز اهمیت است دریافت واقع بینانه پیام انقلاب اسلامی بدون دخالت دادن گرایش های سیاسی و سلیقه های فردی از سوی نخبکان فکری است، که البته دستیابی به این هدف در گرو وحدت نظر در منشور وحدت مسلمین و نزدیک ساختن دیدگاه های نخبگان در مسئله هم گرایی ملت های مسلمان باشد. در این راستا و در جهت تحقق بخشیدن به آموزه های انقلاب اسلامی،جمهوری اسلامی ایران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مرکز جهانی علوم اسل