پاورپوینت کامل بازخوانی روابط و مناسبات ایران و عربستان ۹۴ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بازخوانی روابط و مناسبات ایران و عربستان ۹۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۹۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بازخوانی روابط و مناسبات ایران و عربستان ۹۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل بازخوانی روابط و مناسبات ایران و عربستان ۹۴ اسلاید در PowerPoint :

مقدمه

کیفیت روابط و مناسبات دو کشور ایران و عربستان، به عنوان دو قدرت برتر منطقه ای، تأثیرات و پیامدهای بسیاری بر معادلات حاکم بر منطقه و مناسبات کشورمان با کشورهای مختلف عربی، به ویژه در حوزه خلیج فارس دارد. با آنکه پس از طی فراز و نشیب های فراوان، سرانجام روند مناسبات دو کشور، طی سال های اخیر رو به توسعه و گسترش نهاده است، اهتمام برای حفظ و گسترش سطح مناسبات در عرصه های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی و نیز بررسی تهدیدات احتمالی پیش رو، ضرورت مبرمی دارد.

گزارش حاضر کوشیده است، ضمن بررسی ویژگی های سرزمینی، نحوه سیاستگذاری های خارجی و سیاست های نفتی عربستان و بررسی روابط عربستان و ایالات متحده، پیشینه روابط ایران و عربستان را از اوایل قرن حاضر تا سال های اخیر به اختصار بررسی کند و معضلات پیش روی روابط دو جانبه و نیز زمینه های گسترش آن را تحلیل کند.

ویژگی های سرزمینی

شبه جزیره عربستان، با مساحت ۱۹۶۰۵۸۲ کیلومتر مربع، میان خلیج فارس و دریای سرخ واقع شده است. این کشور ۸۱۴ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق دارد. آب و هوای خشک و بیابانی آن موجب شده است که تنها ۱/۶۷ درصد از زمین های عربستان، قابلیت کشاورزی داشته باشند و مهم ترین منابع طبیعی آن، نفت خام، گاز طبیعی، آهن، طلا و مس است.

مطابق آمار تابستان سال ۲۰۰۴، جمعیت این کشور ۲۵۷۹۵۹۳۸ نفر است و میانگین سنی نیز ۲۱/۲ سال اعلام شده است. نرخ رشد جمعیت در عربستان ۲/۴۴ درصد است. ۹۰ درصد جمعیت این کشور را عرب ها و ۱۰ درصد باقی را اقوام آسیایی و آفریقایی تشکیل می دهند. تقریباً همه جمعیت این سرزمین مسلمان هستند و زبان رسمی نیز عربی است. در مجموع، عربستان کشوری مهاجرپذیر است.

۸۴/۷ درصد جمعیت، عربستان، سواد خواندن و نوشتن دارند. نوع حکومت در این کشور پادشاهی است و پادشاه در این کشور قدرت مطلقه دارد. هیچ گونه حزب رسمی یا گروه فشار سیاسی که به رسمیت شناخته شده باشند، در این کشور فعالیت ندارند. مقامات ارشد دولتی و اعضای کابینه این کشور نیز از میان افراد خانواده سلطنتی برگزیده می شوند. حکومت این کشور، در واقع حکومتی خانوادگی است.

نخستین و مؤثرترین گروه قدرتمند در عربستان سعودی را خانواده سلطنتی تشکیل می دهند. پس از آن نیروهای تأثیرگذار و منتقد در عرصه سیاست داخلی و خارجی عربستان، علما و رهبران مذهبی (مفتی ها) هستند. قبایل نیز از دیگر نیروهایی هستند که در ساخت قدرت عربستان، نقش مهمی ایفا می کنند. همچنین در این زمینه می توان به خانواده های بازرگانان سنت گرا، طبقه جدید متخصصان و افراد حرفه ای اشاره کرد. پایین ترین گروه تأثیر گذار در عربستان نیز شیعیان این کشور هستند که عمدتاً در بخش شرقی قلمرو آل سعود ساکن بوده، تبعیض های بسیاری را تحمل می کنند و در فرایند سیاسی مشارکت داده نمی شوند.(۱)

در حال حاضر، مهم ترین معضل امنیتی که حاکمان عربستان با آن مواجهند، فعالیت های خرابکارانه و تروریستی ای است که با نام القاعده در این کشور صورت می پذیرد. به طور متوسط هر سه روز یک بار، درگیری های پراکنده با برخی از این افراد و نیروهای امنیتی عربستان رخ می دهد.(۲)

از نظر اقتصادی، عربستان با دارا بودن ۲۵ درصد ذخایر نفت خام جهان، بزرگ ترین کشور دارنده این ماده ارزشمند است. طبیعی است که به واسطه شرایط نامساعد برای رشد کشاورزی، صنعت نفت، مهم ترین بخش درآمد زا برای دولت محسوب می شود. اصلاحات اقتصادی در این کشور، طی سال های اخیر، بر مبنای واگذاری بخشی از امور اکتشاف، استخراج و تولید این ماده حیاتی به بخش خصوصی در داخل و نیز شرکت های سرمایه گذار خارجی شکل گرفته و زمامداران سعودی، تغییراتی را در ساختار موجود ایجاد کرده اند.

نرخ رشد GDP در عربستان ۵/۳ درصد بوده و در آمد سرانه در سال ۲۰۰۳، معادل ۱۱۸۰۰ دلار اعلام شده است. بخش صنعت ۵۸/۸ درصد، بخش خدمات ۳۶/۵ درصد و بخش کشاورزی ۴/۷ درصد بدنه اشتغال را در این کشور تشکیل می دهند. نرخ تورم در این کشور ۰/۵ درصد است. این کشور ظرفیت تولید ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز را دارد و عملا بر اساس سهمیه مصوب در اوپک، در وضعیت عادی، روزانه بیش از ۸/۵ میلیون بشکه نفت تولید می کند.(۳)

دولت عربستان عمیقاً خود را به ایجاد نظام اقتصاد آزاد و سیاست آزادی سرمایه گذاری و تقویت بخش خصوصی در جنبه های مختلف متعهد کرده است؛ اما این توجه، به علت ویژگی های خاص اقتصاد تک محصولی، از وابستگی شدید دولت به درآمدهای ناشی از صدور نفت و فراورده های آن نکاسته است.

این کشور هم به سرمایه گذاران خارجی اجازه سرمایه گذاری در کشور را می دهد و هم در کشورهای دیگر سرمایه گذاری می کند. بیش از ۱۹۰۰ شرکت مشترک (با سرمایه سعودی و خارجی)، طی دهه ۱۹۹۰ در این کشور مشغول فعالیت بوده اند. عربستان همچنین به دو دلیل، به سرمایه گذاری در خارج کشور علاقمند است: یکی بنا به دلایل اقتصادی و دیگری به لحاظ انجام تبلیغات، به ویژه در کشورهای اسلامی و در حال توسعه. از معروف ترین شرکت های سرمایه گذار سعودی در خارج این کشور، شرکت دله یا البرکه است که در بیش از ۳۲ کشور جهان (که شامل ۲۳ کشور جهان سومی می شود) سرمایه گذاری کرده است. این کشور همچنین در کشورهایی مانند هند، پاکستان، بحرین، اندونزی، جیبوتی، نیجریه و غیره بانک تأسیس کرده است.

افزون بر این، عربستان از طریق کمک های هنگفت مالی، سالانه از طریق سازمان »الرابطه العالم الاسلامیه«، با شبکه وسیعی از مساجد و مدارس دینی سراسر جهان و رهبران مذهبی، مرتبط شده و تلاش کرده است تا خود را به عنوان پشتیبان اصلی مسلمانان و رهبر جهان اسلام معرفی کند. این کمک ها که همیشه به نام خادم الحرمین الشریفین، به گروه های اسلامی یا مقامات گوناگون مذهبی داده می شود، موجب گردید، عربستان از این طریق به گسترش نفوذ سیاسی خود در جهان اسلام و در میان اقلیت های مسلمان در کشورهای غیر اسلامی بپردازد. فعالیت گسترده مالی و تبلیغی عربستان در قفقاز و آسیای مرکزی پس از فروپاشی شوروی، نمونه ای از این تلاش هاست. کمک های مالی هنگفت عربستان به طالبان نیز در همین راستا صورت می گرفت.(۴)

چهارچوب سیاستگذاری خارجی در عربستان

مبانی سیاست خارجی عربستان، بر پایه حفظ روابط دوستانه این کشور با کشورهای سرمایه داری غرب شکل گرفته است. با این همه عربستان همواره کوشیده است تا در سیاست خارجی خود، رویکردی دوگانه را حفظ کند؛ به عبارت دیگر این کشور باید به صورت همزمان دو نقش متعارض را ایفا کند: رهبری جهان اسلام، دوست و متحد غرب؛ در حالی که شاهزادگان سعودی، پای شرکت های سرمایه گذار نفتی را از اقصا نقاط جهان به این کشور باز کرده اند، مقر بسیاری سازمان های اسلامی نظیر بانک توسعه اسلامی و دبیر خانه سازمان کنفرانس اسلامی نیز در این کشور قرار دارد.(۵)

در سطح منطقه ای، عربستان از زمان به قدرت رسیدن ملک عبدالعزیز آل سعود و تبدیل شدن به یک کشور، همواره نوعی سیاست محافظه کاری و احتیاط و پرهیز از تقابل و انعطاف پذیری در سیاست های منطقه ای را میان عرب ها دنبال کرده است. این کشور، مبارزه جویی مصر انقلابی در دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ و عراق انقلابی در دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ و نیز تندروی های سوریه و سازمان آزادیبخش فلسطین را در سطح جهان اسلام همواره تعدیل کرده است.

افزون بر این، سیاست این کشور طی دهه های گذشته، همواره تدافعی بوده و سعی کرده است، از مداخله در کشمکش های بالقوه خطرناک و ایفای نقش میانجی در کشمکش های منطقه ای، مناسبات حسنه خود را با طرف های درگیر حفظ کند و در قبال پرهیز از مداخله، مشروعیت به دست آورد و به دلیل ایفای نقش صلح دهنده، اعتبار کسب کند.

این کشور، معمولا در مقابل همسایگان نیرومند خود، فقط در شرایط بحرانی، در دفاع از خود و هنگامی که راه های دیگر امتحان شده باشد، به زور متوسل می شود. در واقع، سیاستگذاران این کشور، به دو دلیل و بی توجه به میزان قدرت نظامی خود، از درگیری های نظامی تا حد ممکن پرهیز می کنند: نخست آنکه این کار مستلزم تقویت نیروهای مسلح است که بالقوه می تواند علیه خود رژیم به کار گرفته شود و دوم آنکه از هر گونه شکستی، هر چند کوچک در هراسند، زیرا بر تصوری که از خاندان حاکم در ذهنیت عرب ها وجود دارد، تأثیری منفی بر جای می گذارد.

البته سعودی ها در برخورد با سایر کشورهای کوچک و کم تر مبارزه جوی منطقه با احتیاط کم تری عمل کرده اند. ریاض در مقام ابر قدرت منطقه ای این شبه جزیره و از طریق نهادهایی نظیر شورای همکاری خلیج فارس، بر کشورهای کوچک تر خلیج فارس، نفوذ زیادی دارد. ریاض در درگیری های کوچکی که با همسایگان خود، از قبیل یمن شمالی و جنوبی، عمان و چند شیخ نشین امارات متحده عربی داشته است، در نشان دادن قدرت خود یا درگیری نظامی درنگ نکرده است.

این خصوصیات، منعکس کننده احتیاط و محافظه کاری حکومتی است که ثروت نفتی و سیاست های انعطاف پذیر خود را با موفقیت به کار گرفته است، تا خود را از تحولات اجتماعی و سیاسی دیگر نقاط خاورمیانه دور نگهدارد.(۶)

سیاست های نفتی عربستان

در عربستان نفت، نقشی اساسی در تأمین انرژی ایفا می کند. مهم ترین وظیفه تولید و صدور نفت این کشور، توسط شرکت امریکایی آرامکو انجام می گیرد. این شرکت از ۴ مؤسسه تشکیل شده است: استاندارد اویل کالیفرنیا ۳۰ درصد سهام، استاندارد اویل نیوجرسی ۳۰ درصد، موسسه تگزاکو ۳۰ درصد و سرکنی موبیل اویل ۱۰ درصد.

شرکت آرامکو در همه امور اقتصادی، و حتی برنامه های اجتماعی دولت دخالت دارد. همچنین دارای اردوگاه های بزرگ، شرکت های مستقل، شهرک های مسکونی با تمام وسایل راحتی به سبک امریکایی در خاک عربستان است. مساحت عملیاتی شرکت مزبور، حدود ۳۴۰ هزار مایل مربع است. (۷)

عربستان که از مؤسسات قدیمی سازمان کشورهای تولید کننده نفت (اوپک) به شمار می آید و بزرگ ترین صادر کننده نفت دنیا محسوب می شود، طی سال های اخیر، به واسطه ورود رقبای جدید به بازارهای بین المللی نفت، با تهدیدات تازه ای مواجه شده است. مهم ترین رقیب این کشور در عرصه مذکور، روسیه است. همچنین گسترش سرمایه گذاری ها در بخش انرژی کشورهای افریقایی که از ذخایر نفتی با کیفیت بالا برخوردار بوده، به بازارهای مصرف انرژی در اروپا و امریکا نزدیک تر نیز هستند. زنگ خطر را برای سعودی ها به صدا در آورده است. ورود مجدد عراق به عرصه بازارهای نفتی و همکاری مجدد آن با اوپک می تواند در بلند مدت، برای عربستان خطر ساز باشد.

در اکتبر سال ۱۹۹۹ علی النعیمی – وزیر نفت عربستان – سیاست نفتی کشور خود را بر پایه چهار اصل اعلام کرد:

۱. عربستان بزرگ ترین مرکز تولید انرژی ارزان در جهان باقی بماند.

۲. عربستان مهم ترین تولید کننده نفت با توان تولیدی بالا باشد.

۳. صنایع جانبی نفت – نظیر صنعت پتروشیمی – در این کشور گسترش یابد.

۴. ثبات سیاسی – اقتصادی سیستم عرضه و تقاضای نفت را حفظ کند.

به طور کلی، عربستان از سال ۱۹۸۶، سیاست سهم بازار را دنبال کرده و در پی آن بوده است که به هر طریق ممکن، سهم خود را در بازارهای نفتی افزایش دهد و از سوی دیگر، این استدلال را مطرح کرده است که قیمت های بالای نفت موجب تشویق تولید کنندگان غیر اوپک می شود، زیرا هزینه تولید در این کشورها بسیار بالاست و در وضعیت قیمت های بالا، بهره برداری از میادین نفتی برای ایشان اقتصادی شده، با ورود نفت سایر کشورها به بازار، سهم اوپک در بازار کاهش خواهد یافت. افزون بر این، قیمت های بالای نفت موجب خواهد شد که انواع دیگر انرژی، جایگزین نفت شوند و به این ترتیب، در آینده، سهم نفت در بین سایر انرژی های دیگر کاهش یابد.(۸)

این کشور که هم اکنون دارای بیشترین ذخایر نفت، بیش ترین ظرفیت تولید مازاد بر مصرف و ارزان ترین بهای استخراج نفت در دنیاست، به سرعت در حال مدرنیزه کردن بخش صنعت نفت خود است.(۹)

روابط ایران و عربستان

روابط ایران و عربستان تا پیش از تشکیل اوپک، از چارچوب اصول اشرافیت، حفظ خانواده های سلطنتی و ادعای حاکمیت بر مسلمانان و نیز دشمنی مشترک با جمال عبد الناصر خارج نگردید؛ اما پس از تشکیل این سازمان، روابط ایران و عربستان سعودی از جنبه های فوق فراتر رفته، خط مشی سیاسی و اقتصادی را نیز در برگرفت. دو کشور در زمینه مسائل اوپک، فلسطین و کنفرانس اسلامی هماهنگی داشته و هر دو با یک دیدگاه به امریکا و شوروی می نگریستند.(۱۰)

مهم ترین عوامل تأثیر گذار در نزدیکی روابط میان دو کشور، عبارت بود از:

الف. مخالفت با تندروهای انقلابی – ناسیونالیستی پیروان جمال عبد الناصر در خاورمیانه.

ب. نزدیکی هر دو کشور به غرب.

ج. هراس هر دو کشور از اشاعه کمونیسم.

د. هراس از عراق بعثی و انقلابی.

ه. اعمال سیاست دو ستون از سوی نیکسون و تمایل غرب به نزدیکی این دو کشور به یکدیگر، برای حفظ موازنه قدرت در سطح منطقه خلیج فارس.

در مورد مرزها نیز، در اکتبر سال ۱۹۶۸ ایران و عربستان، به راه حل بینابینی در مورد فلات قاره و مالکیت مشترک بر یک حوزه مهم نفتی در دریا دست یافتند. در دهه ۱۹۷۰ نیز هنگامی که نیروهای نظامی ایران برای سرکوب شورشیان ظفار در جمهوری دموکراتیک خلق یمن، پس از گذشت قریب ۲۵۰ سال، وارد سرزمین اصلی شبه جزیره عربستان شدند. سعودی ها با اتخاذ موضعی دو پهلو، از انتقاد صریح نسبت به این امر خوداری کردند. در مقابل، به رسمیت شناختن استقلال بحرین و امارات توسط ایران، موجب خشنودی هیأت حاکمه عربستان در این دوران شد.(۱۱)

روابط ایران و عربستان در دهه ۱۳۶۰

تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، عربستان اوضاع داخلی ایران را به دقت زیر نظر داشت و از هر گونه اظهار نظر و پیشداوری در برابر انقلاب خودداری می کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، ملک خالد پادشاه عربستان اعلام داشت که بر پا شدن حکومت اسلامی در ایران، مقدمه نزدیکی و تفاهم هر چه بیشتر میان دو کشور خواهد بود. فهد – ولیعهد وقت عربستان – نیز اعلام کرد که »حکومت جدید ایران را تأیید می کنیم و برای رهبری آن احترام زیادی قائل هستیم«.

این مرحله تأیید جمهوری اسلامی توسط دولت عربستان، با تأسیس دفتر جبهه آزادیبخش شبه جزیره عربستان در تهران و گردهمایی جنبش های آزادیبخش و نیز برگزاری نخستین حج توسط حجاج ایرانی، همراه با راهپیمایی برائت از مشرکین، جای خود را به مخالفت های پنه