پاورپوینت کامل دگرگونی اجتماعی در اندیشه ی آیت اللّه مطهری (ره) ۷۲ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل دگرگونی اجتماعی در اندیشه ی آیت اللّه مطهری (ره) ۷۲ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل دگرگونی اجتماعی در اندیشه ی آیت اللّه مطهری (ره) ۷۲ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل دگرگونی اجتماعی در اندیشه ی آیت اللّه مطهری (ره) ۷۲ اسلاید در PowerPoint :

یادآوری:

دگرگونی اجتماعی، از جمله مسایلی است که همواره ذهن اندیشمندان را به خود مشغول داشته است و هر کدام به فراخور حال و وسع علمی خویش در این باره اظهار نظر کرده اند. و نیز علل و عوامل آن را با توجه به دیدگاه خود، شرح و بسط داده اند. آیت اللّه مطهری در شمار عالمان و اندیشمندانی است که نسبت به جایگاه مسأله واقف بوده و با توجه به اهمیت بحث، به این مهم پرداخته است. از آن جا که بحث های فلسفه ی تاریخ و علل و عوامل تحولات اجتماعی از مباحث روز بوده است، ایشان در مقام مصلحی که دگرگونی های اجتماعی در نظرش پراهمیت است، به بحث در این باره و نیز بسط، توسعه و تبیین پاره ای از مسایل مطروحه در این باب پرداخته و برخی آرا و نظرات مطرح و قابل توجه را مورد نقد و بررسی قرار داده است. عمده ی مباحث استاد مطهری در این باره، در کتاب های فلسفه ی تاریخ، جامعه و تاریخ و نیز اصول فلسفه و روش رئالیسم درج گردیده که در مقاله ی حاضر خلاصه ای از این دیدگاه ها عرضه شده است.

«پگاه»

اندیشمندان در این مسأله که عامل اصلی تحولات و دگرگونی های اجتماعی چیست، اتفاق نظر ندارند و هر یک، عاملی را دخیل و مؤثر می دانند. گروهی، عوامل مادی را منشأ اثر دانسته و عده ای شرایط جغرافیایی و خون و نژاد را عامل تحول می دانند و برخی هم فرهنگ و عامل عقیده و ایدئولوژی و به طور کلی محتوای باطنی انسان را مهم ترین عامل تلقی می کنند. و بالاخره، عده ای هم از نقش شخصیت و نوابغ و قهرمانان سخن به میان آورده و آن را یگانه عامل تحول اجتماعی می شمارند. بدیهی است که هیچ عاملی به تنهایی نمی تواند باعث و بانی دگرگونی های اجتماعی شود، نه عامل مادی، نه معنوی، نه سیاسی و نه اقتصادی؛ بلکه در تحولات اجتماعی عوامل چندی دخیل اند که می توان گفت؛ عامل اندیشه و محتوای باطنی انسان ها و به تعبیر آیت اللّه مطهری فطرت انسان ها، مهم ترین عامل ایجادکننده ی دگرگونی های اجتماعی بوده و نقش رهبری آن را به عهده دارند.

استاد شهید، ضمن یاد کرد دیدگاه ها، به نقد آرای دیگر و تثبیت مدّعای خویش می پردازند:

خون و نژاد: طبق این نظریه، عامل اساسی پیش برنده ی تاریخ، نژادها هستند؛ زیرا بعضی نژادها و خون ها استعداد فرهنگ آفرینی و تمدن گستری دارند و برخی دیگر خیر؛ بعضی می توانند علم و فلسفه و صنعت و اخلاق و غیره، تولید کنند و گروهی صرفا مصرف کننده هستند، نه تولیدکننده. ارسطو برخی نژادها را مستحق برده داشتن و بعضی دیگر را مستحق برده شدن می دانسته است. طرفدار این نظریه «کنت گوبینو»، فیلسوف معروف فرانسوی است. این نظریه به گوبینیزم نیز مشهور است. (جامعه و تاریخ، صص ۲۴۱ و ۲۴۲)

استاد مطهری در نقد این نظریه می گوید؛ فرضا معتقد شویم که تنها یک نژاد است که تحول و تطور تاریخی به دست او صورت می گیرد؛ یا این که بگوئیم همه ی انسان ها در تحول و تطور تاریخی دخیل اند، فرقی نمی کند و مشکلی حل نمی شود؛ زیرا معلوم نیست چرا زندگی انسان یا نژادی از انسان، متحول و متطور است و زندگی حیوان این چنین نیست. این که یک نژاد عامل باشد یا همه ی نژادها، راز تحرک تاریخ را نمی گشاید. (همان، ص ۲۴۵) البته استاد مطهری به صورت احتمال مطرح می کند که شاید نشود تفاوت نژادها را انکار کرد، که در عین این که همه استعداد دارند؛ ولی برخی از نژادها استعداد بیش تری داشته باشند. (فلسفه ی تاریخ، ص ۳۳)

شرایط اقلیمی و جغرافیایی: براساس این نظریه، عامل سازنده ی تمدن و به وجود آورنده ی فرهنگ و تولیدکننده ی صنعت، محیط و شرایط اقلیمی و جغرافیایی است. در مناطق معتدل، مزاج های معتدل و مغزهای نیرومند و مبتکر به وجود می آید. علاوه بر این، شرایط اقلیمی و محیط جغرافیایی و منطقه ای بر روی نژادها تأثیر گذاشته و استعدادهای خاص ایجاد می کند و در نهایت، آن ها عامل پیش برنده ی تاریخ می شوند. «مونتسکیو» دانشمند جامعه شناس فرانسوی طرفدار این نظریه است. (جامعه و تاریخ، ص ۲۴۲)

بر طبق این نظریه، محیط ها در رشد عقلی، فکری و ذوقی و نیز جسمی انسان ها مؤثرند. همچنین تاریخ، تنها در میان انسان های برخی اقلیم ها و منطقه ها تحرک دارد و در محیط ها و منطقه های دیگر، ثابت و یکنواخت و شبیه سرگذشت حیوان است. اما پرسش اصلی به قوّت خود باقی است که مثلاً چرا زنبور عسل یا سایر جانداران اجتماعی که در همان مناطق جغرافیایی زیست می کنند، فاقد تحرک تاریخ اند؟ به عبارت دیگر، عامل اصلی که سبب اختلاف این دو نوع جاندار می شود که یکی ثابت مانده و دیگری به طور دائم از مرحله ای به مرحله ی دیگر انتقال می یابد، چیست؟ (همان، ص ۲۴۵) نتیجه این که، این عامل نیز آن چنان که باید، از قوّت و استحکام چندانی برخوردار نیست.

نظریه ی الهی: بر طبق این نظریه، آن چه در زمین پدید می آید، امری آسمانی است که بنابر حکمتی بر زمین فرود آمده است. تحولات و تطورات تاریخ را می توان جلوه گاه مشیت حکیمانه و حکمت بالغه ی الهی دانست. پس آن چه تاریخ را جلو می برد و دگرگون می سازد، اراده ی خداوند است. تاریخ پهنه ی بازی اراده ی مقدس الهی است. «بوسوئه»، مورخ و اسقف معروف متطّور، طرفدار این نظریه است. (همان، ص ۲۴۴)

استاد مطهری این نظریه را بی ربط تر از دیگر نظریه ها می داند و می گوید؛ مگر تنها تاریخ است که جلوه گاه مشیت الهی است؟ نسبت مشیت الهی به همه ی اسباب و علل جهان، علی السویه است.

هم چنان که زندگی متحوّل و متطوّر انسان جلوه گاه مشیت الهی است، زندگی ثابت و یکنواخت زنبور عسل هم جلوه گاه مشیت الهی است. پس سخن در این است که مشیت الهی، زندگی انسان را با چه نظامی آفریده است و چه رازی در آن نهاده است که متحوّل و متطوّر شده است، در صورتی که زندگی جانداران دیگر فاقد آن راز است؟ (همان، صص ۲۴۵ و ۲۴۶)

نوابغ و قهرمانان: بر طبق این نظریه، تحولات و دگرگونی های تاریخ را، چه از نظر علمی و سیاسی یا اقتصادی و فنی و یا اخلاقی، نوابغ به وجود می آورند. تفاوت انسان ها با سایر جانداران در این است که سایر جانداران از نظر استعدادهای طبیعی در یک درجه اند؛ برخلاف انسان ها که از نظر استعداد، تفاوت هایی دارند. نوابغ و قهرمانان، افراد استثنایی هر جامعه اند که قدرت خارق العاده ای از نظر عقل، اراده، ذوق و ابتکار داشته و هرگاه در جامعه ای پدید آیند، آن جامعه را از نظر علمی، فنی، اخلاقی، اقتصادی، سیاسی و نظامی به جلو برده و به سعادت و رفاه نزدیک می کنند. بر این اساس، اکثریت افراد بشر فاقد ابتکار، دنباله رو و مصرف کننده اند؛ مصرف کننده ی اندیشه و صنعت دیگران. اما همواره در هر جامعه ای یک اقلیت استثنایی مبتکر، ابداع گر، پیش رو و پیشتاز، که تولیدکننده ی اندیشه و آفریننده ی صنعت اند، وجود دارند که تاریخ را جلو می برند و باعث و بانی دگرگونی ها هستند. «کارلایل»، فیلسوف معروف انگلیسی چنین نظریه ای دارد. (همان، صص ۲۴۲ و ۲۴۳)

به نظر استاد مطهری این نظریه، اعم از این که درست باشد یا نادرست، به طور مستقیم به فلسفه ی تاریخ؛ یعنی به عامل محرک تاریخ مربوط می شود. البته ایشان این مطلب را که فقط نوابغ و قهرمانان قدرت خلاق و ابتکارگرانه دارند، قبول نداشته و معتقد است؛ این نظریه هم صحیح نیست که تنها قهرمانان و نوابغ قدرت خلاقه دارند و اکثریت قریب به اتفاق مردم فقط مصرف کننده ی فرهنگ و تمدن اند. در تمام افراد بشر، بیش و کم استعداد خلاقیت و ابتکار وجود دارد و بنابراین همه ی افراد و لااقل اکثریت افراد می توانند در خلق و تولید و ابتکار سهیم باشند؛ گو این که سهم شان نسبت به سهم نخبگان ناچیز است. (همان، ص ۲۵۱)

اقتصاد و عامل مادی: بر طبق این نظر، اقتصاد محرک تاریخ است. تمام شؤون اجتماعی و تاریخی هر قوم و ملت، اعم از شؤون فرهنگی و مذهبی و سیاسی و نظامی و اجتماعی، جلوه گاه شیوه ی تولیدی و روابط تولیدی آن جامعه است. تغییر و تحول در بنیاد اقتصادی جامعه است که جامعه را از بیخ و بن زیر و رو کرده و جلو می برد. نوابغ، که در نظریه ی قبل سخنشان به میان آمد، جز مظاهر نیازهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه نیستند و آن نیازها به نوبه ی خود معلول دگرگونی ابزار تولید است. «کارل مارکس» از طرفداران چنین نظریه ای است. (همان، صص ۲۴۳ و ۲۴۴) شرح و بسط و نقدهایی که بر این نظریه وارد است، در ادامه ی بحث خواهد آمد.

اختراعات و تکنولوژی: این عامل را شاید نتوان یک عامل مستقل به حساب آورد، مگر این که کسی بگوید در میان دانش های بشری، دانش هایی سبب تحول و تحرک تاریخ شده اند که طبیعی بوده اند. علم طبیعت و همچنین ریاضیات، تا حدی که در طبیعت می توان آن را پیاده کرد، روی دانش های دیگر در این جهت تأثیری نداشته اند. که البته این هم سخن درستی نیست؛ زیرا نیمی از تمدن و فرهنگ بشر مادی است و نیمی انسانی و معنوی. (فلسفه ی تاریخ، صص ۳۱ و ۳۲)

فطرت: انسان دارای خصایص و ویژگی هایی است که به موجب آن ها، زندگی اجتماعی اش در حال تکامل و پیشرفت است. ویژگی نخست انسان، حفظ و جمع تجارب و آموخته های دیگران و استفاده از آن هاست. ویژگی دوم، یادگیری از راه بیان و قلم است. ویژگی سوم، مجهز بودن انسان به نیروی عقل و ابتکار است. ویژگی چهارم، میل ذاتی و علاقه ی فطری به نوآوری است؛ یعنی حُبّ ذاتی انسان به نوآوری و خلاقیت محدود به هنگام ضرورت نیست که بخواهد چیزی را خلق و ابداع کند؛ بلکه این میل به طور ذاتی در او به ودیعه نهاده شده است و جزء لاینفک سرشت او محسوب می شود.

استعداد حفظ و نگهداری تجارب و استعداد نقل و انتقال تجارب به یکدیگر، به همراه استعداد ابداع و ابتکار و خلاقیت و نوآوری و میل ذاتی به آن، نیرویی است که همواره انسان را به جلو می راند. در حیوانات دیگر، نه استعداد نگهداری تجربه ها و نه استعداد نقل و انتقال مکتسبات و نه استعداد خلق و ابتکار که خاصیت قوه ی عاقله است و نه میل شدید به نوآوری، هیچ کدام وجود ندارد. این است که حیوان در جا می زند و زندگی یکنواختی دارد و انسان به پیش می رود و زندگی اش به طور دائم در حرکت و تغییر است و از حالی به حالی دگرگون می گردد. (جامعه و تاریخ، ص ۲۴۸ و ۲۴۹)

استاد مطهری، وجود چنین ویژگی ها و خصوصیت ها در انسان را سبب تکامل بشر تلقی کرده و آن را نظریه ای عالی می داند؛ زیرا فطرت کمال جوی و افزون طلب انسان این گونه است که هر مقدار واجد چیزی باشد، باز می خواهد مرحله ی بالاتری را طی کند و افق های جدیدی را به رویش بگشاید و به وضع موجود قانع نگردد. (فلسفه ی تاریخ، ص ۳۰)

نتیجه این که، چنین استعدادی است که سبب می شود تاریخ و جامعه در یک مرحله باقی نماند و دم به دم و مرحله به مرحله به جلو برود و قدم به قدم به سعادت و تکامل بیشتری برسد. نظریه ی فطرت، نظریه ی «استاد مطهری» است.

ماتریالیسم تاریخی و دگرگونی اجتماعی

این که طبیعت اصلی تاریخ، فرهنگی است یا سیاسی؛ مذهبی است یا اخلاقی؛ مادی است یا معنوی؛ و یا طبیعتی است متشکل از عوامل مادی و معنوی، از مهم ترین مسایل مربوط به تاریخ است. (جامعه و تاریخ، ص ۹۰)

در پاسخ به این سؤال، نظریه ای به وجود آمده که به «ماتریالیسم تاریخی» معروف و مشهور شده است و برخی مکا