پاورپوینت کامل بزرگ خاندان صدر در کاظمین شرح حال آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر (رحمه الله) ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بزرگ خاندان صدر در کاظمین شرح حال آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر (رحمه الله) ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۵ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بزرگ خاندان صدر در کاظمین شرح حال آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر (رحمه الله) ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل بزرگ خاندان صدر در کاظمین شرح حال آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر (رحمه الله) ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint :

مقدمه

کتاب معروف «ریاض المسائل» اجازه اجتهاد گرفت. در متن این اجازه تصریح شده بود که آقا سید صدرالدین از چهار سال پیشتر، یعنی از سیزده سالگی، در احکام مجتهد بوده است.

آقا سید صدرالدین در سال ۱۲۲ق به ایران هجرت کرد و پس از یک سال شاگردی در محضر مرحوم میرزای قمی در قم، در اصفهان سکونت گزید. فرزندان وی که همه در اصفهان به دنیا آمدند، به سبب حُسن شهرت پدر، به «صدر»، «صدرعاملی» یا «صدرزاده» معروف شدند. همه فرزندان پسر، در اصفهان باقی ماندند، به جز کوچک ترین آنها یعنی مرحوم آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر (۱۲-۱۳۳۸ق)، که در سال ۱۲۸۱ق مجتهداً برای ادامه تحصیل به عراق رفت و در آن جا اقامت گزید.

وی پس از حدود نیم قرن زندگی و فعالیت مؤثر علمی و مذهبی در شهرهای نجف، سامرا و کربلا، در سال ۱۳۳ق به سبب بیماری، در کاظمین مستقر شد و در سال ۱۳۳۸ در همان شهر درگذشت و در حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) به خاک سپرده شد. چهار فرزند پسر او یعنی آیت الله آقا سید محمدمهدی (۱۲۹-۱۳۸ق)، آقا سید صدرالدین (۱۲۹۹-۱۳۷۳ق)، آقا سید محمدجواد (۱۳۰۱-۱۳۱ق) و آقا سید حیدر صدر (۱۳۰۹-۱۳ق)، همه از علمای بزرگ شیعه بودند و به جز آیت الله العظمی سید صدرالدین صدر که در ایران و قم اقامت گزید، سه برادر دیگر در کاظمین زیستند و رهبری مذهبی آن شهر را بر عهده داشتند و پس از وفات، در حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) در کنار

پدر به خاک سپرده شدند. امروز نیز آیت الله سید حسین صدر (متولد ۱۳۷۱ق)، فرزند مرحوم آیت الله سید اسماعیل صدر و نوه مرحوم آیت الله سید حیدر صدر در کاظمین زندگی می کند و فعالیت های علمی و مذهبی پدر و اجداد خویش را پی می گیرد.

شاخه دیگری از خاندان صدر از برادرزادگان مرحوم آیت الله العظمی سید صدرالدین موسوی عاملی نیز هستند که به نام ایشان خوانده شده اند. مرحوم آیت الله آقا سید محمدعلی موسوی عاملی (۱۱۹-۱۲۳۷ق) برادر کوچک تر آقا سید صدرالدین بود که به دعوت ایشان از عراق به اصفهان آمد تا در آن جا سکنی گزیند؛ اما پس از مدتی کوتاه بیمار شد و در آن جا درگذشت.

پس از درگذشت آقا سید محمدعلی، فرزندان ایشان، همه تحت سرپرستی عموی شان آقا سید صدرالدین درآمدند و بعدها اغلب به نام عمویشان «صدر» نامیده شدند. از جمله فرزند کوچک تر آقا سید محمدعلی، یعنی آقا سید هادی که بیش از دیگر برادران با عموی خود انس گرفت. مرحوم آیت الله آقا سید هادی صدر (۱۲۳-۱۳۱ق) از شاگردان عموی خود، مرحوم آیت الله العظمی سید صدرالدین موسوی عاملی بود که بعدها از اصفهان به عراق و کاظمین بازگشت و رهبری مذهبی این شهر را عهده دار شد و در همان جا درگذشت و در حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) به خاک سپرده شد. فرزند بزرگ ایشان، مرحوم آیت الله سید حسن صدر (۱۲۷۲-۱۳ق) نیز که از شاگردان برجسته میرزا حسن شیرازی بود، در کاظمین زیست و پس از مرحوم آیت الله سید اسماعیل صدر به مرجعیت رسید و سرانجام در کاظمین درگذشت و در حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) در کنار پدر خویش به خاک سپرده شد. مرحوم آیت الله سید محمد صدر (۱۳۰۰-۱۳۷ق) فرزند بزرگ آقا سید حسن صدر بود که از رهبران مبارزه مردم عراق با استعمار انگلیس به شمار می رفت و بعدها به مقام ریاست مجلس اعیان و سپس نخست وزیری عراق رسید. وی نیز در کاظمین زیست و در همان جا درگذشت و در حرم مطهر امام موسی کاظم (ع) به خاک سپرده شد.

آنچه در پی خواهد آمد، شرح حال مرحوم آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر است که نه تنها در میان چهره های مدفون این خاندان در کاظمین، بلکه پس از پدر، برجسته ترین فرد این خاندان است.

ولادت، کودکی و تحصیل در اصفهان

۱). سید حسن صدر، تکمل امل الآمال، ص۱۰ و ۱۰؛ میرزا محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانهالادب، ج۳، ص۲۱؛ سید محمدمهدی خوانساری، احسن الودیعه، ص۲۰۸؛ سید محمدباقر کتابی، رجال اصفهان در علم و عرفان و ادب و هنر، ۱۸۰.

۲). گفت وگوی تلفنی نگارنده با استاد سید حسین شرف الدین، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۷، صور (لبنان).

۳). سید عبدالحسین شرف الدین عاملی، بغیهالراغبین، ج۷، ص۱۹۹؛ محمدعلی حبیب آبادی، مکارم الآثار، ج، ص۱.

). بغیهالراغبین، ج۷، ص ۱۹۹ – ۲۱.

رسیدگی به کارهای وی را بر عهده گرفت. سالیانی چند که برخی نزدیک به هشت تا ده سال گفته اند، شب و روز را در دروس پایانی سطح و سپس خارج فقه و اصول شیخ محمدباقر نجفی شرکت جست و چنان پیشرفت کرد که «مشار بالبنان» شد و استادش بر احراز ملکه استنباط توسط وی تصریح نمود. گفته اند سید اسماعیل از شاگردان خاص شیخ محمدباقر نجفی و از اصحاب جلسات خصوصی استاد بود. همچنین گفته اند وی اساساً مؤسس بعضی دروس خارج استاد بود؛ چنان که ابتدا تنها خود به شکل خصوصی در این دروس حاضر می شد و بعدها این دروس گسترش پیدا کرد و اهل فضل به آن ملحق شدند. ۱

هجرت به نجف

در سال ۱۲۸۱ق اموال موروثی خود را به برادران سپرد و همراه مادر با این آرزو رهسپار کربلا شد که بتواند در محضر شیخ مرتضی انصاری شاگردی کند. ۲اما وقتی در دهه سوم جمادی الثانی به کربلا رسید، با خبر درگذشت شیخ انصاری در هجدهمین روز این ماه مواجه شد. با اندوه عازم نجف اشرف شد و از آن پس سال ها مجتهداً در محضر سه شاگرد بزرگ شیخ انصاری، یعنی آیات عظام شیخ مهدی کاشف الغطاء و شیخ راضی نجفی فقه آموخت و نزد میرزا حسن شیرازی، هم فقه و هم اصول فرا گرفت. ۳

حضور وی در درس میرزای شیرازی، به جز برخی سفرهای کوتاه، تا آخرین روز حیات استاد، یعنی نزدیک به سه دهه تمام ادامه داشت. وی نه تنها به جهت علمی از میرزای شیرازی متأثر بود، بلکه به جهات روحی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی نیز از آن بزرگوار تأثیر پذیرفت. سید اسماعیل در دوران اقامت در نجف، علاوه بر تکمیل مدارج فقه، اصول و حدیث، به فراگیری اخلاق و سایر علوم عقلی مانند فلسفه، کلام و ظاهراً ریاضی، هندسه، هیأت و نجوم قدیم نیز پرداخت. اگرچه روشن نیست که وی این علوم را نزد کدام اساتید فرا گرفت، اما از نکته هایی که از علوم یاد شده در دروس فقه و اصول وجود دارد، پیداست که در آن زمینه ها نیز اطلاعات فراوانی دارد.

۱). همان، ص۲۱.

۲). همان، ص۲۰۱؛ سید محمدعلی روضاتی، زندگانی آیت الله چهارسوقی، ص۲۱.

۳). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۱ و ۲۰۹.

). همان، ص ۲۱ و ۲۱۷؛ سید کاظم حسینی حائری، زندگی و افکار شهید صدر، ص۲۱.

در سال ۱۲۸۱ یا ۱۲۸۲ق، پس از چند ماه حضور در دروس علمای نجف، همراه خواهر بزرگ تر خود زمزم بیگم (همسر شیخ محمدباقر نجفی) عازم سفر حج شد. در حج آن سال بسیاری از حجاج، از جمله خواهر وی، به سبب شیوع بیماری وبا درگذشتند. آقا سید اسماعیل نیز به این بیماری مبتلا شد، اما تقدیر خدا چنین بود که شفا یابد و در سال ۱۲۸۲ق به نجف بازگردد. ۱

در پانزدهم شعبان ۱۲۸۷ق با یکی از دختران پسرعمویش آیت الله سید هادی صدر ازدواج کرد و بدین ترتیب با آیت الله سید یوسف شرف الدین (پدر آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین) و شیخ عبدالحسین آل یاسین باجناق شد. مراسم عروسی آقا سید اسماعیل و باجناقش آیت الله سید یوسف شرف الدین، در یک زمان و مکان، به طور مشترک برگذار گردید. ۲

در سال ۱۲۹۱ق دوباره بیمار گردید و در پی تأکید پزشکان بر ضرورت تغییر آب و هوا رهسپار اصفهان شد. ۳علما، فضلا و طبقات مختلف مردم از بازگشت وی به گرمی استقبال و امامت مسجد جامع اصفهان را به او واگذار کردند. در دوران اقامت در اصفهان، به مناسبت، بر منبر نیز می رفت و مردم را وعظ و ارشاد می کرد. اقبال قاطبه مردم به وی و محبوبیت و درخشش او در مدتی کوتاه چنان شدت یافت که با طبع و میل باطنی اش به ساده زیستی و پرهیز از ظهور و بروز در تعارض افتاد. به همین سبب در سال ۱۲۹ق ناگهان و بی خبر اصفهان را ترک و به نجف اشرف بازگشت.

۱). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۲.

۲). همان.

۳). همان، ص۲۰۳. برخی مورخین زمان کسالت سید اسماعیل و سفر وی به اصفهان را اندکی پس از بازگشت وی از سفر حج در سال ۱۲۸۲ق دانسته اند (سید محسن امین، اعیان الشیعه، ج، ص۲۱۹) که درست به نظر نمی رسد.

). محمد حرزالدین نجفی، معارف الرجال، ج۱، ص۱۱۷.

). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۳ و اعیان الشیعه، ج، ص۲۱۹.

هجرت به سامرا

۱). مسئولیت مرجعیت شیعه پس از فوت آیت الله العظمی شیخ مرتضی انصاری بنا بر تکلیف بزرگان وقتِ حوزه نجف، بر عهده میرزای شیرازی قرار گرفت و در سال ۱۲۹۹ق که آیت الله العظمی سید حسین کوه کمری آخرین مرجع معاصر وقت درگذشت، به شکل مطلق در وی منحصر گردید. احسن الودیعه، ج۱، ص۱۰؛ مکارم الآثار، ج۳، ص۸۸.

۲). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۳؛ نقباء البشر، ج۱، ص۱۰.

۳). تکمله امل الآمال، ص۱۰؛ محدث قمی، منتهی الآمال، ج۲، ص۲۱.

). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۲. برخی مورخین تاریخ سفر وی به مشهد را سال ۱۳۰۰ق ذکر کرده اند (اعیان الشیعه، ج، ص۲۱۹) اما مرحوم شرف الدین پس از نقل روایت اخیر آورده است: «[تاریخ] صحیح همانی است که ما گفتیم [۱۳۰۱ق]».

). اعیان الشیعه، ج، ۲۱۹ و ج۱، ص۲۳ و ۳۱۹.

). مرحوم شرف الدین از آقا شیخ محمدرضا فرزند آیت الله شیخ محمدحسین نجفی در هنگام فوت پدر با عنوان فرزندی خردسال یاد کرده (بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰) که نادرست به نظر می رسد؛ زیرا آقا شیخ محمدرضا متولد سال ۱۲۸۷ق و لذا هنگام درگذشت پدر در سنین بیست و یک سالگی بوده است. سید مصلح الدین مهدوی، تاریخ علمی – اجتماعی اصفهان، ج۲، ص۲۲۲.

۷). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰۳و۲۰.

اصرار میرزای شیرازی بر حضور آقا سید اسماعیل در سامرا دلایل مختلفی داشت. بازگشت آقا سید اسماعیل به سامرا چند ماه پس از صدور حکم تاریخی تحریم تنباکو در اول جمادی الاولی سال ۱۳۰۹ و در زمانی صورت گرفت که مبارزات میرزای شیرازی با استعمار انگلیس به اوج رسیده بود. اگرچه درباره نقش آقا سید اسماعیل به عنوان مشاور میرزا در مدیریت این مبارزه، سندی منتشر نشده، اما برخی محققین از آن یاد و تجلیل کرده اند. از دیگر اسباب اصرار میرزای شیرازی بر حضور سید اسماعیل در سامرا این بود که افزایش اشتغالات مرجعیت و نیز بالا رفتن سن، ادامه تدریس با حفظ نظم گذشته را برای وی دشوار کرده بود. به همین سبب در صدد برآمد تا اداره حوزه ی درسی سامرا را به طور کامل به سه تن از شاگردان برتر خود، یعنی آیات عظام سید اسماعیل صدر، سید محمد فشارکی اصفهانی و میرزا محمدتقی شیرازی واگذار کند. این گونه بود که این سه تن در زمان حیات میرزای شیرازی، رسما عهده دار حوزه درسی سامرا شدند. البته در این میان، درس آقا سید اسماعیل از سوی فضلا و دانش پژوهان بیشتر مورد استقبال قرار گرفت. ۱

۱). تکمله امل الآمال، ص۱۰؛ معارف الرجال، ج۱، ص۱۱؛ زندگی و افکار شهید صدر، ص۲۲.

مرجعیت دینی

میرزای شیرازی در بیست وچهارم شعبان ۱۳۱۲ درگذشت. در پی وفات وی امر مرجعیت و زعامت دینی به آقا سید اسماعیل انتقال یافت و فرزندان میرزا همه دارایی ها و وجوه شرعیه ای را که بر جای مانده بود، به آقا سید اسماعیل واگذار کردند. اغلب علما، فضلا و حتی مقدسین حوزه، مردم را در امر تقلید به وی ارجاع دادند. از گروه اخیر، می توان از حضرات آیات میرزا حسین نوری، ۱ملا فتحعلی سلطان آبادی، سید مرتضی کشمیری، میرزا ابراهیم محلاتی و سید ابراهیم خراسانی نام برد. آیات عظام میرزا حسین نائینی و شیخ حسن کربلایی وی را مرجع اعلم پس از میرزای شیرازی معرفی کردند. ۲گفته شده آخوند ملا محمدکاظم خراسانی و سید محمدکاظم یزدی در زمان حیات میرزای شیرازی، از نجف به سامرا آمدند تا آقا سید اسماعیل برای آنها شهریه قرار دهد. آقا سید اسماعیل اگرچه در امر مرجعیت بر اقران خود تقدم یافته بود، اما در سال ۱۳۱ق، یعنی حدود دو سال پس از درگذشت میرزای شیرازی، بنا بر اسبابی که هرگز با وضوح و جزئیات شرح داده نشده، ولی توسط برخی بزرگان «اجباری»، «تکلیف شرعی»، «جهات تقوایی» یا «گریز از ریاست و زعامت» ارزیابی شد، سامرا را به قصد نجف اشرف ترک کرد. ۳آیت الله سید موسی شبیری زنجانی نقل می کند که گویا میان اصحاب آقا سید اسماعیل و آیت الله میرزا محمدتقی شیرازی منازعه ای شدید در سامرا شکل گرفته بود که کدام یک از این دو عالم بزرگ بر دیگری تقدم دارند. آقا سید اسماعیل که از مرجعیت، ریاست و این گونه عوالم گریزان بود، مانند میرزا محمدتقی شیرزای، خودش کنار کشید و سامرا را ترک کرد تا از تبعات این گونه امور دور باشد.

هجرت به کربلا

سید اسماعیل صدر وقتی به کربلا رسید، درباره عزیمت به نجف استخاره کرد و چون پاسخ استخاره وی را از استقرار در نجف نهی کرد، در همان شهر مقدس رحل اقامت افکند. اگرچه به هنگام ترک سامرا از بزرگان آن حوزه تقاضا کرده بود تا برای جلوگیری از رکود آن، در همان جا باقی بمانند، اما بسیاری از علما و فضلای شاخص وقت، از جمله آیات عظام و حجج اسلام میرزا حسین نوری، سید حسن صدر، ملا فتحعلی سلطان آبادی، سید ابراهیم خراسانی، میرزا حسین نائینی، شیخ حسن کربلایی و سید علی سیستانی در پی وی عازم کربلا شدند. از دیگر شهرهای عراق نیز شمار زیادی از علما و فضلا رهسپار کربلا شدند. اقامت آقا سید اسماعیل در کربلا تا سال ۱۳۳ق نزدیک دو دهه تمام به طول انجامید و باعث شد تا حوزه علمیه آن شهر مقدس مجدداً احیا و به سرعت به یکی از پایگاه های مهم علم و دانش تبدیل شود.

۱). آیت الله میرزا حسین نوری در پاسخ اهالی شهر مراغه درباره مرجع بعد از میرزای شیرازی، پس از معرفی آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر چنین نوشته بود: «هرکه را درد دین است، متعین همین است». محمدباقر صدر، السیره و المسیره فی حقائق و وثائق، ج۱، ص۰.

۲). سید موسی شبیری زنجانی، جرعه ای از دریا، ج۲، ص۸.

۳). بغیهالراغبین، ج۷، ص۲۰؛ تکمله امل الآمال، ص ۱۰؛ یادنامه امام موسی صدر، ص۱۰۹ (سخنان آیت الله العظمی سید موسی شبیری زنجانی).

). جرعه ای از دریا، ج۲، ص۸.

). زندگی و افکار شهید صدر، ص۲۲.

). همان و ریحانهالادب، ص۲۲.

شیوه تدریس

از [استفاده ی او از] اساتید نیست؛ زیرا این قسم مباحثه، هم درس خواندن، هم درس دادن و هم مباحثه است». ۱علاقه وی به این نوع مباحثات علمی چنان بود که در هر مجلس غیر علمی نیز حاضر می شد. همین که تعدادی اهل علم در جلسه ای حاضر بودند، به سرعت با طرح یک فرع فقهی، فضا را علمی می کرد. از آیت الله میرزا عبدالله تهرانی نقل شده است:

شبی در حرم امام علی (ع) از کنار مقبره خانوادگی خود و آل صدر عبور می کردم که آیت الله العظمی سید اسماعیل صدر من را صدا زدند. رفتم و کنار ایشان نشستم.. . در همین حین آیت الله آقا ضیاء عراقی نیز آمدند و نزد ما نشستند. آقای صدر بدون معطلی یک فرع فقهی از من سؤال کردند. در حالی که مقابل آنها شاگردی مبتدی بیش نبودم. چند کلمه ای در پاسخ ایشان سخن گفتم. آن وقت آن دو نفر به جان هم افتادند و حدود یک ساعت یا بیشتر مباحثه کردند. مباحثه که تمام شد، بلند شدیم و رفتیم. ۲

نبوغ فکری و در نتیجه جولان ذهنی آقا سید اسماعیل باعث شده بود تا مانند استادش میرزای شیرازی در فتاوای خود «کثیر الاحتیاط» باشد. ۳از استاد عبدالحسین حائری نقل شده است که آقا سید اسماعیل در ابتدای حاشیه خود بر رساله «جامع عباسی» از مؤمنین خواسته بود که چون فتاوای ایشان با احتیاط همراه و طبیعتاً اندکی سخت است، برای راحتی خودشان به دیگران رجوع کنند.

اجازه نقل حدیث

آقا سید اسماعیل از بعضی بزرگان اجازه نقل حدیث داشت که از آن جمله می توان به اجازه مبسوط مورخ اول صفر ۱۲۸۳ آیت لله میرزا محمد همدانی اشاره کرد که تصویر آن در کتاب وی «جامع الشتات» چاپ شده است. همچنین برخی بزرگان از آقا سید اسماعیل اجازه نقل حدیث داشتند که آقایان: میرزا ابوطالب موسوی شیرازی، سید محمود حسینی مرعشی، شیخ محمدباقر بیرجندی، شیخ احمد شاهرودی، شیخ محمدحسین امامی شیرازی، شیخ محمدعلی شاه آبادی، شیخ عباس تهرانی، سید نجم الحسن لکنهوی، شیخ حبیب آل ابراهیم عاملی، شیخ حبیب الله کاشمری ترشیزی آیت اللهی، حیدرقلی خان سردار کابلی، سید راحت حسین کوپالپوری هندی، سید محمدحسین براهوی لکنهویی، سید عباس لاری، شیخ عبدالحسین حائری، شیخ محمدخطیب شمری جشعمی، سید محمد موسوی نجف آبادی، شیخ مهدی مسجدشاهی، میرزا حسن حائری، سید هبهالدین شهرستانی و سید محمد تبریزی از آن جمله اند. ۷

۱). ریحانهالادب