پاورپوینت کامل ضرورت مطالعات فمنیستی در ایران;گفتگو با خانم فریبا علاسوند – پژوهشگر مطالعات زنان ۷۶ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ضرورت مطالعات فمنیستی در ایران;گفتگو با خانم فریبا علاسوند – پژوهشگر مطالعات زنان ۷۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ضرورت مطالعات فمنیستی در ایران;گفتگو با خانم فریبا علاسوند – پژوهشگر مطالعات زنان ۷۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل ضرورت مطالعات فمنیستی در ایران;گفتگو با خانم فریبا علاسوند – پژوهشگر مطالعات زنان ۷۶ اسلاید در PowerPoint :

>

۱۰

فمنیسم به چه معناست و خواستگاه آن کجاست؟ این اندیشه ها از چه تاریخی و چگونه وارد ایران شدند و برخورد جامعه ایرانی با آن چگونه بوده است؟ ایا امروزه دوره پرداختن به مباحث فمنیستی بسر آمده است؟

این سؤالات زمینه گفتگوی ما با خانم «فریبا علاسوند» عضو هیئت علمی پژوهشی دفتر مطالعات و تحقیقات زنان و مؤلف کتاب های «زنان و حقوق برابر»، «نقد و بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، «زنان در سیره پیامبر(ص)»، «زنان در موازنه حق و تکلیف» و «مهارت های زندگی با رویکردی دینی» است.

با وی که بیست و سه سال در حوزه فقه، اصول، فلسفه و کلام و مطالعات زنان تدریس کرده است در باره فمنیسم و نظریات مختلفی که در باره این نهضت غربی وجود دارد به گفتگو نشستیم.

با تشکر از فرصتی که در اختیار «پیام زن» قرار داید، لطفاً بگویید واژه فمنیسم به چه معناست؟

فمنیسم، در لغت به معنای زنانه گری، زن وری و زنانگی است؛ این تعابیر در واقع شرح الاسم این کلمه هستند، اما بررسی تاریخچه این لغت و اصطلاحات آن، نشان می دهد که نمی توان آن را در حد یک واژه تعریف کرد و به صورت یکنواخت به همه کسانی که خود را فمنیست می دانند، اطلاق کرد.

واژه فمنیستی، قبلاً کاربرد پزشکی داشته و عموماً برای اشاره به نوعی اختلال جنسی که در آن مردان صفات زنانه را بروز می دادند، بکار می رفته است. اما بعدها، طبق گزارش «جرج ریترز» در کتاب «نظریه های جامعه شناسی در دوران معاصر» این واژه برای اشاره به جریانی بکار رفت که در نیمه اول قرن نوزدهم، سیر تحولی خاصی یافت و به صورت جنبش در آمد. از نظر ایشان، فمنیسم، به مطالعات جنس و جنسیت مربوط است.

«ریک ویلفور» نویسنده کتاب «درآمدی بر ایدئولوژی های سیاسی»، تعریفی را از خانم «لازالیند ذلمار» ارائه می دهد. از نظر ایشان فمنیسم مکتبی است که اعتقاد دارد زنان بر پایه جنسیت شان مورد ستم قرار گرفته اند. او این تعریف را به عنوان تعریف پایه پذیرفته است. به نظر می رسد که می توان آن را به عنوان تعریف حداقلی پذیرفت؛ تمام نحله های فمنیستی این اعتقاد بنیادی را دارند، اما با توجه به اینکه هریک وضعیت زنان را چگونه تحلیل می کنند، چه علتی برای تبیین این امر ارائه می دهند، و چه راه حلی برای برون رفت از این مشکل دارند، گرایش های مختلف فمنیستی پدید می اید.

همه نحله های فمنیستی معتقدند زن به خاطر زن بودنش، مورد ستم قرار گرفته است، نظر اسلام در این زمینه چیست؟

این مسئله به دیدگاه باز نمی گردد، بلکه واقعیتی خارجی است و قابل انکار نمی باشد. به دلایل مختلف زنان، طبقه ضعیف انگاشته شده تری بوده، و مورد ستم قرار گرفته اند. گاه تقسیماتی شکل می گیرد که براساس آن موجود، نژاد یا طبقه ای، پست انگاشته می شود و این امر درجه ای از ستم را ایجاد می کند. چنین ذهنیتی در مورد زنان در طول تاریخ وجود داشته است، و از همه جای دنیا گزارش می شود، البته شاید نه به آن وسعتی که فمنیست ها مطرح می کنند.

با توجه به متون اسلامی که در اختیار داریم، پیامبر اسلام(ص) برای حمایت از زنان بسیار تلاش کردند، سفارش های ایشان در حق طبقات ضعیف و از جمله زنان، نشان می دهد که در آن روزگار نیز چنین واقعیاتی وجود داشت. برای مثال، وقتی قرآن مجید می فرماید: «اذا المؤده سئلت»[۱]، «زمانی که از دختران زنده به گور شده سؤال شود»، نشان می دهد که ستم آنان براساس جنسیت بود، و دختران را نگاه نمی داشتند.

اسلام مبانی اعتقادی روشنی دارد. یکی از مبانی آن، خلقت براساس حکمت است. یعنی خداوند هیچ موجودی را بی هدف نیافریده است. از دیدگاه اسلام، موجودات انسانی شرافت و فضیلت خاصی دارند و فارغ از بحث جنسیت مورد حرمت و تکریم قرار گرفته اند. در سنت یونانی، هرچیز بهتر برای مردان و هر چیز بدتر برای زنان در نظر گرفته می شد، در نگرش اسلامی چنین چیزی وجود ندارد. و مهتری و کهتری مطرح نیست» هر دو جنس ارزشمند تلقی شده اند؛ در مجموع اسلام نگاه پست انگاری به زن ندارد.

با این حساب ایا می توانیم اسلام را هم که داعیه دفاع از حقوق زنان را دارد، مکتبی فمنیستی بدانیم؟

برخی این سخن را مطرح کرده اند، ولی تعبیر غلطی است. فمنیسم به چارچوب مشخصی اشاره دارد و نباید واژه ها را مصادره کنیم. برای مثال در همه گرایش های فمنیسم مسئله برابری حقوقی زن و مرد مطرح است، چه آنهایی که معتقدند زن و مرد حداکثر برابری های طبیعی را دارند و چه آنهایی که زن و مرد را موجودات متفاوتی می دانند. بنابراین نمی توانیم اسلام را مکتبی فمنیستی تلقی کنیم.

نباید فکر کنیم دفاع از زن، یک اندیشه فمنیستی است و بنا به تعبیر مقام معظم رهبری ما باید از غرب طلب کار باشیم. حداکثر ۲۰۰ سال است که در غرب جنبشی برای دفاع از زنان شکل گرفته است، اما اسلام خیلی پیش از آن دفاع از زن را مطرح کرد.

شبیه این اشتباه در اوایل انقلاب اتفاق افتاد؛ برخی از باصطلاح روشنفکران می گفتند حضرت علی(ع) بزرگ ترین سوسیالیست است، چون ایشان از حقوق کارگران و زحمتکشان بسیار دفاع می کردند. یا می گفتند حسین بن علی(ع) یک سوسیالیست است، چون خودشان به فکر رهایی و عدالت بودند و امام حسین(ع) هم برای عدالت خود را به کشتن داد. این تحلیل ها غلط است. هر چند اسلام مدافع حقوق زنان می باشد، اما می توان گفت در هیچ مؤلفه ای با فمنیسم جمع نمی شود.

اندیشه های فمنیستی از چه تاریخی وارد ایران شد؟

به طور کلی از زمانی که ارتباطات ایران با اروپا شکل گرفت، آرام آرام سایه ای از جنبش زنان در ایران آغاز شد. این نهضت در دوران رضاخان به جریان کشف حجاب منتهی گردید و سپس در زمان محمدرضا، و توسط اشرف خواهر شاه، مؤسسات زنانه تشکیل شد. از کسانی که در این زمینه بسیار تلاش کردند، همسر و خواهر شاه ملعون بودند. در زمان آن حکومت فاسد، آن جنبه ای از جنبش زنان وارد ایران شد که خود فمنیست ها از آن به عنوان انقلاب جنسی تعبیر می کنند یعنی از میان تمام مباحث فمنیستی، بحث آزادی زن، و از همه مباحث آزادی، بحث آزادی جنسی مطرح شد، نه آزادی تفکر و نه آزادی بیان.

از اواخر دوره قارجار، حکومت تلاش کرد تا مدارس جدیدی برای ارتقاء خودآگاهی دختران تأسیس کنند. ضوابطی که این مدارس داشتند، برای مثال: ممنوعیت استفاده از پوشیه و حجاب، و یا پوشیدن دامن کوتاه و لباس آستین کوتاه بود که با فرهنگ دینی بسیار فاصله داشت؛ بدین ترتیب آرام آرام زمینه فکری جنبش زنان در ایران آغاز شد. تقریباً می توان گفت رده های میانی و پآیین تر جامعه، بدون هیچ تفکری به این جریان دامن می زدند و از آن روی جنبش زنان که در غرب در حال شکل گیری بود، خبر نداشتند.

این مسائل، با پیش آمدن مسائل انقلاب و جنگ، فروکش کرد تا اینکه در دهه هفتاد نشریاتی دست به قلم شدند و زن را به عنوان یک مسئله مطرح کردند، رویکرد مباحث آنان نیز، اصلاحات حقوقی برابری خواه بود. هرچند این نشریات اسلامی به نظر می رسیدند، اما در واقع وارونه نگرش غربی بودند. دهه هفتاد، زمانی است که جریانی علیه احکام اسلام شکل می گیرد؛ تحولات سیاسی از سال ۷۶ به بعد نیز به این مسئله دامن زد، و مسائل زنان بسیار وسیع تر از اندازه خودش مطرح شد؛ زیرا مباحث زنان سنگر خوبی بود برای کسانی که می خواستند مخالفت خود را با نظام سیاسی نشان بدهند. یعنی هدف مباحثات فمنیستی ایجاد جنبش زنان نبود، بلکه با انگیزه های سیاسی مطرح می شود. بخش دیگری از اهداف آنان، نقد احکام اسلامی بود!! که بیشتر توسط ملی­گرایان و روشنفکران غرب زده مطرح می شد.

یکی دیگر از عوامل گسترش فمنیسم در ایران، پیدایش نهضت ترجمه بود. یعنی مراکزی، بسیاری از متون فمنیستی را که تا آن زمان در ایران ترجمه نشده بود، ترجمه و چاپ کردند. اقدام آنان یک جانبه و یکسویه بود و هیچ کتابی در نقد فمنیسم منتشر نشد و حتی آخرین کتاب ها و منشوراتی را که در غرب وجود داشت ترجمه نکردند. انعکاس ترجمه های آنان این بود که نگرش منحصر به فرد در غرب، نگرش فمنیستی است.

دهه هفتاد تا نیمه دهه هشتاد را می توانیم یکی از دوره هایی بدانیم که در آن تفکرات فمنیستی بسیار بالا گرفت. «فیکستر» معتقد است وقتی می خواهید جنبشی را شناسایی کنید، ببینید در چه زمانی به صورت گسترده در باره آن موضوع جلسات تشکیل شده، تألیفات و مجلات در باره آن منتشر می شوند. هنگامی که کنشی اجتماعی برای طرح موضوع و بیان اهداف آن صورت می گیرد، جنبش اجتماعی پدید آمده است.

در خصوص مسائل زنان در ایران، چنین اتفاقی در دهه هفتاد و نیمه دهه هشتاد افتاد و همه جا در مورد این موضوع صحبت می شد، البته با نگرش های غربی؛ در این میان جریان اصول گرا و مدافع تفکرات اسلامی نیز بسیار جدی فعالیت کردند و شاید بیشترین کتاب ها و مقالات در تبیین نگرش اسلامی به زن به عنوان نگرشی میانه نگاشته شده در واقع این دوران اوج تلاش های رویکرد اسلامی در خصوص مسائل زنان می باشد. این مسئله به هر حال نشان می دهد که جریان مدافع انقلاب و تفکرات اسلامی نیز مراقب فضا بودند.

به هر حال کارهای متنی که در این خصوص صورت می گیرد، ماندگارتر است. نگرش فمنیستی که رویکردی غربی دارد، در این دوران کارهای متنی زیادی انجام داد، به نوعی که اکثر دانشگاه ها که رشته مطالعات زنان داشتند، از این متون اشراب شدند.

چگونه می توانیم تفکر فمنیستی را مورد نقد و بررسی قرار دهیم؟

در مواجهه با تفکر فمنیستی باید دو نقد اصلی به موازات هم صورت گیرد. یکی نقد اندیشه های فمنیستی است تا معلوم شود تفکر فمنیسم، یک رؤیا نیست که در آن همه مسائل و مشکلات زنان حل شده باشد. این نقد باید در سه محور مهم مورد بررسی قرار گیرد. اول اینکه مبانی فکری فمنیسم چیست؟ این مبانی مولد تحولات بزرگی است که در دو سه دهه اخیر، با پیدایش دوره جدید و جریان های مختلف فلسفی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی پدید آمده است. پیدایش جریان حس گرا و تجربه گرا در فلسفه، و فلسفه های سابژکتیو و ابژکتیو، هر کدام به نوبه خود در پیدایش این تفکر نقش داشته اند. تحول نگرش حقوقی، در باره انسان، که انسان را به موجود مطالبه گر و محق تبدیل کرد و تفکرات اومانیستی و انسان محور شکل گرفت. جدا شدن دین از دنیای مردم و جریان سکولاریسم، به عنوان پیش زمینه هایی اساسی در موضوع زنان تأثیر گذاشت. وقتی می خواهیم مبانی فمنیسم را مورد نقد قرار دهیم، در واقع باید این مبانی را مورد نقد قرار دهیم. بر همین اساس نمی توان از فمنیسم اسلامی سخن بگوییم، زیرا جریان فمنیسم در دامن مدرنیته و سکولاریسم شکل گرفته است؛ البته این سخن بدان معنا نیست که تمام کسانی که در غرب کوشش های فمنیستی کردند، ملحد بودند. برای مثال «فرانسیس ویلارد» با انجیل قیام کرد و فمینست مسیحی است، اگر چه جریان فمیسنیم در دهه های بعد خواست نام او را حذف کند و نشان ندهد که این زن چقدر در جریان اجتماعی آن دوران نقش داشت. هرچند «ویلارد» نگرش های زنانه هم داشت، ولی زنانه عمل نکرد و از رهبران مهم جنبش ضد الکل و ضد نژادپرستی بود. در واقع باید گفت هر چند در جریان فمنیسم، نگرش های مذهبی هم وجود دارد، اما مذهب، حرف اول را نمی زند، و به عنوان فاکتور مطرح نیست.

پس از نقد مبانی فمنیستی، باید محتوا و ارکان آن را مورد نقد و بررسی قرار دهیم و در نقد خود باید به گرایش های مختلف فمنیستی توجه داشته، و تمام فمنیست ها را به صورت یک کاسه، نقد نکنیم. برای مثال فمنیسم لیبرال، اصلاح گرا و رادیکال را به یک شکل نمی توان نقد کرد و باید هر گرایش را به صورت اختصاصی مورد نقد قرار داد. نقد فمنیسم در این زوایا اصلاً کار سختی نیست. البته ممکن است در خصوص مسائل مشترک آنها، بتوانیم نقدی کلی نیز ارائه دهیم، اما استراتژی های مختلف آنها، برای مثال، استراتژی خواهری زنان جهان و یا استراتژی جنگ و گریز میان