پاورپوینت کامل زمینه‏ها و انگیزههای شکل‏گیری پلورالیزم دینی در تاریخ اسلام ۵۴ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل زمینه‏ها و انگیزههای شکل‏گیری پلورالیزم دینی در تاریخ اسلام ۵۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۵۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل زمینه‏ها و انگیزههای شکل‏گیری پلورالیزم دینی در تاریخ اسلام ۵۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل زمینه‏ها و انگیزههای شکل‏گیری پلورالیزم دینی در تاریخ اسلام ۵۴ اسلاید در PowerPoint :

>

۴۰

اشاره

بیشک بررسی پیشینه و سیر تاریخی هر فرآیند، رهیافتی مهم و کارآ، در دستیابی به اهداف پژوهش است، از این رو یکی از ارکان پژوهشِ مطلوب و موفق را این پاره بررسی‏ها به خود اختصاص داده است.

پلورالیزم یا تکثرگرایی دینی، از جمله مباحثی است که در عصر کنونی، رویکرد زیادی در فلسفهی دین بدان صورت گرفته و کتاب‏ها و مقالات بسیاری در اثبات و نفی آن نگاشته شده است. این رویکرد گسترده موجب شد تا برخی از خوانندگان و مخاطبان این دست کتاب‏ها و مقالات، بپندارند که تکثرگرایی دینی مقوله‏ای جدید و نو ظهور در مباحث دینپژوهی بوده، تراوش اندیشه و قلم نواندیشان روز است. بر این اساس، شگفتی این دسته از اذهان برانگیخته شده و برخی با نهایت دقت آن را دنبال می‏کنند و برخی دیگر که چندان علاقه‏ای نسبت به مباحث روزآمد، ندارند و بیشتر به آنچه گفته شده و پاسخ داده شده – و در واقع به آنچه دارای پیشینه‏ای استوار در تاریخ و جزء نظریه‏های ماندگار و مستحکم است – علاقه نشان می‏دهند، از دنبال کردن آن طفره رفته و در یک کلام، آن را جزء جنجال‏های سردرگم روز می‏انگارند.

شاید دانستن این مطلب که تکثرگرایی دینی، بحثی با پیشینهی دور است، برای هر دو گروه فوق جالب باشد. جالب‏تر اینکه ظهور آن به سده‏های نخست اسلام بازگشته و حتی امامان معصوم(ع) نیز در برابر آن و انگیزه‏های شکلگیریِ آن موضعی شفاف، اتخاذ نموده‏اند. گفتنی است، با مطالعهی این نوشتار کوتاه و بررسی این اندیشهی کهنه، روشن خواهد شد که طرف-داران و نظریهپردازان امروزی این نظریه، چندان نوآور و مبتکر (از نظر تاریخی) در ظهور آن نبودهاند و اندیشمندانی در دفاع از کیان اسلام و آموزه‏های وحیانی آن قلم زده‏اند. آنها با ره-توشه‏ای غنی که برگرفته از تعالیم قرآنی و کلمات نورانی پیشوایان معصوم(ع) و مواضع روشن و روشنگرانهی آن بزرگواران بوده، به پاسخ‏گویی در حوزهی دین و عرصهی گفتمان‏های دینی به این شبهه پرداخته‏اند. این نوشتار تنها بر آن است که نگاهی کوتاه بر روند شکل‏گیری پلورالیزم دینی در اسلام و خاستگاه آن در تاریخ اسلامی بیندازد و بررسی چند و چون مختصات این نظریه مد نظر نیست و صرفاً نگاهی تاریخی به موضوع دارد.

تعریف اجمالی

پلورالیزم دینی یا تکثرگرایی دینی نقطهی مقابل انحصارگرایی دینی و در منظر طرفداران آن عبارت است از:

تکثر و تنوع را به رسمیت شناختن و به تباین فرو ناکاستنی و قیاس ناپذیریِ فرهنگ‏ها و دین‏ها و زبان‏ها و تجربه‏های آدمیان فتوا دادن و از عالم انسانی تصور یک گلستان پر عطر و رنگ را داشتن. شاید بتوان مفهوم گستردهی آن را در تعریف ساده‏تری گنجاند و آن به رسمیت شناختن همهی دین‏هاست، به گونه‏ای که هیچیک با دیگری قیاس نمی‏شود و هیچ دینی از ادیان را [به طور مطلق] محقق نمی‏پندارد.

پیشینهی تاریخی نظریه

این نظریه، اولین بار توسط فردی مسیحی به نام «یوحنا بن ماسویه» معروف به یوحنای دمشقی (متوفی ۲۴۳ هجری) مطرح گردید. او از مشاورین و نویسندگان مشهور و نیز سرپرست بخش ترجمهی کتاب‏های رومی و یونانی، در دورهی اول و دوم عباسی بود. او در دوران خلافت هارون الرشید به دربار عباسیان راه پیدا کرد و در ابتدا در کسوت کاتب دربار، فعالیت خود را آغاز نمود.

نگاشته‏اند: او هرگز در خدمتگزاری به بنی عباس کوتاهی نمی‏کرد و همواره خواسته‏های خلفای معاصر خود (هارون‏الرشید تا متوکل عباسی) را اجرا می‏نمود. او پزشکی چیره‏دست و فیلسوفی بزرگ در زمان خود بود. تعداد آثار او را چهل کتاب در شاخه‏های مختلف علوم ثبت کرده‏اند.

از آنجا که در دورهی عباسی کتاب‏های بسیاری از دول دیگر به بلاد اسلامی آورده و ترجمه شد، شرایط خاصی در بافت فکری جامعهی اسلامی پدید آمد و سیل عظیمی از اندیشه‏های غیر اسلامی به (ویژه مسیحیت)، تفکر اسلامی را دستخوش برخی چالش‏ها نمود.

اگر چه دانشمندان اسلامی – که فروغ اندیشه خود را از مشعل فروزنده قرآن و عوامل شتاب دهنده‏تری مانند حضور معصوم(ع) گرفته بودند – این آراء و نظرات نوظهور در اندیشهی اسلامی را مورد نقد و بررسی قرار می‏دادند، اما حمایت خلفا از اندیشه‏های انحرافی و استفاده‏های ابزاری آنان از فنآوری‏های دانش و صنعت ترجمه، تأثیر خود را بر حیات فکری مسلمانان باقی می‏گذاشت. سیر ترجمهی کتب غیر اسلامی، در دورهی هارون و مأمون، سرعت بیشتری به خود گرفت؛ زیرا شدت علاقهی این دو به شنیدن مطالب منطقی و فلسفی در تاریخ دولت و خلافت اسلامی مثال زدنی بود. تا آن جا که نوشته‏اند: رفته رفته خلفا نسبت به فلسفه و منطق آشنایی پیدا کرده، با آن خو گرفتند تا جایی که اگر شهری را در جنگی به اشغال و تصرف خود در می‏آوردند، کتابخانه‏های آن شهر را نمی‏سوزاندند و نابود نمی‏ساختند، بلکه دستور می‏دادند تا آن‏ها را به بغداد انتقال داده، به عربی ترجمه نمایند. هم چنان که هارون الرشید عباسی پس از فتح و اشغال شهر آنکارا و عموریه و چند شهر دیگر از بلاد روم به کتاب‏های آنان دست یافت. او آن‏ها را به بغداد برد و به وزیر و طبیب و مشاور خود یوحنا بن ماسویه دستور داد تا آن‏ها را ترجمه نماید… .

طبعاً تلاش‏های خلیفه بر جمع‏آوری و ترجمهی کتب غیر اسلامی، به صرف دانشدوستی و خردورزی او انجام نمی‏شد و اغراض نهان دیگری در پس پرده بود. خلفای عباسی این تلاش‏های گسترده و قبول هزینه‏های گزاف را درونمایه‏ای برای عوامفریبی، خاموش کردن درخشندگی دانش اهل بیت(ع) و دیگر اغراض سیاسی قرار می‏دادند.

منشأ شکل‏گیری نظریه

شاید بتوان گفت: کانون شکل‏گیری تکثرگرایی دینی، شبههی خلق قرآن کریم بود. این فتنه از بزرگترین و جنجال برانگیزترین جریانات فکری به شمار می‏آید که در دوران امام هادی (ع) به اوج خود رسید. یوحنای دمشقی با طرح این فتنه که آیا قرآن حادث است یا قدیم، آشوب بزرگی را دامنگیر جامعهی اسلامی نمود و افکار و اذهان عمومی را به چالش کشید. آتشی که از نتیجهی این شبهه برافروخته شد، تا سالیان متمادی گریبانگیر جامعهی اسلامی بود؛ از سوی دیگر، به مثابهی چماق سرکوب مخالفان، مورد استفادهی خلفای عباسی قرار گرفت و چه بسا افرادی که به جرم اعتقاد به یک طرف این شبهه، جان خود را از دست داده یا مورد شکنجه و آزار قرار گرفتند. این بدان دلیل بود که دو بینش اعتقادی موجود در جامعهی اسلامی، یعنی اعتدال و جبرگرایی، دو موضع متضاد نسبت به هم داشتند. اشاعره قائل به قِدم و معتزله بر حدوث و خلق قرآن باور داشتند. حکمرانان عباسی نیز بر مبنای هر یک از دو بینش یاد شده، در هر زمان، از یک طرف این شبهه حمایت کرده و مخالفان نظریهی خود را به شدت سرکوب می‏نمودند.

تا قبل از به قدرت رسیدن مأمون، عباسیان تمایل به اشعریگری داشتند و معتزلیان را با متهم ساختن به کفر، به شدت سرکوب کرد، به قتل می‏رساندند. اما با به قدرت رسیدن مأمون ورق ماجرا برگشت و معتزلی بودن مأمون نتیجه را کاملاً وارونه کرد و لبهی تیز سرزنش‏ها و سرکوب‏ها، متوجه معتقدان به قدم قرآن شد. از این رو، آتش اختلاف هر روز بیشتر زبانه کشید. او که همواره دم از حدوث و خلق قرآن می‏زد، دستور داد تا تمامی قضات، محدثان و مقامات رسمی را در این زمینه مورد آزمایش و تفتیش عقاید قرار دهند. او حتی دستور داده بود تا در دادگاه‏ها، ابتدا عقاید متهم و شاکی و شاهد را نیز در این مورد تفتیش نمایند و شهادت کسانی را که بر باور قِدَم قرآن پا می‏فشارند، نپذیرند .

این اعمال فشارها، آنقدر مسأله را بر سر زبان‏ها انداخت و آسایش را از مردم ربود که آن سال را سال محنه القرآن نامیدند. پس از مأمون، معتصم و واثق عباسی نیز این روش را ادامه دادند و در برخی زمینه‏ها از خود چهره‏ای بسیار بیرحم‏تر، سخت‏گیرتر و بهانه جوتر بر جای گذاشتند. نوشته‏اند: در سال ۱۳۰ هجری، واثق، دستور جلب احمد بن نصر را که از اشاعره بود، صادر نمود و از او پرسید: «قرآن حادث است یا قدیم؟» او پاسخ داد: «قدیم است و مخلوق نیست.» او نیز دستور داد تا زبانش را از زیر چانه‏اش بیرون کشیدند و سپس او را گردن زدند. سرش را به بغداد و بدنش را به سامرا برده، بر دار کشیدند. سر او را نیز بر دروازه‏ای آویخته و کاغذی بر گوش او آویختند که «این سر احمد بن نصر بن مالک خزاعی است که از او خواسته شده بپذیرد قرآن آفریده شده، اما نپذیرفته است» . واثق حتی در جنگی که بین او و رومیان درگرفته بود، دستور داد تا هر اسیری که قائل به خلق قرآن است، جذیهاش را از طرف حکومت – به رومیان – بپردازند تا آزاد شود و همچنین یک دست لبا