پاورپوینت کامل رهنمودها و ارشاداتی در تحصیلات دینی برگرفته از گفتار و راهنمایی های نراقی ها ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل رهنمودها و ارشاداتی در تحصیلات دینی برگرفته از گفتار و راهنمایی های نراقی ها ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل رهنمودها و ارشاداتی در تحصیلات دینی برگرفته از گفتار و راهنمایی های نراقی ها ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل رهنمودها و ارشاداتی در تحصیلات دینی برگرفته از گفتار و راهنمایی های نراقی ها ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint :

>

۸۴

پیش گفتار

بزرگداشت نراقی ها، افزون بر پاسداشت و قدردانی از بزرگان دین، یادآوری و بازسازی فرهنگ و میراث گرانبهایی است که آن
بزرگواران، در فهم و گسترش آن عمر نهادند و با انبوه مشکلات طاقت فرسا، اسلام ناب و آرمان های اهل بیت علیهم السلام را به
مردم شناساندند . و کاروان اندیشه بشری را گامی به پیش بردند .

یادکرد نراقی ها تجلیلی است از غیرت دینی و تلاش آن بزرگمردان برای ایجاد حکومت دینی و اقتدار و عزت اسلامی .

کند و کاو در آموزه ها و روش تربیتی مدرسه نراقی ها ضرورتی است که نباید فراموش شود و راه کارهای آموزنده و انسان ساز آنان
هماره راهنمای حوزویان باشد .

استاد حسن زاده آملی در باره این دو می گوید:

«وقتی در محضر مبارک حضرت استاد، علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان تشرف داشتم، از نراقیان سخن به میان آمد .
فرمودند: نراقیان هر دو از علمای بزرگ اسلام و ناشناخته اند .» ^(۱)

این نوشته نگاهی است به راهنمایی های آموزشی و تبلیغی نراقیان

اهمیت تحصیل علوم دینی

آشنایی با تعالیم دین و آموزش آن به دیگران نه تنها پسندیده بلکه واجبی عینی است .

شرایط تحصیل دانش در دوره نراقی ها مشکل تر از این زمان بود . طلاب برای ورود به مراکز درسی از زادگاه خود هجرت می کردند
و ناگزیر بودند برای کسب دانش، رنج غربت و فقر و بی چیزی را به جان بپذیرند .

نراقی ها در روزگار غربت اسلام و روحانیت، مردم را تشویق می کردند تا حوزه ها را پرسازند و میراث عالمانی را که در طول قرن ها،
اندک اندک گرد آمده، از تندباد حوادث نگه دارند .

ملااحمد، در آن شرایط تاریخی درس خواندن را جهاد اکبر و تکلیفی دشوار می شمرد:

«و اشد منها الجهاد الاکبر مع احزاب الشیطان و المهاجره عن الاوطان لتحصیل ما وجب من مسایل الحلال و الحرام و ترک
الرسوم و العادات المتداوله بین الانام، المخالفه لمایرضی به الملک العلام .» ^(۲)

کوشش های نراقی ها در تحصیل

ملا مهدی بسیار سخت کوش بودند و با دست تنگی و در شرایط سخت و دشوار با سرمایه مناعت طبع درس می خواند و هیچ
حادثه و کار شخصی، او را از درس و مباحثه باز نمی داشت . برای عمر و فرصت اش ارزش قایل بود و آن را به سادگی از کف نمی داد .

ایام فراغت و وجود اساتید بزرگی چون ملااسماعیل خواجوی، شیخ محمد هرندی، میرزانصیر اصفهانی و آقا محمدباقر بهبهانی و
شیخ یوسف بحرانی او را بر تلاش و جدیت بیشتر در کسب علم وا می داشت . ملامهدی در ایام تحصیل، شب و روز نمی شناخت . او
تنها در وقت وفات پدر چند روزی از نجف به کاشان آمد و پس از ادای احترام به پدر وصله ارحام و سامان دادن به کارها به شتاب به
مدرسه بازگشت . ^(۳)

ملااحمد نیز روش پدر را در پیش داشت و در همه دوران عمر برای تحصیل مرزی نمی شناخت و در همه حال برای فهم و پژوهش
و روشن شدن ابهامات علمی در تکاپو بود .

در دوران جنگ های ایران و روس، علمای اسلام بویژه نراقی، در فرصت های به دست آمده به تحلیل و کند و کاو مشکلات علمی
می پرداختند ^(۴) و در مسایل مربوط به جنگ و جهاد بحث می کردند .

ملا مهدی پس از فراغت از تحصیل به کاشان باز گشت، به برکت وجودش آن شهر دارالعلم و مجمع علما شد . ایشان در کاشان به
تربیت و آموزش طلاب مشغول شد و ریاست مدرسه و حوزه کاشان بر عهده ایشان بود . ^(۵) پس از وفاتش در سال ۱۲۰۹ ق
یاست حوزه به ملااحمد منتقل شد و او راه پدر را در تربیت طلاب پی گرفت . ^(۶)

حال به دستورالعمل و راهنمایی این رادمردان برای بهره وری نیکوتر از علوم حوزوی و شرایط استاد و شاگرد می پردازیم .

استعداد سنجی

ملااحمد در بیان راه های آموزش دین بر سنجش استعداد و علاقه نوجوانان تکیه می کند و مجبور کردن آنان به کاری که
دلبستگی ندارند را تباهی عمر می شمرد:

«و بعد از آن که این ادب را به فرزند آموختی، ملاحظه کن که قابلیت و استعداد کدام علم و صنعت را دارد . پس او را به آموختن آن
بدار و نگذار که مشغول امری شود که استعداد ندارد تا عمر او ضایع نگردد .» ^(۷)

ملااحمد افراد مستعد و علاقه مند به تحصیل علوم دینی را بر می گزید و با شکوفا کردن استعدادها آنان را در دانش مورد
علاقه شان آموزش می داد و این یکی از اسرار برکت و پرباری حوزه نراقی ها بود .

استاد شایسته

استاد دانا و فرزانه و خوش سخن نقش به سزایی در رشد شاگردان دارد .

در تاریخ حوزه از استادانی نامور و پرتجربه فراوان یاد شده که ویژگی های ممتازی در تدریس و تربیت شاگردان داشته اند و
توانسته اند شاگردان ارزشمندی را در حوزه تربیت کنند . ^(۸)

ملامهدی، توجه به استادان فرزانه و پرهیز از ناشایستگان را تاکید می کند:

«آگاه به احوال روزگار می داند، آداب درس خواندن و درس دادن در میان مردم غریب مانده و افراد خبره برآنند . روزگار و مردم اش
فاسد شده اند و کسانی بر مسند تدریس تکیه زده اند که دانش شان اندک و نادانی شان بیش تر است . جایگاه دانش و دانشمند
سقوط کرده و آداب دانش آموزی در میان جویندگان از میان رفته است » . ^(۹)

پرورش نیروی اندیشه

اندیشه وری، راه اساسی دستیابی به مطالب به شکل علمی است، در سایه تفکر و تدبر، دانش قوام می گیرد و آدمی با تجزیه و
تحلیل آموزه ها آن را در گنجینه حافظه می سپارد .

در مدرسه نراقی ها، افزون بر استاد و راهنما و متون درسی، طلاب به اندیشه وری تشویق می شدند، تا در سایه تفکر حصار تقلید را
بشکنند و نوآوری کنند . به گفته ملا احمد، کسان بسیار، سال ها در مدرسه مانده و به جایی نرسیده اند، و علت آن این نبود که آنان،
کم تر استاد دیده اند . بلکه عقب ماندگی آنان بر اثر بی توجه ای به نیروی فکر و اندیشه شان بود . آنان به جای مطالعه و کندو کاو و
فهم مطلب، سال ها در پی استاد دویده و دفترها از تقریرات درسی انباشته بودند، ولی مجالی برای تجزیه و تحلیل آموخته ها برای
خود فراهم نکردند .

فاضل نراقی، که خود از علمای بارز بود و در نگاه شیخ انصاری علامه و جامع معقول و منقول و حافظ فروع و اصول بود، ^(۱۰) از
بسیاری از علمای معاصرش استاد کم تر دیده بود و به جای رفتن به این درس و آن درس، در نکته ها دقت می کرد و آن را با
هم قطاران و طلاب به گفت وگو می گذاشت و در سایه تلاش فکری به مرحله استنباط رسید و تالیفات ارزشمند و گران سنگی از
خود به یادگار گذاشت .

داوری علامه امین در حق نراقی: که چون استاد کم تر دیده و از کتاب ها استفاده کرده، نوشته هایش پرقیمت نیست ^(۱۱) ، جای نقد و
پرسش دارد و شواهد عینی آن را تایید نمی کند .

نراقی، در تحقیق و نوآوری از بسیاری از معاصرانش پیش تر است . شاگردش شیخ انصاری نیز که شیوه استادش نراقی را طی کرد
در تحقیق و نوآوری از دیگران پیش تر بود ^(۱۲)

ملااحمد در اهمیت توجه به نیروی اندیشه نوشته است:

«شکی نیست که حصول ملکه اجتهاد و فهم آیات و اخبار و کلمات علمای ابرار، موقوف است به تکمیل قوه نظریه و تشحیذ ذهن و
خاطر . و این امور [درسهای رسمی] موجب ازدیاد قوه نظریه و تشحیذ ذهن می گردد، پس تامل در این امور از ابتداء از برای طالب
فی الجمله مطلوب و سعی در آن ها مرغوب است و بسا باشد که لازم باشد . بلکه مقصود آن است که در این امور به قدر ضرورت
اکتفا کند . پس اگر تا ممکن باشد تشحیذ ذهن مطلوب و تقویت قوه نظر مستحسن باشد باید آدمی همه عمر خود را صرف آن
کند .» ^(۱۳)

روش شناسی

ملااحمد نراقی، در روش کسب دانش بر فهم آگاهانه مسایل تاکید دارد و بر آن است که طلبه نباید کورکورانه به درس بنشیند .
باید بفهمد آغاز و پایان و فایده این مساله کدام است . سرچشمه و تاریخ مساله از کیست؟ و در مجموعه جهان بینی و شریعت در
کجا قرار دارد . در آن صورت طلبه افزون بر آن که از روی نشاط درس می خواند، راهگشای دیگران نیز خواهد بود . نراقی در
نکوهش درس خواندن و درس دادن ناآگاهانه برخی از افراد، نوشته است:

زان قضیه هیچ نه آگاهیش

نی مقدم داند و نی تالیش

گرنه اصل آن از او پرسی به جد

یا عنودی خواندت یا مستبد

منشاء آن را نداند از چه خواست

مبداش چه، منتهای آن کجاست؟

چون قضایایش نبود از اجتهاد

آن نتایج جمله از تقلید باد

پس بود تقلید، یکسر علم او

کی ز گربه شیر زاید ای عمو ^(۱۴)

هم اندیشی و تبادل نظر

داد و ستدهای علمی از راه های کسب دانش و روشن شدن حقایق است، در گذشته حوزه ها، تشکیل مجالس مناظره،
گفت وگوهای چند جانبه، نامه نگاری های علمی از کارهای رایج میان علما بود . علما از این راه از نظریات یکدیگر سود می بردند و
اشتباهات علمی همدیگر را اصلاح می کردند .

علامه ملامهدی نراقی با سید بحرالعلوم دادو ستد علمی داشت . او نوشته های خود را برای نقد و ارزیابی به نجف می فرستاد . پس
از فرستادن یکی از نوشته هایش برای سید، خطاب به او نوشت:

الاقل لسکان ذاک الحمی

هنیئالکم فی الجنان الخلود

افیضوا علینا من الماء فیضا

فنحن عطاش و انتم ورود

ای رسول ما به ساکنان آن حمی (حریم) مرتضی بگو: خلود در بهشت شما را گوارا باد بر ما آبی افاضه کنید که ما تشنه و شما
سیرابید .

سید بحرالعلوم در پاسخ نوشت:

الاقل لمولی یری من بعید

جمال الحبیب بعین الشهود

لک الفضل من غائب شاهد

علی شاهد غائب بالصدوم

فنحن علی الماء نشکوه الظماء

و انتم علی بعد کم بالورود

ای رسول ما به آقایی که از دور جمال دوست را با چشم شهود می بیند بگو: تو را که غائب حاضری، بر این حاضر غائب، فضل و
برتری است; زیرا که ما در کنار آب از تشنگی می نالیم و شما که دورید وارد بر آیید . ^(۱۵)

مولی احمد نراقی با عالم فیلسوف و فقیه نامور، مولی اسماعیل کاشانی داد و ستد علمی داشت . نراقی پس از نگارش کتاب مناهج
الاحکام آن را به مولی اسماعیل هدیه کرد . او پس از مطالعه و بررسی کتاب در سال ۱۲۳۵ ق بر آن تقریظ نگاشت . ^(۱۶)

نراقی، با شاگردان فاضل و برجسته خود نیز تبادل علمی داشت . او شیخ مرتضی انصاری را بسیار دوست می داشت و با او
نشست های علمی بسیار داشت به استفاده علمی از شیخ اعتراف می کرد . ^(۱۷)

علما در سفر جهادی با روس نیز با یکدیگر گفت وگوهای علمی داشتند و در باره مساله مرزهای جهاد و چگونگی دفاع از کیان
اسلام و ایران با یکدیگر هم اندیشی می کردند . ملااحمد در این نشست ها هماره شرکت فعال داشت . ^(۱۸)

اولویت های آموزشی

در گذشته بیش تر دانش های جامعه در مدارس حوزوی رواج داشت . از این رو ملامهدی فیلسوف و ریاضی دان بود . و ملااحمد در
کیهان شناسی سررشته داشت .

ملااحمد آموختن دانش هایی مانند طب و هندسه و دیگر علومی که زندگی اجتماعی مردم بدان وابسته است را واجب کفایی
می شمارد .

ولی دانش های اصلی برای حوزه ها در دیدگاه او عبارت بودند از:

× دانش عقاید و علم شناخت آرا و اندیشه ها .

× دانش اخلاق و ارزش ها و آداب ها .

× دانش فقه و دستور العمل زندگی .

روش تحصیل و تحقیق در علم کلام در دیدگاه نراقی

نراقی پژوهش در باورها را اصلی ترین دانشی می شمرد که باید بدان همت گماشت . او برای شناخت هستی و آغاز و انجام جهان و
شرایع آسمانی و پاسخ به شبهه ها، دانستن علم کلام و آشنایی با فلسفه را لازم می داند . برای فهم شریعت و راه و رسم درست
زندگی از هر دو باید بهره برد .

نراقی افرادی را که تنها به ظواهر آیات و روایات بسنده می کنند و در فهم دین از نیروی عقلانیت بهره نمی گیرند و بدون بصیرت،
حکیمان را زندیق و بدکیش می خوانند، ناآگاه می داند و آنان را به تدبر و اندیشه فرا می خواند و از آن سو، کسانی که تنها در پی
سخنان فیلسوفان یونانی اند و به میراث اسلامی و متون روایی بی توجه اند را نادان خطاب می کند، او می گوید:

خرد، بی رهبری شریعت ره به جایی نمی برد و این دو، دو بال هدایت و پرواز انسان به سوی خدایند و در نهایت . . . و چون خواهی
که جامع میان عقلیات و نقلیات باشی باید در هر دو وسط و میانه را اختیار کنی . ^(۱۹)

علم اخلاق در منظر نراقی

ملااحمد به استادان و شاگردان مدرسه اندرز می داد که در کارها بر خدا تکیه کنند و برای خدا درس بخوانند و برای خرسندی او
تدریس کنند و امیدشان به خدا باشد، زیرا رستگاری در تهذیب نفس و هلاکت در واگذاری آن است . او می گوید:

«معلم در تعلیم قصد تقرب به خدا داشته باشد و غرض او از درس گفتن جاه و ریاست و بزرگی و شهرت و مقصودش مجمع آرایی و
منظورش خودنمایی نباشد . یا طمع وظیفه سلطان یا مال دیگران او را به تعلیم وا نداشته باشد، بلکه منظور او به غیراز ارشاد و
احیای دل های مرده و رسیدن به ثواب های پروردگار، چیزی نباشد .» ^(۲۰)

پاسداری از عزت نفس و کمال اخلاقی

او تاکید می کند طلاب، نفس خود را عزیز دارند و گوهر جان را به پای دین مداران نریزند و خود را ارزان نفروشند .

او می گوید:

«از همراهی و همنشینی جاهلان و فرومایگان بپرهیز و از همنشینی کسانی که دائما در پی نام و نانند بگریز که دلت را سیاه
می کند . . . بر تو باد به قناعت و کفاف و دوری از اسراف که قناعت، گنجی پایان ناپذیر است .» ^(۲۱)

اصول اخلاقی در آموزش و تعلیم

ملااحمد بر آن است که محیط آموزشی و روابط استادان و شاگردان از نخستین مراحلی است که طلاب باید آداب و ارزش های
اسلامی را تمرین کنند، به روابط گرم و دو جانبه استادان و شاگردان از زمینه های مهم رشد و تکامل انسانی و علمی محیطهای
آموزشی است .

استاد پدر معنوی شاگرد است و احترام او، احترام خداوند و کمک به استاد مایه خرسندی خداوند و فروتنی در برابر او، خاکساری
در برابر علم و دانش است:

«حقوق معلم خود را بشناسد و ادب او را نگه دارد و فروتنی و خشوع نسبت به او به جا آورد و در برابر او سخنی را برآورد نکند و به
دل، او را دوست دارد . . . زیرا که او پدر معنوی و والد روحانی اوست و حقوق او از سایر آباء بیش تر است . و هم چنین ادب و احترام
سایر علما را بکند . خصوصاکسانی که از کتب آن ها منتفع شده و یا علم آن ها به واسطه به او رسیده .» ^(۲۲)

انتقاد و نقد استاد باید با مدارا و آهستگی و ادب همراه باشد . طالب دانش، بردبار باشد و با تصور نادرست بودن اندیشه های
گذشتگان به رد آن بر نخیزد و زبان طعن و انکار بر آنان نگشاید و اگر پس از سعی و تلاش، سخنی را ناصواب یافت به نیکویی
نادرستی آن را اثبات کند .

استاد نیز بر جوینده دانش، مشفق و مهربان باشد، او را همانند فرزندی خیرخواه بپروراند و استاد با شاگردان مانوس باشد . به
درد دل آنان گوش فرا دهد و ایشان را گام به گام پیش برد و بر اخلاق و تربیت و تحصیل آنان نظارت داشته باشد و تجربه ها و دست
آوردهای معنوی خود را به آنان منتقل سازد .

اگر در درس شبهه ای مطرح شد که استاد، پاسخ آن را به درستی نمی داند، سکوت کند و جواب آن را به فرصتی دیگر وا گذارد و با
پاسخ های ناپخته و آشفته، ذهن شنوندگان را بیراه نبرد و آنان را از رشد و پویایی باز ندارد .

مرحوم نراقی در فصلی دیگر غرور علمی را مایه شکست و رکود علم می داند . او از کسانی یاد می کند که در پی بی توجه ای به
تهذیب نفس و غرور علمی به همه کس بی اعتنایند و خود را افلاطون زمان می شمرند و از این راه است که از کمال و رشد باز
می مانند . ^(۲۳)

چگونگی آموزش فقه در منظر نراقی

فقهی که ملااحمد در پی آن بود، دارای چند ویژگی بود:

۱ . پویایی:

در نگاه نراقی، فقه برنامه زندگی است و ناظر بر زندگی و شرایط انسان ها تنظیم و تشریع شده است . بسیاری از احکام و
دستورات دینی به طور مطلق تشریع شده اند و زمان و مکان و گذشت روزگار شیوه اجرای آن را دگرگون نمی سازد . ^(۲۴) ولی برخی
از احکام و دستورات شرعی با توجه به شرایط تاریخی ویژه ای تشریع شده و با تغییر زمان و مکان دگرگون می شود .

و چه بسا باشد موافق مصلحت زمانی حکمی باشد که زمان دیگر اقتضای خلاف آن کند . ^(۲۵)

در کتاب معراج السعاده و دیگر کتاب های اخلاقی و فقهی ملااحمد نمونه های روشنی از تغییر احکام و شیوه انجام تکالیف و آداب
به تفاوت زمان ها و مکان ها یاد شده است .

۲ . در برداشتن احکام اجتماعی:

ملا احمد فقه را دستور زندگی