پاورپوینت کامل اولین نشانه های نهاد حسبه در سرزمین های اسلامی ۴۷ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل اولین نشانه های نهاد حسبه در سرزمین های اسلامی ۴۷ اسلاید در PowerPoint دارای ۴۷ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل اولین نشانه های نهاد حسبه در سرزمین های اسلامی ۴۷ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل اولین نشانه های نهاد حسبه در سرزمین های اسلامی ۴۷ اسلاید در PowerPoint :

>

نهاد حسبه در تاریخ حکومت مسلمانان از نهادهای وابسته به تشکیلات قضایی و وظیفه آن نظارت بر امور شهری و رفتار شهروندان بوده است.

آغاز شکل گیری نهاد حسبه در تاریخ اسلام مورد اختلاف صاحب نظران و مورخان است; برخی تاریخ تشکیل این نهاد را به زمان پیامبر اکرم (ص) و جانشینان وی باز می گردانند و عده ای دیگر به دوره اموی و عباسی. در این مقاله نگارنده ضمن بیان آرای گوناگون و نقد آن ها., شکل گیری سازمان حسبه در آغاز خلافت عباسی را به صواب نزدیکتر می داند.

حسبه یکی از تشکیلات اداری, مذهبی مسلمانان در دوره خلافت اسلامی بوده که وظیفه آن نظارت بر اداره امور شهری و رفتار شهروندان بر پایه احکام دینی و عرفی جامعه اسلامی بوده است. این سازمان وابسته به تشکیلات قضایی بوده و ریاست آن را محتسب بر عهده داشته است. سازمان حسبه پیش از آن که هویتی اداری داشته باشد, دینی بوده است و بنا بر دیدگاه اندیشمندان مسلمان نزدیک ترین پیوند را با فریضه امر به معروف و نهی از منکر داشته است. این نکته در اولین رساله هایی که در شرق و غرب عالم اسلامی در باره حسبه به نگارش درآمده و اکنون در دسترس می باشد به خوبی نمایان است. کتاب ((الاحتساب)) حسن اطروش (م ۳۰۴ ه”) حاکم علوی و زیدی مسلک طبرستان و نیز ((احکام السوق)) یحیی بن عمر اندلسی (م ۲۸۹ ه”) بهترین گواه این مدعاست. این دیدگاه در کتاب ((احکام السلطانیه)) ماوردی (م ۴۵۰ ه”) چنان بزرگ نمایی شده است که وی سعی کرده است امر به معروف و نهی از منکر را تقریبا منحصر در یک نهاد حکومتی, یعنی سازمان حسبه, کند و از حسبه تعریفی کاملا فقهی ارائه داده است:

((حسبه همان امر به معروفی است که آن معروف ترک شده و نهی از منکری است که آن منکر آشکار شده است))(۲) گرچه کاربرد اصطلاح ((حسبه)) مربوط به اوایل قرن دوم هجری می باشد, اما نمونه های فراوانی را از سیره و سنت پیامبر اکرم(ص) و جانشینان او می توان یافت که ایشان بر رفتار شهروندان به ویژه عملکرد بازاریان نظارت داشته و آنان را امر به معروف و نهی از منکر می کردند. از همین رو برخی از نویسندگان معاصر در باره زمان تاسیس نهاد حسبه اختلاف نظر پیدا کرده و هر گروه با توجه به یک یا چند شاهد تاریخی به اظهار نظر پرداخته اند. اما آن چه که در این مقاله مورد تاکید نگارنده است ردیابی اولین نشانه های حسبه به عنوان یک سازمان و نهاد حکومتی است, نه رفتارهایی که بعدها با عنوان حسبت شناخته شد.

به دلیل نارسایی مدارک و اسناد موجود, آغاز پیدایش سازمان حسبه در سرزمین های اسلامی به درستی معلوم نیست و تعیین تاریخ دقیق آن دشوار است. هم چنین, مورخان و نویسندگان علاقه مند به این موضوع در تعیین بنیان گذار نهاد حسبه اتفاق نظر ندارند.

الف – برخی تاسیس این سازمان را به زمان حکومت رسول خدا (ص) در مدینه باز می گردانند. گزارش های تاریخی حاکی از آن است که پیامبر (ص) برای نظارت بر بازار مدینه و مکه والیانی گماشته بود. گویا این شواهد تاریخی به همراه توصیه های فراوانی که بعدها از وظایف محتسبان قرار گرفته, موجب اظهار این رإی شده است کتانی در کتاب نظام الحکومه النبویه (التراتیب الادرایه) فصلی را به حسبه رسول الله (ص) و فصل دیگر را به تعیین والیان و سرپرستان بازار در عهد ایشان اختصاص داده است.(۳)

با دقت در عبارت پردازی سیره حلبی می توان دریافت که گفته کتانی مإخوذ از سیره حلبی است(۴) اما نظارت پیامبر (ص) بر بازارهای مکه و مدینه و تعیین مسوول برای آن ها را با حسبه زمان خود مقایسه کرده است و حتی از اطلاق واژه حسبه رفتار پیامبر (ص )در این مورد خاص پرهیز کرده است. بنابراین, نمی توان با استناد به گفته های کتانی و عنوان بندی او, آغاز سازمان حسبه را از زمان رسول اکرم (ص) دانست.

ب – عده ای بر این باورند که عمربن خطاب, دومین جانشین پیامبر اکرم (ص), بنیان گذار این نهاد نظارتی و اولین محتسبی بود که دره (تازیانه) در دست گرفت. گویا قلقشندی اولین کسی است که این نظر را ابراز کرده است(۵) و گروهی از نویسندگان معاصر نیز به تقلید از او این سخن را تکرار کرده اند.(۶)

اما درست آن است که شکل گیری سازمان حسبه در زمانی دورتر از عصر پیامبر اکرم (ص) و دوره خلفای راشدین به وقوع پیوسته و آن چه که این گمان و باور ناصواب را دامن زده است در آمیختگی حسبه به عنوان یک اصطلاح و نظام اداری, با وظایف و اعمالی است که بعدها به عنوان مظاهر حسبه شناخته شده است درست است که بسیاری از سخنان و عملکردهای پیامبر اکرم (ص) و جانشینان وی مصادیق بارز احتساب و امر به معروف و نهی از منکر در روابط اجتماعی و زندگی روزمره مردم بوده است که پس از شکل گیری نهاد حسبه, مستند شرعی و قانونی محتسبان واقع شد; اما اطلاق اصطلاح حسبه و محتسب بر رفتار پیامبر (ص) و حاکمان جامعه اسلامی در قرن اول جز از باب تسامح نخواهد بود.

ج – خانم سهام ابوزید مدعی است که ظهور تشکیلات حسبه به دوره امویان و زمان حکومت هشام بن عبدالملک (۱۰۵ – ۱۲۵ ه”) باز می گردد. وی با استناد به گزارش بلاذری و ابن سعد معتقد است درزمان هشام در شهر واسط, مهدی بن عبدالرحمن و ایاس بن معاویه به سرپرستی حسبه بازار رسیدند.(۷) اما آن چه در مراجعه به منابع یادشده یافت می شود, انتصاب ایاس بن معاویه به ولایت حسبه بازار واسط در زمان ولایت ابن هبیره بر عراق و در عصر یزیدبن عبدالملک (۱۰۱ – ۱۰۵ ه”) می باشد.(۸)

باید یادآور شد که اطلاق واژه حسبه به اداره امور بازار در دوره اموی, به ندرت در منابع آمده است(۹) و بیش تر از عبارت ((العامل علی السوق)) و ((والی السوق)) و ((صاحب السوق)) و ((العریف)) به جای محتسب و نیز ((استعمله علی السوق)) و ((ولی علی السوق)) و امثال آن برای حسبه استفاده شده است; از این رو اگر استعمال واژه حسبه در این گزارش های نادر به واقع حکایت از کاربرد این واژه در اواخر عصر اموی داشته باشد, نه کاربردی تسامحآمیز از سوی مورخانی که در دوره عباسی می زیستند و با واژه حسبه آشنایی کامل داشتند, می توان نتیجه گرفت که اولین نشانه های کاربرد واژه حسبه, در اوایل سده دوم هجری و در زمان حکومت امویان بوده است. با وجود این, تنها چیزی که این گزارش ها به اثبات می رسانند, اطلاق حسبه بر نوعی نظارت اداری بر بازارها بوده است و وظیفه اصلی مسوول بازار, جمعآوری مالیات و حفظ نظم و آرامش بوده است و این گونه مقدمات شکل گیری نظام حسبه با وظایف گسترده تر برای محتسب را در اوایل دوره عباسی نوید می داده است. به هر صورت, دیدگاه خانم سهام ابوزید مبنی بر پیدایش حسبه در زمان هشام بن عبداالملک (۱۰۵ـ۱۲۵ه”) نیز از انتقاد مصون نمانده است.(۱۰)

بیش تر مورخان معاصر و خاورشناسان, پیدایش حسبه و محتسب را مربوط به دوره آغازین خلافت عباسی می دانند, اما در تعیین تاریخ دقیق آن اختلاف نظر دارند.(۱۱)

د ـ باور دیگر آن است که پیدایش حسبه در زمان منصور عباسی (۱۳۶ـ۱۸۵ه”) بوده است. شواهد تاریخی, وجود محتسبان در کوفه و بغداد در عصر این خلیفه را تإیید می کند. ابوعبدالرحمن عاصم بن سلیمان احول (م ۱۴۱ یا ۱۴۲ه”) فقیه و محدثی بود که در مدائن به امر قضا اشتغال داشت و سپس منصور دوانیقی او را بر حسبه پیمانه ها و ترازوها در کوفه گمارد.(۱۲) یحیی بن معین از مسوولیت عاصم بن احول در رسیدگی به ترازوها و پیمانه های بازاریان در مدائن (نه کوفه) خبر داده در محتسب بودن وی تردید کرده است.(۱۳)

محتسب دیگ