پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «حاج بکتاش ولی و طریقت بکتاشیه» ۶۱ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «حاج بکتاش ولی و طریقت بکتاشیه» ۶۱ اسلاید در PowerPoint دارای ۶۱ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «حاج بکتاش ولی و طریقت بکتاشیه» ۶۱ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «حاج بکتاش ولی و طریقت بکتاشیه» ۶۱ اسلاید در PowerPoint :

>

بکتاشیه از طریقت های مهم صوفیانه در آناتولی است که مؤسس آن، حاج بکتاش ولی، در نیمه اول قرن هفتم هجری از خراسان به آناتولی مهاجرت کرد. ورود او به آناتولی با قیام باباییان هم­زمان بود و احتمالاً حاج بکتاش ولی، خلیفه بابا الیاس خراسانی، رهبر این قیام بود. حاج بکتاش با پرهیز از رویارویی نظامی با دولت سلجوقیان روم، مسیر فکری باباییان را دنبال کرد و با بهره گیری از عناصری، چون باورهای مذهبی ترکان قبل از اسلام، افکار صوفیانه رایج در آناتولی، مسیحیت و. ..، مکتبی را بنیان گذاشت که در روزگار عثمانی از طریقت های رسمی شد و سپاهیان نظامی ینی چری را تحت نفوذ معنوی خود گرفت. پس از آن نیز بکتاشیه از جریان هایی، مانند حروفیه و تبلیغات شیوخ صفوی تأثیر پذیرفت.

مقدمه

در قرن هفتم هجری، براثر سیاست های غلط پادشاهان سلجوقی در رسیدگی به ترکمنان روستانشین که موجب تنگی معیشت آنان شد، قیامی سیاسی ـ اقتصادی به رهبری دو شیخ صوفی به نام های باباالیاس خراسانی و خلیفه اش بابااسحاق صورت گرفت. دعوت آنان به مبارزه بر ضد حکومت سلجوقیان در آناتولی با استقبال وسیع ترکمنان معترض روبه رو شد و دامنه این شورش گسترش یافت. توده های به خروش آمده با کمک رهبران خود توانستند چندین بار سپاهیان سلجوقی را شکست دهند و پادشاه را به فرار از پایتخت مجبور کنند، اما سرانجام با یاری نیروی فرنگان مستقر در مرزهای آناتولی، قیام باباییان سرکوب و رهبران آن کشته شدند.

حاج بکتاش ولی که از «واصلان خراسان» و وابستگان به مکتب یسویه و احتمالاً خلیفه باباالیاس بود، خود را از قیام دورنگه داشت و در قصبه صولوجه قراهویوق یا حاج بکتاش کنونی در ظاهر گوشه عزلت گرفت، اما در عمل به تبلیغ افکار صوفیانه خود در بین ترکمنان پرداخت. اندیشه های وی آمیزه ای بود از باورهای مذهبی باستانی ترکان که هنوز بین ترکمنان آناتولی رواج داشت و افکار صوفیانه ای که بیشتر به مکتب ملامتیه و قلندریه شباهت داشت. وی این تفکرات را بر زمینه هایی که در آناتولی وجود داشت استوار کرد؛ مسیحیت که مذهب اکثر اهالی بومی آناتولی بود و اندیشه های صوفیانه ای که در بعضی جهات رنگ و بوی غالیانه داشت؛ بدین ترتیب، علوی گری ـ بکتاشی گری ماهیتی کاملاً التقاطی یافت.

بعد از مرگ حاج بکتاش ولی در حالی که جانشینان وی در تکیه اش مسیر فکری او را دنبال می کردند، درویش های پیرو مکتب فکری او در مرزها پراکنده شدند و همراه با درویشان دیگری، چون قلندران و حیدریان، به غازیان روم پیوستند. این درویش ها که به «ابدالان روم» شهرت یافتند، در امیر نشین های مختلف حضور داشتند و خصوصاً امیران آل­عثمان را در گسترش قلمرو خود یاری دادند. در بین آنان ابدال موسی که از پیروان حاج بکتاش ولی بود و با امیران عثمانی رابطه دوستانه ای داشت، در شکل گیری مکتب بکتاشیه در دوره عثمانی سهم بسزایی داشت. با ظهور دولت بزرگ عثمانی و تشکیل سپاه ینی چری، این نهاد نظامی تحت سلطه معنوی بکتاشیه در آمد.

علوی گری ـ بکتاشی گری از آن رو که طریقتی تأثیر گذار در ناحیه آناتولی بوده و مؤسس آن حاج بکتاش ولی، ایرانی و اهل خراسان بوده است، اهمیت بسزایی دارد؛ خصوصاً که سیر تاریخی این طریقت با تاریخ ایران در عهد صفویه ارتباط نزدیکی دارد. با این همه، محققان ایرانی به موضوع علوی گری ـ بکتاشی گری کمتر توجه نموده اند. در سال ۱۳۵۵، آقایان توفیق سبحانی و قاسم انصاری با هدف معرفی این طریقت به نگارش مقاله ای اهتمام ورزیدند. از سال ۱۳۵۵ تاکنون هیچ تحقیق جدیدی در این باره صورت نگرفته است. این نوشتار به نقد و بررسی آن مقاله می پردازد.

مقاله «حاج بکتاش ولی و طریقیت بکتاشیه» اولین و شاید تنها اثر تحقیقی به زبان فارسی در این باره است. همان طور که از عنوان مقاله پیداست می توان مطالب آن را به دو بخش تقسیم کرد: قسمت اول مربوط به حاج بکتاش ولی وحرکت تاریخی اوست و بخش دوم، ضمن اشاره ای کلی به عقاید بکتاشیان، به بیان مراسم و آیین های آنان پرداخته است. با این که مقاله، خصوصاً در بخش دوم، شامل اطلاعات ارزشمندی درباره آداب و رسوم بکتاشیان است، اما روی هم رفته، حاوی کمبودهایی نیز در شکل و محتوا می باشد.

در آغاز مقاله، به نقل از سعید تفیسی در سرچشمه تصوف در ایران، حاج بکتاش «ولی» و «بکتاش رومی» نامیده شده است.[۲] باید گفت، منابعی، چون طرائق الحقایق[۳] و ریحانه الادب،[۴] نام او را محمدبن ابراهیم بن موسی خراسانی ثبت کرده اند؛ اما در ولایت­نامه حاج بکتاش ولی که مهم ترین منبع درباره زندگی و احوالات اوست، نام اصلی وی بکتاش آمده[۵] و منابع نزدیک به وی، مانند مناقب العارفین نیز وی را حاج بکتاش نامیده اند. [۶] در هیچ کدام از این منابع به نام «ولی» برای وی اشاره نشده است. کلمه بکتاش که به صورت بکداش، بکدش و تبش نیز ضبط شده است، پیش از وی نیز رایج بوده و به معنی مساوی، نظیر و نیز عزیز می باشد.[۷] مولفان در ادامه به شرح زندگانی حاج بکتاش ولی پرداخته اند: «وی نخست به خدمت خواجه احمد یسوی رسید و به دستور او به بدخشان رفت و. ..» اگر چه این مطلب در بعضی از منابع آمده است، اما باید توجه داشت که فاصله وفات خواجه احمدیسوی (د: ۵۶۲ ه) تا تولد حاج بکتاش ولی (۶۰۴ ه)، بیش از چهل سال است. حاج بکتاش ولی، قطعاً احمد یسوی را ملاقات نکرده، بلکه از طریق شیخ لقمان پرنده، از خلفای یسوی، به این مکتب وابسته بوده است و از همین طریق نیز وی را از خلفای یسویه دانسته اند.[۸]

در بخش دیگری از مقاله بدون ذکر استدلالی روشن یا ارائه سند آمده است «اگر این نکته مورد توجه قرار گیرد که حاج بکتاش به اساس شیعه اثنی عشری صادق بوده و از بابااسحاق پیروی می کرده، می توان حکم کرد که او سرگرم تبلیغ عقاید باطنی بوده است».[۹] به نظر می رسد بابااسحاق و حاج بکتاش ولی، هرگز شیعه اثنی عشری نبوده اند و هیچ سندی در این باره وجود ندارد. نزدیک ترین منبع به قیام باباییان، کتاب الاوامر العلائیه از ابن بی بی است. وی نه تنها هیچ مطلبی که حاکی از شیعه بودن بابااسحاق باشد نیاورده، حتی به نکته ای اشاره کرده که این نظر را نفی می کند؛ او می نویسد: بابااسحاق، پادشاه سلجوقی را به انحراف از جاده رب العالمین و اقتداء خلفاء راشدین متهم می کرد. [۱۰] هم­چنین در تالیفات منسوب به حاج بکتاش ولی، مانند مقالات، الفوائد و مقالات غیبیه و کلمات عینیه، با آن که تمام اعتقادات اولیه بکتاشیه، مانند چهارباب و چهل مقام به تفصیل آمده، به عقاید شیعه هیچ اشاره ای نشده است، حتی در کتاب مناقب القدسیه فی مناصب الانسیه تنها اثر درباره زندگی باباالیاس خراسانی که به قلم نواده اش، الوان چلبی، به رشته تحریر درآمده، هیچ اشاره ای به وابستگی باباییان به تشیع نشده است. هم­چنین نگارنده در این کتاب از چهار خلیفه به تکریم یاد کرده و خلافت آنان را پس از وفات پیامبر(ص) معتبر شمرده است. [۱۱] از طرفی در اصل ارتباط بین بابااسحاق کفر سودی و حاج بکتاش تردیدهایی جدّی وجود دارد. با توجه به خراسانی بودن باباالیاس و حاج بکتاش ولی و هم­چنین گواهی عاشق پاشازاده در تواریخ آل عثمان که به ارتباط این دو اشاره کرده و احتمال داده که هدف حاج بکتاش از ورود به سیواس ملاقات با باباالیاس بوده،[۱۲] شاید حاج بکتاش، خلیفه باباالیاس (و نه بابااسحاق) بوده است.

در کتاب مناقب القدسیه به مطلبی اشاره شده که در خور توجه است؛ نویسنده کتاب، بابااسحاق را خلیفه باباالیاس در کفر سود دانسته و از عدم موافقت مشی وی با باباالیاس حکایت می کند. باباالیاس، موافق با قیام نبود و بابااسحاق را از آمدن به آناتولی نهی کرد، چون احتمال فتنه می داد،[۱۳] اما چون وی به آناتولی آمد و قیام کرد، باباالیاس هم با وی همراهی کرد. اگر این مطلب واقعیت داشته باشد، احتمالاً رفتار باباالیاس با حاج بکتاش ولی تطابق بیشتری دارد، زیرا حاج بکتاش خود را از قیام باباییان دور نگه داشت و به قریه صولوجه قراهویوق رفت. احمد یاشار اجاق، محقق ترک که در این خصوص تحقیقات ارزش­مندی انجام داده، به این نتیجه دست یافته که حاج بکتاش ولی، خلیفه باباالیاس بوده است. [۱۴]

مهم ترین اشکال مقاله، نداشتن نظم منطقی در بیان مطالب مختلف است که موجب می شود از آن نتیجه گیری مشخصی به دست نیاید؛ در حالی که مقاله با معرفی حاج بکتاش شروع و پس از مقدماتی درباره پیدایش طریقت وی دنبال می شود، به تاریخ گسترش آن در قرن های نهم و دهم هجری اشاره می گردد و پس از آن، دوباره از ارتباط حاج بکتاش ولی، با بابااسحاق سخن به میان می آید.[۱۵] این آشفتگی سبب شده است تا مطلبی که در بعضی قسمت های مقاله مطرح شده، به صورتی دیگر تکرار گردد و حتی در مواردی نفی شود؛ برای مثال، در صفحه ۵۱۳، قسمتی از این مطلب که عقاید حروفیان در قرن نهم هجری با معتقدات بکتاشیه در آمیخته و باطن گرا شده، مقبول و قسمتی را نامقبول می داند. سپس، جلوه بدعت گرایانه بکتاشیه بدون تأثیر از حروفیه دانسته شده و هیچ اشاره ای به بخش مقبول این نظریه نشده است؛ اما پس از ده صفحه، چنین آمده است: «ارکان طریقت بکتاشیه که در زمان بالم سلطان شکل گرفته، حاصل اختلاط با اعتقادات حروفیه است». این در حالی است که در صفحه ۵۱۳، شکل گیری تمام آیین ها و پایه های طریقت بکتاشیه را در قرن نهم هجری، به پیش از بالم سلطان نسبت داده است.

تأثیر عقاید حروفیه در قرن نهم هجری بر بکتاشیه، خصوصاً از طریق عمادالدین نسیمی، ش