پاورپوینت کامل بررسی جنبه های رسانه ای مناظرات امام رضا علیه السلام و تطبیق کارکردهای آن در رسانه ۱۱۶ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بررسی جنبه های رسانه ای مناظرات امام رضا علیه السلام و تطبیق کارکردهای آن در رسانه ۱۱۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۱۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بررسی جنبه های رسانه ای مناظرات امام رضا علیه السلام و تطبیق کارکردهای آن در رسانه ۱۱۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل بررسی جنبه های رسانه ای مناظرات امام رضا علیه السلام و تطبیق کارکردهای آن در رسانه ۱۱۶ اسلاید در PowerPoint :

>

چکیده

اندیشه ورزی و تدوین مبانی عقلی، سرفصل مشترک فعالیت صاحبان اندیشه ها و مکاتب فکری و عقیدتی است. با نگاهی به تاریخ حیات فکری و عقیدتی بشر، می توان تأثیر بی بدیل دو تمدن را در شکل گیری، رشد و بسط مکتب های گوناگون فکری مشاهده کرد. پژوهشگران، تمدن غرب را نماد کانون شکل گیری و بسط جنبه عقلانی و تمدن شرق را خاستگاه بروز و ظهور ادیان آسمانی و مبانی فکری مبتنی بر وحی می دانند. این دو تمدن، بر یکدیگر تأثیرات متقابلی گذاشته اند و در سایه این تعامل، زمینه پیشرفت و هدایت بشری فراهم شده است.

در عصر حیات طیبه امام رضا علیه السلام، نمونه هایی عینی از این تعامل فکری، در قالب مناظرات حضرت با پیروان دیگر ادیان و مکاتب فکری این میرات غنی، بر جا مانده است.

به دلیل آنکه همواره مناظره ابزار اندیشه ورزی است و مانند وسایل ارتباط جمعی، در اثرگذاری و اقناع مخاطب نقش به سزایی دارد و همچنین از نظر محتوا و کارکردها نیز با رسانه ها دارای شباهت های بسیاری است، در این نوشتار کوشیده ایم با یاری از مناظرات حضرت رضا علیه السلام و آموزه های رضوی، بدون ورود به تحلیل محتوایی این گونه مناظرات، کارکردهای این مناظرات را از جنبه های گوناگون، تحلیل و جنبه های کاربردی این کارکردها را به رسانه، پیشنهاد و سرانجام تبیین شود.

توجه به مناظره، به عنوان یک سیره در زندگانی حضرت رضا علیه السلام، برای رسانه ای مبتنی بر آموزه های رضوی، در استنتاج و استخراج اسلوب و شیوه های عملی امام در برخورد با واکنش مخالفان، اهمیت دارد. باتوجه به اینکه تدوین برنامه های مناظره ای، یکی از دغدغه های اصلی درحوزه رسانه است، بررسی و مطالعه مناظرات حضرت، با هدف استخراج چارچوب های اصیل مناظره ای علمی، می تواند افق و دیدگاه رسانه را در تدوین برنامه مناظره از جنبه های گوناگون روشن سازد.

این نوشتار، درصدد روشن کردن برخی از این جنبه ها، با هدف تبیین کارکردهای مناظرات امام رضا علیه السلام برآمده است و سعی دارد جنبه های گوناگون مناظرات حضرت را به عنوان یک رسانه، برای مخاطب ترسیم کند.

۱. اهمیت مناظره در سیره ائمه اطهار علیهم السلام

مناظره در لغت، واژه ای عربی از ریشه «نَظَرَ، ینْظُرُ، مَنْظَرَه» است که به معنای نظر و دیدن با چشم است. (دهخدا،۱۳۷۲: ج۱۴: ۴۵۲) همچنین مناظره در اصطلاح عبارت از گفت وگوی دو طرفه است که در حضور داور (حَکم) صورت می گیرد و هر یک از طرفین با استدلال و ارائه ادله، می کوشند برتری عقیده خویش را به دیگری اثبات کنند. (بهمن و دهخدا، ۱۳۸۲: ۳۵۷)

بی گمان گفت وگوی علمی و مناظره ای که بر اساس منطق و اخلاق استوار شود، می تواند بهترین راه کار برای دست یابی به واقعیت باشد. مناظره درست، علمی و روشمند در روشن ساختن حقیقت، بسیار اثرگذار است و برعکس، مناظره ناموفق نتیجه مثبت و اثرگذاری ندارد، بلکه در آسیب رساندن به جبهه حق، تأثیر به سزایی دارد.

تأثیر مناظره در تأیید جبهه حق و تضعیف جبهه باطل، به گونه ای است که هارون الرشید، پس از شنیدن مناظره هشام گفت: «فوالله لَسان هذا ابلغ فی قلوب الناس من مائه الفِ سیف؛ به خدا سوگند! زبان این شخص، کاری تر از صد هزار شمشیر در قلب های مردم است». (حسینی میرصفی،۱۳۹۱: ۱۲ – ۱۰)

بی تردید یکی از بزرگ ترین نعمت های خداوند به انسان، عقل و ادراکات عقلی است. برای انسان نعمتی فراتر از نعمت عقل وجود ندارد. امام سجاد علیه السلام خطاب به خداوند عرض کرد: «آن کس را که عقل دادی، چه ندادی و آن کس را که عقل ندادی، چه دادی؟» رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز فرمود: «قِوامُ المَرءِ عَقلُهُ، وَلادِین لِمَن لاعَقلَ لَهُ؛ استواری و راست قامتی انسان از ناحیه عقل اوست و کسی که عقل ندارد، دین ندارد». (مجلسی، ج ۱: ص ۹۴)

به طور کلی، برتری انسان نسبت به دیگر موجودات، به دلیل داشتن عقل است. عقل حجت و امام باطن است و همچون چراغی فروزان برای روح است چنان که امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: «مَثَلُ العَقلِ فِی القَلبِ کمَثَلِ السِّراج فِی وَسَطِ البَیت؛ مثل عقل در روح و روان انسان، همانند چراغ روشن در وسط خانه (تاریک) است.» (همان، ج ۱: ص ۹۹)

رسول اکرم صلی الله علیه و آله نیز فرمود: «ما قسّم للعباد شیئاً افضل من العقل؛ خداوند نعمتی را بین بندگانش تقسیم نکرده است که برتر از نعمت عقل باشد». (کلینی، ج ۱: ص ۱۲)

پیشوایان راستین دین در هر دوره ای، با تشکیل مجالس مناظره با مخالفان و معاندان و شبهه افکنان، به میدان می آمدند و با براهین قاطع و مطرح کردن مطالب دقیق علمی و عقل پسند، آنها را محکوم و مبهوت می کردند و خود به پیروان و شاگردانشان، شیوه استدلال های عقلی و راه دفاع از حریم حق و مرزداری فرهنگی را می آموختند و آنها را تشویق می کردند که در عرصه های علمی و برهانی حاضر شوند و به دفاع علمی و فرهنگی برخیزند.

امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «علماء شیعتنا مرابطون فی التعز الّذی بلی ابلیس و عفاریته…؛ دانشمندان و پیروان ما، همانند مرزدارانی هستند که در برابر ابلیس و لشکرهایش صف کشیده اند و از حمله کردن آنها به افرادی از شیعیان ما که قدرت دفاع از خود ندارند، جلوگیری می کنند و نیز از تسلط ابلیس و پیروان ناصبی او بر آنها جلوگیری می نمایند. آگاه باشید!

ارزش آن دانشمندان شیعه ای که چنین با تجهیزات استدلالی، خود را در معرض دفاع قرار داده اند، هزار هزار بار بالاتر از سپاهیانی است که در برابر هجوم دشمنان اسلام از کفار روم و ترک و خزر، پیکار می نمایند؛ زیرا آنها (دانشمندان شیعه) نگهبانان عقاید و فرهنگ اسلام و مدافع دین دوستان ما هستند، در حالی که مجاهدان حافظ مرزهای جغرافیایی می باشند».

آشکار است که ارزش نگهبانی از مرزهای عقیدتی و فرهنگی، برتر از ارزش پاسداری از مرزهای جغرافیایی است. (طبرسی، ج۱: ص ۱۵۵)

با مطالعه زندگی ائمه اطهار علیهم السلام، این گونه استنباط می شود که معصومان علیهم السلام از رویارویی با اندیشه های مختلف و در موقعیت های گوناگون، هیچ گونه ابایی نداشتند و چه بسا به استقبال آن نیز رفتند. مصداق این مدعا، سخن نورانی حضرت علی علیه السلام است که بارها در حضور مردم به آنها می فرمود: «سلونی قبل ان تفقدونی؛ از من بپرسید پیش از این که از فیض حضور من محروم شوید». (کنز العمال، ج ۶: ۴۰۵)

در واقع، این اقدام حضرت علی علیه السلام، فراخوان آشکار ایشان برای آگاهی مردمی بوده است. در قرآن کریم نیز به جدال احسن سفارش و چنان که شرح آن گذشت، در سیره دیگر ائمه اطهار از مناظره در راه تبیین معارف اسلامی استفاده شده است. با مطالعه سیره امامان علیهم السلام درمی یابیم، مناظره جزو رویدادهای حیات طیبه ائمه طاهرین علیهم السلام بوده است و از آن به صورت اثرگذار و هدفمند، در خدمت تبلیغ دین بهره برده اند که برخی از این مناظرات، عبارتند از مناظره امام باقر علیه السلام با عبدالله بن نافع درباره امیرالمؤمنین علیه السلام، مناظره امام باقر علیه السلام با اسقف مسیحی درباره عمر عزیز پیامبر، مناظره امام هادی علیه السلام با متوکل عباسی، مناظره امام جواد علیه السلام با یحی بن اکثم درباره موضوع های علمی، مناظره امام حسن عسکری علیه السلام با اسحاق کندی درباره تناقض در قرآن.

هم زمان با گسترش فتوحات اسلامی، آرام آرام، زمینه تعامل فرهنگی غرب با اسلام و تبادل فکری اندیشمندان و مسلمان با صاحبان مکتب های فکری غرب فراهم شد که نمونه های عینی آن را می توان هم زمان با عصر حیات طیبه امام رضا علیه السلام نیز دید، به گونه ای که آشنایی مسلمانان با اندیشه های غربی و مکاتب فکری دیگر ادیان و ملل، در دوره ای بارگاه خلافت مأمون را آوردگاه اندیشه ورزی مکاتب گوناگون با اندیشمندان مسلمان، از جمله سرآمد علمای آن عصر، یعنی حضرت رضا علیه السلام تبدیل کرده بود.

خلیفه وقت هم به دلیل اینکه خود را طرفدار دانش نشان بدهد و دانش و توانمندی مسلمانان را در عرصه فکری به رخ دیگر ادیان بکشاند، با حمایت از جلسات مناظره علمی و ترجمه منابع فکری دیگر مکاتب، از یک سو، زمینه گسترش و توسعه خردورزی را به طور عام فراهم آورد و از سوی دیگر، با زمینه سازی برگزاری جلسات مناظره حضرت رضا علیه السلام با علمای دیگر ادیان و مکاتب فکری، به طور غیر مستقیم زمینه انتشار آموزه های رضوی را فراهم آورد و در این قضیه، آن مثل معروف عینیت یافت که عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد. (ربانی، ۱۳۹۰: ۱۶)

حضرت رضا علیه السلام در دوره ولایت عهدی، با عالمان و دانشمندان برجسته دیگر مذاهب و ادیان، از جمله جاثلیق، عالم بزرگ مسیحی، رأس الجالوت، عالم بزرگ یهودی، هربز اکبر، عالم زردشتیان، عمران صابی، متکلم معروف و سلیمان مروزی، دانشمند معروف علم کلام مناظرات بسیاری داشت که عمده محور بحث ها درباره مسائل دینی، اعتقادی و کلامی بود. این مناظرات که حساسیت بسیاری داشت، افزون بر گسترش دانش و نقد و بررسی آرا و نظریه های دیگر ادیان، دانشمندان و عالمان این مکاتب، از حقایق دین اسلام آگاهی می یافتند، به گونه ای که بیانات و استدلال های حضرت در تبلیغ و نشر علوم و معارف اسلامی آثار عمیقی بر جا گذاشت.

همه دانشمندانی که با حضرت مباحث داشتند، به مقام علمی امام رضا علیه السلام و حقانیت دین اسلام اعتراف می کردند. اینجا بود که با اراده الهی و علم امامت، توطئه مأمون خنثی و وعده الهی به بقای حق و فنای باطل، محقق می شود و اوج علم و حکمت، سینه تاریک مغلطه ها را می شکافد و مانند خورشید نورافشانی می کند.

۲. تبیین کارکردهای رسانه ای مناظرات حضرت رضا علیه السلام

با توجه به این که گفتار و کردار امام معصوم در زندگی فردی و اجتماعی، برای رضای خدا و در راه گسترش و تبلیغ دین خداوند متعال است، به عنوان الگو می تواند مبنای حرکت و رشد قلمداد شود. مناظره نیز از این نظر که ائمه طاهرین علیهم السلام از آن به عنوان ابزاری برای دفاع از دین بهره برده اند، کارکردی رسانه ای پیدا می کند. چنانکه آیت الله مکارم شیرازی، در کتاب مناظرات تاریخی امام رضا علیه السلام، به صراحت به این نکته اشاره می کند: «جالب این است که در آن روز وسایل ارتباط جمعی مثل امروز گسترده نبود، ولی امام علیه السلام ازجلسات مناظره دربار مأمون به عنوان یکی از موثرترین وسایل ارتباط جمعی آن روز بهره کافی گرفت». (مکارم شیرازی، ۱۳۸۸: ۹۵)

در این بخش به بررسی کارکردهای مناظرات حضرت امام رضا علیه السلام، به عنوان یک رسانه می پردازیم:

۱ – ۲. روشنگری و هدایت

مناظره از ابزارهای مهم رشد فکری، شکوفایی نیروی بیان، اراده و ایمان است. امام صادق علیه السلام، مباحثه و مذاکره را عامل شکوفایی و سبب حیات دانش می داند. (حسینی میرصفی، ۱۳۹۱: ۲۱) از آنجا که امام رضا علیه السلام مناظره را ابزار قدرتمندی برای تبیین آموزه های دین در خدمت گرفته بود، می توان آن را به عنوان رسانه ای در جهت تبیین آموزه های دین و روشنگری و هدایت گری نیز تلقی کرد. در ادامه به برخی استدلال های متناظر بر این ویژگی مشترک مناظره و رسانه اشاره می شود:

الف) اگر به مناظره و رسانه به عنوان سازوکار انتقال محتوا و پیام نگریست، به راحتی می توان دریافت در زمان حضرت رضا علیه السلام، که رسانه های ارتباط جمعی و تبلیغات به گستردگی جهان امروز نبوده، مناظره نوعی روش ابراز عقیده و روشن گری و بصیرت افزایی مخاطب در میان نخبگان جامعه بوده است که طرفداران مکاتب فکری از آن بهره جسته اند.

ب) به این دلیل که مناظرات امام رضا علیه السلام، در بارگاه مأمون و با حمایت وی برگزار شده، یکی از نیت های مأمون از برپایی جلسات مناظره، به گمان خودش، آشکار ساختن ناتوانی امام در برخورد با استدلال های علمای دیگر مکتب های فکری و عقیدی بوده است. حال آنکه پس از انجام مناظره و اثبات ناتوانی طرف مقابل، شایستگی علمی امام بر حاضران آشکار می شد و بصیرت مخاطبان نسبت به جایگاه و مقام امامت تغییر می کرد. چنانکه امام به صراحت در این باره فرموده است: «هنگامی که من با اهل تورات با توراتشان، با اهل انجیل با انجیلشان، با اهل زبور به زبورشان، با ستاره پرستان به شیوه عبرانی شان، با موبدان به شیوه پارسیان، با رومیان به شیوه خودشان و با اهل بحث و گفت وگو به زبان خودشان استدلال کنم و همه را به تصدیق خود وادارسازم، مأمون خود خواهد فهمید، راه خطا را برگزیده است و یقیناً پشیمان خواهد شد». (مکارم شیرازی، ۱۳۸۸: ۱۹۱ – ۱۹۰)

مناظرات حضرت رضا علیه السلام سبب شکست طرف مقابل شد و نتیجه مناظره با اهداف و امیال متولی برگزاری مناظره، سازگار نبود و مأمون به هدف دلخواهش از برگزاری جلسات مناظره دست نیافت.

ج) از دیگر ویژگی های مناظره که به کارکردهای رسانه شباهت فراوانی دارد، این است که نمی توان به گونه ای میزان اثرگذاری آن را بر مخاطب پیش بینی کرد که دقیقاً براساس هدف و خواست برنامه ریزان و دست اندرکاران آن باشد. چنانکه نتیجه مناظرات حضرت رضا علیه السلام، چیزی جز هدایت و روشنگری طرف های مناظره و شرمندگی برای مأمون در بر نداشته که با هدف برنامه ریزان و دست اندرکاران این مناظرات، کاملاً در تضاد بوده و چون قصد مأمون در تدارک آن جلسات، سیاسی بوده، به اهداف خود دست نیافته است.

۲ – ۲. دانش محوری و اثرگذاری

با بررسی جنبه ها و کارکردهای مناظره از زاویه یک رسانه، می توان به دانش محور بودن آن اشاره کرد. رسانه ابزار اثرگذاری، مبتنی بر مجموعه ای از دانش هاست و هر مناظره، بر مبنای اصول علمی درباره موضوعات مورد نظر شکل می گیرد. همان طور که امام رضا علیه السلام در مناظرات خود با پیروان هر یک از ادیان با زبان و مبانی دانشی و فکری همان دین، مناظره داشته است.

به سخنی دیگر، دانش محوری مناظره به این معناست که دانش باید وجه مشترک مخاطبان باشد تا بتوان براساس آن، اصل عمل مناظره یا توان سنجی علمی را انجام داد؛ زیرا در نتیجه مناظره، این شخص نیست که پیروز می شود یا شکست می خورد، بلکه دانش است که قدرت خود را به رخ همگان می کشد و صاحب آن دانش را پیروز میدان نشان می دهد. بنابراین، در مناظرات سیاسی، توجه به دانش و توانمندی علمی طرفین درباره موضوع مورد بحث، باید یکی از پیش نیازهای اصلی تدارک یک مناظره باشد.

نگرش، یعنی باور و دیدگاهی که یک فرد براساس دانش و تجربه خود در یک موضوع به دست می آورد. در حوزه بررسی جنبه های و کارکردهای مناظره به عنوان یک رسانه نیز، نگرش یکی از محورهای اصلی و وجوه مشترک بین مناظره و رسانه است. رسانه از این نظر که مبتنی بر اثرگذاری بر نگرش هاست، فعالیت های آن به تغییر نگرش های مخاطب معطوف است و اساس رسالت هر رسانه را می توان القای ترویج و دفاع از باورها در جهت تغییر نگرش و اثرگذاری بر مخاطب تعریف کرد. این همان مقصودی است که می توان از برگزاری مناظره در یک موضوع انتظار داشت. بنابراین، تغییر نگرش و باور، یکی از هدف های اصلی مناظره به عنوان ابزار دفاع و تبلیغ عقیده است. چنانکه در مناظرات حضرت رضا علیه السلام، یکی از شروط حضرت در یکی از مناظره های خود با دانشمند بزرگ مسیحی، اقرار به حقانیت اسلام، پس ازشنیدن استدلال های مبتنی بر بوده است. از سوی دیگر، استدلال های حضرت، نه تنها نگرش مخاطبان مناظره را نسبت به دانش و موضوع بحث تغییر می داد، بلکه در هر مناظره، دیدگاه مخاطبان نسبت به توانمندی عملی امام نیز تغییر کرده است. چنانکه در رویارویی عالم مسیحی با استدلال های امام رضا علیه السلام، این دانشمند به صراحت می گوید: «به حق مسیح گمان نمی کردم در بین مسلمانان کسی مثل تو باشد.» (مکارم شیرازی،۱۳۸۸: ۱۲۹) این امر نشان دهنده آشکار شدن شخصیت امام، پس از انجام مناظره برای طرف مقابل است و نشان دهنده عمق اثرگذاری مقام علمی حضرت بر مخاطب است.

۳ – ۲. نشراندیشه و ارتقای آگاهی

یکی از ویژگی های برجسته مناظره های حضرت با عالمان ادیان گوناگون این است که چون مناظرات در بالاترین سطح علمی ممکن، میان دو نماینده فکری، روی داده است، از این منظر می توان به این مناظرات، به عنوان سازوکار تربیت و رشد فکری حاضران و آیندگان نگریست. ازآنجا که مناظره آوردگاه آخرین یافته ها و برداشت ها و توشه علمی طرفین درباره موضوعات مورد بحث و محل تلاقی اندیشه ها در بالاترین سطح توان و ظرفیت است، بی گمان نظریات علمی طرفین در اثبات عقیده و اندیشه خود، می تواند به عنوان قطعی ترین تئوری ها و مبانی دانشی در موضوع مناظره در نظر گرفته شود.

درباره مناظرات عالمان با معصومان علیهم السلام، این تبادل دیدگاه و اطلاعات درباره موضوعات علمی میان امام و مخاطبان را می توان کلاس درسی دانست که دانش در حوزه های معرفت شناسی، هستی شناسی و ارزش شناسی از راه مناظره ترویج یافته و به پیشبرد دانش درباره آن موضوعات انجامیده و امام از این سازوکار برای ایفای رسالت خود، که همانا آگاهی بخشی و هدایت علمی جامعه بوده است، استفاده کرده است. بنابراین، یکی از کارکردهای اصلی که رسانه دینی بر مبنای آموزه های و اندیشه های رضوی می تواند داشته باشد، گسترش اندیشه و دانش جامعه در حوزه های معرفت شناسی، هستی شناسی و ارزش شناسی است.

شیخ صدوق در این باره می نویسد: «اگر چه مأمون می خواست با این برنامه از موقعیت امام بکاهد، بدون آن که خود متوجه باشد، سه خدمت بزرگ به اسلام و مقام والی آن حضرت کرده است و خدمت اول این است که به دلیل جاذبه دربار خلافت (به دلیل بیم و ترس از دربار و جوایز کلان مأمون) معروف ترین و فعال ترین دانشمندان مذاهب و فرق، به آنجا راه می یافتند و جلسات مناظره ای را که به هیچ قیمت امکان تشکیل آن در خارج از دربار نبود، برپا می کردند. این جلسات به امام مجال بسیار خوبی برای ادای رسالت بزرگ خویش درنشر علوم اسلامی و بستن راه برمخالفان در آن شرایط حساس تاریخ اسلام می داد». (مکارم شیرازی، ۱۳۸۸: ۱۱۲