پاورپوینت کامل گزارشی از کتاب موانع توسعه سیاسی در ایران ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل گزارشی از کتاب موانع توسعه سیاسی در ایران ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۵ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل گزارشی از کتاب موانع توسعه سیاسی در ایران ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل گزارشی از کتاب موانع توسعه سیاسی در ایران ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint :

>

نام کتاب: موانع توسعه سیاسی در ایران

نویسنده: حسین بشیریه

ناشر: نشر گام نو سال نشر: ۱۳۸۰

محل نشر: تهران تلخیص و بررسی: مرتضی شیرودی

چکیده:

توسعه سیاسی، پدیده ای است که در دوره معاصرِ تاریخ جهان، هم قوای هیأت حاکمه (دولت) و هم ذهن اندیشه ورزان جوامع (ملت) را به خود معطوف ساخته و بحث های متعددی را برانگیخته است که از دغدغه های اساسی مباحث مربوط به آن، بررسی و طرح موانع توسعه سیاسی است. در ایران نیز، به منظور ارائه راهی که به توسعه بینجامد، بحث درباره توسعه سیاسی در تاریخ یک صدساله گذشته ایران، و بویژه پس از انقلاب اسلامی، حتی در عرصه نوشتاری، مطرح بوده است. مقاله حاضر، تلخیص و بررسی یکی از همین نوشته هاست.

پاورپوینت کامل گزارشی از کتاب موانع توسعه سیاسی در ایران ۱۰۵ اسلاید در PowerPoint

نام کتاب: موانع توسعه سیاسی در ایران نویسنده: حسین بشیریه

ناشر: نشر گام نو سال نشر: ۱۳۸۰

محل نشر: تهران تلخیص و بررسی: مرتضی شیرودی

چکیده:

توسعه سیاسی، پدیده ای است که در دوره معاصرِ تاریخ جهان، هم قوای هیأت حاکمه (دولت) و هم ذهن اندیشه ورزان جوامع (ملت) را به خود معطوف ساخته و بحث های متعددی را برانگیخته است که از دغدغه های اساسی مباحث مربوط به آن، بررسی و طرح موانع توسعه سیاسی است. در ایران نیز، به منظور ارائه راهی که به توسعه بینجامد، بحث درباره توسعه سیاسی در تاریخ یک صدساله گذشته ایران، و بویژه پس از انقلاب اسلامی، حتی در عرصه نوشتاری، مطرح بوده است. مقاله حاضر، تلخیص و بررسی یکی از همین نوشته هاست.

مقدمه

متن حاضر، حاوی بحثی در باب موانع تاریخی و ساختاری توسعه سیاسی در ایران است که با تلخیص از کتاب «موانع توسعه سیاسی در ایران» اثر دکتر حسین بشیریه، گرد آمده است. نقطه تمرکز بحث کتاب از حیث تاریخی «هویت مطلقه پهلوی» است. در گفتار اول کتاب، ساختار قدرت سیاسی به عنوان مانع توسعه بررسی شده. در گفتار دوم که عمومی تر است، شکافها و چند پارگی های اجتماعی و فرهنگی در ایران به عنوان موانع توسعه، تجزیه و تحلیل شده است.

به طور کلی در این کتاب سعی شده است تفسیری تئوریک از خطوط اصلی تاریخ سیاسی معاصر ایران با تأکید بر دوران پهلوی عرضه شود. استدلال اصلی کتاب آن است که تکوین ساخت دولت مطلقه مدرن همراه با گسترش چندپارگیهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پدرسالانه، موانع اصلی توسعه سیاسی ایران بوده است.

موانع توسعه سیاسی در ایران

در بخشی از کتاب، شرایط سیاسی تعیین کننده ساخت قدرت که موجب تسهیل یا ممانعت از توسعه سیاسی می گردند، روشن شده تا بتوان از آنها به عنوان اطلاعات و شواهد تاریخی موجود درباره موانع توسعه سیاسی در ساخت قدرت ایران استفاده کرد. این شرایط عبارتند از:

۱- تمرکز قدرت: اساسی ترین فرض این است که افزایش کنترل حکومت بر منابع قدرت، اعم از منابع اجبارآمیز و…، احتمال مشارکت و رقابت سیاسی را کاهش می دهد و از این رو، مانع توسعه سیاسی می شود. همچنین کنترل متمرکز بر منابع مختلف در فرایند اولیه تکوین دولتهای ملی مدرن (دوران حکومتهای مطلقه) به دلایل ساختاری ضرورت می یابد.

در مورد ایران استدلال این است که در دوران بعد از انقلاب مشروطه به رغم مقید شدن قدرت به قانون، دولتی اقتدار طلب پدید آمد و به دلایل و یا بهانه های مختلف، اعم از ایجاد وحدت ملی و هویت ملی، منابع و نهادهای سیاسی به صورتی انحصاری در دست حکومت متمرکز قرار گرفته است.

۲- چند پارگیهای جامعه: دومین فرض اساسی، این است که وجود هر نوعی از شکافهای آشتی ناپذیر در جامعه، مانع وصول به اجماع کلی درباره اهداف زندگی سیاسی گردیده و از تکوین چارچوبهای لازم برای همپذیری، مشارکت و رقابت جلوگیری می کند و به استقرار نظام غیر رقابتی کمک می رساند. این گونه شکافها ممکن است اقتصادی (طبقاتی) و محلی و منطقه ای، قومی و فرهنگی و یا شکافهای تمدنی باشد.

با این حال، به نظر می رسد که از نظر توسعه سیاسی، مهمترین شکافهای جامعه ایران، شکافهای تمدنی یا فرهنگی باشد؛ یعنی تمدن و فرهنگ فعلی ایران از ترکیب نشدن سه لایه تمدن و فرهنگ اسلامی، غربی و باستانی پدید آمده است.

۳- ایدئولوژی و فرهنگ سیاسی گروه حاکم: سومین فرض اساسی، مربوط به نقش ایدئولوژی در فرایند توسعه سیاسی است، از آن جهت که زمینه ذهنی مناسب در نزد الیت های سیاسی برای تحقق توسعه سیاسی را فراهم آورده است. البته باید توجه داشت پیدایش این زمینه ذهنی و عقیدتی خود روند پیچیده ای دارد.

به طور کلی، فرهنگ سیاسی الیت در محیط ذهنی و نگرشی است که در درون آن نظام سیاسی عمل می کند. به نظر یکی از نویسندگان، در فرهنگ سیاسی، یک جامعه عبارت از مجموعه اعتقاد به سمبلها و ارزشهایی است که ظرف انجام عمل سیاسی را تعیین می کند. فرهنگ سیاسی برای جهت گیری ذهنی در مورد سیاست به کار می رود. فرهنگ سیاسی الیت به این معنا موجب استمرار وضعیت ذهنی – سیاسی و روابط قدرت موجود می گردد.

استدلال کلی کتاب درباره ایران این است که به دلایل پیچیده مختلف، فرهنگ سیاسی الیت در ایران همواره فرهنگی پاتریمونیالیستی بوده است که ریشه در تاریخ استبداد شرقی و سلطه طبقات حاکمه قدیم در ایران دارد. روی هم رفته، باید گفت فرهنگ سیاسی یا ایدئولوژی گروه های حاکمه در ایران معاصر به طور کلی، چندان در معرض گرایشهای نوین قرار نگرفته و تحول نیافته و بیشتر ادامه فرهنگ سیاسی پاتریمونیالیستی قدیم بوده است.

الگوی رابطه قدرت سنتی در ایران، رابطه ای مبتنی بر حکم و اطاعت از بالا به پایین بوده و با مفاهیم اسطوره ای و مذهبی سخت درآمیخته و مشروعیت خود را از منابع مختلف کسب کرده است. تصور وجود رابطه ای میان حاکم و خداوند به صورتهای مختلف، چنان مشروعیتی به قدرت سیاسی می بخشیده که هر گونه رقابت در زندگی سیاسی را امری غیر حقانی قلمداد می کرده است. قدرت در ایران اساسا نهادی مقدس به شمار می رفته و هر گاه میان قدرت و قداست فاصله ای می افتاده، قدرت متزلزل گردیده و شورش، مشروع تلقی می شده است.

به طور کلی، به نظر می رسد که در ایران هیأت حاکمه یا مردم سیاست را بیشتر به معنای چگونگی از میدان به در بردن رقبا و مخالفان می دانند تا به معنای چگونگی جلب همکاری و ایجاد آشتی و سازش برای حُسن اداره امور جامعه. در حقیقت، بحث کلی درباره توسعه سیاسی در ساخت قدرت ایران به سه بخش عمده تقسیم می شود:

۱ – چند پارگیهای جامعه سیاسی ایران به عنوان مانع تفاهم و اجماع سیاسی.

۲ – ساختار قدرت سیاسی مدرن در ایران و تمرکز کنترل منابع قدرت به عنوان یکی از موانع عمده سیاسی.

۳ – فرهنگ یا عقیده سیاسی هیأت حاکمه و یا الیت های سیاسی به عنوان زمینه مغایر با روابط و رقابتهای سیاسی موجود.

تکوین ساخت دوران مطلقه (دوران رضاشاه)

در حقیقت می توان گفت انقلاب مشروطه در مسیر تاریخ سیاسی ایران، مبین پایان عصر استبداد سنتی و آغاز تکوین ساخت دولت مدرن مطلقه بوده است. هدف اصلی انقلاب مشروطه تبدیل قدرت سیاسی خودکامه به قدرت مقید به قانون بود. از این رو، انقلاب مشروطه مقدمه تکوین ساخت دولت مدرن در ایران بود. هدف انقلاب (چنان که از اسناد ناشی از آن بر می آید) تحدید قدرت خودکامه و تفکیک قوا و اختیارات حکومتی و ایجاد دیگر جلوه های حکومت لیبرال بود که به دلایل تاریخی، ایران و ساخت سیاسی آن بتدریج وارد عصر دولت مطلقه شد.

با شروع جنگ جهانی اول مجلس سوم در ایران تعطیل شد. در شرایط زوال فزاینده حکومت مرکزی و جنگ و نابسامانی، گرایش گریز از مرکز فزونی گرفت و گروه ها و قدرتهای محلی سر برآوردند. پس از آن، جنبش صنعتی کردن کشور، ایجاد مبانی «دولت مدرن و ملی» و لوازم عمده آن بویژه ارتش مدرن و ایجاد دولت ملی و ساخت دولت مدرنِ عقلانی بوروکراتیک از جمله وظایفی بود که دولت قاجار به رغم برخی اقدامات نتوانست انجام دهد و بعدها ساختار دولت مطلقه، انجام آن را بر عهده گرفت.

لازمه نوسازی ایران با توجه به عدم پیدایش انگیزه های درونی برای دگرگونی و توسعه اجتماعی تا پیش از تماس با تمدن غربی، پیدایش ساخت دولت مطلقه بود و این دولت مصادف با عصر پهلوی شد.

حکومت رضاشاه به عنوان نتیجه مبارزات قدرت در دوران پس از انقلاب مشروطه فصل تازه ای در تاریخ سیاسی ایران در زمینه ایجاد تمرکز در منابع قدرت باز کرد و در زمینه افزایش کمیت قدرت سیاسی و ابزارهای جدید برای متمرکز ساختن و اعمال قدرت، توفیقاتی کسب کرد. در دوران رضاشاه تحول عمده ای در گروه های قدرت نیز صورت گرفت. حکومت وی به یک معنا مجری و میراث انقلاب مشروطه بود و برای نوسازی ایران از لحاظ فرهنگی و اقتصادی بر سایر اهداف، بویژه رابطه و شیوه اعمال قدرت و افزایش مشارکت سیاسی ترجیح داده شد.

رضا شاه نخستین دولت مدرن مطلقه در ایران بود. حکومت وی با متمرکز ساختن منابع و ابزارهای قدرت، تأسیس ارتش مدرن، تضعیف مراکز قدرت پراکنده، اسکان اجباری و خلع سلاح عشایر، ایجاد بوروکراسی جدید و اصلاحات مالی و متمرکز منابع اداری، مبانی دولت مطلقه مدرن را به وجود آورد.

کاربرد عنوان دولت مطلقه برای این دوره از تاریخ سیاسی ایران، حاکی از تفاوت اساسی نظام رضا شاه با استبداد سنتی است. از مجلس ششم به بعد نهادهای برآمده از مشروطیت نیز در درون ساخت دولت مطلقه ادغام شدند و در مقابل، قوه مجریه و دربار و ارتش به عنوان مراکز اصلی قدرت سیاسی پدیدار گردیدند.

مشکل اصلی رضاشاه این بود که از یک سو ایجاد ساخت دولت مطلقه، لازمه دگرگونی اجتماعی و اقتصادی بود ولی از سوی دیگر، همین ساخت قدرت با مقتضیات توسعه ارتش مدرن و با ایجاد مؤسسات مالی جدید، سلطه حکومت را بر منابع عمده قدرت برقرار کرد. عدم اجرای قانون اساسی، دخالت گسترده حکومت در انتخابات مجلس و دست چین کردن نمایندگان از بین هواداران دربار (از مجلس پنجم تا چهاردهم) از دیگر نشانه های استقرار دولت مطلقه بود.

طبعا لازمه تکوین دولت مطلقه، از میان برداشتن تکثر و پراکندگی ثروتها و منابع قدرت محلی و نیمه مستقل بود؛ به گونه ای که در نتیجه نوسازی ایران به شیوه غربی در دوران رضا شاه، به موقعیت و قدرت روحانیون و علمای دینی آسیب فراوان رسید.

در خصوص اشراف زمین دار روی هم رفته تحولات سیاسی در دوران انقلاب مشروطه در دوران رضا شاه موجب افزایش و یا دست کم تثبیت قدرت اقتصادی آنها شد، ولی با پیدایش ساخت قدرت مطلقه مبنی بر نیروی ارتش جدید اهمیت سیاسی آنها کاهش یافت. از دیگر ویژگیهای ساخت دولت مطلقه، اقدامات حکومت در زمینه دخالت در امور اقتصادی به منظور اعمال نظارت بر منابع مالی قدرت بود.

گرایش اساسی سیاست و حکومت در ایران برای تکوین ساخت دولت مطلقه در سالهای بعد از سقوط رژیم رضا شاه، دچار گسست گردید و در نتیجه منابع قدرت تا اندازه زیادی پراکنده شدند و میزانی از مشارکت و رقابت سیاسی در بین الیت های شهری پدیدار شد.

بعد از رضاشاه، شمار بسیاری از نیروها، سازمانها، احزاب و عقاید سیاسی پدیدار شدند و طبقات و گروه های مختلف اجتماعی از خوانین گرفته تا روشنفکران و طبقات جدید با گرایشهای ایدئولوژیکی مختلف، به وجود آمدند.

با فروپاشی نظام مطلقه رضاشاه کار تجدید و بازسازی دولت مطلقه، از ۱۳۲۰-۱۳۴۰ به طول انجامید. طبعا عامل اصلی تجدید مبانی دولت مطلقه، دربار سلطنتی بود که در طی دوران بیست ساله بتدریج رقبای سیاسی را یکی پس از دیگری از صحنه خارج کرد. در ده ساله اول این دوره نظام سیاسی، متکثر و کم و بیش مبتنی بر اجرای قانون اساسی بود؛ در نتیجه، پارلمان مهم ترین نهاد سیاسی به شمار می رفت.

در همین دوران دربار سلطنتی چندان قدرتی نداشت و بسیاری از امتیازات خود را از دست داد. در انتخابات مجلس چهاردهم نیروهای عمده سیاسی و اجتماعی زمین داران، رؤسای قبایل و عشایر، بازاریان و روحانیان، نماینده داشتند. شاه به تقویت ارتش پرداخت و با تشکیل مجلس مؤسسان در ۱۳۲۸ در قانون اساسی تجدید نظر به عمل آورد و حق انحلال مجلس را کسب کرد.

جبهه ملی که به طور کلی ائتلافی از احزاب عمده طبقات متوسط قدیم و جدید، بویژه حزب پان ایرانیست، حزب مردم، زحمتکشان و مجاهدین اسلام بود، تشکیل شد و در صحنه سیاست داخلی کشور جولان می داد؛ به گونه ای که پس از قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۰ و حمایت احزاب عمده از دکتر مصدق چهره آنها نمایانتر شد و شکست فاحشی برای ارتش و مجلس اشراف ایجاد گردید.

تکوین مجدد ساخت دولت مطلقه

پس از ۱۳۳۲، دربار سلطنتی کوشش های مستمری برای از میان بردن وضعیت پراکندگی منابع قدرت سیاسی و ایجاد کنترل متمرکز بر آنها انجام داد. در این فرایند، گروه های قدرتی که در نتیجه فروپاشی ساخت قدرت مطلقه رضا شاه آزاد شده بودند، یکی پس از دیگری سرکوب گردیدند. در فاصله ۱۳۳۲ تا ۱۳۴۲ دربار از حمایت بخشی روحانیان همچنان بهره مند بود و تا اندازه ای نیز برای تحکیم قدرت خود به آنها اتکا داشت.

در این دوران منازعه ای میان دربار و روحانیون به وجود نیامده بود. به نظر برخی حمله ارتش به محافل بهائیان در سال ۱۳۳۴، برای جلب نظر مساعد و حمایت علما صورت گرفت.

در این دوران نیز اشراف دیوانی، بار دیگر مناصب خود را که در دوران مصدق از دست داده بودند، بازیافتند و دربار کوشید در انتخابات ۱۳۳۹ قدرت پارلمان و گروه های قدرت را در هم شکند و به این منظور یک نظام دو حزبی وابسته به خود ایجاد نمود. با توجه به انحلال انتخابات ۱۳۳۹، انتخابات مجلس بیستم در ۱۳۳۹ تکرار شد و دست دربار به ناچار از کنترل مجلس کوتاه شد.

دربار به منظور تقویت و تجدید ساخت قدرت مطلقه، نیازمند اخراج گروه های قدیمی از بلوک قدرت و ایجاد پایگاه اجتماعی جدید برای تحکیم قدرت خود بود. از همین رو، در سال ۱۳۴۰ شاه در صدد برآمد از طریق تشکیل یک کابینه نیرومند، مجلس را در هم شکند (کابینه علی امینی). بدین سان دربار و کابینه، مجلس را هدف قرار داده و آن را مرکز فئودالها و مانع اصلاحات خواندند.

شاه مجلس را منحل کرد و مجلس ۵/۲ سال تعطیل ماند. در این زمان دربار در جهت تجربه ساخت دولت مطلقه با نیروهای سیاسی مختلف درگیر شد و با استفاده از ارتش و از طریق حکومت، آنها را شکست داد و رژیم سیاسی جدیدی ایجاد کرد. ابزارهای قدرت مطلقه عبارت بودند از: ۱- دربار؛ ۲- ارتش؛ ۳- درآمدهای نفتی؛ ۴- بوروکراسی متمرکز.

مجموعه ای از عوامل تعیین کننده داخلی و عوامل تشدید کننده خارجی، در واپس ماندگی اقتصادی ایران و عدم پیدایش فرایند انباشت سرمایه، مؤثر بوده اند. عدم پیدایش تحول اساسی در ساختار نیروهای موجود و روابط تولید در ایران قدیم بایستی ناشی از مجموعه ای از عوامل، بویژه شیوه تولید آسیایی استبداد شرق، عدم استقلال طبقات اجتماعی، عدم پیدایش نیروهای نوساز و اختلال اساسی و متناوب در فرایند انباشت سرمایه و سرانجام عدم وقوع تحول ایدئولوژیک به شیوه اخلاق پروتستانی در غرب بوده باشد.

به طور کلی، ایران در عصر پهلوی با توجه به عقب ماندگی اقتصادی در عصر قاجار و عدم پیدایش گروه های نوساز نیرومند به راه «اصلاحات از بالا» افتاد و نتیجه سیاسی این راه، پیدایش ساخت قدرت اقتدار طلب بود.

تأثیر ساخت قدرت در جلوگیری از توسعه سیاسی

ساخت دولت مطلقه در زمان پهلوی زمینه نوسازی اجتماعی و اقتصادی و پیدایش تحولات در ساخت اجتماعی را فراهم آورد. ولی فرایند تمرکز منابع قدرت و پیدایش ساخت دولت مطلقه خود مانع عمده ای بر سر راه گسترش منابع و مشارکت و رقابت سیاسی در هر سطحی ایجاد می کرد؛ به گونه ای که پس از سقوط رضاشاه فعالیتهای حزبی دوباره آغاز شد.

احزاب سیاسی این دوره مانند توده، اراده ملی و دمکرات ملی ایران در مقام مقایسه با دوره پیش، شباهت بسیار زیادی به احزاب سیاسی مدرن داشتند. ساخت قدرت مطلقه نه تنها مبتنی بر روابط قدرت شخصی است بلکه موجب نهادزدایی از سیاست و گسترش روابط شخصی و غیر رسمی شدن فرایندهای سیاسی می شود. طبعا چنین ساختاری در قدرت موجب پیدایش گروه ها و باندهای قدرت طلب در طول مراکز مهم تصمیم گیری و یا شخصیتهای قدرتمندی می شود که به منافع خود می اندیشند.

ضرورت نهادسازی سیاسی از بالا برای ایجاد مجاری صوری مشارکت محدود، از اینجا نمایان می شود که نظام سیاسی بسته، خود را مواجه با تحولات ناشی از نوسازی اجتماعی و اقتصادی، بویژه پیدایش گروه ها