پاورپوینت کامل بازنگری شخصیت هویدا ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بازنگری شخصیت هویدا ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بازنگری شخصیت هویدا ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل بازنگری شخصیت هویدا ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

مقدمه

ماهیت هیچ نظامی، و از جمله رژیم پهلوی را نمی توان بدون شناخت شخصیت و عملکرد کارگزاران آن نظام، مورد بررسی دقیق قرار داد. یکی از کارگزاران عصر پهلوی، امیرعباس هویداست. امیرعباس هویدا، فردی است که از بهمن ۱۳۴۳ تا مرداد ۱۳۵۶، طولانی ترین دوران صدارت را در تاریخ ایران دارا بود. او تنها نخست وزیری است که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران به اعدام محکوم شد.

نام هویدا به دوران ثبات سلطنت محمدرضا پهلوی گره خورده و سالهای صدارت او، اوج فساد و تباهی شاه محسوب می شود. یکی از خصوصیات دوران هویدا گسترش فساد در ابعاد گوناگون بود. در دوران نخست وزیری هویداست که پیوندهای دربار پهلوی با محافل قدرتمند غرب و صهیونیسم جهانی به مستحکم ترین شکل خود رسید؛ و شاه به عنوان استوارترین دوست غرب ظاهر گردید. در این دوران، هویدا در افکار عمومی مردم، نمونه کاملی از نخست وزیری چاکر منش و فاقد شخصیت، تجلی یافت.

در این نوشته برآنیم که به کنکاشی هر چند مختصر درباره شخصیت هویدا و عملکرد دولت در زمان صدارت او بپردازیم. هر چند در ابتدا معترفیم که آنچه نگاشته می شود تمام مطالب درباره او نیست؛ درباره هویدا، گفتنی فراوان است اما در این تحقیق مجالی برای پرداختن به تمام مطالب نیست.در این تحقیق آنچنان که مشهود است از کتاب نیمه پنهان ۱۴، اثر ارزشمند مؤسسه کیهان، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی از حسین فردوست، معمای هویدا، اثر دکتر میلانی، سقوط شاه، اثر فریدون هویدا و. .. بیشترین بهره برده شده است. طیبه چراغی ـ قم

پیشینه خانوادگی

امیرعباس هویدا در سال ۱۲۹۹ش[۱]ـ ۱۲۹۸[۲]یا ۱۲۹۵ش[۳]ـ در تهران متولد شد. پدر بزرگ او، هر دو بهایی بودند و هویدا به پیروی از عقیده آنان، به سران بهایی نزدیک شد.پدر بزرگ هویدا، میرزا رضا قناد، از بهاییان متعصب، و از فداییان عباس افندی محسوب می شد که زندگی در میان مسلمانان ایران را تحمل نکرد و سرانجام به عکا، محل اقامت میرزا حسینعلی نورکجوری (بها) و عباس افندی (عبدالبها) رفت و مستخدم مخصوص عباس افندی شد. [۴]

عباس افندی به واسطه خدمات میرزا رضا، مخارج تحصیل فرزند او را تقبل کرد و حبیب الله را برای تحصیل به اروپا فرستاد. او در اروپا به فراگیری زبانهای انگلیسی و فرانسه پرداخت. [۵]، حبیب الله پس از بازگشت به ایران در تشکیلات سردار اسعد بختیاری استخدام گردید. [۶]و پس از مدت کوتاهی موفق به دریافت لقب عین الملک شد.[۷]

عین الملک از رهگذر نزدیکی با سردار اسعد با محافل و مجامع سیاسی و روشنفکری آن ایام مرتبط شد و به صف اعضای تحریریه روزنامه رعد به مدیریت سیدضیاءالدین طباطبایی پیوست و همزمان در وزارت مالیه استخدام گردید.[۸]

عین الملک از وابستگان انگلیس و از هواداران سیاستهای استعماری این کشور در ایران بود. بر همین اساس هنگامی که قرارداد استعماری ۱۹۱۹ توسط وثوق الدوله و سرپرسی کاکس امضا شد، به حمایت از این قرارداد پرداخت و در روزنامه رعد مقالات متعددی در تأیید این قرارداد نوشت. [۹]، حبیب الله با دختری به نام افسرالملوک سرداری ازدواج کرد. افسرالملوک دختر محمدحسین خان سردار[۱۰] از تروریستهای معروف بهایی بود که در دوران قاجار در آشوبی که بهاییان در چند شهر ایران به راه انداختند نقش داشت.

حبیب الله با کمک و حمایت سردار اسعد بختیاری به وزارت امور خارجه رفت و به واسطه آشنایی با زبان عربی و اقامت در شام، مأمور خدمت در سوریه و لبنان گردید. او با استفاده از موقعیت دیپلماتیک خود به تبلیغ بابی گری در این کشورها پرداخت و وقتی مأمور خدمت در جده گردید با انگلیسیها سر و سرّی پیدا کرد و علیرغم اقامت در سرزمینی که قلب جهان اسلام محسوب می گردد به تبلیغات بابی گری خود ادامه داد. اما فعالیتهای او آثار سویی داشت و وزارت امور خارجه مجبور شد او را به تهران احضار کند. [۱۱]

تحصیلات و مشاغل هویدا

امیرعباس هویدا تحصیلات ابتدایی را در سال ۱۳۰۵ش در شهر دمشق آغاز کرد و تا سال ۱۳۰۸ش در این شهر به مدرسه می رفت. در این سال به این سبب که پدرش به عنوان ژنرال کنسول ایران در بیروت منصوب شد به همراه خانواده اش به این شهر رفت و تحصیلاتش را در بیروت پی گرفت.مدرسه هویدا در دمشق از سوی فرانسوی ها ایجاد شده بود و از طرف یک میسیون مذهبی به نام لازاریستها اداره می شد. این مدرسه در اختیار فرزندان مقامات کشورهای استعماری بود و فرزندان دیپلماتهای عادی و افراد عادی را به آن راه نمی دادند. تحصیل در این مدرسه به زبان فرانسوی انجام می شد. بر همین اساس هویدا بیش از این که خواندن و نوشتن به زبان فارسی را بیاموزد، خواندن و نگاشتن به زبان فرانسوی را آموخت. [۱۲]

هویدا پس از اتمام دوره متوسطه در بیروت با هدف گذراندن تحصیلات عالیه به انگلستان رفت. اما به مقصود خود دست نیافت و بدون اینکه تحصیلات خود را به سرانجام دلخواه برساند، انگلستان را رها کرد و به فرانسه رفت. او زمانی به فرانسه رسید که روابط سیاسی ایران و فرانسه قطع و سفیر و دانشجویان ایرانی به تهران احضار شده بودند. این حادثه در زمستان ۱۳۱۷ اتفاق افتاد و دلیل آن چاپ کاریکاتوری از رضاخان در یکی از جراید فکاهی فرانسه بود. [۱۳]

به دنبال این وضعیت هویدا به فکر کشور دیگری که بتواند تحصیلات دانشگاهی اش را در آنجا آغاز کند افتاد و چون یکی از دایی هایش به نام عبدالحسین سرداری کاردار ایران در بلژیک بود به بروکسل پایتخت بلژیک رفت و در دانشکده حقوق سیاسی بروکسل ثبت نام نمود و سرانجام با دریافت دانشنامه لیسانس از این دانشگاه فارغ التحصیل شد. [۱۴]او پس از اتمام تحصیلات و اخذ مدرک لیسانس در رشته علوم سیاسی از دانشگاه بروکسل در سال ۱۳۲۱[۱۵] به تهران آمد و داوطلب استخدام در وزارت امور خارجه ایران شد. یازده روز پس از درخواست هویدا، تلگرافی با امضای انوشیروان به وزارت خارجه رسید و خواستار استخدام هویدا در این وزارتخانه شد. [۱۶] عده ای معتقدند که این تلگراف توسط انوشیروان سپهبدی شوهر خاله هویدا ـ که در سال ۱۳۲۲ش وزیر امور خارجه شد فرستاده شده بود. [۱۷]

بدین ترتیب هویدا در سال ۱۳۲۲ش به استخدام وزارت خارجه درآمد اما اشتغال او چندان طول نکشید و در اوایل مهر ۱۳۲۲ش برای انجام خدمت وظیفه عازم دانشکده افسری شد. او در مهر ۱۳۲۳ش به وزارتخانه بازگشت و به عنوان عضو اداره اطلاعات، مشغول به کار شد و از دوازدهم بهمن ۱۳۲۳ش به اداره سوم سیاسی منتقل شد. او در این قسمت نیز زیاد انجام وظیفه نکرد و به بهانه انتقال مادرش از بیروت به تهران با عنوان پیک سیاسی به بیروت سفر نمود. علیرغم اینکه مدت اشتغال واقعی هویدا در وزارت خارجه به یک سال نرسید اما با حمایت کانونهای قدرت بیگانه در اول مرداد ۱۳۲۴ش به عنوان وابسته سفارت ایران در پاریس عازم فرانسه گردید.(۱۸) او در تاریخ اول آبان ۱۳۲۵ش کارمند اداره حفاظت منافع ایران در آلمان شد. [۱۸]

هویدا در ایام اشتغال در سفارت ایران در پاریس با ایرج اسکندری ـ که بعدها دبیرکل حزب توده شد ـ آشنا شد و از این طریق با حزب توده مرتبط گردید. [۱۹] اما با توجه به ارتباط هویدا با رجبعلی منصور مهره سرشناس استعمار انگلستان و پسرش حسنعلی منصور احتمالاً هدف هویدا از ایجاد ارتباط با حزب توده فعالیتهای جاسوسی بوده است کمااینکه او در سال ۱۳۲۸ش به استخدام ساواک درآمد. [۲۰] فریده دیبا مادر فرح در این باره می گوید: «هویدا، ادعا می کرد که در جوانی کمونیست بوده است اما فرح که پرونده او را دیده بود می گفت هویدا در زمان دانشجویی با نفوذ در صفوف دانشجویان کمونیست و ایرانیان مخالف رژیم در خارج به واقع برای ایران کسب اطلاعات می کرده است…» [۲۱]

هویدا پس از مدت کوتاهی اقامت در پاریس، به اتفاق حسنعلی منصور و عده ای دیگر به جرم قاچاق مواد مخدر توسط پلیس فرانسه دستگیر گردید و تنها با وساطت دربار ایران از این امر رهایی یافتند. [۲۲]

هویدا در تاریخ اول فروردین ۱۳۲۸ به سمت کنسولیار کنسولگری ایران در اشتوتگارت آلمان منصوب شد. [۲۳] در همین ایام بود که عبدالله انتظام، پسر میرزا سید محمدخان انتظام السلطنه ـ از فراماسونهای قدیمی و عضو لژ بیداری و از سردمداران احیای فراماسونری در دهه های بعد ـ آشنا شد. انتظام در آن ایام وزیرمختار ایران در آلمان و سرکنسول اشتوتگارت بود.

هویدا که از اقتدار انتظام در هرم دیوانسالاری در رژیم پهلوی اطلاع داشت تمام کوشش خود را جهت جلب او به کار گرفت تا جایی که انتظام در بهمن ۱۳۲۸ طی یک نامه رسمی و یک نامه خصوصی به دکتر علی اکبر سیاسی ـ وزیر خارجه وقت ـ به عنوان دلخوشی یک دوست قدیمی و دورافتاده از او درخواست نمود که هویدا را به سمت کنسول اشتوتگارت منصوب کند. سیاسی در پاسخ انتظام نوشت که چون صدور حکم کنسولی مستلزم ۷ سال سابقه کار می باشد و هویدا فاقد این شرایط است انتصاب وی به این سمت امکان ندارد ولی به عنوان اقدام کاملاً استثنایی و به پاس احترام پیشنهاد جنابعالی انتظام می تواند او را به این سمت به مقامات محلی معرفی کند. [۲۴]

در آن زمان شهر اشتوتگارت در اثر جنگ ویران شده بود و تمام خانه های سالم از طرف متفقین مصادره شده بود. از این رو انتظام و هویدا برای یافتن محل مناسب جهت دفتر کنسولگری و همچنین محل اقامت دست به دامان متفقین شدند. انگلستان و فرانسه به آنان جواب منفی دادند؛ اما آمریکا قول مساعد داد و دو ساختمان مصادره شده را در اختیار ایران قرار داد که یکی از آنها دفتر کنسولگری و دیگری محل اقامت هویدا و منصور شد. به این ترتیب هویدا و منصور با دو آمریکایی به نامهای جان جی مک کلوی و استوارت راکول، آشنا شدند و از این طریق با کانونهای قدرت آمریکا ارتباط برقرار کردند. بسیاری از صاحب نظران بر این عقیده اند که حمایت این دو آمریکایی نقش مؤثری در پیشرفت منصور و هویدا داشته است. [۲۵]

در اسفند ۱۳۲۹ در دولت حسین علا، انتظام وزیر خارجه شد. هویدا را همراه خود به تهران آورد و به عنوان منشی مخصوص خود به کار گمارد اما با تغییر کابینه باقر کاظمی وزیر خارجه دولت مصدق هویدا را به معاونت اداره سوم سیاسی منصوب کرد. [۲۶] ولی او در تهران ماندگار نشد و در مهر ۱۳۳۰ به دعوت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل به این کمیساریا در ژنو منتقل شد. [۲۷]در پرونده اداری هویدا موارد متعددی از تشویق وی توسط این کمیساریا و درخواست مصرانه آن برای تمدید مأموریت هویدا موجود است. [۲۸] که از جمله آن نامه ای است به امضای وان هک گدهارت، کمیسر عالی پناهندگان خطاب به انتظام[۲۹]وان هک گدهارت در زمره فراماسونرهای مشهور بین المللی بود که پس از پیرشره استاد اعظم لژ بزرگ ملی فرانسه شد و طی مسافرتهای متعدد به تهران در تأسیس لژهای فراماسونری در ایران نقش اساسی داشته است. [۳۰]بر همین اساس عده ای معتقدند که حمایت او از هویدا به منظور مطرح نگه داشتن یک فراماسونر در چارچوب برنامه های فراماسونری بین المللی بوده است. [۳۱]

در سال ۱۳۳۵ که رجبعلی منصور ـ پدر حسنعلی منصور ـ سفیر ایران در ترکیه شد از علیقلی اردلان وزیر خارجه وقت درخواست کرد که هویدا را به عنوان رایزن به آنکارا منتقل کند و در تاریخ بهمن همین سال با تقاضای منصور موافقت شد. [۳۲] اما دوران سفارت منصور چندان طولانی نبود و پس از زمانی اندک سرلشکر ارفع جانشین او شد. روحیه نظامی گری و سخت گیری ارفع که سفارتخانه را به سبک سربازخانه اداره می کرد سبب شد که هویدا با استفاده از یک مرخصی کوتاه مدت به تهران بیاید و برای رهایی از این وضعیت به سراغ انتظام که در آن زمان مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران بود برود و از او درخواست کمک بنماید.

انتظام نیز طی نامه ای از اردلان درخواست نمود تا هویدا را به عنوان مأمور در اختیار شرکت نفت بگذارد. این درخواست پس از تصویب شاه عملی شد و هویدا به شرکت نفت منتقل گشت. [۳۳] او ابتدا به عنوان مشاور انتظام، و سپس به عنوان مدیرکل امور اداری شرکت نفت به کار پرداخت. [۳۴] انتصاب هویدا به سمت سرپرست امور اداری شرکت نفت خوشایند بسیاری از مدیران و کارکنان قدیمی این شرکت نبود؛ اما او با چرب زبانی و فریب کاری این مخالفتها را به دوستی بدل کرد. پس از مدتی هویدا از سوی انتظام ترفیع مقام یافت و به عضویت در هیأت مدیره شرکت نفت منصوب شد. [۳۵]

اشتغال هویدا در شرکت نفت، همزمان با فعالیتهای اولیه سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی رژیم پهلوی (ساواک) بود و چون ساواک در پی گسترش کانالهای ارتباطی خود در سطح کشور بود مراکز حساس اداری را مورد توجه قرار داد و به گزینش چهره های مستعد پرداخت که یکی از این افراد هویدا بود که به عنوان همکار در خدمت این تشکیلات جاسوسی قرار گرفت. [۳۶]

هویدا به هنگام اشتغال در وزارت نفت به فعالیتهای سیاسی نیز پرداخت و همراه با تنی چند از دوستانش به سرکردگی حسنعلی منصور و به سفارش و هدایت شاپور ریپورتر و گراتیان یاتسویچ، رئیس قرارگاه سازمان سیا در تهران عده ای از جوانان تحصیلکرده آمریکا را با هدف کسب قدرت سیاسی در تشکیلاتی به نام کانون مترقی گرد آورد. [۳۷]

در سال ۱۹۵۸ (۱۳۳۷) سازمان سیا طی گزارشی به شورای امنیت ملی، اعلام کرد که رژیم ایران با وضعیت کنونی دوامی نخواهد داشت و ممکن است به دامان کمونیسم سقوط کند. به این منظور، دولت آمریکا تصمیم گفت ضمن ایجاد فشار به شاه، جهت انجام برخی اصلاحات عده ای از نخبگان و تکنوکراتهای جوان و طرفدار آمریکا به منظور به دست گرفتن قدرت سیاسی بسیج کند. مهره دلخواه سازمان سیا برای این هدف حسنعلی منصور بود که در آن زمان دبیر شورای عالی اقتصاد بود.

منصور دست به کار شد و با کمک نزدیکترین دوست خود هویدا مقدمات تشکیل این گروه را فراهم آورد. آغاز فعالیت و عضوگیری کانون مترقی، منصور و هویدا را در کانون توجه محافل سیاسی و افکار عمومی قرار داد. اکنون همه می دانستند که به زودی منصور نخست وزیر خواهد شد و هویدا هم به عنوان یک عضو ارشد کابینه انتخاب خواهد شد. [۳۸]، این پیش بینی ها درست از آب درآمد و پس از انتصاب منصور به مقام نخست وزیری، هویدا نیز به عنوان وزیر دارایی کابینه منصور منصوب شد و تا پایان دوره صدارت منصور در همین سمت باقی ماند. [۳۹]

روز پنجشنبه اول بهمن ۱۳۴۳ش منصور که برای شرکت در جلسه علنی و دفاع از لایحه قرارداد شرکت ملی نفت ایران با چند شرکت بزرگ نفتی غرب قصد ورود به مجلس شورای ملی را داشت به ضرب گلوله های شهید محمد بخارایی مجروح شد. زمانی که این حادثه رخ داد هویدا در مجلس بود و پس از کسب اطلاعات مقدماتی درباره این حادثه خود را به دفتر رئیس مجلس شورای ملی رساند و ماجرا را تلفنی به شاه اطلاع داد. او پس از تحقیق درباره وضعیت جسمانی منصور یکسره به کاخ سلطنتی رفت و وضعیت اسف بار منصور را به اطلاع شاه رسانید.

بعد از ظهر همان روز که جلسه هیأت دولت در کاخ مرمر، و در حضور شاه تشکیل شده بود، شاه هنگام ترک جلسه خطاب به هویدا گفت: شما هیأت دولت را اداره کنید تا ان شاءالله نخست وزیر بهبود یابند. [۴۰]پس از مرگ منصور نیز شاه او را مسئول تشکیل کابینه کرد. انتخاب هویدا به سمت نخست وزیری با توجه به نداشتن شهرت سیاسی و سابقه کم وزارت در کابینه منصور به صورت محلل تصور می شد. [۴۱] انتصاب هویدا در آن زمان چنین تعبیر می شد که شاه خواسته است با تعیین یکی از همکاران نزدیک منصور به جانشینی وی نظر آمریکاییها را که منصور را به وی تحمیل کرده بودند جلب کند و بعد سر فرصت نخست وزیر خود را انتخاب کند. [۴۲] اما هویدا سالهای صدارت را یکی پس از دیگری پشت سر گذاشت و قریب ۱۳ سال یعنی بیش از تمام نخست وزیران ایران در این مقام باقی ماند. [۴۳]درباره علل دوام هویدا در مقام صدارت مطالب فراوانی عنوان شده است که در فصل بعد به این مبحث خواهیم پرداخت.

روانشناسی شخصیت هویدا

هویدا از نخستین روزهای صدارت با روشی خاضعانه و مؤدبانه به جلب اشخاص پرداخت. برخورد وی با نمایندگان مجلس و سناتورها بر اساس ادب و کوچکی قرار گرفت و برخلاف منصور از تندخویی و پرحرفی پرهیز می کرد و با حربه فروتنی به حل و فصل مطالب می پرداخت. [۴۴]تنها چیزی را که هویدا تحمل نمی کرد این بود که کسی بخواهد کرسی صدارت را از او بگیرد. در دهمین سالگرد نخست وزیری اش کسی از وی پرسید پیش بینی می کنید تا چند سال دیگر در پست نخست وزیری باقی بمانید؟ هویدا خنده ای کرد و گفت: «سند نخست وزیری را مادام العمر به نام من زده اند!» [۴۵]

او نیز مانند بسیاری از هم مسلکانش، ایرانی نبود و مردم ایران را نمی شناخت و چون سالهای تحصیل را در مدارس فرانسوی بیروت گذرانده بود و برای ادامه تحصیل به اروپا رفته بود شخصیت کاملاً اروپایی داشت و برای مردم ایران ارزش و اهمیتی قائل نبود. [۴۶] هویدا سخت اهل تظاهر و ریا بود و می گفت مردم ایران دیده بصیرت ندارند و دروغ را بهتر پذیرا می شوند! گاهی نیز می گفت حرف راست در مملکت ما دشمن می تراشد. [۴۷]

درباره خصوصیات اخلاقی هویدا آمده است: «هویدا فردی بود گریزان از مسئولیتهای سخت اداری و دور از جدی بودن و منضبط بودن، عمیق اندیشیدن و با مشکلات و مصایب عجین شدن و غم و غصه خوردن به خاطر دیگران… او از صمیم قلب و با تمام ذرات وجود خود به تمدن و اصول اروپایی دل بسته بود…» [۴۸]

مسلماً وقتی چنین فردی در مسند امور قرار می گیرد تنها چیزی که برایش اهمیت ندارد اوضاع جاری در مملکت است. به همین خاطر است که او به فساد مالی و اداری موجود در وزارتخانه ها، اهمیتی نمی داد و گزارشاتی که در این زمینه به دستش می رسید به این بهانه که از روی حب و بغض تهیه شده نمی خواند و می گفت در مملکتی که سالی ۳۰ـ۴۰ میلیارد دلار درآمد نفتی دارد زشت است که یک مدیر را به خاطر یک میلیون تومان محاکمه کنند!!! [۴۹] به نظر نخست وزیر محترم! اگر یک مدیر از درآمد ۳۰ـ۴۰ میلیارد دلاری یک میلیون ناقابل اختلاس کند زشت است او را محاکمه کنند ولی اگر تعداد فقرا و زاغه نشینان مملکت هر روز به خاطر همین یک میلیون تومان ها افزایش یابد مشکلی ایجاد نمی شود.هویدا از کسانی که به او وفادار بودند به شدت حمایت می کرد، هر زمانی که به علت رسوایی یک وزیر نمی توانست او را در وزارتخانه نگهدارد به جای آنکه او را از کار برکنار کند به وزارتخانه دیگری منتقل می کرد؛[۵۰] تا همه بتوانند از فضایل! جناب وزیر فیض! ببرند.

هویدا به شیک پوشی، لطیفه گویی، حاضرجوابی و گل ارکیده روی سینه اش و نیز به داشتن کلکسیونی از پیپهای گرانقیمت شهرت داشت. [۵۱] او دوست داشت که خود را صاحب خصوصیاتی متمایز از دیگر دولتمردان نشان دهد. در دست گرفتن عصا، پیپ و به سینه زدن گل ارکیده نمونه ای از این کارها بود. [۵۲] عباس میلانی در کتاب معمای هویدا عنوان می کند که: «استفاده هویدا از عصا، به تصادف سال ۱۳۴۳ که در جاده شمال رخ داد و باعث شد استخوان زانو و لگن خاصره اش صدمه ببیند مربوط می شود. برخی می گفتند که استفاده هویدا از عصا نه از سر ضرورت که نوعی ادا و اطوار است. ولی طبیبان معتقد بودند که بعد از این حادثه هویدا همواره بیمناک از دست دادن تعادلش بود و عصار را هم به این خاطر به کار می برد.» [۵۳]

گویا آقای میلانی صحنه مربوط به پرش هویدا از روی آتش در مراسم چهارشنبه سوری یا حضور بدون عصای او را در دادگاه انقلاب را ندیده اند که هیچ گونه مشکلی از نظر حفظ تعادل! نداشتند. هویدا حدود ۳۱۰ پیپ و ۱۵۰ عصا گرد آورده بود. فریدون هویدا ـ برادر امیرعباس ـ به میلانی گفته است که خود امیرعباس در پی جمع آوری مجموعه های پیپ و عصا نبود بلکه آنها عمدتاً هدیه همکارانش به او بود. [۵۴] این جمله باز هم اتهامی از هویدا نمی کاهد؛ چون این خود هویدا بود که پیپ و عصا را مشخصه اش کرده بود و همکارانش برای خوش خدمتی و برای بهره مندی از افاضات جناب نخست وزیر! به وی پیپ و عصاهای گرانقیمت هدیه می دادند. در دوران صدارت هویدا، تعلق او به بهاییت، شهرت داشت؛ ابقا چنین نخست وزیری که از نظر احساسات مذهبی مردم منفور بود، عمق بی اعتنایی شاه را به افکار عمومی نشان می دهد. کرده است.

هویدا، فراماسون بود و از اعضای ارشد جناح صهیونیستی ـ فراماسونری ایران به حساب می آمد. [۵۵] برخی معتقدند که او در فاصله سالهای ۱۳۳۰ـ۱۳۳۵ که در سازمان ملل مأموریت داشت توسط وان هگ گدهارت که از چهره های برجسته فراماسونری جهانی بود به این تشکیلات پیوسته است. برخی نیز، انتظام را عامل پیوستن او به فراماسونری بیان کرده اند. [۵۶] بسیاری از اعضای کابینه هویدا نیز فراماسون بوده اند.

هویدا، شخصاً همجنس گرا بود، و این مطلب نه تنها در میان خواص درباری، بلکه در سطح جامعه نیز شهرت داشت. او هیچ گونه تلاشی برای پنهان نگه داشتن این مسئله نداشت و حتی در برخی موارد گرایشات هموسکسوالیته خود را به نمایش می گذاشت. محمدرضا پهلوی از این امر به خوبی مطلع بود ولی به آن اهمیتی نمی داد و ابقاء چنین نخست وزیری عمق تباهی اخلاقی شاه و وابستگاه او و اوج بی اعتنایی آنان را به کرامت انسانی و ارزشهای اخلاقی و فرهنگی جامعه نشان می دهد. [۵۷]

بی مبالاتی هویدا در ارتباطات آلوده اش، موجب بروز سر و صدایی در افکار عمومی گردید و موضوع به قدری جدی شد که زعمای مملکت چاره خروج از این بحران را ازدواج هویدا تشخیص دادند. او هیچ گونه رغبتی به ازدواج نداشت و زیر فشارهای سیاسی تن به یک ازدواج مصلحتی داد و با لیلی امامی، خواهرزن دوست دیرینه اش منصور ازدواج کرد. [۵۸]لیلی امامی زنی مقتدر و حرّاف بود، و اینک در پاریس زندگی می کند. [۵۹]

لیلی امامی و هویدا از دوران جوانی یکدیگر را می شناختند، اما آنها واقعاً هیچ گاه ازدواج نکردند، بلکه در حقیقت لیلی امامی حاضر شد برای نجات هویدا از این موقعیت فداکاری کند. [۶۰] به هر صورت، زندگی مشترک این دو، چندان دوام نیاورد و در سال ۱۳۵۰ و پنج سال پس از ازدواجشان به متارکه انجامید. علت طلاق لیلی از هویدا را انحرافات اخلاقی هویدا عنوان کرده اند. [۶۱]

اسکندر دلدم نویسنده کتاب زندگی و خاطرات هویدا می گوید که فریدون هویدا طی نامه ای به نویسنده عنوان می کند که شایعات مربوط به فساد اخلاقی برادرش که در نهایت منجر به طلاق لیلی امامی از برادرش شد، ساخته و پرداخته دشمنان سیاسی اوست. او می گوید در سفری که لیلی همراه اشرف پهلوی به چین رفته بود، با اشرف درگیر می شود و اشرف در بازگشت به تهران از هویدا می خواهد یا همسرش را طلاق بدهد یا از صدارت استعفا دهد و هویدا هم لیلی را طلاق داده است. [۶۲]اینکه برادر هویدا موضوع انحراف اخلاقی او را ساخته دشمنان سیاسی اش می داند، اصلاً پذیرفته نیست چون خود هویدا این مسئله را کتمان نمی کرد و همچنین در میان خواص درباری نیز شایع بود. در ضمن اسناد ساواک نیز بر این امر صحه می گذارد. دعوای بین اشرف و لیلی هم صحت ندارد چرا که با خصوصیاتی که اشرف داشت هیچ کس جرأت نمی کرد در برابر اشرف ابراز وجود کند چه برسد به اینکه با او درگیر شود.

هویدا و بقای او بر مسند صدارت

هویدا در زمان منصور، خود را به شاه نزدیک کرده بود، و توانسته بود اعتماد او را جلب کند. او از نخستین روز تصدی مقام نخست وزیری در برابر شاه روش اطاعت محض را در پیش گرفت و واجد همان خصوصیاتی بود که شاه از نخست وزیر خود انتظار داشت، شاه کم کم به این نتیجه رسیده بود که نخست وزیری مطیع تر و مطمئن تر و بی خطرتر از هویدا نخواهد یافت. [۶۳] در دوره طولانی دیکتاتوری محمدرضا، دولت و مجلس ابزارکار او بودند. [۶۴]

تفکر خاص محمدرضا این بود که نخست وزیر هر چه مطیع تر، بهتر! [۶۵] محمدرضا به کارگزاری فاقد شخصیت نیاز داشت تا به نام او در مسند ریاست دولت قرار گیرد، و مجری اوامر او باشد. [۶۶] هویدا این نیاز زمانه را دریافت، و بازیگر چنین نقشی برای شاه شد. شاه حتی هویدا را بر علم، که خود را خدمتگزار شاه می نامید، ترجیح می داد، زیرا علم گاهی جرأت می کرد برخلاف نظر شاه، مطلبی را بیان کند که این امر خوشایند شاهنشاه نبود؛ در حالیکه هویدا هرگز به خود اجازه نمی داد که برخلاف میل شاه حرفی بر زبان جاری کند و بر عکس برای برخی نظریات غیرعملی و نامعقول شاه دلایل عقلانی و منطقی می تراشید. یکی از نزدیکان هویدا می گفت وقتی هویدا به حضور شاهنشاه شرفیاب می شود، تمام دستورات شاه را یادداشت می کند و برای خوش خدمتی هر چه بیشتر در بین کاخ نیاوران تا نخست وزیری بسیاری از اوامر شاهانه را با تلفن اتومبیل نخست وزیری به مراجع مربوط ابلاغ می کند و یکی دو ساعت بعد اجرای تمام اوامر ملوکانه را به عرض شاه می رساند. [۶۷]

در یکی از اسناد ساواک آمده است: «امیر شرفی بدر، که از رجال نابینای کشور است، می گفت رمز موفقیت آقای هویدا در کار مملکت داری در این است که اولاً سالها در شرکت ملی نفت بوده، و کسی او را نمی شناخته است و دیگر اینکه برنامه و نقشه ای در کار مملکت داری ندارد که با منافع دسته ای برخورد داشته باشد…» [۶۸]

هویدا نه یک نخست وزیر بلکه یک نوکر حلقه به گوش شاه محسوب می شد. شاه بارها گفته بود که هویدا قادر است افکار مرا بخواند و خواسته هایم را پیش بینی کند… من به واقع او را مجری صادقانه اوامر خود می دانم. [۶۹]

هویدا به عکس منصور سعی داشت کمتر حرف بزند؛ چون منصور زیاد حرف می زد و پس از تبعید امام خمینی در هر فرصت از توانایی دولت خود برای سرکوب مخالفین سخن می گفت و همین امر موجب شد که جان خود را بر اثر هتاکی و پرحرفی از دست بدهد؛ ولی هویدا بیشتر کارها را به شاه نسبت می داد و همه جا از منویات شاهانه یا بنابر اراده شاهنشاه سخن می گفت. [۷۰] هویدا همیشه خود را رئیس دفتر شاه می نامید و می گفت: کار من، فقط اجرای فرامین اعلیحضرت است! [۷۱] او در تأیید اظهاراتش از شاه، به عنوان پدر تاجدار و ناجی ملت نام می برد. [۷۲] او در تأیید طرز کار خود در مصاحبه ای با سردبیر مجله نیوزویک گفت: «در کشورهای غربی برای یک تصمیم گیری کوچک، مدتها در مجلس و در سنا بحث می شود، چندین بار رأی گیری به عمل می آید، و وقت زیادی تلف می شود. در حالیکه در ایران کافی است ما به حضور شاهنشاه برویم و نظر شاهنشاه را که همیشه بهترین راه حلهاست، بپرسیم و به آن عمل کنیم.» [۷۳]

هویدا بدون توجه به حدود اختیارات نخست وزیر یک کشور مشروطه و با آشنایی با روحیه محمدرضا سعی می کرد مقام خود را حفظ کند، و فرمانبردار بی چون و چرای شاه باشد. [۷۴]، در حالیکه تمام صاحبنظران رمز موفقیت هویدا و صدارت طولانی اش را مطیع شاه بودن می دانند ولی احسان نراقی در کتاب خود عنوان می کند که هویدا با ذهنی بسیار فعال مسائل دنیای امروز را به خوبی می شناخت و نقطه ضعف او و از دست دادن اعتبارش بر می گشت به اطاعت بی قید و شرط او از سیاست شاه. [۷۵]

فرد دیگری، یکی دیگر از رازهای بقای هویدا را آمادگی اش برای کمک به دیگران می داند و می گوید که لطف هویدا شامل حال بسیاری شده بود. [۷۶] این فرد جناب دکتر میلانی است که کتابی تحت عنوان معمای هویدا نگاشته است. این کتاب ابتدا به انگلیسی نوشته شده و بعد توسط نویسنده به فارسی برگردانده شده است. هدف نویسنده از چاپ چنین کتابی نمایش چهره مثبت و مظلومی از هویداست. او کتاب را به روش یک رمان تاریخی نوشته است، و اگر کسی هویدا را نشناسد و از خدمات او بی اطلاع باشد با خواندن این کتاب اعتراف می کند که هویدا مرد متینی بوده، و هر انتقادی از او شده است کار دشمنان سیاسی اوست و حتی اعدام او در دادگاه انقلاب ظلم بزرگی بوده است.

میلانی، طوری از کمک هویدا به دیگران سخن می گوید، که گویی از اموال خود بخشش می کرده. علم که سالهای متمادی وزیر دربار بوده است در خاطراتش می گوید که در سال ۱۳۵۲ این موضوع را محرمانه با شاه در میان گذاشته است که بقای هویدا نتیجه پول دادن به اعضای خانواده سلطنتی به خصوص منسوبین ملکه است. [۷۷]در واقع هویدا با پول دادن به اطرافیان خود خصوصاً نزدیکان فرح، سعی می کرد همه را از خود راضی نگه دارد و راه انتقاد دیگران را از دولتش ببندد. به همین خاطر است که شهبانوی نیکوکار! در خاطراتش از هویدا به عنوان دولتمردی توانا و فردی با فرهنگ و آگاه به مسائل روز یاد می کند و در خاطره ای از سفر خود با او به چین می نویسد که ما شبها بعد از انجام برنامه رسمی سفر و پذیراییها ساعتها با هم می نشستیم و درباره مسائل جاری و آنچه در روز دیده بودیم بحث گرمی می کردیم. [۷۸]

علاوه بر عامل نخست که مطیع بودن هویداست، عوامل دیگری را نیز در علل بقای او ذکر کرده اند، شاه به واسطه ضعف های درونی خود از مردان باشخصیت و ریشه دار که از نفوذ در جامعه برخوردار بودند هراس داشت، و حاضر نبود قدرت و اختیارات خود را با کسی تقسیم کند. هویدا همان شخصیت بی ریشه و بی اعتباری بود که شاه هرگز هراسی از او به دل راه نمی داد و می دانست که هیچ گاه از طرف وی خطری متوجه مقام سلطنت نخواهد شد. [۷۹]

هویدا، برخلاف منصور که نخست وزیری خود را مدیون آمریکاییها می دانست و تعهداتی در مقابل آنها سپرده بود، وابستگی زیادی به آمریکاییها نداشت و از نظر شاه که نمی خواست واسطه ای در ارتباط خود با آمریکاییها داشته باشد این کمال مطلوب بود. [۸۰]چهارمین دلیل بقای هویدا که نسبت به عوامل گفته شده از اهمیت کمتری برخوردار است تعمد شاه در تظاهر به وجود ثبات سیاسی در ایران در نظر خارجیها بود. در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان عمر متوسط دولتها کمتر از یک سال بود، شاه از وجود دولتی که در اوایل دهه ۱۳۵۰ دهمین سال عمر خود را پشت سر می گذاشت، بر خود می بالید و از اصطلاح جزیره ثبات، که اولین بار نیکسون در مورد ایران به کار برد، خرسند بود. [۸۱]

رابطه با اسرائیل

موضوع فلسطین بعد از جنگ جهانی دوم، توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اردیبهشت ۱۳۲۶ مطرح شد و کمیسیونی با شرکت یازده عضو و از جمله ایران، مأمور رسیدگی و یافتن راه حلی برای مسئله فلسطین شدند. این کمیسیون گزارشی مبنی بر تقسیم فلسطین به دو کشور عرب و یهود، به کمیسیون مجمع عمومی ارائه کرد و این گزارش در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ تصویب شد و در ۱۴ مه ۱۹۴۸ دولت اسرائیل توسط صهیونیستها ایجاد شد. [۸۲]

در سال ۱۳۲۸ دولت محمد ساعد مراغه ای دولت اسرائیل را به بهانه وجود تعداد زیادی بازرگان یهودی ایرانی تبار در فلسطین و حفظ حقوق آنان به رسمیت شناخت و در بیت المقدس اشغالی سرکنسولگری دایر کرد. وقتی مصدق به حکومت رسید، شناسایی ایران از اسرائیل را پس گرفت ولی این وضع دوام نیاورد و روابط ایران با اسرائیل بعد از کودتای ۲۸ مرداد مجدداً از سر گرفته شد و ایران دقیقاً دنباله روی سیاست آمریکا بود. [۸۳]رژیم حاکم ایران عملاً و در معنی اسرائیل را حمایت می کرد. روابط وسیع اقتصادی داشت،نفت مورد نیاز اسرائیل را تحویل می داد، کالاهای اسرائیل به ایران سرازیر بود و تبادل اطلاعات انجام می گرفت و ساواک و موساد همکاری گسترده ای داشتند. [۸۴]

هویدا که در سالهای کودکی و نوجوانی و جوانی چندین بار به فلسطین اشغالی رفته بود، با اسرائیل الفتی دیرینه داشت؛ چون این رژیم نخستین کشوری بود که فرقه ضاله بهاییت را به عنوان یک دین به رسمیت شناخت. هویدا سالها در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، امکانات این سازمان را در جهت انتقال هر چه سریعتر مهاجران یهودی از نقاط مختلف جهان به فلسطین به کار گرفت و زمانی که به نخست وزیری رسید دولت اسرائیل را بیش از هر رژیم دیگری در مدار توجه قرار داد و به رابطه با این رژیم غاصب تحرک بیشتری بخشید. [۸۵]فروش نفت به این رژیم از جمله موارد بارز خیانت هویدا به ملت ایران و ملل مسلمان جهان است. هویدا در حالی به فروش نفت اقدام کرد که کشورهای اسلامی تولید کننده نفت، از فروش نفت به اسرائیلی خودداری می کردند. (البته فروش نفت به صورت مخفیانه به دستور شاه انجام می گرفت، ولی در زمان هویدا جنبه آشکارتری یافت).[۸۶]

در این ایام، حضرت امام خمینی(ره) و علمای دیگر به افشاء روابط ایران با اسرائیل پرداختند؛ حضرت امام در پیامی خطاب به هویدا می فرمایند:«با اسرائیل دشمن اسلام و آواره کننده بیش از یک میلیون مسلمان بی پناه پیمان برادری نبندید، عواطف مسلمین را جریحه دار نکنید… اقتصاد کشور را به خاطر اسرائیل و عمّال آن، به خطر نیندازید…» [۸۷]

در زمان نخست وزیری هویدا، او با جلب حمایت شاه، از مأمورین موساد ـ تشکیلات اطلاعات و جاسوسی اسرائیل ـ برای آموزش کادرهای ساواک دعوت کرد و از این هنگام بود که پای مأموران موساد به تشکیلات ساواک باز شد.[۸۸]

فعالیتهای جاسوسی موساد در دوران هویدا توسط تشکیلاتی به نام سازمان زیتون هدایت می شد که این سازمان علاوه بر فعالیتهای اطلاعاتی و جاسوسی در ایران و کشورهای همسایه به آموزش مأمورین ساواک و نیروهای اطلاعات و ضداطلاعات ارتش می پرداخت. [۸۹]کلیه اعضای سازمان زیتون علیرغم اینکه اسرائیلی بودند ولی با گذرنامه های جعلی، به عنوان تبعه دیگر کشورها به ایران می آمدند. [۹۰]

سازمان زیتون در دوران نخست وزیری هویدا به ویژه از اواخر دهه ۱۳۴۰ به اوج قدرت خود در ایران رسید به گونه ای که با ساواک به عنوان یک زیرمجموعه برخورد می کرد و خواسته های خود را بخشنامه وار به ساواک اطلاع می داد. [۹۱]

در ایام زمامداری هویدا، ایران رسماً به ایستگاه مهاجرت یهودیان قاره آسیا مبدل شده بود و ایادی صهیونیسم برای مهاجرت یهودیان این قاره از ایران استفاده می کردند و از امکاناتی که دولت