پاورپوینت کامل تاریخچ? علم جغرافیا و جهان نگاری در ایران ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل تاریخچ? علم جغرافیا و جهان نگاری در ایران ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل تاریخچ? علم جغرافیا و جهان نگاری در ایران ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل تاریخچ? علم جغرافیا و جهان نگاری در ایران ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

«جغرافیا» (Geographia)، واژه­ای یونانی و مرکّب از دو بخش Geo به معنای «زمین» و Graphia به معنای «ترسیم» است. از این روی می توان جغرافیا را دانشِ ترسیم، تشریح و توصیف زمین دانست. این کلمه را مارینوس صوری (ف:۱۳۰م) و بطلمیوس (ف:۱۶۷م) برای عنوان کتاب های خود در این باب به کار بردند و بعدها نیز همین واژه به صورت های «جائوغرافیا» و «جاوغرافیا» در میان برخی دانشمندان عربی زبان روایی یافت.

گر ز جـغرافی پُرسی، به تو بنـماید راسـت

عرض و طول و جهت و مردم هر شهر و دیار

«ملک الشّعراء بهار»

«جغرافیا» (

Geographia

)، واژه­ای یونانی و مرکّب از دو بخش

Geo

به معنای «زمین» و

Graphia

به معنای «ترسیم» است. از این روی می توان جغرافیا را دانشِ ترسیم، تشریح و توصیف زمین دانست. این کلمه را مارینوس صوری (ف:۱۳۰م) و بطلمیوس (ف:۱۶۷م) برای عنوان کتاب های خود در این باب به کار بردند و بعدها نیز همین واژه به صورت های «جائوغرافیا» و «جاوغرافیا» در میان برخی دانشمندان عربی زبان روایی یافت. دانشمندان جهان اسلام مانند خوارزمی، ابن حوقل و دیگران، برگردانی لغوی از واژ جغرافیا را با نام «صورت الأرض» (سیمای زمین) برگزیدند. اما واژ جغرافیا به هیچ روی معرّف دیرینگیِ علم شناخت زمین و مناطق آن نیست. سده ها پیش از آنکه مارینوس و بطلمیوس اقدام به نگارش مطالبی در این باب نمایند، سنّت شناخت سیمای زمین و وصف آن در جهان و به ویژه در بین­النّهرین (میانْ رودان) پایه گذاری شده بود.

وجوهی از علم جغرافیا مانند نقشه کشی و اکتشافات منطقه شناختی در شرق، دیرینگیِ چندهزارساله دارد. نخستین نقشه های شهری و نیز نقشه های جهانِ مسکون که بر روی الواح گِلین کنده کاری شده، از تمدّن های سومر و بابِل به دست آمده است. در یکی از این نقشه ها، سیمای جهانِ مسکون بدین گونه نقش شده که در آن بابِل در مرکز نقشه (چنانکه هر قومی چنین پنداری دربار مرکزیّت سرزمینش داشته است) و دیگر کشورها در پیرامون آن قرار گرفته و اطرافِ اینان را آب فراگرفته است. این نقشه با آموز کهن سومری ـ بابِلی، که خشکی را بسان قفّه ای[۱] می­دانسته که بر روی آب شناور است و اطرافش را اقیانوس بیکران فراگرفته، هماهنگی دارد (فرشاد ۱۳۶۵: ۲۳۵).

در متون کهن ایرانی، نخستین اشارات مرتبط با شناخت جای ها را در اوستا توان یافت. در دیگر ادبیّات مزدایی چونان بُندَهِشْن و مینَوی خِرَد، این سنّت اوستایی دنبال گشته و در واقع بخش هایی از اوستا که مفقود شده، با سیمایی دیگر در آن نوشتارها جلوه گر شده است. در بندهشن (بنیادِ هستی) که در سد دوّم هجری تدوین شده و بر اساس منابع ایران پیش از اسلام و حتّی سده­ها پیش از میلاد نوشته شده است، مطالب بسیار ارزنده­ای از دانش ایرانیان باستان راجع به اقالیم، منشأ رودها و دریاچه ها و کوه ها آمده است (نک. پاکزاد ۱۳۸۴ و تفضّلی ۱۳۵۴).

در سد ششم و پنجم پیش از میلاد، یعنی در زمان داریوش اوّل هخامنشی (حک:۵۲۱-۴۸۶ق.م) و خشایارشا (حک:۴۸۶-۴۶۵ق.م)، پیشرفت های قابل توجّهی در علم جغرافیا از سوی ایرانیان حاصل گردید. در عهد داریوش و به فرمان وی، دریانورد و کاشفی به نام اسکیلاکس از اهالی کاریاندا مأمور گردید تا مصب رود سِند را بجوید که نتیج آن رفتن ایرانیان به سرزمین هند بود (فرشاد ۱۳۶۲: ۴۷). در زمان خشایارشا نیز ستاسپه، از پارسیانِ مغضوب، مأمور شد تا آفریقا را دور بزند (همان: ۶۳). از اشاره هایی که در سنگ نوشت بیستون دربار سرزمین­های تحت فرمانروایی داریوش شده است و رسال کوچک و مختصر شهرستان های ایرانشهر که دربار تعدادی از شهرهای ایران و بنـیانگذاران آنها و به زبان پهلوی نگاشته شده است، برمی آید که ایرانیان پیش از اسلام با دانش جغرافیا آشنایی داشته اند. جاد موجود میان دو پایتخت حکومت هخامنشی که شهر «شوش» ـ پایتخت اصلی ـ را به «سارد» ـ پایتخت غربی ایران در ساحل مدیترانه و در محدود ترکی امروزی ـ وصل می­کرد، نشانه­ای دیگر از آگاهی ایرانیان به چگونگی بهره وریِ درست از روی زمین بوده است. این راه که به «جاد شاهی» معروف بوده است، ۲۶۸۳ کیلومتر طول داشت که در مسیر آن ۱۱۱ ایستگاه یا منزل تعبیه شده بود که رهپویان عادی آن را در ۹۰روز و پیک های ویژ درباری آن را با اسب های تیزرو که در هر ایستگاه با اسب های تازه نفس تعویض می­شدند، در یک هفته می پیمودند (گیرشمن ۱۳۳۶: ۱۳۶). حفر آبراه سوئز به فرمان داریوش بزرگ برای ایجاد ارتباط بین دو دریای سرخ و مدیترانه، احداث پل عظیم و معلّق خشایارشا بر روی تنگ خروشان هلسپونت (

Hellespont

) ـ داردانِل کنونی ـ به طول ۱۴۰۰متر که شاید اوّلین پل معلّق جهان بوده است که این شاه هخامنشی با عبور بیش از دو میلیون نفر سرباز از راه آن، سرزمین های غرب دریاهای سیاه، اژه و مرمره را گشود به تصرّف درآورد (هـرودت ۱۳۶۸: ۳۶۵-۳۶۶) از نمونـه های دیگری است که از آگاهی ایرانیان از دانش جـغرافیا خبر می دهد و گویای این حقیقت است که آنها اطلاع کامل از وضعیّت سطح زمین داشته اند و در جهت تسخیر طبیعت و بهره برداری بهتر از آن، گام­های بلند و مؤثّری برداشته اند.

در دوران اسلامی و به ویژه در سده های چهارم تا ششم هجری، توجّه به اماکن جغرافیایی و راه ها به گون شگفت انگیزی افزایش یافت و هم در این عصر بود که کتب ارزشمندی در باب عوارض طبیعی، منشأ کوه ها، رودها، راه ها و کشورها نوشته شدند. همچنین در این دورا، جغرافیا به معنای وصف زمین و عوارض و جای های آن با علومی چونان ریاضی و نجوم پیوند یافت و با اندازه گیری هایی که از طول و عرض و فواصل نقاط جغرافیایی به عمل آمد و نیز با اندازه گیری هایی که از قطر زمین و محیط و شکل آن انجام گردید، پای «جغرافیای علمی» نهاده شد.

در فزونی توجّه به شناخت مناطق و جای ها و راه ها در دوران اسلامی عواملی چند دخالت داشتند. از عوامل مؤثّر در رونق و پیشرفت علم جغرافیا در دوران اسلامی، برداشته شدن مرزهای پیشین و یکپارچه شدن مناطق وسیعی از دنیای مسکون از درّ سند تا آندلس بود. این یکپارچگی، نه تنها آمد و شد سیّاحان و بازرگانان را آسان می ساخت، بلکه برای فرمانروایان اسلامی، نیاز به شناخت شهرها و راه هایی که تحت حکومت ایشان قرار داشتند را پدید می آورد. در دوران اسلامی و به ویژه در سده های سوّم تا پنجم هجری، سرزمین­های پهناوری چون هند، خوارزم، ایران، عربستان، مصر، شام و آناتولی در تحت لوای آیین و حکومتی واحد درآمدند و در این مرزهای پهناور بود که دانشمندان و سیّاحـان و بازرگانان و کارگزاران حکومتی به سفر پرداخـتند و از نتیج این گذارها، سفرنامه ها و گزارش های ارزنده ای پدید آمدند. عامل دیگر در روایی جغرافیا در دوران اسلامی، نیازی بود که مسلمانان به شناختن راه ها و جای های میان دیار خویش و مکّه داشتند و می خواستند تا از شرایط اقلیمیِ سفر خویش به مکّه و بجای آوردن مناسک حج اطّلاع یابند. عامل مهم دیگر در ایجاد حرکت تازه در راه شناخت مناطق جغرافیایی، کنجکاوی دانشمندان دوران اسلامی و تشویق قرآن و پیامبر اسلام (ص) به کسب دانش و دست یابی آنان به منابع تازه در این رشته بود.

از سد دوّم هجری به بعد، همراه با نوشته­های متعدّدی که از پهلوی، سریانی و یونانی به عربی برگردانده شدند، دو اثر از بطلمیوس ـ اخترشناس و جغرافی­دان اسکندرانی ـ نیز به عربی ترجمه گردید. یکی از این دو کتاب، «مدخلی در جغرافیا» نام داشت که مسلمانان آن را «جغرافیا» نامیدند. مطالب و نقشه­هایی که بطلمیوس در کتاب نامبرده آورده بود، بیشتر نتیج کارها و نوشتارهای دیگران و تا اندازه ای نیز حاصل مطالعات خود وی بود. کتاب جغرافیای بطلمیوس را نخستین بار یعقوب بن اسحاق کِندی (ف:۲۶۰ق) به گونه ای درهم به عربی برگرداند و بعدها توسّط ثابت بن قرّ حرّانی (ف:۲۸۸ق) نیز ترجمه شد. در همان سال­ها ابن خرداذبه (ف:۳۰۰ق) نیز برگردانی دقیق از آن کتاب تهیّه کرد. به هر روی، نوشته های بطلمیوس در جغرافیا چونان منبعی تازه بود که دانشمندان شرق اسلامی از آن تغذیه کردند.

نخستین آثار در جـغرافیا را در جـهان اسلام در نیـم اوّل سد سوّم هجـری، محمّد بن موسی خـوارزمی (ف:۲۳۲ق) با بهره گیری از اندیشه های یونانی و شرق کهن پدید آورده است. خوارزمی که ترجمه ای از جغرافیای بطلمیوس تهیّه کرده بود، خود کتابی در جغرافیا به نام «صوره الأرض» (سیمای زمین/ جغرافیا) نوشت. این کتاب که پس از مرگ مأمون و بین سال های ۲۲۱ تا ۲۳۲هجری تألیف شده است، بر اساس جغرافیای بطلمیوس تدوین شده، اما در آن اضافات و تبدیلات و تصحیحاتی نیز انجام گرفته است. وی به واسط تبحّر در ستاره شناسی، این کتاب را مانند زیجی نگاشته است و چنانکه ویژگی جـهان نگاری ایرانی بـوده، به شرح اقـالیم هفتـگانه و وصف دریاها، رودها و کـوه ها پرداخـته است. از دیگر جـغرافی دانان بنام سد سـوّم هجری، ابن خرداذبه مکان شناس ایرانی تبار است. وی کتاب «المسالک و الممالک» (راه­ها و کشورها) را تألیف کرد که بعدها مورد استفاد جغرافی دانان بنام دیگری چونان ابن فقیه همدانی (زنده در ۲۹۱ق)، ابن حوقل (سد ۴ق) و مقدّسی (ف:۳۸۱ق) قرار گرفت.

تصویر شماره (۱- تصویر اصلی متن) صوره (نقشه) دریای روم «مسالک و ممالک» اصطخری، نسخ شمار ۵۹۹۰، کتابخان ملّی ملک

سده های سوّم و چهارم هجری، عصر سفرهای دریایی و آغاز سیاحت های زمینی مسلمانان نیز بوده است. سفرهای سلیمان تاجر ـ دریانورد ایرانی ـ، که به خاور دور رفت و در بازگشت خویش گزارشی از سفرهایش آورد، به تدریج در کالبد «افسانه های سندباد بحری» معروفیّت یافت. دریانوردان و رهنامه نویسان دیگری نیز بودند که در همین سده به چین و هند سفر کردند. از آن جمله، دریانوردی از مردم سیراف (بندر طاهری امروزی) که در سال ۲۵۷ هجری به چـین و هـند سفر نمود و سفرنامه ای شگفت انگیز با بهره گیری از گفته های سلیمان تاجر و دریانورد دیگری به نام وهب تألیف کرد. جغرافی دان دیگر سد سوّم هجری، وزیر دربار سامانیان، جیهانی (زنده در ۲۹۵ق) است که اطّلاعات خویش از سند و هند را در اثری جمع آوری نموده بوده است. این اثر اینک از بین رفته اما ابن فقیه با بهره گیری از آن اثر و تحریری نوین از آن، اثر مزبور را زنده نگه داشته است. نیز در همین عصر بود که مقدّسی از بیت المقدّس راه افتاد و از سرزمین­های اسلامی و از جمله ایران دیدار کرد و به دنبال آن، کتاب ارزشمند «احسن التّقاسیم فی معرفـه الأقـالیم» را نگاشت و یا ابن فضلان که تا آن سوی رود ولگا پیش رفت و نیز نویسند گمنامی که کتاب فارسی «حدودالعالم» را تألیف نمود.

از جغرافی دانان بنام سد چهارم هجری، ابوزید احمد بن سهل بلخی (ف:۳۲۳ق) است که در دربار سامانیان می زیست و هم در آنجا بود که کتاب معروف «صُوَرالأقالیم» را نگاشت. وی را می­توان متعلّق به مکتبی دانست که از سنّت های ایرانی در جغرافیا بهره می گرفته است. ابواسحق ابراهیم بن محمّد فارسی اصطخری (استخری) (ف:۳۴۶ق) ـ جغرافی دان نامی ایرانی ـ، نیز متعلّق به همین مکتب بوده و کتاب خود، «مسالک و ممالک» را چنانکه بسیاری از پژوهندگان نیز گفته اند، با بهره گیری از «صورالأقالیمِ» ابوزید بلخی (ف:۳۲۲ق) نگاشته است. از مهم ترین متون جغرافی و جهان نگاری که در سد چهارم هجری تألیف شده کتاب «مروج الذّهب فی معادن الجوهر» اثر ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (ف:۳۴۶ق) است که وی در ۳۳۶هجری نگاشته و به طبقه بندی اقالیم و ذکر منشأ رودها و کوه ها و دریاها پرداخته و از بسیاری پدیدارهای زمینی و نیز جای­های سرزمین ایران سخن رانده است. در سد چهارم هجری نیز اکتشافات دریایی در خلیج فارس و اقیانوس هند ادامه یافت. ناوخدایْ مزدک بن شهریار رامهرمزی از جمله دریانوردانی است که در سد چهارم هجری به شرق سفرها کرد و در پی این سفرها کتاب جالبی به نام «عجایب الهند» تألیف نمود. دریانورد دیگری که در این عصر می­زیست و هفت بار به چین سفر کرده بود ناخدایی از مردم کرمان به نام اَبهَره بود.

در سد پنجم هجری بود که علم جغرافـیا با اندیشه ها و کارهای ابوریحان بیرونی (ف:۴۴۰ق) دانشمند بزرگ ایرانی پیشرفت های شگفت آوری را به خود دید. بیرونی را باید یکی از بزرگترین جغرافی دانان و مکان شناسان و از پایه گذاران جغرافیای ریاضی دانست. وی ضمن نقد کارهای گذشتگان، خود اقدام به اندازه گیری هایی از طول و عرض و فواصل نقاط شهرها کرد و براهین جدیدی بر کرویّت زمین ارائه نمود. نتیج کارهای ارزند بیرونی در کتاب «تحدید الأماکن لتصحیح مسافات المساکن» آمده است. ابوریحان بیرونی طی سال ها اقامت در هند نیز به پژوهش­های جغرافیایی پرداخت و نتیج تحقیقات خود را در کتاب دیگری به نام «تحقیق ماللهند» آورد. آثار دیگر بیرونی چون «آثارالباقیه» و «التّفهیم» نیز هر یک بیانگر وسعت معلومات و مرتب والای بیرونی در جغرافیا به شمار می آیند. از دیگر دانشمندان و جغرافی دانان ایرانی سد پنجم هجری ناصرخسرو قبادیانی (ف:۴۸۱ق) است که شرح سفرش به مکّه را به گونه ای سفرنامه ای فراهم آورده و در آن اطلاعات ارزنده ای از جای­ها و مردمان عرضه داشته است. توصیف ناصرخسرو از فانوس های دریایی (خَشَبه ها) در خلیج فارس از جمله اطلاعات نادری است که در این سفرنامه می توان یافت.

سد ششم هجری در تاریخچ مکان­شناسی ایرانی عصری است که در آن دریانوردانی چون سهل بن اَبان برآمدند و در پی سفرهای دریایی متعدّد در خلیج فارس و اقـیانوس هند، رهنامه ها و گزارش­های دریایی تهیه کردند. ابن بلخی جغرافی دان ایرانی تبار که به فارس و کنار خلیج فارس و جنوب ایران سفر کرده و کتاب «فارس نامه» را در حدود ۵۰۴هجری نگاشت نیز در همین عصر می زیسته است. علی بن ابوبکر هروی (ف:۶۱۱ق) سیّاح و جغرافی دان ایرانی الاصل دیگری است که نوشته هایی در مکان شناسی داشته است. از معروف ترین جغرافی دانان جهان اسلام سد ششم هجری ابوعبدالله محمّد بن محمّد ادریسی (ف:۵۶۰ق) است که کتاب معروفی به نام «نزهه المشـتاق فی اخـتراق الآفـاق» نگاشته و در آن مطالبی از سرزمین ایران و جای های جغرافیایی و خصوصیات شهرهای گوناگون و از جمله شهرهای ایران آورده است. از دیگر جغرافی دانان غرب اسلامی که در این سده می­زیست شخصی به نام مازنی بوده که به ایران و بالکان سفرهایی نموده است.

تصویر شماره (۲): صوره (نقشه) دیار پارس: «مسالک و ممالک» اصطخری، نسخ شمار ۵۹۹۰، کتابخان ملّی ملک

از سد ششم هجری به بعد روند جغرافیای ریاضی در جهان اسلامی و در ایران، گویی که از نقط اوج خود روی به نشیب می نهد. اما از همین عهد است که اوّلین نشانه های گونه­ای ترکیب (سنتز) در جهان­نگاری پدیدار می گردد. در بندهشن که از متون ادبیات اوستایی است اطلاعات و دانش ها و پندارهای مربوط به طبیعت، ستارگان، کوه ها، رودها و دریاها، گیاه شناسی و جانورشناسی در مجموعه­ای مرکّب آمده است. مسعودی جغرافی دان سد چهارم هجری نیز به گونه­ای ترکیب دست یازیده بود. در سد ششم هجری محمّد بن محمود طوسی نوشته ای دیگر به نام «عجایب المخلوقات» به این سیستم جهان نگاری افزود و بعدها نیز دیگران همین عنوان را برای تألیفات خویش در این زمینه مورد استفاده قرار دادند.

در سد هفتم هجری یاقوت حموی (ف:۶۲۶ق) جغرافی­دان یونانی الاصل کتاب «معجم البُلدان» را که شامل اطلاعاتی گرانقدر از سرزمین ایران و مناطق اطراف آن است را نوشت. در همین عصر، خواجه نصیرالدّین طوسی (ف:۶۷۲ق) کتاب «صور الأقالیم» ابوزید بلخی را به فارسی ترجمه کرد و خود نیز نقشه هایی بدان افزود. اثر پرارزش دیگر متعلق به اوایل سد هفتم هجری کتاب «جـهان نامه» است که به دست محمّد بن نجیب کران جغرافی دان ایرانی در ۶۰۵هجری تألیف گردید. جهان نامه نه تنها حاوی اطلاعات جالبی از کان ها و پدیدارهاست بلکه نخستین اثری است که در آن سخن از نقشه های با طول و عرض درجه بندی شده به میان آمده است. اثر ترکیبی دیگر در این سده توسّط محمّد بن زکریای قزوینی (ف:۶۸۲ق) دانشنامه نویس ایرانی به نام «عجایب المخلوقات» در جهان نگاری و هیأت تألیف شد.

در سد هشتم هجری دو اثر ترکیبی دیگر در باب جهان شناسی و جغرافیا ظاهر گردیده که در هر دوی آنها راجع به سرزمین ایران و شهرها و جای ها و صنایع و مردمان آن همراه با فصولی در پیرامون زمین و کوه ها و دریاها گفتارهای مبسوطی آمده است. یکی از این دو کتاب معروف «نخبه الدّهر فی عجایب البرّ و البحر» تألیف شمس الدّین ابوعبدالله دمشقی (ف:۷۲۷ق) و دیگری «نزهه القلوب» اثر حمدالله مستوفی (ف:۷۵۰ق) در ۷۴۰هجری بوده است. از سیّاحان معروفی که در این سده به ایران و دیگر جای ها سفر کردند ابن بطوطه (ف:۷۷۹ق) بوده که سفرنامه ای در باب چگونگی سفرهای خویش و مشاهداتش در سرزمین هند و خوارزم نگاشته است.

از سد نهم هجری به بعد پژوهش های جغرافیایی تقریباً رو به انحطاط رفت، آهنگ حرکات سیّاحان کندتر شد و دانشمندان تاریخ طبیعی نرم نرمک از سفر بازماندند و به جای آنکه مردمان سرزمین های اسلامی به دیگر جای ها سفر کنند موج های تازه ای از سفرهای غربیان مسیحی به ممالک شرقی آغاز گردید. البته در سد نهم جغرافی دانان ایرانی تبارِ چندی در هند برآمدند و تألیفاتی در جغرافیا و تاریخ طبیعی پدید آوردند و آن نوشته ها را به حکمرانان مغول هندوستان عرضه داشتند. «آیین اکبری» یکی از این تألیفات به شمار می­رفت. نیز در درون مرزهای ایران آثاری چند در جغرافیا پدید آمد که «هفت اقلیم» احمد رازی (ف:۱۰۰۲ق) و نیز «صورالأقالیم» از مؤلفی ناشناخته از آن جمله بوده اند. نیز دریانوردانی چون ابن ماجد (ف:۹۰۶ق) که کتاب «الفوائد الاصول علم البحر و القواعد» را در پیگیری از سنّت سهل بن اَبان و محمّد بن شاذان نوشت و سلیمان مَهری دریانورد رهنامه نویس از همین دوره بوده­اند. با این وصف می توان گفت که از سد نهم هجری به بعد آثار کندی تفحّصات جغرافیایی و تحقیقات تاریخ طبیعی آشکار گردید.

در سطور بالا بدین مطلب اشاره شد که از سد نهم هجری چهر سیّاحان و جهانگردانی که به سرزمین ایران آمدند به تدریج تغییر یافت و جهانگردان مسلمان جای خود را به اروپاییان سپردند. البته از عهد صفویه و حتّی پیش از آن تعدادی از جهانگردان با مقاصد سیاسی، تجاری و نظامی و تا اندازه ای فرهنگی به شرق آمده بودند. شاردن و تاورنیه و فلاندن فرانسوی و کمپفر آلمانی از جمله این پیش آهنگان اروپایی بودند که به ایران و دیگر سرزمین های شرقی آمدند.اما در سد دهم و بعد یازدهم و دوازدهم و سیزدهم هجری آهنگ این سفرها تندتر شد و شمار کسانی که به ایران آمدند و دربار سرزمین