پاورپوینت کامل عصارخانه ، جلوه ای از هویت فرهنگی ۸۱ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل عصارخانه ، جلوه ای از هویت فرهنگی ۸۱ اسلاید در PowerPoint دارای ۸۱ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل عصارخانه ، جلوه ای از هویت فرهنگی ۸۱ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل عصارخانه ، جلوه ای از هویت فرهنگی ۸۱ اسلاید در PowerPoint :

تجلی فرهنگ در رفتار ، تنها محدود به رفتار های رسوب بندی شده نیست . به عبارت دیگر ، فرهنگ تنها در غالب رفتارهای متضمن معنی و تعیین کننده شکل یا شیوه رفتار ، متجلی نمی شود، بلکه فراتر از این ها، در تغییراتی که انسان در طبیعت ایجاد می کند، نیز بارز می شود .

مقدمه:

تجلی فرهنگ در رفتار ، تنها محدود به رفتار های رسوب بندی شده نیست . به عبارت دیگر ، فرهنگ تنها در غالب رفتارهای متضمن معنی و تعیین کننده شکل یا شیوه رفتار ، متجلی نمی شود، بلکه فراتر از این ها، در تغییراتی که انسان در طبیعت ایجاد می کند، نیز بارز می شود . از جمله در ابزار و آثار که آن ها هم معانی را در خود حفظ می کنند. این مجموعه را می‌‌توان «آثار فرهنگی» نام نهاد که شامل ابزارها نیز می شود. آثار مزبور مادی هستند و به کار عمل می آیند و بعد از خلق، بیشتر مادی هستند تا معنوی ، اما همیشه مبین معنائی هستند که در خلق آن ها منظور شده و همیشه وابسته به حوزه ی معنا باقی می مانند ( گرانپایه ، ۶۵:۱۳۷۷).

با توجه به نقش آثار فرهنگی و مصنوعات بشرساز در حفظ و یا تغییر ارزش ها ، هنجار ها ، پیش فرض ها ، باور ها و هویت فرهنگی اعضای جامعه ، حفظ این آثار و ابنیه فرهنگی از ضرورت های اساسی فرهنگ ملل و اقوام مختلف محسوب می شود. عصارخانه ها یکی از این بناهای فرهنگی به شمار می رود که طی پانصد سال گذشته نقش مؤثری در روغن کشی از دانه های روغنی داشته که کاربردهای خوراکی، داروئی و صنعتی داشته اند . امروزه بیشتر عصارخانه های کشور تعطیل و یا تخریب شده اند .

در شهر نجف آباد نیز عصارخانه های متعددی وجود داشته که در سال های گذشته نقش مؤثری در تهیه روغن های گیاهی داشته اند و در سالهای اخیر فعالیت خود را با نیروی محرکه جایگزین موتوری به جای نیروی محرکه حیواناتی چون اسب، شتر و گاو انجام می دادند. حفظ عصارخانه ها می‌تواند علاوه بر زنده نگه داشتن حرفه عصاری بعنوان میراثی از گذشتگان ، نقش مؤثری در حفظ ارزش ها و هویت فرهنگی مردم در سطح محلی و کشوری داشته باشد. هدف این مقاله بررسی نقش این میراث گذشتگان ، با تأکید بر حفظ هویت فرهنگی و چگونگی عملکرد عصارخانه ها در بستر تاریخ می باشد.

هویت فرهنگی

هر گروه اجتماعی دارای تاریخ ، ضوابط خویشاوندی ، شیوه اقتصادی ، مقررات مناسک اعتقادی ، زبان ، ادبیات و هنر مختص بخود می باشد . این خصوصیات که فرهنگ یک جامعه را از جوامع دیگر متمایز می سازد ، معرف شناسنامه فرهنگی آن جامعه است. به عبارت دیگر گذشته تاریخی ، حماسه آباء و اجدادی ، سرزمین نیاکان ، زبان مادری ، باورها و سنت های طایفه ای ، مفاخر ملی، اسوه های دینی، عصیبت های قومی ، هنر و ادبیات موروثی ، «هویت فرهنگی » جامعه را تشکیل می دهد . هر جامعه ای معمولاً در همه جا و همه وقت بر اصالت هویت فرهنگی خود تأکید می کند و می کوشد که با قدرت و غرور مشخصه های این هویت را زنده نگه دارد و از آن دفاع کند.هویت فرهنگی یک جامعه به سه عامل بستگی دارد : تاریخی ، زبانی ، روانشناختی . اهمیت عوامل فوق در موقعیت های تاریخی و اجتماعی مختلف یکسان نیست . هر گاه این عوامل بطور کامل در یک ملت یا فرد وجود نداشته باشد ، هویت فرهنگی ناقص می شود .تلفیق موزون این عوامل یک وضعیت ایده آل است .هر گاه یکی از عوامل مزبور تحت تأثیر قرار گیرد ، شخصیت فرهنگی جمعی یا فردی تغییر می کند و این تغییرات ممکن است تا آنجا ادامه یابد که موجب یک «بحران هویتی » شود ( روح الامینی ،۱۳۸۴: ۱۱۲-۱۱۰) .

کشور ایران یکی از نخستین زادگاه های تمدن بشری محسوب می شود که بر خلاف بسیاری از تمدن های باستانی دیگر تداوم و پیوستگی حیات را تا به امروز حفظ کرده است . آثار به جا مانده از تمدن های عیلامی ، سومری ، غزنوی ، سلجوقی ، مغولی ، تیموری ، صفوی ، زندیه ، قاجاریه و دیگر تمدن ها مجموعه عظیمی را تشکیل می دهد که نه تنها اساس هویت و فرهنگ ملی و دینی ایرانیان محسوب می شود ، بلکه به عنوان بخش مهمی از تمدن و فرهنگ جامعه بشری مورد توجه و علاقه مردمان مختلف جهان است. ایران سرزمینی است پهناور که مردم آن از گروه های مختلف نژادی و قومی تشکیل شده است و هر کدام از آن ها از هویت فرهنگی وتاریخی خاص خود برخوردارند (وارثی ، ۸۵:۱۳۸۴).برای پایداری و بقای فرهنگ ایرانی ، باید به مواریث فرهنگی اهمیت داد . در واقع از مشخصه های فرهنگ ملی ، میراث فرهنگی یک کشور است . زنده نگه داشتن مواریث فرهنگی ، به معنای نادیده گرفتن تحولات جهان امروز نیست ، بلکه مراد از آن ها ارزیابی مجدد این میراث با معیار های تازه و بازیافتن عناصر زنده و دوام پذیر آن است . حفظ و نگه داشتن و توجه به میراث فرهنگی مستلزم شناخت و شناساندن میراث فرهنگی گرانقدر ایران است و مهم ترین عناصر میراث فرهنگی عبارتند از : زبان ، ادب،اندیشه ، فرهنگ عامه ، هنرهای ملی ، مجموعه آثار مکتوب ، اشیاء ، بناها و مکان های تاریخی (گرانپایه ، ۱۳۷۷: ۱۸۲-۱۸۱).

فرهنگ این میراث جهانی بشریت ، در همه مکان ها و همه زمان ها یکسان نیست . هر قاره ای ، هر کشوری ، هر شهری، دارای ویژگی هایی است که در قاره ، کشور ، شهر و ده دیگر عیناً مانند آن یافت نمی شود . به عبارت دیگر شرایط و مقتضیات جغرافیایی ، تاریخی ، اقتصادی ، خانوادگی ، اعتقادی، زبانی ، سنتی و هنری هر جامعه ای باعث می شود که فرهنگ آن جامعه ، در عین حال که با فرهنگ بشری هماهنگ است ، دارای ویژگی های مختص به خویش باشد و مجموعه این ویژگی ها است که هویت فرهنگی هر منطقه و جامعه را مرز بندی می نماید . اگر شناختی به سزا از هویت فرهنگی نداشته باشیم ، سیاست ها ی حفظ و اعتلای قومیت و برنامه ریزی ها و آینده نگری ها بی نتیجه خواهد ماند . به علاوه شناختن و شناساندن هویت فرهنگی بر علاقه مندی و دلبستگی و بازگشت به خویشتن افراد می افزاید و یکی از داروهای مؤثر درمان از خود بیگانگی است (روح الامینی ، ۱۵۰:۱۳۸۴).

فرهنگ چند هزار ساله ایران ، آثار و بقایای زندگی گروه ها ، حکومت ها و مردم متفاوتی را حفظ کرده است . تردیدی نیست که هر فرد ایرانی باید وطن خود و آثار دوره های مختلف آن را بهتر بشناسد تا به کار پدران خود در ساختن بناها ، مساجد زیبا ، کاروان سرا ها ، پل ها و هزاران شاهکار دیگر ارج بگذارد و از وجود این آثار به خود ببالد و با تکیه بر این میراث خود را برای ساختن آنچه زیباست و می تواند متعلق به حال و آینده باشد آماده سازد ( وارثی ، ۱۸۰:۱۳۸۴).بناهای کهن به عنوان معرف میراث تمدن اقوام و ادوار گذشته ، از دیدگاه های مختلفی مورد توجه است و نگه داری و مرمت می شود . یکی از این دیدگاه ها شناسائی فرهنگ و هویت فرهنگی است . متأسفانه زلزله و سیل و گزند باران و تابش آفتاب و تأسف بارتر طرح های جامع شهری و ایجاد خیابان، چه بسیار بناهای کهن و بافت های سنتی و تاریخی شهر ها را ویران ساخته و می سازد ( روح الامینی ، ۱۵۳:۱۳۸۴ ).

عصارخانه

یکی از احتیاجات بشر از همان دوران اولیه زندگی ، تأمین روشنائی بود تا بوسیله آن خود را از تاریکی برهاند . استفاده از روغن دانه هائی چون خشخاش ، بزرک ، کی کج ، کافشه و کرچک از زمان های دیرین در سرزمین ایران رایج بود . اگرچه شمع ها از اهمیتی بسزا برخوردار بوده است ، اما شمع جنبه اشرافی داشته و مخصوص دربار ، اعیان و رجال بود و بیشتر در جشن ها و عروسی ها و سایر مراسم خاص استفاده می شد . از سوئی مشعل ها نیز هنگام گردش در شب و بیشتر به صورت چراغ قوه های امروزی مورد استفاده بوده است . عموم مردم در این زمان از روغن‌های چراغ برای روشنائی منازل استفاده می کردند . این روغن ها به دلیل ارزانی و فراوانی مورد استفاده مردم عادی بوده است . روغن های چراغ در کارخانه های روغن گیری (عصارخانه) تهیه می شد . عصارخانه علاوه بر روغن چراغ و روغن خوراکی که از مواد اولیه گرفته می شد، نقش مهمی در تهیه خوراک دام ها و کود لازم برای مزارع کشاورزی را به عهده داشته اند . در واقع عصار خانه ها در قدیم به دلیل نوع محصولات تولیدی و کاربرد آن ها ، همانند پالایشگاه های امروزی پر کار بوده اند و حرفه ی عصاری از حرفه های پر اهمیت قدیم بوده است . از سویی با توجه به روشنائی معابر و خانه ها در شب که با استفاده از روغن تولید شده در عصار خانه بوده و با توجه به اهمیت نور و روشنائی در فرهنگ بومی ، عصار خانه ها دارای قداست و اهمیت ویژ ه ای نیز بوده اند ( عباسی ، ۱۳۸۷).

در تعریف عصارخانه در فرهنگ معین اینچنین بیان شده است که ،عصارخانه جایی است که در آن عصاری می کنند، محلی که در آن شیره انگور یا روغن نباتی می‌گیرند. عصاری شغل و عمل عصار را می گویند و هم دستگاهی است برای روغن کشی ، که مرکب از استوانه ای چوبین به قطر ۲ تا ۳ متر و ارتفاع یک متر که در زمین نصب می شود . سطح فوقانی استوانه بطور محدب و بشکل قیف تراشیدگی دارد و مطابق دهانه ی پایین استوانه است ، یک تیر در آن استوانه قرار می دهند . به انتهای تیر رشته ای چرمین می بندند و سر رشته را به گردن اسب یا گاوی که در کنار استوانه ایستاده می بندند و اسب یا گاو را به حرکت دورانی وا میدارند. تیر به طور منحنی در داخل استوانه بگردش در می آید و دانه هایی مانند خشخاش ، کنجد ، پنبه و دانه‌های روغنی دیگر را در اطراف دهانه ریخته و خرد می کنند و روغن آن ها را می گیرند . در ته دهانه ی استوانه سوراخی است که انتها ی آن سطح خارجی استوانه است، روغن از آن سوراخ خارج می شود و در ظرفی که زیر آن قرار دارد ذخیره می گردد و وقتی ظرف پر شد آنرا برمی دارند( معین، ۱۳۸۲ : ۲۳۰۷-۲۳۰۶ ).

عصارخانه های اصفهان کارگاه هایی بوده اند که به کار روغن کشی از دانه هائی مانند : پنبه دانه ، هسته تلخ زردآلو ، بزرک، آفتابگردان ، خشخاش ، کرچک ، منداب ، کیکوج اشتغال داشتند که کاربرد های خوراکی ، داروئی یا صنعتی داشتند. امروزه در اصفهان تنها آثاری از سه عصار خانه باقی مانده که اولی در مقابل “حمام شیخ بهایی” در میانه “محله جماله” به نام “عصارخانه شیخ بهایی”، دومی در مجاورت آن به نام “عصارخانه درب زنجیر” که سنگ آسیاب آن دارای تاریخ ۱۰۱۰ ه . ق و نام استاد تقی می باشد و سومی “عصارخانه شاه” در بازار تفنگ سازهاست . فضای اصلی کارگاه عصارخانه شیخ بهائی در عمق ۹ متری از کف کوچه قرار دارد. این عصارخانه تا سال ۱۳۳۷ه . ش با نیروی محرکه به روش شتری فعال بوده و پس از آن تا سال ۱۳۵۴ ه . ش با نیروی محرکه جایگزین موتوری ، اما با همان ساختار قبلی فعال بوده است. در فضای اصلی کارگاه در سکوی مدور با ارتفاع تقریبی ۶۰ سانتی متر و قطر تقریبی ۳ متر طراحی شده که بر فراز یکی از آن ها سنگی مدور و یکپارچه با ضخامت ۵۰ سانتی متر و قطر ۴/۱ متر بصورت افقی قرار گرفته که بر روی آن سنگی دیگر با همین مشخصات ، اما با قطر ۹/۱ متر ، به شافتی که از محور سنگ افقی خارج می شود ، با زاویه ۹۰ درجه در قسمت میانی اش اتصال یافته است . این سنگ قائم همان سنگی است که توسط تیرک هایی با یراق آلات بر بدن شترهای چشم بسته ، متصل می شده و با این ترفند شتر را ساعت ها حول یک نقطه حرکت می دادند ، بی آنکه بداند هر بار از یک مبداء می گذرد و چون چشم بند داشته احساس سرگیجه هم نکند .

به سان اشتر عصارخانه

بسی رفتیم ، اما کور رفتیم

شبان روزان ، به گرد خویش گشتیم

گمان کردیم ، راهی دور رفتیم

(علی برزگر)

البته دریک روز کاری ۴ نفر با ۴ شتر کار می کردند که هر دو ساعت یک بار ، هردو نفر با شتر همکارش از محوطه کارگاه از شیبی که در ضلع شمالی زیرزمین طراحی شده ، به حیاطی که در ترازی حدوداً ۶ متر بالاتر بوده انتقال می یافته که استراحت و تعلیف شتر در فضای باز آن صورت می گرفت . در داخل کارگاه پس از آن که دانه ها در میان دو سنگ قطور آسیاب خرد می شدند ، در سینی های مدوری به قطر ۶۰ سانتی متر همچون خمیری پهن می شدند ، آنگاه سینی‌ها روی یکدیگر قرار می گرفتند (هر بار ممکن بود تا۲۰ سینی روی یکدیگر جای گیرد) ، سپس در بالای سینی‌ها سرپوش می آمده که به انتهای تیری حمال و قطور (حدود ۱ متر قطر از چوب چنار که طول آن به ۱۵ متر می رسید) وآن هم از دو تکه به هم وصله خورده تشکیل می شده تماس می یافته ، تیر مذکور در تراز فوقانی و از سقف کارگاه آویخته می شد . در حقیقت تیر حمال مذکور همچون یک اهرم ساده مکانیکی ، دارای تکیه گاهی بوده که طول آن به ده قسمت تقسیم می شد، سر دیگر آن