پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint دارای ۹۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint :

حسن ذوالفقاری استاد دانشگاه تربیت مدرس در نشست تخصصی «دهخدای پارسی» ضمن ارائه مقاله‌ای به جنبه های مردمی دهخدا پرداخت و گفت: امثال و حکم خدمت بزرگی به فرهنگ عامه کرد.

حسن ذوالفقاری استاد دانشگاه تربیت مدرس در نشست تخصصی «دهخدای پارسی» گزیده ای از مقاله خود با موضوع پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint را ارائه کرد که در آن ضمن بررسی ارزش های فنی این اثر مهم و تأثیرگذار آن را خدمت بزرگی به فرهنگ عامه دانست. متن کامل این مقاله را می خوانید.

امثال و حکم نام کتاب معروف علی‌اکبر دهخدا (۱۲۸۵-۱۳۳۴)فرهنگ‌نگار، پژوهشگر فرهنگ عامه، شاعر ونویسنده‌ی معاصراست. این کتاب شامل امثال، حکم، زبانزدها، کنایات، امثال عربی، اصطلاحات، اشعار معروف و جملات مشهور از نویسندگان و شاعران فارسی زبان است.دهخدا از جمله نخستین کسانی است که در دوره‌ی اخیر به زبان و ادبیات عامه توجه کرده و برروی هم سه کار در این زمینه انجام داد: گردآوری امثال و حکم؛درج صدها واژه‌ی عامیانه در لغت نامه و انتخاب و رواج زبان عامه در نوشته‌های موثر و پرخواننده‌اش. این اثر سترگ از همان آغاز انتشار توجه ادیبان، نویسندکان و صاحب نظران را به خود جلب کرد و آنان را به تحسین واداشت: « دهخدا با این تألیف بزرگ و با سلسله مقالات «چرند و پرند» خود خدمت بزرگی به فولکلور و فرهنگ عامه‌ی این سرزمین کرده است. خدمتی که پیش از این جایش خالی بود و اگر او، به جز امثال و حکم، اثر دیگری هم نداشت، کافی بود که در شمار پژوهشگران نام‌آور ما درآید. (فرشیدورد، ج۱، ص ۲۷۶) با انتشار این اثر، قسمتی از گنجینه‌ی معلومات علی اکبر دهخدا از زبان و فرهنگ ایران به نظر همگان رسید. (یوسفی، ج۲، ص۱۶۲). « پاورپوینت کامل امثال و حکم دهخدا ۹۲ اسلاید در PowerPoint، به دلیل غنای مطالب و کثرت موادی که در آن گرد آمده است، نخستین اثر ارزنده در موضوع فولکلور، به ویژه در بخش ضرب المثل های فارسی است. مولف دانشمند برای جمع آوری این اطلاعات میراث عظیم ادبی ملت ما را با دقت مطالعه کرده و آن چه را که کمابیش رابطه‌ای با امثال و حکم ایرانی داشته یا به عنوان مثل ورد ربان مردم بوده، در این اثر نفیس گرد آورده است.»(آرین پور،۴۵۵)

این کتاب برای همگان خاصه نویسندگان بسیار سودمند است و مخزنی از اشعار فصحای ایران به شمار می‌آید. (رشید یاسمی، ص۵۱).چهار جلد امثال و حکم گنجی است سرشار، و تنها ادیبی وقاد و علامه مانند دهخدا می‌توانست این همه سرعت انتقال در پیوند دادن امثال و این همه حسن انتخاب در یافتن سخنان ناب نشان دهد و حتی، گذشته از بررسی صرفاً ادبی و نظری، در این کتاب گاه به حل بسیاری از مسائل عملی زندگی طی یک بیت یا مصرع یا جمله‌ی پرمغز برمی‌خوریم. (طبری،ج۱، صص۵۴۳-۵۴۸)

دهخدا علاقه به ضبط مَثَل‌ها را از زمان کودکی در خود احساس کرد و از همان ابتدا در جمع آوری امثال کوشید. (دبیر سیاقی، ۲). او هنگام جنگ جهانی اوّل و زمانی که در ده کلاته‌ی چهار محال بختیاری به انزوا زندگی می‌کرد، تصمیم گرفت به طور جدی امثال فارسی را جمع‌آوری کند (همان، ۴۲-۴۳). پس از پایان جنگ و بازگشت به تهران از سیاست کناره گرفت و برای برآوردن آرزوی دیرینه‌ی خود، به جمع‌آوری امثال و لغات فارسی پرداخت. پس از فراهم شدن امثال و لغات فارسی، اعتمادالدوله قراگوزلو، وزیر معارف وقت، درصدد چاپ آن‌ها برآمد، اما از آن‌جا که چاپ این مجموعه‌ی عظیم با وسایل آن روز میسر نبود، دهخدا به جداسازی امثال، حکم، اصطلاحات، کلمات قصار، اخبار و احادیث از واژگان و لغات فارسی پرداخت و به پایمردی اعتمادالدوله و مساعدت رعدی آدرخشی، در سال‌های ۱۳۰۸-۱۳۱۱ش، آن را با عنوان امثال و حکم در تهران به چاپ رساند (همان، ۲-۳؛ معین، ۳۸۰؛ رعدی،۱۱ (انتشار امثال و حکم حادثه‌ای ادبی به شمارمی‌رفت و انجمن ادبی ایران به افتخار دهخدا مجلسی ترتیب داد.در این مراسم بدیع الزمان فروزانفر به تجلیل از مقام استاد و معرفی امثال و حکم پرداخت.(ایزدپناه،۱۵۷)

دبیرسیاقی دراین که امثال و حکم از دل یادداشت های لغت نامه بیرون آمده باشد، تردید کرده و معتقد است که دهخدا، هنگام برگه نویسی از متون و نظم و نثر فارسی، یادداشت های امثال و حکم را در برگ‌های جداگانه‌ای نوشته است. مویّد این نظر خاطره ای است که دهخدا از دوران کودکی خود تعریف کرده و گفته است که از سنین کودکی ذهنش به مَثَل ها معطوف بوده و بدون آن که از ماهیت آن ها باخبر باشد، آن‌ها را برای خود یادداشت می کرده، همچنین، از بعضی نوشته های طنز آمیز دهخدا، که در سال های (۱۲۹۰ تا ۱۲۹۱ ش)، در روزنامه ی ایران کنونی، با عنوان “مجمع الامثال دخو” به چاپ رسیده است. توجه او را به امثال فارسی نشان می دهد.

کتاب در چهار جلد سامان‌یافته و احتمالاً دهخدا قصد داشته جلد پنجمی شامل تعریف، فواید امثال و چگونگی آن‌ها به جبران نداشتن مقدمه بر این مجموعه بیفزاید(دبیرسیاقی،۲۰۱) که موفق نشده است. دهخدا، در نامه ای که در ۱۴ آبان ۱۳۱۱ ش به وزارت معارف نوشت، حق التالیف کتاب امثال و حکم را برای صرف در کارهای بهداشتی و فرهنگی واگذار کرد.« وی در این نامه خبر داد که، علاوه بر چهار جلد چاپ شده، “جلد پنجم هم در تحت طبع است”. همچنین در یادداشت هایش تصریح دارد که جلد پنجم امثال و حکم از سواد به بیاض رفته است. ولی چنین جلدی که در بردارنده ی امثال از قلم افتاده بوده است، هرگز به چاپ نرسید. ناشر امثال حکم مدّعی است که اصلاحات مؤلّف، از روی نسخه ای که در اختیار ورّاث دهخدا بوده، در چاپ جدید کتاب اعمال شده است.( دانشنامه ی زبان و ادب فارسی، ذیل امثال و حکم )

این مجموعه نزدیک به ۵۰هزار عنوان مثلی، حِکَمی، زبانزدی، اصطلاحی و کنایه‌ای و کلمات قصار و ابیات متفرقه است. با توجه با تأکید دهخدا بر گردآوری امثال ادبی به ویژه مثل‌های منظوم، در کتاب امثال حکم در حدود ۴۵ هزار بیت اشعار فارسی نقل شده است. دبیرسیاقی مدخل‌های امثال و حکم را حدود ۳۰ هزار می‌داند که افزون بر این‌ها، ذیل بسیاری از عنوان‌ها نزدیک به ۱۰ هزار مثل، حکمت، کنایه و اصطلاح مشابه دیگر و نیز حدود ۱۲ هزار مورد مستند به شعر شاعران و یا نوشته‌ی نویسندگان مختلف آمده است. (دبیرسیاقی،۲۰۱)

ابریشمی شش هزار مدخل را مثل می‌داند که سه هزار آن گردآوری خود اوست. (ابریشمی، ۳۰). در خلال این امثال، به داستان ۱۸۱ مَثَل هم اشاره شده است که بعدها این داستان‌ها به عنوان«قند و پند» ویراسته جعفر مؤید شیرازی در سال ۱۳۶۳ چاپ شد. داستان های امثال و حکم شأن نزول و دلالت معنایی مثل‌هاست که بخش عمده‌ی آن از متون تاریخی و ادبی فارسی و بخشی نیز داستان‌های عامیانه است که از زبان مردم کوچه و بازار گرفته شده است.«برخی ازاین داستان‌ها در منابع قبل هم ذکر شده است اما دهخدا با قلم و سبک ویژه خودآن‌ها را پرداخته و رنگ ادبی داده است.نثر داستان‌ها هم یکدست نیست.«یک دلیل این تنوع سیاق نوشتاری،فاصله افتادن میان نگارش آن‌هاست.داستانی به سبک مصنوع و مزین نوشته شده و داستان‌هایی به زبان ساده.دهخدا داستان‌ها را با طنز مخصوص خود شیرین و خواندنی کرده است(ذوالفقاری،۱۳۸۴)

در کتاب امثال حکم، در حدود ۱۷۰۰ مدخل عربی آمده است و در ذیل مدخل‌های اصلی، نیز به تعداد دیگری از امثال عربی اشاره شده است.« این مدخل ها شامل امثال فصیح و ادبی، امثال عامیانه، آیات قرآنی و سخنان و احادیث پیامبر اسلام ( ص ) و امامان شیعه، به ویژه حضرت علی (ع) است. بیشتر امثال عربی در جلد نخست کتاب جای گرفته و از امثالی با تعریف “ال” آغاز می‌شود. این بخش مشتمل بر حدود ۴۵۰ مدخل عربی است که از مجمع الامثال میدانی نیشابوری، قرآن کریم و کتب اخذ شده است. برخلاف مدخل های فارسی، بیشتر به مثل‌ها منظوم اختصاص دارد، در مدخل ها عربی کمتر به اشعار شاعران عرب برمی‌خوریم. البته در ذیل مدخل های اصلی گاه به اشعار عربی استناد شده و مؤلف در آن‌ها به ذکر نام گوینده اشعار چندان پایبند نبوده است».( دانشنامه‌ی زبان و ادب فارسی، ذیل امثال و حکم )

۹۷ درصدکناب عبارت از ضرب المثل‌های مکتوب ادیبانه، کلمات قصار و اشعاری از قدمای شاعران ایران یا شاعران فارسی زبان و تنها سه درصد آن ضرب المثل های عامیانه است.(آرین پور،۴۵۳)

شش هزار مَثَل هم در ذیل لغت‌نامه دهخدا ضبط شده که اغلب در امثال و حکم آمده است. دهخدا خود در این باره می‌نویسد:«در لغت‌نامه، امثال را به حد لازم نیاوردم. برای آن‌که در کتاب امثال و حکم نقل کرده‌ام و اگر در این‌جا تکرار می‌شد، دقّت بسیار می‌خواست و حجم کتاب بیشتر می‌شد و کار طبع صعب‌تر می‌گردید. » (دهخدا، مقدمه لغت‌نامه ص۴۰۸)

منابعی که در تنظیم کتاب مورد استفاده‌ی مولف بوده عبارت اند از:

۱. کتاب مهم مجمع الامثال(به عربی)، تألیف ابوالفضل میدانی نیشابوری (فوت ۵۱۸. ق) که دهخدا از این کتاب نزدیک به هزار ضرب المثل عربی وارد کرده است؛

۲. “مجموعه‌ی مختصر امثال” چاپ هندوستان که در “گجرات” نشر یافته، و از آن با رمز “گج” یاد شده و یک صد ضرب المثل از آن اقتباس کرده است؛

۳. کتاب “قرّه العیون” که یکی از قدیم‌ترین‌های فارسی در مثل ها، نوادر و حکایات است و در قرن (ششم یا هفتم ق) تألیف شده است؛

۴. “جامع التمثیل” اثر “محمد علی هبله‌رودی” ( تألیف ۱۰۴۹ ق) که در هند نوشته شده و دهخدا نزدیک به سیصد مثل از آن در کتاب خود آورده است. امّا از کتاب دیگر این نویسنده، “مجمع الامثال”، استفاده نکرده است؛

۵.”شاهد صادق” (نوشته ۱۰۵۴ ) محمّدصادق پسر محمّد صالح صادقی اصفهانی (۱۰۱۸-۱۰۶۱) که ایرانی تباروزاده هندوستان است. فصل هشتادم از باب سوم کتاب شاهد صادق شامل۵۶۰ مثل است که دهخدا توجه ویژه‌ای به آن نداشته و به نقل از چند مثال از آن بسنده کرده است؛

۶. “نفائس الفنون” ( تألیف: قرن هشتم ق )، که فنّ دوازدهم آن در امثال است و تعدادی مثل از آن نقل شده است؛

۷.از بعضی فرهنگ های فارسی، مثل برهان قاطع، مجموعه مترادفات و فرهنگ انجمن آرای ناصری هم سود جُسته است.

۸. دهخدا در چند مورد به روزنامه‌ی فکر آزاد استناد جسته است. فکر آزاد روزنامه‌ای بود که “احمد بهمنیار” در سال‌های (۱۳۰۱ تا ۱۳۰۴ ش)، در مشهد و تهران، منتشر می‌کرد و در آن مثل‌هایی را که از نقات مختلف ایران برای او می فرستادند به چاپ می رساند. او در شماره های ۲۷ تا ۸۰ فکر آزاد در حدود ۲۵۰۰ مثل گرد آورد و بعدها پس از تکمیل در کتاب «داستان‌نامه بهمنیاری» سامان بخشید و قصد چاپ آن ها را داشت، ولی با انتشار امثال و حکم، از این کار منصرف شد و سرانجام در سال۱۳۶۱ چاپ شد.

جز موارد یاد شده، دهخدا ازده‌ها دیوان و متن ادبی استفاده کرده است؛ از جمله پنج هزار بیت از فردوسی، چهار هزار بیت از سعدی، دو هزار و پانصد بیت از نظامی، دو هزار و پانصد بیت از اسدی توسی، دو هزار و پانصد بیت از مولوی.

چنان‌که معلوم است، اصلی ترین مأخذ دهخدا در تدوین این کتاب متون نظم و نثر کهن فارسی است. بیشترین شواهد شعری از شاهنامه فردوسی است که دهخدا، به گفته خود، در آن استقصای کامل کرده است. بعد از شاعران یاد شده، شاعرانی که شعرشان بیش از همه در امثال و حکم نقل شده، عبارت اند از: ابن یمین، ابوالفرج رونی، ابوشکور بلخی، ادیب صابر، امیر خسرو دهلوی، اثیر اخسیکتی، اثیر اومانی، انوری، اوحدی، ازرقی، جمال الدّین اصفهانی، حافظ، خاقانی، خواجوی کرمانی، دقیقی، رودکی، رشید و طواط، رضی نیشابوری، سلیمان ساوجی، سنایی، سوزنی، صائب، ظهیر فاریابی، عطّار، عبدالواسع جبلی، عمادی شهریاری، عنصری، فخرالدّین اسعد گرگانی، فرّخی، قاآنی، قطران، کمال اسماعیل، لامعی، مختاری، مسعود سعد، مجیر بیلقانی، امیر معزّی، مکتبی، منوچهری ، ناصرخسرو، وحشی بافقی، واعظ قزوینی و هاتف اصفهانی.

از متون نثر فارسی، کتاب اسرارالتّوحید، تاریخ جهانگشای، تاریخ سیستان، مقامات حمیدی، سیاست نامه، تاریخ گزیده، تاریخ سلاجقه کرمان، نفثه المصدور، قابوس نامه، مرزبان نامه، کلیله و دمنه، کیمیای سعادت، تاریخ بیهقی، فیه ما فیه، سفرنامه ناصر خسرو و گلستان سعدی بیش از همه مورد استفاده دهخدا بوده است. در امثال و حکم همچنین عبارت‌هایی از کتب نثر عربی، مثل التنبیه و الاشراف مسعودی، ادب الدّنیا و الدّین، فتوح البلدان، غرر اخبار ملوک فرس، عیون الاخبار، کامل ابن اثیر و کتاب التّاج دیده می‌شود.

«دهخدا، در استخراج شواهد شعری، به متون نظم بعد از دوره‌ی مغول بی توجّه بوده و شعرهای معدودی هم که از شاعران دوره‌ی تیموری و بعد از آن نقل کرده است اغلب مأخوذ از فرهنگ های فارسی است؛ این در حالی است که دیوان شعرای دوره‌ی صفوی و افشاری مشحون از مثال‌ها و اصطلاحات مثلی است. او از شاعران معاصر، به اشعار ایرج میرزا، بهار، ادیب پیشاوری، پروین اعتصامی و نصرا… تقوی نظر داشته و مقداری از شعرهای خود را نیز در امثال و حکم نقل کرده است.

یکی از منابع دهخدا در تدوین امثال دوستان وی بودند که چون در جریان کار وی قرار گرفتند به وی کمک می‌کردند، از جمله صادق هدایت که به گفته‌ی مجتبی مینویی مجموعه‌ای دویست صفحه‌ای در حدود دو هزار مَثَل را بی‌مضایقه در اختیار علامه دهخدا می‌گذارد.

تعداد زیادی از امثال فارسی نیز در امثال و حکم هست که برای اوّلین بار ضبط می‌شود و همین مَثَل‌هاست که ارزش کار دهخدا را مضاعف می‌کند.

ترتیب کتاب الفبایی است پس از ذکر هر مَثَل، مأخذ آن نقل شده است و اگر مدخل جزو مَثَل ها یا حکمت های منظوم بوده، که در اغلب موارد چنین است، مصراع اوّل و دوم آن نیز آمده است؛ در بعضی جاها، ابیات پس و پیش آن و نام گوینده آن و مترادفات و نظایر آن مَثَل یا حکمت در کلام سایر شاعران یا نویسندگان فارسی یا آیات، احادیث و امثال عربی درج شده است. مقابل هر مثل، مآخذ و نظایری از متون نظم و نثر آمده است وی هر جا که از منابع مختلف استفاده کرده نشانی آن را بدون قید صفحه وچاپ، ذکر نموده است. امثال گاه با توضیحی ساده یا مثل مشابه فارسی یا عربی معنی و تفسیر شده‌اند.‌ گاهی نیز ریشه‌ی تاریخی مثل آمده است.

«ضبط مدخل‌ها در این کتاب به شکل‌های مختلفی آمده است؛ از جمله: صفات مرکب:«بی‌ناخن»،«بزدل» (ص۴۳۲، ۴۹۱)، مصادر مرکب:«پزگرفتن» (ص۴۳)، تعابیر کنایی:«دسته گل، آب دادن» (ص۸۱۲)، اسم مرکب:«سنگ و سبوی» (ص۹۹۳)، جمله:«دود از کنده برخیزد» (ص۸۳۳)، یک مصراع:«زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد» (ص۸۸۱) و یک بیت: یارمباد آن‌که‌گدامعتبرشود گر معتبر شود، زخدا بی‌خبر شود (ص۲۰۲۸)»(مجیدی، ۲۰۰)

دهخدا در یادداشت هایش به این نکته اشاره کرده که در گردآوری امثال، طریقه‌ی میدانی نیشابوری در مجمع الامثال را در نظر داشته است.

مدخل‌های امثال و حکم ر