توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ملک – به فتح میم (مفردات‌قرآن) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ملک – به فتح میم (مفردات‌قرآن) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل ملک – به فتح میم (مفردات‌قرآن) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل ملک – به فتح میم (مفردات‌قرآن) ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

منبع: ملک – به فتح میم (قاموس قرآن (جلد ۶))

مقالات مرتبط: مَلَإِ الأَعْلی‌ (لغات‌قرآن)، ملک – به فتح میم (مفردات‌نهج‌البلاغه)، ملائکه.

دیگر کاربردها: ملک (ابهام‌زدایی).

مَلَک (به فتح میم و لام) از واژگان قرآن کریم به معنای فرشته می‌باشد. جمع آن مَلائِکه (به فتح میم) است. مَلَک به صورت مفرد، تثنیه و جمع در حدود هشتاد بار در قرآن مجید آمده است.

فهرست مندرجات

۱ – معنای مَلَک
۲ – کاربردها
۲.۱ – خلقت ملک
۲.۲ – کارگزاران خلقت‌
۲.۲.۱ – میراندن مردمان به آنها واگذار شده
۲.۲.۲ – آوردن وحی
۲.۲.۳ – نوشتن اعمال انسان‌ها
۲.۲.۴ – حافظان انسان‌ها
۲.۲.۵ – حاملان عرش
۲.۳ – شفاعت ملائکه‌
۲.۴ – ممثل و دیده شدن ملائکه‌
۲.۵ – عصمت ملائکه‌
۲.۶ – ملائکه و مرگ‌
۲.۷ – ریاست جبرئیل‌
۲.۸ – جن و ملک
۲.۹ – خاتمه‌
۳ – تعداد کاربردها
۴ – پانویس
۵ – منبع

۱ – معنای مَلَک

مَلَک

[۱] قرشی بنایی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۶، ص۲۷۵.

[۲] راغب اصفهانی، حسین، مفردات، دار القلم، ج۱، ص۷۷۶.

[۳] طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت-الحسینی، ج۵، ص۲۹۲.

به معنای فرشته و جمع آن ملائکه است. اکثر علماء معتقدند که آن از الوک مشتق است و الوک به معنى رسالت است.

[۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۱۴۵.

در صحاح از کسائى نقل شده: اصل ملک مألک است از الوک به معنى رسالت سپس لام به جاى همزه آمده و ملأک شده و آن گاه همزه در اثر کثرت استعمال حذف شده و ملک گشته است و در وقت جمع همزه را آورده و ملائکه گفته‌اند.

[۵] جوهری، أبو نصر، الصحاح تاج اللغه وصحاح العربیه، ج۴، ص۱۶۱۱.

بنابر این میم آن زائد است در مجمع از ابن کیسان نقل شده: اصل آن از ملک است بنابر این میم زائد نیست. مراد از آن پیوسته فرشته و فرشتگان است و اگر آن از الوک باشد شاید به دین جهت است که هر یک از ملائکه رسالت و مأموریّت به خصوصى دارند.

[۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۱۴۵.

۲ – کاربردها

(جاعِلِ‌ الْمَلائِکَهِ رُسُلًا أُولِی أَجْنِحَهٍ …)

[۷] فاطر/سوره۳۵، آیه۱.

(که فرشتگان را رسولانى قرار داد داراى بال‌هاى دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه.)

[۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۳۴.

[۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۶.

[۱۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۶.

[۱۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۲۳۱.

[۱۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۰، ص۳۰۲.

(اللَّهُ یَصْطَفِی مِنَ‌ الْمَلائِکَهِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ‌)

[۱۳] حج/سوره۲۲، آیه۷۵.

(خداوند از فرشتگان رسولانى برمى‌گزیند، و همچنین از انسان‌ها.)

[۱۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۳۴۱.

[۱۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۴۰۹.

[۱۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۵۷۹.

[۱۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۱۷۱.

[۱۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی،ج۱۷، ص۲۳.

ظاهرا راجع به آوردن وحى باشد که رسول از ملائکه، وحى را به پیامبران می‌آورد و رسول از مردم آن را به انسان‌ها می‌رساند.
و این که درباره آن‌ها آمده‌ (یُسَبِّحُونَ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ لا یَفْتُرُونَ‌)

[۱۹] انبیاء/سوره۲۱، آیه۲۰.

(شب و روز، او را تسبیح مى‌گویند؛ و هرگز سست نمى‌شوند.)

[۲۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۳۲۳.

[۲۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۲۶۵.

[۲۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۳۷۲.

[۲۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۷۵.

[۲۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۱۰۷.

مانع از آن نیست که در عین حال مأموریّتى هم داشته باشند چنان که از آیه غافر پیداست آن‌چه از قرآن درباره ملائکه فهمیده می‌شود در ذیل بررسى می‌شود:

۲.۱ – خلقت ملک

در این که ملک از چه چیز خلق شده در قرآن کریم مطلبى نیست فقط درباره جنّ هست که از آتش به خصوصى آفریده شده‌ است.
(وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ‌)

[۲۵] حجر/سوره۱۵، آیه۲۷.

(و جنّ را پیش از آن، از آتش گرم و سوزان خلق کردیم.)

[۲۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۶۳.

[۲۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۱۵۱.

[۲۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۲۲۳.

[۲۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۱۴.

[۳۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۱۸۳.

(وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ)

[۳۱] رحمن/سوره۵۵، آیه۱۵.

(و جنّ را از شعله‌هاى آتش خلق کرد.)

[۳۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۳۱.

[۳۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۹۹.

[۳۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۱۶۶.

[۳۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۳۵.

[۳۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۷۵.

مگر این که بگوییم جنّ و ملک از یک حقیقت‌اند.

(ببینید: بلس (مفردات‌قرآن)، شیطان (مفردات‌قرآن))

۲.۲ – کارگزاران خلقت‌

ملائکه موجودات پاک و فرمانبراند که خداوند در امور عالم به آنها مأموریّت‌هائى محوّل فرموده که انجام می‌دهند ولى جنّ و شیاطین در عرض انسان‌ها و در امور عالم هیچ‌کاره‌اند بر خلاف عقیده ثنویت ایران قدیم که مبدأ شرورات را اهریمن می‌دانستند.

۲.۲.۱ – میراندن مردمان به آنها واگذار شده

(قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ‌ مَلَکُ‌ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ ثُمَّ إِلى‌ رَبِّکُمْ تُرْجَعُونَ‌)

[۳۷] سجده/سوره۳۲، آیه۱۱.

(بگو: «فرشته مرگ که بر شما مأمور شده، روح شما را مى‌گیرد؛ سپس به سوى پروردگارتان باز گردانده مى‌شوید».)

[۳۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۱۵.

[۳۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۶، ص۲۵۱.

[۴۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی،ج۱۶، ص۳۷۶.

[۴۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۱۰۴.

[۴۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۹، ص۲۱۶.

آیه صریح است در این که فرشته مرگ عهده‌دار میراندن و اخذ مردم از این زندگى است روایات اسم او را عزرائیل گفته است در آیات دیگر نسبت آن را به جمع داده است. مثل‌؛ (الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ‌ الْمَلائِکَهُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ …)

[۴۳] نحل/سوره۱۶، آیه۲۸.

(همان کسانى که فرشتگان مرگ جانشان را مى‌گیرند در حالى که به خود ظلم کرده بودند.)

[۴۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۷۰.

[۴۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۲۳۴.

[۴۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۳۴۰.

[۴۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۵۱.

[۴۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۲۴۸.

(الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ‌ الْمَلائِکَهُ طَیِّبِینَ …)

[۴۹] نحل/سوره۱۶، آیه۳۲.

(همان کسانى که فرشتگان مرگ جانشان را مى‌گیرند در حالى که پاک و پاکیزه‌اند.)

[۵۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۷۰.

[۵۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۲۳۶.

[۵۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۳۴۴.

[۵۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۵۳.

[۵۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۲۵۱.

(حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا یُفَرِّطُونَ‌)

[۵۵] انعام/سوره۶، آیه۶۱.

(تا زمانى که مرگ یکى از شما فرا رسد؛ در این هنگام، فرستادگان ما جان او را مى‌گیرند؛ و آنها در نگاهدارى حساب عمر و اعمال بندگان، کوتاهى نمى‌کنند.)

[۵۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۱۳۵.

[۵۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۳۱.

[۵۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۸۶.

[۵۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۷۴.

[۶۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۱۲۴.

و در بعضى از آیات این عمل به خداوند نسبت داده شده است. مثل‌؛ (اللَّهُ یَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها …)

[۶۱] زمر/سوره۳۹، آیه۴۲.

(خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى‌کند.)

[۶۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۶۳.

[۶۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۲۶۹.

[۶۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۴۰۷.

[۶۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۴۰۴.

[۶۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۱، ص۱۸۶.

و نظیر آن. این درست است که گفته شود: صاحب باغ، باغ را آبیارى کرد یا باغبان آبیارى کرد و یا چاه آبیارى کرد، خداوند مى‌میراند و نیز ملک و ملائکه به اذن خدا مى‌میرانند و معلوم می‌شود که ملک الموت در قبض ارواح تنها نیست بلکه اعوان و یارانى دارد.

۲.۲.۲ – آوردن وحى

(نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ. عَلى‌ قَلْبِکَ‌)

[۶۷] شعراء/سوره۲۶، آیه۱۹۳.

(روح الامین آن را نازل کرده، بر قلب پاک تو.)

[۶۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۳۷۵.

[۶۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۵، ص۳۱۶.

[۷۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۵، ص۴۴۸.

[۷۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۳۵۳.

[۷۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۸، ص۶۰.

آیات قرآن نشان می‌دهد که پیام‌آور فقط یک ملک نیست. مثل‌؛ (اللَّهُ یَصْطَفِی مِنَ الْمَلائِکَهِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ‌)

[۷۳] حج/سوره۲۲، آیه۷۵.

(خداوند از فرشتگان رسولانى برمى‌گزیند، و همچنین از انسان‌ها.)

[۷۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۳۴۱.

[۷۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۴۰۹.

[۷۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۵۷۹.

[۷۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۱۷۱.

[۷۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۷، ص۲۳.

که گفتیم ظهور آن در آوردن وحى است و مثل‌ (فَنادَتْهُ‌ الْمَلائِکَهُ وَ هُوَ قائِمٌ یُصَلِّی فِی الْمِحْرابِ أَنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکَ بِیَحْیى‌ …)

[۷۹] آل عمران/سوره۳، آیه۳۹.

(و در حالى که او در محراب ایستاده، مشغول نیایش بود، فرشتگان او را صدا زدند که: «خدا تو را به «یحیى» بشارت مى‌دهد.)

[۸۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۵.

[۸۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۳، ص۱۷۵.

[۸۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۳، ص۲۷۵.

[۸۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۲۸۶.

[۸۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۴، ص۵۶.

که ملائکه مژده ولادت یحیی را به زکریّا (علیه‌السّلام) دادند.
(وَ إِذْ قالَتِ‌ الْمَلائِکَهُ یا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاکِ‌ …)

[۸۵] آل عمران/سوره۳، آیه۴۲.

(و به یاد آورید هنگامى را که فرشتگان گفتند: «اى مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته.)

[۸۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۵.

[۸۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۳، ص۱۸۸.

[۸۸] علامه طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۳، ص۲۹۴.

[۸۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۲۹۰.

[۹۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۴، ص۶۵.

(إِذْ قالَتِ‌ الْمَلائِکَهُ یا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکِ بِکَلِمَهٍ مِنْهُ …)

[۹۱] آل عمران/سوره۳، آیه ۴۵.

(به یاد آورید هنگامى را که فرشتگان گفتند: «اى مریم! خداوند تو را به کلمه‌اى وجود با عظمتى‌ از سوى خود بشارت مى‌دهد.)

[۹۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۵.

[۹۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۳، ص۱۹۱.

[۹۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۳، ص۲۹۸.

[۹۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۲۹۴.

[۹۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۴، ص۷۲.

می‌شود گفت: که وحى آور فقط جبرئیل و او یک نفر بیش نیست و دیگران مژده آوراند و نظیر آن نه آورنده احکام و دین، ولى صریح‌ (یُنَزِّلُ‌ الْمَلائِکَهَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى‌ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ‌)

[۹۷] نحل/سوره۱۶، آیه۲.

(فرشتگان را با روح و وحى الهى به فرمانش بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل مى‌کند؛ و به آنها دستور مى‌دهد که مردم را انذار کنید؛ و بگویید: معبودى جز من نیست؛ از مخالفت دستور من، بپرهیزید.)

[۹۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۶۷.

[۹۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۲۰۶.

[۱۰۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۳۳۳.

[۱۰۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۳۷.

[۱۰۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۲۲۴.

خلاف آنرا می‌رساند و شاید فقط در اسلام منحصر به جبرئیل بود و یا او اعوانى دارد.

۲.۲.۳ – نوشتن اعمال انسان‌ها

(إِذْ یَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّیانِ عَنِ الْیَمِینِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِیدٌ. ما یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ)

[۱۰۳] ق/سوره۵۰، آیه۱۷-۱۸.

(به خاطر بیاورید هنگامى را که دو فرشته راست و چپ که ملازم انسانند اعمال او را دریافت مى‌دارند؛ انسان هیچ سخنى را بر زبان نمى‌آورد مگر این‌که، فرشته‌اى مراقب و آماده براى ضبط آن نزد او حاضر است.)

[۱۰۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۱۹.

[۱۰۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۳۴۷.

[۱۰۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۵۲۰.

[۱۰۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۲۳۹.

[۱۰۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۲۵۵.

(ببینید: لقی (مفردات‌قرآن))

(قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَکْراً إِنَّ رُسُلَنا یَکْتُبُونَ ما تَمْکُرُونَ‌)

[۱۰۹] یونس/سوره۱۰، آیه۲۱.

(بگو: «تدبیر خداوند از شما سریع‌تر است؛ و رسولان و فرشتگان‌ ما، آنچه را توطئه مى‌کنید، مى‌نویسند.»)

[۱۱۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۱۱.

[۱۱۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۰، ص۳۵.

[۱۱۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۴۷.

[۱۱۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۱۷۳.

[۱۱۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۱، ص۲۷۷.

(بَلى‌ وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ‌)

[۱۱۵] زخرف/سوره۴۳، آیه۸۰.

(آرى، فرستادگان فرشتگان‌ ما نزد آنها هستند و مى‌نویسند.)

[۱۱۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۹۵.

[۱۱۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۱۲۵.

[۱۱۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۱۸۹.

[۱۱۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۹۶.

[۱۲۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۲، ص۲۷۰.

(وَ إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحافِظِینَ. کِراماً کاتِبِینَ. یَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ‌)

[۱۲۱] انفطار/سوره۸۲، آیه۱۰-۱۲.

(به یقین نگاهبانانى بر شما گمارده شده، والا مقام و نویسنده اعمال نیک و بد شما، که مى‌دانند شما چه مى‌کنید.)

[۱۲۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۸۷.

[۱۲۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۲۶.

[۱۲۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۳۷۱.

[۱۲۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۷۸.

[۱۲۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۶، ص۳۵۴.

(ببینید: دلک (مفردات‌قرآن))

.

۲.۲.۴ – حافظان انسان‌ها

(وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ یُرْسِلُ عَلَیْکُمْ حَفَظَهً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا یُفَرِّطُونَ‌)

[۱۲۷] انعام/سوره۶، آیه۶۱.

(و اوست که بر بندگان خود تسلّط کامل دارد؛ و مراقبانى بر شما مى‌گمارد؛ تا زمانى که مرگ یکى از شما فرا رسد؛ در این هنگام، فرستادگان ما جان او را مى‌گیرند؛ و آنها در نگاهدارى حساب عمر و اعمال بندگان، کوتاهى نمى‌کنند.)

[۱۲۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۱۳۵.

[۱۲۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۳۱.

[۱۳۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۸۶.

[۱۳۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۷۴.

[۱۳۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۱۲۴.

ظهور آیه در آنست که عدّه‌اى از ملائکه حافظ انسان‌ها هستند و چون مرگ کسى برسد همان حافظان او را مى‌میرانند و این می‌رساند که انسان در این دنیاى مادّه و تزاحم از نصرت ملائکه ناگزیر است و گرنه نمی‌تواند به زندگى خویش ادامه بدهد و حوادث او را از پاى درمی‌آورند.
در تفسیر عیاشى ذیل آیه‌ (لَهُ مُعَقِّباتٌ …)

[۱۳۳] رعد/سوره۱۳، آیه۱۱.

[۱۳۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۵۰.

[۱۳۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۳۰۸.

[۱۳۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۱، ص۴۱۹.

[۱۳۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۹.

[۱۳۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۲۶.

از حضرت صادق (علیه‌السّلام) نقل کرده که فرمود: «مَا مِنْ عَبْدٍ إِلَّا وَ مَعَهُ‌ مَلَکَانِ‌ یَحْفَظَانِهِ فَإِذَا جَاءَ الْأَمْرُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَلَّیَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ أَمْرِ اللَّهِ» براى هر بنده‌اى دو تا ملکى است که او را حفظ می‌کنند چون کارى از جانب خدا آمد او را به امر خدا وا می‌گذارند.

[۱۳۹] عیاشی، محمدبن مسعود، تفسیر عیاشی، ج۲، ص ۲۰۵.

المیزان از درّ منثور نقل کرده که علی (علیه‌السّلام) فرمود: هیچ بنده‌اى نیست مگر با او ملائکه‌اى هستند که او را حفظ می‌کنند از این که دیوار بر او افتد یا در چاهى ساقط شود، یا درنده‌اى او را بدرد، یا غرق شود و یا در آتش بسوزد و چون مقدّر خدا آید او را به مقدّر رها می‌کنند.

[۱۴۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۳۳۰.

در مجمع ذیل سوره رعد آیه ۱۱ به این حدیث اشاره شده است.

[۱۴۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۵.

طبرسی (رحمه اللّه) آیه را به حفظ اعمال انسان حمل کرده که فرشتگان‌ فقط اعمال آدمى را ثبت و حفظ می‌کنند ولى ظهور آیه و روایات خلاف آن را می‌رسانند.

[۱۴۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۹.

(لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ …)

[۱۴۳] رعد/سوره۱۳، آیه۱۱.

(براى هر کس، مأمورانى است که پى در پى، از پیش رو، و از پشت سر او را از فرمان خدا (حوادث غیر حتمى‌) حفظ مى‌کنند؛ و خداوند سرنوشت هیچ قومى وملّتى راتغییر نمى‌دهد مگر آن‌که آنان آنچه را در وجود خودشان است تغییر دهند.)

[۱۴۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۵۰.

[۱۴۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۳۰۸.

[۱۴۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۱، ص۴۱۹.

[۱۴۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۹.

[۱۴۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۲۶.

ظاهر آن است که ضمیر «لَهُ» راجع به‌ «مَنْ أَسَرَّ» در آیه قبل است همچنین ضمائر «یَدَیْهِ‌ …- خَلْفِهِ‌- … یَحْفَظُونَهُ‌» و مراد از «مِنْ أَمْرِ اللَّهِ» حوادث و بلاهائى است که انسان گرفتار می‌شود و ملائکه انسان را با دستور خدا از پیش آمدهاى خداوند حفظ می‌کنند و چون انسان عمل و فکر خودش را تغییر داد خدا هم نعمت و حفظ را تغییر می‌دهد آن وقت حافظان کنار می‌روند تا مقدّرات جاى خویش را بگیرد.
یعنى: براى انسان تعقیب کنندگان از پس و پیش هستند که او را از حوادث (که امر خدا هستند) حفظ می‌کنند، خدا آن چه براى مردم است تغییر نمی‌دهد مگر آن که مردم آن چه را دارند تغییر بدهند. در این آیه بسیار بعید است که بگوئیم مراد حفظ اعمال است و بعیدتر از آن قول بعضى که گوید مراد پاسبانان و مستحفظین ملوک‌اند.
(وَ إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحافِظِینَ. کِراماً کاتِبِینَ. یَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ‌)

[۱۴۹] انفطار/سوره۸۲، آیه۱۰-۱۲.

(به یقین نگاهبانانى بر شما گمارده شده، والا مقام و نویسنده اعمال نیک و بد شما، که مى‌دانند شما چه مى‌کنید.)

[۱۵۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۸۷.

[۱۵۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۲۶.

[۱۵۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۳۷۱.

[۱۵۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۷۸.

[۱۵۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۶، ص۳۵۴.

ظهور آیات در آن است که ملائکه هم حافظ انسانند و هم کاتب اعمال او طبرسى (رحمه اللّه) فقط حفظ اعمال گفته است.

[۱۵۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۸۷.

المیزان نیز به قرینه، سیاق حفظ اعمال دانسته است ولى در آیات ما قبل هم از خلقت انسان و هم از تکذیب قیامت سخن رفته و بعید نیست که حفظ راجع به انسان و کتابت راجع به اعمال او باشد.

[۱۵۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۲۶.

۲.۲.۵ – حاملان عرش

عدّه‌اى از ملائکه حاملان عرش خدا هستند
(الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ …)

[۱۵۷] غافر/سوره۴۰، آیه۷.

(فرشتگانى که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن طواف مى‌کنند تسبیح و حمد پروردگارشان را مى‌گویند.)

[۱۵۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۶۷.

[۱۵۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۳۰۸.

[۱۶۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۴۶۷.

[۱۶۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۴۲۷.

[۱۶۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۱، ص۲۳۴.

(وَ یَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّکَ فَوْقَهُمْ یَوْمَئِذٍ ثَمانِیَهٌ)

[۱۶۳] حاقه/سوره۶۹، آیه۱۷.

(و آن روز عرش قدرت پروردگارت را هشت فرشته برفراز همه آنها حمل مى‌کنند.)

[۱۶۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۶۷.

[۱۶۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۳۹۸.

[۱۶۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۶۶۴.

[۱۶۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۱۰۸.

[۱۶۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۵، ص۲۷۱.

روایت شده حاملان عرش فعلا چهار ملک‌اند و روز قیامت با چهار نفر دیگر کمک خواهند شد مراد از حمل‌ عرش ظاهرا تدبیر امور عالم به دستور خدا است و این منافى با آن نیست که عرش وجود خارجى داشته باشد چنانکه در عرش گفته‌ایم ولى آن چهار کمک معلوم نیست ملک خواهند بود یا نه هر چند ظهور آن در ملک است، روایت چندى درباره آن در تفسیر برهان هست ملاحظه شود.
کارهاى دیگرى در تدبیر عالم به ملائکه واگذار شده که در ضمن بررسى آیات روشن می‌شود از قبیل‌ (تَنَزَّلُ‌ الْمَلائِکَهُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ …)

[۱۶۹] قدر/سوره۹۷، آیه۴.

(فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان براى تقدیر هر امرى نازل مى‌شوند.)

[۱۷۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۹۸.

[۱۷۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۳۳۲.

[۱۷۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۵۶۳.

[۱۷۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۴۰۹.

[۱۷۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۷، ص۲۰۴.

و سائر آیات.

۲.۳ – شفاعت ملائکه‌

ملائکه (سلام اللّه علیهم اجمعین) هم در دنیا براى بندگان استغفار می‌کنند و هم در آخر شفاعت، بسیار جاى امید است که خداوند چنین لطفى به بندگان فرموده است.
(الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ رَحْمَهً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِیمِ. رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِی وَعَدْتَهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّیَّاتِهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ. وَ قِهِمُ السَّیِّئاتِ …)

[۱۷۵] غافر/سوره۴۰، آیه۷- ۹.

(فرشتگانى که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن طواف مى‌کنند تسبیح و حمد پروردگارشان را مى‌گویند و به او ایمان دارند و براى مؤمنان آمرزش مى‌طلبند و مى‌گویند: پروردگارا! رحمت و علم تو همه چیز را فرا گرفته است؛ پس کسانى را که توبه کرده و راه تو را پیروى مى‌کنند بیامرز، و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار.پروردگارا! آنها را در باغ‌هاى جاویدان بهشتى که به آنها وعده فرموده‌اى وارد کن و، همچنین از پدران و همسران‌و فرزندانشان هر کدام که صالح بودند، به یقین تو توانا و حکیمى. و آنان را از بدی‌ها نگاه دار.)

[۱۷۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۶۷.

[۱۷۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۳۰۸.

[۱۷۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۴۶۷.

[۱۷۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۴۲۷.

[۱۸۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۱، ص۲۳۴.

در این آیات چنان که مى‌بینیم ملائکه به اهل توبه استغفار می‌کنند و از خدا می‌خواهند که آنها را از عذاب آتش باز دارد و به بهشت‌ها داخل کند؛ پدران، فرزندان و زنانشان را که در بندگى از آنها کمتر هستند با آنها وارد بهشت گرداند و از بدی‌ها حفظشان کند.
آیه زیر شاید در پذیرش قسمتى از آن دعا است‌؛ (وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّیَّتُهُمْ بِإِیمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَیْ‌ءٍ)

[۱۸۱] طور/سوره۵۲، آیه۲۱.

(کسانى که ایمان آوردند و فرزندانشان به پیروى از آنان ایمان اختیار کردند، فرزندانشان را در بهشت به آنان ملحق مى‌کنیم؛ و از پاداش عملشان چیزى نمى‌کاهیم.)

[۱۸۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۲۴.

[۱۸۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۲.

[۱۸۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۱۶.

[۱۸۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۲۷۵.

[۱۸۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۳۴۹.

(ببینید: ذرء (مفردات‌قرآن))

توضیح هر دو آیه در «ذرء» گذشته است. آیه دوم از آیه اوّل اعمّ است.
(تَکادُ السَّماواتُ یَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَ الْمَلائِکَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِرَبِّهِمْ وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِی الْأَرْضِ أَلا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ‌)

[۱۸۷] شوری/سوره۴۲، آیه۵.

(نزدیک است آسمان‌ها بخاطر نسبت‌هاى نارواى مشرکان از فرازشان متلاشى شود. و فرشتگان پیوسته تسبیح و حمد پروردگارشان را مى‌گویند و براى کسانى که در زمین هستند آمرزش مى‌طلبند؛ آگاه باشید خداوند آمرزنده و مهربان است.)

[۱۸۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۴۸۳.

[۱۸۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۱۱.

[۱۹۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۱۱.

[۱۹۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۷.

[۱۹۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۲، ص۹۵.

در این آیه‌(لِمَنْ فِی الْأَرْضِ) شامل عموم است اعمّ از توبه کار و غیره.
در مجمع از امام صادق (علیه‌السّلام ) مطلق مؤمنین نقل شده است.

[۱۹۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۷.

لفظ «یَسْتَغْفِرُونَ» در هر دو آیه مفید دوام است و روشن می‌کند که ملائکه پیوسته در این استغفاراند.
(وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ. لا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ. یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا یَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى‌ وَ هُمْ مِنْ خَشْیَتِهِ مُشْفِقُونَ‌)

[۱۹۴] انبیاء/سوره۲۱، آیه۲۶-۲۸.

(آنها گفتند: «خداوند رحمان فرزندى براى خود انتخاب کرده است». او منزّه است، بلکه فرشتگان بندگان شایسته اویند. هیچ‌گاه در سخن بر او پیشى نمى‌گیرند؛ و پیوسته به فرمان او عمل مى‌کنند. آنچه پیش رو و پشت سر آنهاست. گذشته و آینده آنان‌ را مى‌داند؛ و آنها جز براى کسى که خدا راضى به شفاعت براى او است شفاعت نمى‌کنند؛ و از ترس او بیمناکند.)

[۱۹۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۳۲۴.

[۱۹۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۲۷۵.

[۱۹۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۳۸۶.

[۱۹۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۸۱.

[۱۹۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۱۱۳.

در این آیات مقام شفاعت براى ملائکه حتمى است و فقط به کسى شفاعت می‌کنند که مورد رضایت خداوند باشد در روایات هست که مراد، رضایت از عقیده و طریقه است نه اعمال.

(ببینید: شفع (مفردات‌قرآن))

.
(وَ کَمْ مِنْ‌ مَلَکٍ‌ فِی السَّماواتِ لا تُغْنِی شَفاعَتُهُمْ شَیْئاً إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ یَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَرْضى‌)

[۲۰۰] نجم/سوره۵۳، آیه۲۶.

(و چه بسیار فرشتگان آسمان‌ها که شفاعت آنها سودى نمى‌بخشد مگر پس از آن‌که خدا براى هر کس بخواهد و راضى باشد اجازه شفاعت دهد.)

[۲۰۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۲۶.

[۲۰۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۳۹.

[۲۰۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۶۲.

[۲۰۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۲۹۶.

[۲۰۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، محمد، ج۲۳، ص۳۹۸.

این آیه مانند آیه سابق شفاعت ملائکه را در حقّ بندگان خدا روشن می‌کند و اذن و رضایت خدا را در آن شرط می‌داند.

۲.۴ – ممثل و دیده شدن ملائکه‌

در جریان حضرت ابراهیم (علیه‌السّلام) در قرآن مجید هست که ملائکه چون مأمور به عذاب قوم لوط شدند، ابتدا پیش ابراهیم (علیه‌السّلام) آمده و به او مژده ولادت اسحق (علیه‌السّلام) را دادند آنها در صورت بشر بودند، ابراهیم آنها را نشناخت و براى آنها گوساله بریان آورد و چون دید نمی‌خورند ترسید، آنها گفتند: نترس ما ملکیم و براى قوم لوط فرستاده شده‌ایم‌.
(فَلَمَّا رَأى‌ أَیْدِیَهُمْ لا تَصِلُ إِلَیْهِ نَکِرَهُمْ وَ أَوْجَسَ مِنْهُمْ خِیفَهً قالُوا لا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنا إِلى‌ قَوْمِ لُوطٍ )

[۲۰۶] هود/سوره۱۱، آیه۷۰.

(امّا هنگامى که دید دست آنها به آن نمى‌رسد و از آن نمى‌خورند آنها را نا آشنا و دشمن شمرد؛ و از آنان احساس ترس نمود. به او گفتند: «نترس! ما به سوى قوم لوط فرستاده شده‌ایم.)

[۲۰۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۲۲۹.

[۲۰۸] طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج۱۰، ص۳۲۱.

[۲۰۹] طباطبایی، سید محمد حسین، ترجمه المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی، ج۱۰، ص۴۷۸.

[۲۱۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۳۰۶.

[۲۱۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۹۱.

زن ابراهیم (علیه‌السّلام) نیز آنها را دید و از مژده ولادت تعجّب کرد، گفتند: (أَ تَعْجَبِینَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ)

[۲۱۲] هود/سوره۱۱، آیه۷۳.

(آیا از فرمان خدا تعجب مى‌کنى؟)

[۲۱۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن