توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل حزن (عرفان) ۶۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۶۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل حزن (عرفان) ۶۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل حزن (عرفان) ۶۶ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل حزن (عرفان) ۶۶ اسلاید در PowerPoint

مقالات مشابه: حزن (علوم دیگر).

‌حزن، اصطلاحی در تصوف و عرفان، به معنای اندوهی که در سلوک برای سالک پیش می‌آید.

فهرست مندرجات

۱ – معنای لغوی حزن
۲ – معنای اصطلاحی حزن
۳ – حزن در قرآن
۴ – حزن در روایات
۵ – حزن در اندیشه اسلامی
۶ – حزن در فلسفه
۷ – حزن در عرفان
۸ – اقسام حزن
۸.۱ – حزن ممدوح و مذموم
۸.۲ – حزن حرام و مندوب
۸.۳ – فضیلت حزن
۸.۴ – حزن از مقامات اهل سلوک
۸.۵ – احادیث در این زمینه
۹ – حزن در تفاسیر عرفانی
۱۰ – مفاهیم متقابل خوف و حزن
۱۱ – حزن از لوازم ایمان
۱۲ – حزن مؤمن در دنیا
۱۳ – رابطه حزن و خوف در قرآن
۱۴ – رابطه حزن و عقل
۱۵ – مراتب حزن
۱۵.۱ – حزن عامه
۱۵.۲ – حزن مریدان و متوسطان
۱۵.۳ – حزن خواص
۱۶ – نشانه‌های حزن
۱۷ – کیفیت حزن اهل سلوک
۱۸ – مشاهیر حزن و اندوه
۱۸.۱ – حسن بصری
۱۸.۲ – فضیل بن عیاض
۱۸.۳ – سری‌سقطی
۱۸.۴ – ابوالحسن خرقانی
۱۹ – فهرست منابع
۲۰ – پانویس
۲۱ – منبع

۱ – معنای لغوی حزن

حُزْن و حَزَن در لغت به معنای زمین سخت و ناهموار و نیز به معنای سختی و خشونتی است که در نفْس پدید می‌آید و به این اعتبار به معنای همّ و غم و اندوه شدیدی است

[۱] حسین ‌بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ذیل واژه، چاپ محمد سیدکیلانی، تهران ۱۳۳۲ش.

[۲] ابن‌منظور، لسان العرب، ذیل واژه.

[۳] فخرالدین ‌بن محمد طریحی، مجمع البحرین، ذیل واژه، چاپ احمد حسینی، تهران ۱۳۶۲ش.

که بر اثر وقوع امری ناخوشایند یا فقدان و از دست رفتن امری مطلوب و خوشایند حاصل می‌شود.

[۴] علی ‌بن محمد جرجانی، التعریفات، ج۱، ص۱۰۰، قاهره ۱۴۱۱/۱۹۹۱.

۲ – معنای اصطلاحی حزن

حزن حالت قبضی است که قلبِ سالکان را از پراکنده شدن در وادی‌های غفلت بازمی‌دارد.

[۵] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

[۶] روزبهان بقلی، شرح شطحیات، ج۱، ص۶۳۴، چاپ هانری کربن، تهران ۱۳۶۰ش.

[۷] محمد بن حسن اسنوی، حیاهالقلوب فی کیفیه الوصول الی المحبوب، ج۲، ص۱۹۸، در هامش ابوطالب مکی، کتاب قوت القلوب فی معامله المحبوب و وصف طریق المرید الی مقام التوحید، ج ۱ـ۲، قاهره ۱۳۱۰، چاپ افست بیروت.

همچنین گفته شده که حزن، اندوه و تأسف قلب برای چیزی است که از دست رفته یا به‌دست آمدنش ناممکن است. در طریقت، حزْن تأسف بنده برای از دست دادن کمالات و اسباب و مقدّمات کمال است.

[۸] عبدالرزاق کاشی، لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام، ج۱، ص۲۳۵، چاپ مجید هادی‌زاده، تهران ۱۳۷۹ش.

۳ – حزن در قرآن

در قرآن کریم، حزن و مشتقات آن ۴۲ بار به کار رفته است که دو مضمون عمده را در آن‌ها می‌توان تشخیص داد: آیاتی که در آن‌ها خدا به رسول خود صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم، که به سبب تکذیب و انکار قوم دچار غم و اندوه شده، خطاب می‌کند که غمگین مباش

[۹] مائده/سوره۵، آیه۴۱.

[۱۰] انعام/سوره۶، آیه۳۳.

[۱۱] لقمان/سوره۳۱، آیه۲۳.

و آیاتی که در آن‌ها خدا به مؤمنان و دوستان خویش (اولیاءاللّه) وعده می‌دهد که در دنیا و آخرت غم و اندوه را از دلهای آنان خواهد زدود.

[۱۲] بقره/سوره۲، آیه۶۲.

[۱۳] مائده/سوره۵، آیه۶۹.

[۱۴] یونس/سوره۱۰، آیه۶۲.

همچنین خدا به رسول و مؤمنان توصیه کرده که به سبب آنچه به دست نیامده یا از دست رفته است غمگین نباشند.

[۱۵] آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۵۳.

[۱۶] حجر/سوره۱۵، آیه۸۸.

در قرآن در غالب موارد خوف و حزن در کنار هم آمده‌اند

[۱۷] انعام/سوره۶، آیه۴۸.

[۱۸] اعراف/سوره۷، آیه۳۵.

و در همین سیاق است که یک ویژگی اولیای خدا آن است که خوف و حزنِ دنیوی ندارند.

[۱۹] یونس/سوره۱۰، آیه۶۲.

این معنا را باید معنای مذموم حزن در قرآن دانست، اما در قرآن به معنای لطیف‌تر و مثبت حزن هم اشاره شده است: مؤمنانی که اندوهشان از این بابت بود که در جهاد در کنار پیامبر چیزی برای انفاق نداشتند.

[۲۰] توبه/سوره۹، آیه۹۲.

۴ – حزن در روایات

در روایات و احادیث نیز اشاراتی به معنای مثبت حزن آمده است.

[۲۱] حرّعاملی، وسائل الشیعه، ج۷، ص۷۶.

[۲۲] مجلسی، بحار الانوار، ج۷۴، ص۷۹.

همچنان که گفتار حضرت علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه

[۲۳] علی ‌بن ابی‌طالب (ع)، امام اول، نهج‌البلاغه، خطبه ۱۹۳، چاپ صبحی صالح، قاهره ۱۴۱۱/۱۹۹۱.

که پارسایان با خواندن قرآن دلهای خود را محزون می‌کنند، در درجات حزن نزد عرفا بازتاب یافته است.

۵ – حزن در اندیشه اسلامی

به تبع قرآن و حدیث، در اندیشه اسلامی نیز دو جنبه کلی برای حزن می‌توان درنظرگرفت: یکی جنبه مثبت، که در تعالی روح و طی مراحل سیروسلوک نقش مهمی ایفا می‌کند و موجب تسریع در گذراندن آن مراحل می‌شود و دیگری جنبه منفی، که حاصل دلبستگی به امور ناپایدار و تعلق خاطر به دنیا و غفلت از خداست.

۶ – حزن در فلسفه

در نظامهای اخلاقیِ فیلسوفانی همچون کندی و ابن‌مسکویه و خواجه‌نصیرالدین طوسی، بیشتر درباره معنای مذموم حزن بحث شده است. آنان حزن را جزو امراض نفسانی به‌شمار آورده و آن را ناشی از حرص و دلبستگی به خواسته‌ها و امور دنیوی دانسته و بر این اساس کوشیده‌اند راه علاج آن را عرضه کنند.

[۲۴] احمد بن محمد مسکویه، تهذیب‌الاخلاق و تطهیر الاعراق، ج۱، ص۱۸۰ـ۱۸۳، چاپ حسن تمیم، بیروت ۱۳۹۸، چاپ افست قم ۱۴۱۰.

[۲۵] محمد بن محمد نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، ج۱، ص۱۹۳، چاپ مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران ۱۳۶۹ش.

[۲۶] محمد بن محمد نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، ج۱، ص۱۹۶ـ ۲۰۰، چاپ مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران ۱۳۶۹ش.

۷ – حزن در عرفان

اما در اخلاق عرفانی، حزن اهمیت و شأن سلوکی دارد و چنان‌که در مصباح‌الشریعه

[۲۷] مصباح الشریعه، (منسوب به) امام جعفرصادق (ع)، ج۱، ص۱۸۷، بیروت:مؤسسهالاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۰/۱۹۸۰.

آمده، از نشانه‌های اهل معرفت و حاصل کثرت واردات غیبی بر ضمیر عارفان است.

۸ – اقسام حزن

۸.۱ – حزن ممدوح و مذموم

تقسیم‌بندی حزن به ممدوح و مذموم ــکه می‌تواند نسبت حزن را در اخلاق عرفانی با حزن در اخلاق فلسفی روشن کندــ در نوشته‌های عرفانی به صراحت آمده است. از سَریِ سَقَطی (متوفی ۲۵۷) نقل است که حزنِ دنیا مذموم و حزنِ آخرت (ناظر به امور اخروی) ممدوح است.

[۲۸] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۹، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

۸.۲ – حزن حرام و مندوب

اِسنَوی

[۲۹] محمد بن حسن اسنوی، حیاهالقلوب فی کیفیه الوصول الی المحبوب، ج۲، ص۱۹۸ـ۱۹۹، در هامش ابوطالب مکی، کتاب قوت القلوب فی معامله المحبوب و وصف طریق المرید الی مقام التوحید، ج ۱ـ۲، قاهره ۱۳۱۰، چاپ افست بیروت.

نیز حزن را به حرام و مندوب (مستحب) تقسیم کرده است. حزنِ حرام حاصل تأسف بر از دست دادن امور دنیوی است، همان طور که خدا از آن نهی کرده است: «لِکَیلا تَاْسَوا علی ما فاتَکُم» (تا بر آنچه از دستتان می‌رود اندوهگین مباشید.

[۳۰] حدید/سوره۵۷، آیه۲۳.

). اما حزن مستحب تأسف به سبب کوتاهی در انجام دادن اعمال صالح و تأسف بر زمانِ از دست رفته است. به این ترتیب عموم عرفا حزن متعلق به آخرت را ممدوح و حزن متعلق به دنیا را مذموم دانسته‌اند.

۸.۳ – فضیلت حزن

در این میان، ابوعثمانِ حیری (متوفی ۲۹۸) حزن را به هر وجهی که باشد فضیلت دانسته است، تنها به شرط آن‌که موجب معصیت نشود.

[۳۱] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۹، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

[۳۲] محمد بن ابراهیم عطار، تذکره الاولیاء، ج۱، ص۴۸۰، چاپ محمد استعلامی، تهران ۱۳۷۸ش.

[۳۳] محمد بن حسن اسنوی، حیاهالقلوب فی کیفیه الوصول الی المحبوب، ج۲، ص۱۹۸، در هامش ابوطالب مکی، کتاب قوت القلوب فی معامله المحبوب و وصف طریق المرید الی مقام التوحید، ج ۱ـ۲، قاهره ۱۳۱۰، چاپ افست بیروت.

۸.۴ – حزن از مقامات اهل سلوک

قشیری

[۳۴] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸ـ۱۴۰، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

[۳۵] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۴۷۵ـ۴۷۶، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

حزن را جزو اولین مقامات یا مدارج اهل سلوک آورده است.

۸.۵ – احادیث در این زمینه

قشیری

[۳۶] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

حدیثی از پیامبر اکرم روایت کرده که طبق آن، حزن از ناگواری‌هایی است که زمینه بخشش گناهان بنده مؤمن را فراهم می‌آورد. روایت شده که خود پیامبر نیز همواره در حالت حزن و تفکر بوده است.

[۳۷] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

[۳۸] ضیاءالدین نخشبی، سِلک السلوک، ج۱، ص۱۱۹ـ۱۲۰، چاپ غلامعلی آریا، تهران ۱۳۶۹ش.

همچنین روایت است که خدا قلب حزین را دوست دارد.

[۳۹] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

شاید به همین دلیل است که در طی طریق خدا، سالکِ محزون چالاک‌تر از سالکِ فاقدِ حزن است

[۴۰] عبدالکریم ‌بن هوازن قشیری، الرساله القشیریه، ج۱، ص۱۳۸، چاپ معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.

[۴۱] ضیاءالدین نخشبی، سِلک السلوک، ج۱، ص۱۱۹، چاپ غلامعلی آریا، تهران ۱۳۶۹ش.

و نزدیک‌ترین کس به خدا در روز قیامت کسی است که حزنش طولانی باشد.

[۴۲] ضیاءالدین نخشبی، سِلک السلوک، ج۱، ص۱۱۹، چاپ غلامعلی آریا، تهران ۱۳۶۹ش.

۹ – حزن در تفاسیر عرفانی

تفاسیر عرفانی عموماً حزن در قرآن را ذیل مفهوم سَتر و تجلی معنا کرده‌اند. به این ترتیب که حزن و اندوه حاصل محجوب شدن بنده و استتار خداست، همچنان‌که شادی و سُرور نتیجه تجلی و آشکار شدن حق است.

[۴۳] محمد بن حسین سلمی، حقائق التفسیر: تفسیرالقرآن العزیز، ذیل آل‌عمران: ۱۳۹، چاپ سیدعمران، بیروت ۱۴۲۱/ ۲۰۰۱.

[۴۴] روزبهان بقلی، عرائس البیان فی حقایق القرآن، ذیل توبه: ۴۰، چاپ سنگی، لکهنو ۱۳۱۵.

۱۰ – مفاهیم متقابل خوف و حزن

خوف و حزن، که در بیش‌تر موارد در