توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل حدود و تعریفات ۸۲ اسلاید در PowerPoint دارای ۸۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل حدود و تعریفات ۸۲ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل حدود و تعریفات ۸۲ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل حدود و تعریفات ۸۲ اسلاید در PowerPoint

حُدودْ وَ تَعْریفات، دو عنوان رایج برای واژه‌نامه‌های اصطلاحی در یک یا چند دانش، اعم از فلسفه و منطق و جز آنها، که یا به صورت کتاب‌هایی مستقل، با عنوان‌های الحدود یا التعریفات‌اند، یا در قالب فصلی از آنها تنظیم شده‌اند. مسلمانان با ترجمه متون فلسفی با فلسف یونانی آشنا شدند و این ترجمه‌ها از زبان‌های سریانی و پهلوی به زبان عربی بود و مترجمان در معادل‌یابی برای مفاهیم فلسفی در زبان عربی از روش یکسانی پیروی نمی‌کردند و اصطلاحات مختلف، در معانی ختلف به‌کار برده می‌شد؛ و به همین علت تبیین اصطلاحات فلسفی اهمیت ویژه‌ای نزد فیلسوفان مسلمان پیدا کرد. چه بسا الفاظی را جمهور مردم در یک معنا به کار می‌برند و اصحاب علوم آن را در معنایی متفاوت و اصطلاحی به‌کار می‌گیرند. همچنین، گاه یک لفظ را اصحاب علوم در یک صنعت به معنایی خاص، و در صنعت دیگر به معنای دیگری به‌کار می‌برند. در این امر می‌توان به آثار بعضی از دانشمندان اسلامی مانند رساله فی حدود الاشیاء و رسومها کندی، الالفاظ المستعمله فی المنطق فارابی، کتاب الحدود ابن‌ سینا و کتاب المبین آمدی در منطق و فلسفه، و در فقه و کلام مانند الحدود و الحقائق سید مرتضی، الحدود و الحقایق شیخ طوسی، الحدود نیشابوری و رسال حدود النحو اثر عبدالله فاکهی در علم نحو و در طبقه‌بندی علوم، کتاب مفاتیح العلوم ابوعبدالله خوارزمی، الحدود از مختار رسائل جابر بن حیان، التعریفات جرجانی، التوقیف علی مهمات التعاریف مناوی و کشاف اصطلاحات الفنون اثر تهانوی اشاره کرد.

فهرست مندرجات

۱ – نخستین و کهن‌ترین تعریف‌نویسی
۲ – ترجمه سریانی و پهلوی به عربی
۳ – اختلاف در اصطلاحات
۴ – گزینش اصطلاحات فلسفی
۵ – کندی
۶ – فارابی
۷ – ابن‌ سینا
۸ – جابر بن حیان
۹ – ابوعبدالله خوارزمی
۱۰ – اخوان الصفا
۱۱ – آمدی
۱۲ – سید مرتضی
۱۳ – شیخ طوسی
۱۴ – قطب‌الدین محمد نیشابوری
۱۵ – عبدالله فاکهی
۱۶ – خوارزمی
۱۷ – جرجانی
۱۸ – محمد مناوی
۱۹ – تهانوی
۲۰ – فهرست منابع
۲۱ – پانویس
۲۲ – منبع

۱ – نخستین و کهن‌ترین تعریف‌نویسی

ظاهراً نخستین اثری که در تعریف‌نویسی تألیف شده بوده، رساله‌ای با عنوانِ اسماء الحدود از یحیی بن زیاد معروف به فرّاء (د ۲۰۷ ق / ۸۲۲ م) در اصطلاحات نحو عربی بوده، که از آن نسخه‌ای بر جای نمانده است؛

[۱] ابن‌ ندیم، ابوالفرج، الفهرست، ص۹۲.

اما همچنان‌که در کهن‌ترین رسال بر جای مانده در موضوع حدود و تعریفـات، یعنی رسـال فلسفی یعقوب کـندی (۱۸۵ ـ ح ۲۶۰ ق / ۸۰۱-۸۷۴ م)، پیدا ست، تبیین اصطلاحات فلسفی اهمیت ویژه‌ای نزد فیلسوفان مسلمان داشته است.

۲ – ترجمه سریانی و پهلوی به عربی

مسلمانان از طریق ترجم متون فلسفی با فلسف یونانی آشنا شدند. این آشنایی مستقیم نبود، بلکه با واسطه و از طریق ترجمه‌هایی از زبانهای سریانی و پهلوی به زبان عربی صورت گرفت. در آثار فلسفی یونانی، به‌ویژه در آثار ارسطو، تعریف اصطلاحات فلسفی مورد توجه بوده است. همچنین در میان متون سریانی که واسط انتقال آثار فلسفی یونان به زبان عربی بوده‌اند، نمونه‌هایی از فرهنگ‌نویسی فلسفی دیده می‌شود؛ مثلاً یعقوب رُهاوی (۸۹ ق / ۷۰۸ م)، از فیلسوفان مکتب اسکندریه، فرهنگنامه‌ای در الفاظ فلسفی نوشته بود.

[۲] فاخوری، حنا و خلیل جر، تاریخ الفلسفه العربیه، ج۲، ص۱۶.

با وجود چنین سابقه‌ای، عقیده بر آن است که تألیف رسالات پاورپوینت کامل حدود و تعریفات ۸۲ اسلاید در PowerPoint در حوز فلسف اسلامی صرفاً تقلیدی از سنت یونانی نبوده، بلکه ویژگیهای خاصی مرتبط با انتقال فلسفه و علوم یونانی به زبان عربی در پدید آمدن کتب حدود در میان فیلسوفان مسلمان دخیل بوده است.

[۳] Kennedy-Day، K.، Books of Definition in Islamic Philosophy، London / New York، p9، ۲۰۰۳

۳ – اختلاف در اصطلاحات

مترجمان متون فلسفی در معادل‌یابی برای مفاهیم فلسفی در زبان عربی از روش یکسانی پیروی نمی‌کردند. برخی از اصطلاحات عربیِ پیشنهادشده برای مفاهیم فلسفی گاه معانی مورد نظر فیلسوفان را نمی‌رساندند. مثلاً واژ «عله / علت» که در زبان عربی به معنی گرسنگی کشیدن و بیماری و ناخوشی است،

[۴] خلیل بن احمد، العین، ج۱، ص۱۰۶، ذیل ماد ع‌ل‌ه.

در فلسفه مفهومی دیگر یافته است. در مواردی برای یک مفهوم فلسفی تعبیرهای متفاوتی مطرح می‌شد. این اختلاف تعابیر به‌ویژه در متونی که از زبانهای مختلف به عربی ترجمه شده‌اند، آشکار است.
نمونه‌ای از این اختلاف در اصطلاحات را می‌توان از طریق مقایس ترجم کتاب المنطق ابن‌ مقفع که از متن پهلوی به عربی برگردانده شده است، با متونی که مترجمان سریانی به عربی ترجمه کرده‌اند، مشاهده کرد: ابن‌مقفع برای برخی از اصطلاحات منطق معادلهایی انتخاب کرده که در ترجمه‌های سریانی از آنها استفاده نشده است. برخی از اصطلاحات مورد استفاد ابن‌مقفع عبارت‌اند از: متاع (= موضوع منطق)، علم غیب (= علم اعلى، علم مابعدالطبیعه)، علم ادب (= علم ریاضی)، صورت (= نوع)، عین (= جوهر)، نصبه (= وضع)، عام و خاص (= جزئی و کلی)، فرقان (= فصل)، عدد منظوم و مقطوع (= کمّ متصل و منفصل)، جثه (= جسم)، بسط (= سطح)، مثل و لامثل (= تساوی و عدم تساوی)، حد (= برهان).

[۵] خوارزمی، محمد، مفاتیح العلوم، ص۱۶۷.

[۶] دانش‌پژوه، محمدتقی، مقدمه بر المنطق لابن مقفع، ص۷۱-۷۳.

۴ – گزینش اصطلاحات فلسفی

همچنین مترجمان متون فلسفی به‌ویژه مترجمان سریانی در موارد متعددی برای گزینش اصطلاحات فلسفی در زبان عربی از سنت رایج در علوم اسلامی پیروی نکرده‌اند. اغلب اصطلاحات تخصصی در علومی همچون کلام و فقه دارای ریش قرآنی‌اند، حال آنکه اصطلاحات غیر قرآنی در فلسفه پرشمارند. عقیده بر این است که مترجمان سریانی متون فلسفی، اطلاعات زیادی دربار آثار کلامی و اعتقادی مسلمانان نداشتند ــ در این میان استثناهایی همچون خاندان نوبختی یافت می‌شد ــ و حامیان این مترجمان نیز اغلب عرب‌تبار نبودند. این مترجمان در ترجمه‌های خود بیشتر به سنت نوشتاری ادبی و غیر دینی تکیه داشتند. در میان متون ادبی کهن همچون رسائل عبدالحمید کاتب (د ۱۳۲ ق / ۷۵۰ م) و آثار ابن‌مقفع (د ۱۴۲ ق / ۷۵۹ م) همچون کلیله و دمنه می‌توان اصطلاحاتی را یافت که بعدها در متون فلسفی به‌کار رفتند.

[۷] افنان، سهیل محسن، پیدایش اصطلاحات فلسفی در عربی و فارسی، ص۴۳-۴۵.

[۸] .Black، D. L.، «Al – Farabi»، History of Islamic Philosophy، ed. S. H. Nasr and O. Leaman، London، p181/I، ۱۹۹۶

۵ – کندی

رسال کندی موسوم به «رساله فی حدود الاشیاء و رسومها» نخستین نمونه از تعریف‌نویسی فلسفی است. لازم به یادآوری است که در هیچ‌یک از فهرستهای کهن مربوط به آثار کندی، از رساله‌ای با این نام یاد نشده است. ابوریده احتمال می‌دهد این رساله همان باشد که ابن ابی اصیبعه

[۹] ابن‌ ابی‌اصیبعه، ابوالعباس، عیون الانباء، ص۲۸۹.

از آن با عنوان مسائل کثیره فی المنطق و غیره و حدود الفلسفه یاد کرده است. ابوریده ادعا می‌کند که با مقایس تعاریف موجود در این کتاب با تعاریف پراکنده در دیگر آثار کندی می‌توان به صحت انتساب این اثر به کندی پی برد، گرچه بسیاری از تعاریف این رساله در دیگر آثار بر جا مانده از کندی تکرار نشده است.

[۱۰] ابوریده، محمد عبدالهادی، مقدمه بر رسائل الکندی الفلسفیه، ج۱، ص۱۱۰.

محققان معاصر در صحت انتساب این رساله به کندی چندان تردید ننموده، و آن را نمون کاملی برای بررسی دیدگاه فلسفی کندی تلقی کرده‌اند.

[۱۱] .Klein- Frank، F.، «Al-Kindi»، History of Islamic Philosophy، ed. S. H. Nasr and O. Leaman، London، p167، ۱۹۹۶

کندی در رسال خود اشاره‌ای به منابع و نیز به چرایی تنظیم این رساله نکرده، اما با توجه به متون فلسفی ترجمه شده در دور کندی می‌توان گفت که مهم‌ترین منابع او برای تنظیم این رساله، آثار ارسطو و متون نوافلاطونیِ ترجمه‌شده به زبان عربی بوده است. گرایش کندی به ارسطو حتى آنجا که منابع جعلی مستند به ارسطو را ملاک قرار داده، کاملاً هویدا ست. بااین‌همه، ظاهراً کندی این رساله را به صورت چکیده‌ای از اصطلاحات فلسفی با تعریفهایی از دیدگاه خود تنظیم کرده بوده است.

[۱۲] .Klein- Frank، F.، «Al-Kindi»، History of Islamic Philosophy، ed. S. H. Nasr and O. Leaman، London، p167-168، ۱۹۹۶

[۱۳] .Klein- Frank، F.، «Al-Kindi’s ‘On Definitions and Descriptions of Things’»، Le Muséon، Louvain، ۱۹۸۲، p197-198، vol.XCV

این رساله را اندکی پس از مرگ کندی، ابوحیان توحیدی در مقابس ۹۱ از کتاب المقابسات

[۱۴] توحیدی، ابوحیان، المقابسات، ص۳۰۱بب‌.

با اندک تغییراتی در ترتیب اصطلاحات و برخی اضافات و بدون ذکر نام کندی نقل کرده است.

۶ – فارابی

فیلسوف دیگری که به تنظیم اصطلاحات فلسفی توجه داشت، فارابی بود. از میان نوشته‌های فارابی در این زمینه کتاب الالفاظ المستعمله فی المنطق را می‌توان مورد توجه قرار داد. این اثر به طور گسترده به مباحث منطق و تحلیل زبانی اختصاص دارد و در آن به لزوم درک رابط میان شناخت اصطلاحات فلسفی با زبان و دستور عرفی تأکید شده است. فارابی می‌نویسد: چه بسا الفاظی را جمهور مردم در یک معنا به کار می‌برند و اصحاب علوم آن را در معنایی متفاوت و اصطلاحی به‌کار می‌گیرند. همچنین، گاه یک لفظ را اصحاب علوم در یک صنعت به معنایی خاص، و در صنعت دیگر به معنای دیگری به‌کار می‌برند. همچنین، گاه یک لفظ دقیقاً به همان معنی که در نزد جمهور کاربرد دارد، در میان اهل علم هم به‌کار می‌رود.

[۱۵] فارابی، ابونصر، محمد، الالفاظ المستعمله فی المنطق، ص۴۳.

الالفاظ المستعمله فرهنگ اصطلاحات نیست، بلکه شرح مبحث الفاظ در منطق است. فارابی در کتاب خود تقسیم‌بندی مشخصی از الفاظ در زبان عربی ــ با توجه به تقسیم‌بندی الفاظ در زبان یونانی ــ ارائه کرده است. به این ترتیب، ابتدا به اسم، کلمه (فعل) و حرف، و بعد از آنها به مفاهیمی همچون کلی و این قبیل چیزها توجه کرده، و کوشیده است که هر یک از آنها را مشخص کند.

۷ – ابن‌ سینا

کتاب الحدود ابن‌سینا (د ۴۲۸ ق / ۱۰۳۷ م)، درواقع دومین اثری است که به‌طور خاص به تعریف اصطلاحات فلسفی پرداخته است. نویسنده این رساله را با مقدمه‌ای دربار چگونگی تعریف کردن اصطلاحات آغاز می‌کند و در آن به دشواری تعریف اشاره می‌نماید. او در این بخشِ رساله دیدگاه مشابهی با فارابی دارد. حتى اصطلاح «الحدود الحقیقه» که ابن‌سینا

[۱۶] ابن‌سینا، حسین، «کتاب الحدود»، ص۲۳۲.

آن را برای تعریف صحیح برگزیده است، بسیار به اصطلاح «الحدود الیقینه» که فارابی

[۱۷] فارابی، ابونصر، «البرهان»، المنطق عند الفارابی، ص۵۲.

از آن سخن گفته، نزدیک است. ابن‌سینا در تنظیم رسال خود از رسال کندی نیز متأثر بوده است. ترتیب اصطلاحات دو رساله به یکدیگر شبیه است و در مواردی مانند تعاریف طبیعت، روح، هیولا و جوهر، اثر ابن‌سینا را می‌توان اقتباسی از تعاریف کندی دانست. ابن‌سینا بنا بر عرفِ نویسندگان آن دوره به منبع مورد استفاد خود اشاره نکرده است. مهم‌ترین اقتباس ابن‌سینا از آثار یونانی به کتاب دلتا از مابعدالطبیعه ارسطو مربوط می‌شود.

[۱۸] .Kennedy-Day، K.، Books of Definition in Islamic Philosophy، London / New York، p47، ۲۰۰۳

رسال حدود ابن‌سینا به عنوان رساله‌ای معیار در تعریف‌نویسیِ فلسفی مورد قبول قرار گرفت، به طوری که ابوحامد محمد غزالی (د ۵۰۵ ق / ۱۱۱۱ م) در کتاب «الحدود» خود که در معیار العلم

[۱۹] غزالی، محمد، معیار العلم، ص۲۶۵بب‌.

مندرج است، درواقع به بازنویسی رسال ابن‌سینا پرداخته، گرچه در این مورد نامی از ابن‌سینا نبرده است. غزالی علاوه بر حفظ ترتیب کتاب حدود ابن‌سینا، اغلب عبارات ابن‌سینا را عیناً نقل کرده است.

[۲۰] غزالی، محمد، معیار العلم، ص۲۸۴بب.

[۲۱] والی، عبدالجلیل کاظم، «المصطلح الطبیعی مقارنه بین ابن‌سینا و الغزالی»، المورد، ص۴۳-۵۵.

۸ – جابر بن حیان

کتاب الحدود از مجموع رسائل جابری که صحت انتساب آنها به جابر بن حیان به درستی معلوم نیست، نمون دیگری از تعریف‌نویسی در حوز فلسفه به‌شمار می‌رود.

[۲۲] جابر بن حیان، مختار رسائل، ص۹۷-۱۱۴.

این رساله صرفاً به تعریف‌نویسی نپرداخته است و بخش مهمی از آن به طبقه‌بندی علوم اختصاص دارد و در آن نویسنده علوم شرعی را به ظاهر و باطن تقسیم می‌کند. علم صنعت و علومی را که در صنایع به آن نیاز است، ازجمل علوم شرعی بر می‌شمارد. علوم عقلی نیز به علم معانی و علم حروف تقسیم می‌شود. فلسفه و الهیات جزو علم معانی به‌شمار می‌روند. بخش مخصوص به تعریف اصطلاحات و حدود اشیاء شامل مجموعه‌ای از اصطلاحات دینی، علمی و فلسفی است. در این رساله نیز همچون رسال ابن‌سینا به مفهوم حد و چگونگی درستی آن اشاره شده است.

۹ – ابوعبدالله خوارزمی

ابوعبدالله ا