توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ترتیب (دانشنامه‌حج) ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۱ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ترتیب (دانشنامه‌حج) ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل ترتیب (دانشنامه‌حج) ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل ترتیب (دانشنامه‌حج) ۱۰۱ اسلاید در PowerPoint

ترتیب در اصطلاح فقهی انجام دادن اجزای عمل با نظم مخصوص است. طبق نظر فقها ترتیب در اعمال حج و عمره عبارت از احرام بستن، وقوف در عرفات، وقوف در مشعر، رمی، قربانی، حلق یا تقصیر، طواف زیارت و نماز آن، سعی میان صفا و مروه، بیتوته در منا و رمی جمرات سه‌گانه در روزهای یازدهم و دوازدهم و گاه سیزدهم ذی‌حجه است. بر پایه روایات، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) حج خود را با همین ترتیب انجام داده‌اند.

فهرست مندرجات

۱ – معنای لغوی و اصطلاحی
۲ – اهمیت ترتیب در شریعت
۳ – ترتیب اعمال حج
۴ – احکام ترتیب
۴.۱ – طواف و سعی
۴.۲ – سعی و نماز طواف
۴.۳ – سعی و تقصیر
۴.۴ – طواف حج و وقوفین
۴.۵ – اعمال مکه و منا
۴.۶ – طواف حج و طواف نساء
۴.۷ – سعی و طواف نساء
۴.۸ – در مناسک عید قربان
۴.۹ – حلق و طواف حج
۴.۱۰ – در رمی جمرات
۵ – ترتیب انواع حج
۵.۱ – انواع حج از لحاظ فضیلت
۵.۲ – ترتیب حج و عمره
۵.۳ – ترتیب حج‌های متعدد
۶ – فهرست منابع
۷ – پانویس
۸ – منبع

۱ – معنای لغوی و اصطلاحی

«ترتیب» از ریشه «ر ـ ت ـ ب» به معنای ثابت و مستقر ساختن،

[۱] جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج۱، ص۱۳۳.

[۲] ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص۴۰۹، «رتب».

سامان دادن، و نهادن هر چیز در جای خود است. در کاربرد عام نیز به همین معنا است؛ یعنی انجام دادن هر یک از چند کار که میان آن‌ها تقدّم و تاخّر وجود دارد، در جای خود.

[۳] حمیری، نشوان، شمس العلوم، ج۴، ص۴۲۸.

[۴] طریحی، فخرالدین‌بن محمد، مجمع البحرین، ج۲، ص۱۴۰، «رتب».

۲ – اهمیت ترتیب در شریعت

در شریعت اسلامی، ترتیب در بسیاری از اعمال مرکّب به ویژه عبادات، شرط صحت رفتار قلمداد شده است؛ همچون: وضو،

[۵] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۱، ص۴۴۷.

[۶] ابن رشد قرطبی، بدایه المجتهد، ج۱، ص۱۸.

[۷] رافعی، عبدالکریم بن محمد، فتح العزیز، ج۲، ص۲۹۰.

غسل،

[۸] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۱، ص۹۳.

[۹] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳، ص۸۵.

تیمم

[۱۰] شیخ طوسی، النهایه، ص۵۰.

[۱۱] محقق حلی، المعتبر، ج۱، ص۳۹۳.

[۱۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۷۳.

و نماز

[۱۳] ابن قدامه مقدسی، المغنی، ج۱، ص۴۳۵.

[۱۴] ابن نجیم، زین‌الدین بن ابراهیم، البحر الرائق، ج۱، ص۳۱۵.

[۱۵] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ج۲، ص۲۸۲.

[۱۶] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ج۲، ۶۰۰.

۳ – ترتیب اعمال حج

اهمیت رعایت ترتیب در مناسک حج تا آن جا است که شماری از فقیهان امامی

[۱۷] شهید اول، الدروس، ج۱، ص۳۲۸.

[۱۸] صیمری، مفلح بن حسن، غایه المرام، ج۱، ص۴۵۶.

[۱۹] کاشف غطاء، کشف الغطاء، ج۴، ص۴۷۰.

و اهل سنت

[۲۰] رافعی، عبدالکریم بن محمد، فتح العزیز، ج۷، ص۳۹۲.

[۲۱] طوسی حجاوی، الاقناع، ج۱، ص۳۹۷.

[۲۲] شربینی، محمد بن احمد، مغنی المحتاج، ج۲، ص۲۸۵.

آن را از ارکان حج و عمره به شمار آورده‌اند. به تصریح فقیهان، مناسک حج با این ترتیب تعیین شده است: احرام بستن، وقوف در عرفات، وقوف در مشعر، گزاردن مناسک منا (رمی، قربانی، حلق یا تقصیر)، به جا آوردن اعمال مکه (طواف زیارت و نماز آن، سعی میان صفا و مروه)، بیتوته در منا و رمی جمرات سه‌گانه در روزهای یازدهم و دوازدهم و گاه سیزدهم ذی‌حجه.

[۲۳] علامه حلی، تبصره المتعلمین، ص۸۷-۸۸.

[۲۴] بغدادی، عبدالرحمن، ارشاد السالک، ج۱، ص۴۳.

[۲۵] انصاری، زکریا، اسنی المطالب، ج۱، ص۵۰۲.

بر پایه روایات، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) هم حج خود را با همین ترتیب انجام داده‌اند.

[۲۶] ترمذی، محمد بن عیسی، سنن الترمذی، ج۲، ص۱۸۵-۱۸۶.

[۲۷] ابن حزم، حجه الوداع، ج۱، ص۱۱۷-۱۲۶.

نیز در باور فقیهان، مناسک عمره با احرام آغاز می‌شود و با طواف و نماز و سپس سعی و تقصیر پایان می‌یابد. امامیان در عمره مفرده، افزون بر کارهای یاد شده، گزاردن طواف نساء و نماز آن را هم واجب دانسته‌اند.

[۲۸] ابوالصلاح حلبی، الکافی فی الفقه، ص۲۲۱-۲۲۲.

[۲۹] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۳۰۴-۳۰۵.

[۳۰] علامه حلی، منتهی المطلب، ج۲، ص۳۰۵.

۴ – احکام ترتیب

با وجود سفارش کلی به رعایت ترتیب یاد شده در مناسک حج و عمره، درباره لزوم رعایت ترتیب میان برخی از اعمال، احکامی تفصیلی در فقه یافت می‌شود:

۴.۱ – طواف و سعی

همه فقیهان برآنند

[۳۱] ابن رشد قرطبی، بدایه المجتهد، ج۱، ص۲۷۶.

[۳۲] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۷۸.

[۳۳] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق، ج۱۶، ص۲۹۲.

که سعی باید پس از طواف صورت پذیرد و اگر پیش از طواف انجام شود، باطل است،

[۳۴] نراقی، احمد، مستند الشیعه، ج۱۲، ص۱۲۱.

[۳۵] محقق داماد، کتاب الحج، ج۳، ص۵۱۴.

[۳۶] امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۵۴.

حتی اگر برخاسته از فراموشی یا جهل به حکم باشد.

[۳۷] سبحانی، جعفر، الحج فی الشریعه، ج۴، ص۲۷۲-۲۷۳.

[۳۸] شبیری زنجانی، مناسک زائر، ص۲۴۴.

[۳۹] شهید اول، الدروس، ج۱، ص۴۰۸.

در باور فقیهان، اگر حج‌گزار پس از انجام دادن سعی دریابد که طوافش باطل بوده، افزون بر وجوب تکرار طواف باید سعی را هم دیگر بار انجام دهد تا این ترتیب حاصل گردد.

[۴۰] علامه حلی، تذکره الفقهاء، ج۸، ص۱۴۲.

[۴۱] شهید اول، الدروس، ج۱، ص۴۰۷.

[۴۲] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۲۶۶.

درباره لزوم رعایت این ترتیب، افزون بر روایات مربوط به حج‌گزاری پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)،

[۴۳] شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۲۱۴.

به روایاتی دیگر

[۴۴] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص۴۲۱.

[۴۵] شیخ طوسی، التهذیب الاحکام، ج۵، ص۱۲۹-۱۳۰.

هم استناد شده است.

[۴۶] علامه حلی، منتهی المطلب، ج۲، ص۶۵۹.

[۴۷] فیاض، محمد اسحاق‌، تعالیق مبسوطه، ص۳۷۹.

[۴۸] سبحانی، جعفر، الحج فی الشریعه، ج۴، ص۲۷۳.

حنفیان به وجوب رعایت ترتیب میان طواف وسعی تصریح کرده‌اند؛ اما انجام دادن سعی پس از چهار شوط از طواف را نیز صحیح می‌دانند.

[۴۹] کاسانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۳۴.

۴.۲ – سعی و نماز طواف

شماری از فقیهان امامی بر آنند که لازم نیست سعی پس از خواندن نماز طواف باشد و انجام آن پیش از نماز طواف هم صحیح است

[۵۰] گلپایگانی، سید محمدرضا، مجمع المسائل، ج۱، ص۴۸۴.

[۵۱] سند، محمد، سند العروه، ج۳، ص۲۸۹.

؛ ولی بعضی به وجوب رعایت این ترتیب باور دارند.

[۵۲] امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۶۱.

[۵۳] خامنه‌ای، سیدعلی، مناسک الحج، ص۱۴۰.

اهل سنت به پشتوانه رفتار پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) بر آنند که سعی باید پس از نماز طواف انجام شود.

[۵۴] ابن خلف، سلیمان، المنتقی، ج۲، ص۲۹۱.

۴.۳ – سعی و تقصیر

بر پایه فقه امامی

[۵۵] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۳۰۸.

[۵۶] ابن حمزه، الوسیله، ص۱۵۸.

[۵۷] ابن ادریس حلی، السرائر، ج۱، ص۵۳۸.

و شافعی

[۵۸] انصاری، زکریا، اسنی المطالب، ج۱، ص۵۰۲.

رعایت ترتیب میان سعی و تقصیر لازم است و تقصیر باید پس از سعی انجام شود. در این زمینه، به روایاتی

[۵۹] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص۴۳۹.

[۶۰] شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۳۷۵.

استناد شده است.

[۶۱] مقدس اردبیلی، مجمع الفائده، ج۷، ص۱۷۳.

۴.۴ – طواف حج و وقوفین

شماری از فقیهان امامی به پشتوانه احادیث

[۶۲] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص۴۵۹-۴۵۸.

به جایز نبودن طواف حج پیش از وقوف در عرفات و مشعر در حج تمتع جز در موارد ضرورت تصریح کرده‌اند. البته رعایت این ترتیب بر حج‌گزاران در حج قران و اِفراد لازم نیست.

[۶۳] محقق حلی، المعتبر، ج۲، ص۷۹۳.

[۶۴] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۸، ص۷۸.

[۶۵] کاشف الغطاء، انوار الفقاهه، ص۱۴۴.

چنین حج‌گزاری لازم است در صورت مقدم داشتن طواف، تلبیه را تکرار کند؛ وگرنه، حج او به عمره تبدیل می‌شود.

[۶۶] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۸، ص۱۹۰.

[۶۷] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق، ج۱۴، ص۳۸۴.

شافعیان

[۶۸] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۲۶۶.

[۶۹] رافعی، عبدالکریم بن محمد، فتح العزیز، ج۷، ص۳۹۲.

[۷۰] نووی، یحیی بن شرف، روضه الطالبین، ج۳، ص۹۰.

و حنفیان

[۷۱] سرخسی، المبسوط، ج۴، ص۳.

[۷۲] حدادی، ابوبکر بن علی، الجوهره النیره، ج۱، ص۱۵۹.

نیز مقدم داشتن وقوف را بر طواف افاضه شرط کرده‌اند.

۴.۵ – اعمال مکه و منا

ترتیب میان اعمال مکه از یک سو و وقوفین و مناسک منا از سوی دیگر. به تصریح بسیاری از فقیهان امامی، به جا آوردن اعمال مکه (طواف حج، سعی، طواف نساء و نمازهای طواف) پیش از وقوف در عرفات و مشعر و اعمال منا در حج تمتع، جز در صورت اضطرار، جایز نیست.

[۷۳] شهید ثانی، الروضه البهیه، ج۲، ص۲۶۸-۲۶۹.

[۷۴] امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۸۰.

[۷۵] سبزواری، سید عبدالاعلی، جامع الاحکام الشرعیه، ص۲۴۵.

[۷۶] لنکرانی، محمدفاضل، تفصیل الشریعه، ج۵، ص۳۸۳.

۴.۶ – طواف حج و طواف نساء

از دیدگاه امامیان، طواف نساء باید پس از طواف حج انجام گردد و اگر این ترتیب رعایت نشود، طواف نساء باطل است، حتی اگر به سبب غفلت یا ندانستن مساله باشد.

[۷۷] امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۸۰.

[۷۸] شبیری زنجانی، مناسک زائر، ص۲۴۶-۲۴۷.

در این زمینه، به روایاتی استناد نموده‌اند

[۷۹] لنکرانی، محمدفاضل، تفصیل الشریعه، ج۵، ص۳۸۳.

که هنگام گزاردن طواف نساء را پس از پایان یافتن اعمال حج می‌داند.

[۸۰] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص۴۳۱.

۴.۷ – سعی و طواف نساء

فقیهان امامی به پشتوانه روایات

[۸۱] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص۴۳۱.

[۸۲] شیخ کلینی، الکافی، ج۴، ص ۵۱۲.

بر آنند که طواف نساء در حج و عمره باید پس از سعی صورت پذیرد و انجام آن پیش از سعی، اگر از روی سهو و فراموشی و ضرورت و یا عذر نباشد، اعاده طواف نساء را واجب می‌سازد.

[۸۳] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۳۵۹.

[۸۴] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۸، ص۱۹۰.

[۸۵] امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۸۰.

البته مقدم داشتن طواف نساء، موجب بطلان سعی نمی‌گردد.

[۸۶] سبحانی، جعفر، الحج فی الشریعه، ج۵، ص۳۲۷.

۴.۸ – در مناسک عید قربان

رعایت ترتیب میان واجبات روز عید قربان، یعنی رمی جمره عقبه و سپس قربانی کردن و آن‌گاه حلق یا تقصیر، در دیدگاه مشهور امامیان

[۸۷] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۲، ص۳۲۳.

واجب است. برخی نیز آن را مستحب شمرده‌اند.

[۸۸] شیخ طوسی، الخلاف، ج۲، ص۳۴۵.

[۸۹] ابن ادریس حلی، السرائر، ج۱، ص۶۰۲.

[۹۰] مختلف الشیعه، ج۴، ص۲۹۰-۲۹۱.

حتی به تصریح شماری از فقیهان، در صورت تاخیر این اعمال از روز عید، نیز باید ترتیب آن‌ها رعایت شود.

[۹۱] مناسک حج، امام خمینی، ص۲۷۹.

[۹۲] فاضل لنکرانی، مناسک الحج، ص۲۳۲.

[۹۳] شبیری زنجانی، مناسک الحج، ص۲۴۹.

دیدگاه مشهور به آیه۱۹۶ سوره بقره «وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَکُمْ حَتَّی یَبْلُغَ الْهَدْیُ مَحِلَّهُ

[۹۴] بقره/سوره۲، آیه۱۹۶.

» استناد دارد که از حلق سر پیش از انجام دادن قربانی نهی کرده است.

[۹۵] علامه حلی، تذکره الفقهاء، ج۸، ص۳۴۰.

[۹۶] قمی طباطبایی، کتاب الحج، ج۳، ص۱۸۵-۱۸۶.

[۹۷] سبحانی، جعفر، الحج فی الشریعه، ج۵، ص۲۱۷.

[۹۸] سند، محمد، سند العروه، ج۴، ص۱۴۸.

در روایتی وجوب ترتیب میان حلق و قربانی از همین آیه برگرفته شده است.

[۹۹] شیخ طوسی، التهذیب الاحکام، ج۵، ص۴۸۵.

برخی نیز بر پایه تفسیر تفث به مناسک حج در آیه ۲۹سوره حج

[۱۰۰] حج/سوره۲۲، آیه۲۹.

ترتیب قربانی و حلق را از این آیه برداشت کرده‌اند؛ زیرا در این آیه، پس از امر به انجام دادن قربانی، با کلمه «ثمّ» که بر ترتیب دلالت دارد، به «قضاء تفث» امر شده است.

[۱۰۱] کاسانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۴۶.

[۱۰۲] کاظمی، فاضل جواد، مسالک الافهام، ج۲، ص۲۹۷.

در این زمینه، به احادیث

[۱۰۳] شیخ طوسی، التهذیب الاحکام، ج۵، ص۲۳۶-۲۳۷.

هم استناد کرده‌اند.

[۱۰۴] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۸، ص۱۰۰.

[۱۰۵] لنکرانی، محمدفاضل، تفصیل الشریعه، ج۵، ص۳۳۶-۳۳۸.

[۱۰۶] سبحانی، جعفر، الحج فی الشریعه، ج۵، ص۲۱۷.

شماری از فقیهان امامی اعاده کاری را که به عمد در جای خود ادا نشده، لازم دانسته‌اند

[۱۰۷] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۸، ص۱۰۱.

[۱۰۸] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق، ج۱۷، ص۲۴۶-۲۴۷.

[۱۰۹] لنکرانی، محمدفاضل، تفصیل الشریعه، ج۵، ص۳۴۳.

؛ اما در باور بیشتر آنان، رعایت این ترتیب تنها تکلیفی است و واجد اثر وضعی نیست. از این‌رو، انجام عمدی ذبح پیش از رمی و نیز مقدّم داشتن حلق بر ذبح در روز عید قربان، هر چند بر حج‌گزار حرام است، موجب بطلان آن نمی‌شود.

[۱۱۰] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۲، ص۲۹۷.

[۱۱۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۹، ص۲۴۷-۲۵۰.

[۱۱۲] خویی، سید ابوالقاسم، کتاب الحج، ج۵، ص۳۱۱.

در فقه اهل سنت نیز انجام دادن این اعمال بدون رعایت ترتیب، صحیح قلمداد می‌شود و تنها از وجوب تکلیفی آن و نیز وجوب کفاره در صورت رعایت نکردن ترتیب، سخن رفته است.

[۱۱۳] ابن قدامه مقدسی، المغنی، ج۳، ص۴۷۳.

ابوحنیفه و شماری دیگر از فقیهان اهل سنت، رعایت ترتیب در اعمال عید قربان را واجب دانسته‌اند و رعایت نکردن آن را سبب وجوب کفاره (گوسفند) شمرده‌اند.

[۱۱۴] سرخسی، المبسوط، ج۴، ص۴۱-۴۲.

[۱۱۵] کاسانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۵۸.

[۱۱۶] ابن نجیم، زین‌الدین بن ابراهیم، البحر الرائق، ج۳، ص۲۶.

برخی حنفیان وجوب گزاردن حلق و طواف را پس از قربانی، از آیه ۲۹ سوره حج

[۱۱۷] حج/سوره۲۲، آیه۲۹.

برداشت کرده‌اند.

[۱۱۸] کاسانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۴۶.

[۱۱۹] زیلعی، عثمان بن علی، تبیین الحقائق، ج۲، ص۳۲.

شماری از مالکیان مقدم داشتن رمی را بر حلق و طواف لازم دانسته‌اند

[۱۲۰] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۲۰۷.

[۱۲۱] نفراوی، احمد بن غنیم، الفواکه الدوانی، ج۱، ص۳۶۳.

[۱۲۲] دسوقی، حاشیه الدسوقی، ج۲، ص۴۶.

؛ اما بیشتر فقیهان اهل سنت به پشتوانه روایتی از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)

[۱۲۳] ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند احمد، ج۱۱، ص۲۳.

[۱۲۴] بخاری، صحیح البخاری، ج۱، ص۳۷.

[۱۲۵] قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۲، ص۹۴۸.

رعایت این ترتیب را لازم نشمرده‌اند

[۱۲۶] ماوردی، علی بن محمد، الحاوی الکبیر، ج۴، ص۱۹۲.

[۱۲۷] ابن قدامه مقدسی، المغنی، ج۳، ص۳۹۶.

[۱۲۸] شوکانی، محمد بن علی، نیل الاوطار، ج۵، ص۸۷.

؛ چنان‌که شافعیان به روشنی حلق را پیش از قربانی و رمی تجویز کرده‌اند.

[۱۲۹] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۱۹۴.

شماری از فقیهان اهل سنت، وجوب ترتیب میان قربانی و حلق را تنها در صورت احصار باور دارند.

[۱۳۰] بخاری، صحیح البخاری، ج۳، ص۹.

[۱۳۱] کهلانی، محمد بن اسماعیل، سبل السلام، ج۱، ص۶۵۱.

۴.۹ – حلق و طواف حج

بسیاری از فقیهان امامی به پشتوانه احادیث

[۱۳۲] شیخ طوسی، التهذیب الاحکام، ج۵، ص۲۴۰.

بر آنند که حلق یا تقصیر باید پیش از طواف حج و سعی صورت گیرد و اگر این ترتیب به عمد رعایت نشود، کفاره‌اش یک گوسفند است.

[۱۳۳] محقق حلی، شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۴۰.

[۱۳۴] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۸، ص۹۳.

[۱۳۵] علامه مجلسی، ملاذ الاخیار، ج۸، ص۸۳.

حنفیان و شافعیان رعایت این ترتیب را سنّت دانسته‌اند.

[۱۳۶] ابن عابدین، محمدامین بن عمر، حاشیه رد المحتار، ج۲، ص۴۷۰.

[۱۳۷] نووی، یحیی بن شرف، المجموع، ج۸، ص۲۰۷.

۴.۱۰ – در رمی جمرات

به باور همه فقیهان امامی

[۱۳۸] شیخ طوسی، الخلاف، ج۲، ص۳۵۱.

[۱۳۹] بحرانی، یوسف