پاورپوینت کامل اسماعیل بن امام صادق ۱۰۸ اسلاید در PowerPoint


در حال بارگذاری
10 جولای 2025
پاورپوینت
17870
2 بازدید
۷۹,۷۰۰ تومان
خرید

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل اسماعیل بن امام صادق ۱۰۸ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۸ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل اسماعیل بن امام صادق ۱۰۸ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن پاورپوینت کامل اسماعیل بن امام صادق ۱۰۸ اسلاید در PowerPoint :

اسماعیل بن جعفر صادق

اِسْماعیل‌ بْن‌ جَعْفَر، فرزندارشد امام‌ جعفر صادق‌ (ع‌) که‌ خلفای‌ فاطمی‌ و امامان‌ اسماعیلی‌ وی‌ را جد خود و جانشین‌ بر حق‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) می‌دانند و اعتقاد به‌ امامت‌ او سرآغاز جدایی‌ شاخه اسماعیلیه‌ از شیعیان‌ امامی‌ است‌.

فهرست مندرجات

۱ – اسماعلیه
۲ – در منابع شیعی و غیر شیعی
۳ – جایگاه خانوادگی
۴ – تولد
۵ – وفات
۶ – علت آشکار ساختن مرگ اسماعیل توسط امام
۶.۱ – جلوگیری از به وجود آمدن فرقه اسماعلیه
۶.۲ – فریب دستگاه حکومتی
۷ – اختلاف در زنده بودن اسماعیل زمان امام
۸ – اتباط با غالیان و گروه‌های افراطی
۹ – نقش خطابیه در تشکیل فرقه اسماعلیه
۱۰ – مبارکیه
۱۱ – دلیل بر رد امامت
۱۲ – حصول‌ بداء
۱۳ – فرجام
۱۴ – فهرست منابع
۱۵ – پانویس
۱۶ – منبع

۱ – اسماعلیه

اصطلاح‌ اسماعیلیه‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از فرق‌ شیعی‌ برگرفته‌ از نام‌ اوست‌.
با اینکه‌ بخش‌ بزرگی‌ از تاریخ‌ شیعه‌، از جنبش‌های‌ فرقه‌ای‌ گرفته‌ تا خلافت‌ فاطمیان‌ زیرپوشش‌ انتساب‌ به‌ اسماعیل‌ پدید آمده‌ است‌، گزارش‌های‌ ناچیز و پراکنده‌ای‌ درباره زندگی‌ و فعالیت‌های‌ وی‌ در منابع‌ ذکر شده‌، و چنین‌ می‌نماید که‌ نقش‌ خود او در ترسیم‌ وقایعی‌ که‌ به‌ شکل‌گیری‌ جنبش‌ اسماعیلیه‌ منتهی‌ شد، اندک‌ است‌.

۲ – در منابع شیعی و غیر شیعی

از لحاظ شناخت‌ و نقد منابع‌، می‌توان‌ گفت‌ که‌ ۳ دسته‌ منابع‌ امامی‌، اسماعیلی‌ و سنی‌ را می‌توان‌ برشمرد که‌ حاوی‌ گزارش‌های‌ درباره اسماعیل‌ است‌.
بدیهی‌ است‌ که‌ به‌ سبب‌ اختلاف‌ در مسأله امامت‌، منابع‌ امامیه‌ و اسماعیلیه‌ در این‌ باره‌ هماهنگی‌ ندارند و منابع‌ غیرشیعی‌ نیز بیش‌تر به‌ علل‌ سیاسی‌ و گرایشهای‌ ضداسماعیلی‌، گزارش‌های‌ اسماعیلیه‌ را تأیید نمی‌کنند.
از این‌ میان‌، اطلاعات‌ برگرفته‌ از آثار اسماعیلی‌ از اعتبار کافی‌ برخوردار نیستند، زیرا اولاً به‌ ندرت‌ حاوی‌ داده‌های‌ تاریخی‌ است‌ و آنچه‌ درباره اسماعیل‌ آورده‌اند، بیشتر به‌ افسانه‌ و باورهای‌ فرقه‌ای‌ شبیه‌ است‌ و در واقع‌ نمی‌توان‌ از این‌ آثار آگاهی‌های‌ مستقل‌ و قابل‌ اعتمادی‌ درباره اسماعیل‌، جدا از آنچه‌ متأثر از منابع‌ امامی‌ است‌، به‌ دست‌ آورد

[۱] قاضی‌ نعمان‌، شرح‌ الاخبار، ج۱۱، ص۳۰۹، قم‌، موسسه النشر الاسلامی‌.

[۲] قاضی‌ نعمان‌، شرح‌ الاخبار، ج۱۱، ص۳۱۰، قم‌، موسسه النشر الاسلامی‌.

[۳] ادریس‌ بن‌ حسن‌، عیون‌ الاخبار و فنون‌ الا¸ثار، ج۴، ص۳۳۲ به‌ بعد، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.

دو دیگر آنکه‌ از نخستین‌ سال‌های‌ شروع‌ دعوت‌ اسماعیلی‌ تا ظهور فاطمیان‌ – که‌ اصطلاحاً دوره ستر نامیده‌ می‌شود – آثار مکتوب‌ اسماعیلی‌ کمتر به‌ جای‌ مانده‌، و یا توسط فاطمیان‌ دستخوش‌ حذف‌ و اصلاح‌ گردیده‌ است‌ تا با اعتقادات‌ رسمی‌ آنان‌ سازگار افتد.
افزون‌ بر آن‌ آثار اسماعیلی‌ طیف‌ وسیعی‌ از منابع‌ را در برمی‌گیرند که‌ در گزارش‌های‌ خود هماهنگی‌ و همخوانی‌ ندارند.
از سوی‌ دیگر منابع‌ امامیه‌ به‌ سبب‌ اینکه‌ حاوی‌ گزارش‌های‌ دقیق‌تری‌ بوده‌، و برگرفته‌ از روایت‌های‌ منقول‌ از محافل‌ داخلی‌ شیعه‌ و اصحاب‌ و یاران‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) است‌، چنین‌ می‌ نماید که‌ بیشتر قابل‌ اعتماد است‌ و نیز تصویر روشن‌تری‌ از زندگی‌ اسماعیل‌ را ترسیم‌ می‌کند.
تحقیقات‌ اخیر درباره اسماعیلیه‌، بر اهمیت‌ منابع‌ امامی‌ اثنا عشری‌ درباره اسماعیل‌ و پدید آمدن‌ اسماعیلیه‌ تأکید کرده‌اند.

۳ – جایگاه خانوادگی

مادر اسماعیل‌، فاطمه‌ دختر حسین بن حسن‌بن‌ علی بن ابی طالب‌ (ع‌) بود.

[۴] زبیری‌، مصعب‌، نسب‌ قریش‌، ج۱، ص۶۳، به‌کوشش‌ لوی‌ پرووانسال‌، قاهره‌، ۱۹۵۳م‌.

گفته‌ شده‌ است‌ که‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) در زمان‌ حیات‌ فاطمه‌ همسر دیگری‌ اختیار نکرد و به‌ همین‌ سبب‌، حدود ۲۵ سال‌ پیش‌ از ولادت‌ امام‌ کاظم‌ (ع‌)، آن‌ حضرت‌ بجز اسماعیل‌ و برادرش‌ عبدالله‌ فرزند دیگری‌ نداشته‌ است‌.

[۵] ابوحاتم‌ رازی‌، احمد، «الزینه»، همراه‌ الغلو و الفرق‌ الغالیه فی‌ الاسلام‌ سلّوم‌ سامرایی‌، ج۱، ص۲۸۸، بغداد، ۱۳۹۲ق‌/۱۹۷۲م‌.

در بسیاری‌ از منابع‌ آورده‌اند که‌ اسماعیل‌، موردعلاقه‌ و محبت‌ شدید پدر بوده‌ است‌.

[۶] ابونصر بخاری‌، سهل‌، سرّ السلسله العلویه، ج۱، ص۳۴، به‌کوشش‌ محمد صادق‌ بحرالعلوم‌، نجف‌، ۱۳۸۱ق‌/ ۱۹۶۲م‌.

[۷] مفید، محمد، الارشاد، ج۱، ص۲۸۴- ۲۸۵، نجف‌، ۱۳۸۲ق‌.

۴ – تولد

تاریخ‌ تولد اسماعیل‌ به‌ درستی‌ دانسته‌ نیست‌، اما با توجه‌ به‌ اینکه‌ تولد امام‌ صادق‌ (ع‌) در آغاز دهه ۸ سده نخست‌ هجری‌، و اسماعیل‌ فرزند ارشد ایشان‌ است‌، و نیز با ملاحظه این‌ نکته‌ که‌ تقریباً ۲۵ سال‌ اختلاف‌ سنی‌ میان‌ امام‌ کاظم‌ (ع‌) و اسماعیل‌ بوده‌ است‌،

[۸] ابوحاتم‌ رازی‌، احمد، «الزینه»، همراه‌ الغلو و الفرق‌ الغالیه فی‌ الاسلام‌ سلّوم‌ سامرایی‌، ج۱، ص۲۸۸، بغداد، ۱۳۹۲ق‌/۱۹۷۲م‌.

می‌توان‌ حدس‌ زد که‌ اسماعیل‌ در نخستین‌ سال‌های‌ سده ۲ق‌ به‌ دنیا آمده‌ است‌.

۵ – وفات

اگرچه‌ به‌ اعتقاد گروهی‌ از اسماعیلیان‌ و به‌ گزارش‌ برخی‌ منابع‌ اسماعیلی‌، وفات‌ اسماعیل‌ پس‌ از فوت‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) بوده‌، اما به‌ نظر بیش‌تر منابع‌ مرگ‌ او در زمان‌ حیات‌ پدر بوده‌ است‌.

[۹] سعد بن‌ عبدالله‌ اشعری‌، المقالات‌ و الفرق‌، ج۱، ص۸۰، به‌کوشش‌ محمدجواد مشکور، تهران‌، ۱۹۶۳م‌.

[۱۰] مفید، محمد، الارشاد، ج۱، ص۲۸۵، نجف‌، ۱۳۸۲ق‌.

[۱۱] قاضی‌ نعمان‌، شرح‌ الاخبار، ج۱۱، ص۳۰۹، قم‌، موسسه النشر الاسلامی‌.

علی‌ بن‌ محمد عمری‌

[۱۲] عمری‌، علی‌، المجدی‌، ج۱، ص‌۱۰۰، به‌کوشش‌ احمد مهدوی‌ دامغانی‌، قم‌، ۱۴۰۹ق‌.

به‌ نقل‌ از ابوالقاسم‌ ابن‌ خداع‌ سال‌ وفات‌ وی‌ را ۱۳۸ق‌، یعنی‌ ۱۰ سال‌ پیش‌ از وفات‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) ذکر کرده‌ است‌.
در عمده الطالب‌

[۱۳] ابن‌ عنبه‌، احمد، عمده الطالب‌، ج۱، ص۲۳۳، به‌کوشش‌ محمدحسن‌ آل‌ طالقانی‌، نجف‌، ۱۳۸۰ق‌/۱۹۶۱م‌.

به‌ نقل‌ از همان‌ شخص‌، سال‌ وفات‌ وی‌ ۱۳۳ق‌ آمده‌، و عبارت‌ ۱۰ سال‌ به‌ ۲۰ سال‌ تغییر یافته‌ است‌ که‌ قطعاً ناشی‌ از اشتباه‌ در استنساخ‌ است‌.
مقریزی‌

[۱۴] احمد، اتعاظ الحنفاء، ج۱، ص‌۱۵، به‌کوشش‌ جمال‌الدین‌ شیال‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.

نیز از سال‌ ۱۳۸ق‌ به‌ عنوان‌ سال‌ وفات‌ اسماعیل‌ سخن‌ گفته‌ است‌.
با توجه‌ به‌ اینکه‌ مقریزی‌ درصدد بیان‌ انساب‌ علویان‌ و خاندان‌ اهل‌ بیت‌ بوده‌ است‌، چنین‌ می‌نماید که‌ وی‌ از منابع‌ نسب‌شناسی‌، بر روایت‌ مذکور دست‌ یافته‌ است‌.
از سوی‌ دیگر، مؤلف‌ دستور المنجمین‌ سال‌ ۱۴۵ق‌ را به‌ عنوان‌ سال‌ وفات‌ اسماعیل‌ می‌شناسد.

[۱۵] قزوینی‌، محمد، تعلیقات‌ بر تاریخ‌ جهانگشا ،ج۳، ص۳۰۹، (نک: هم، جوینی‌).

اما نباید از یاد برد که‌ روایت‌ اخیر در هیچ‌یک‌ از منابع‌ قدیمی‌تر که‌ در دسترس‌ ماست‌، اعم‌ از اسماعیلی‌ و غیراسماعیلی‌، ذکر نشده‌ است‌ و بنابراین‌، به‌ سختی‌ می‌تواند اعتماد یک‌ پژوهشگر تاریخ‌ اسماعیلیه‌ را جلب‌ کند.
اگر گفته ابوحاتم‌ رازی‌ درباره ابوالخطاب‌ اسدی‌ را بپذیریم‌ که‌ وی‌ نخست‌ قائل‌ به‌ امامت‌ اسماعیل‌ بود و پس‌ از مرگ‌ وی‌ دوباره‌ امامت‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) را پذیرفت‌ و آنگاه‌ به‌ غلو و افراط درباره شخصیت‌ آن‌ حضرت‌ پرداخت‌،

[۱۶] ابوحاتم‌ رازی‌، احمد، «الزینه»، همراه‌ الغلو و الفرق‌ الغالیه فی‌ الاسلام‌ سلّوم‌ سامرایی‌، ج۱، ص‌۲۸۹، بغداد، ۱۳۹۲ق‌/۱۹۷۲م‌.

شاید بتوان‌ گفت‌ که‌ مرگ‌ اسماعیل‌ پیش‌ از مرگ‌ ابوالخطاب‌ واقع‌ شده‌ است‌.
از سوی‌ دیگر می‌دانیم‌ که‌ قیام‌ ابوالخطاب‌ و یارانش‌ در کوفه‌ که‌ به‌ مرگ‌ ایشان‌ منجر شد، در اواخر دهه ۳۰ از سده ۲ق‌ و احتمالاً در همان‌ سال‌ ۱۳۸ق‌ واقع‌ شده‌ است‌،بنابراین‌، سال‌ یاد شده‌ به‌ عنوان‌ سال‌ وفات‌ اسماعیل‌ معقول‌تر به‌ نظر می‌رسد.
برپایه آنچه‌ که‌ در بسیاری‌ از منابع‌ موجود به‌ طرق‌ و اشکال‌ مختلف‌ روایت‌ گردیده‌ است‌، اسماعیل‌ در منطقه‌ای‌ به‌نام‌ عُرَیض‌ در نزدیکی‌ مدینه‌ از دنیا رفت‌ و تابوت‌ وی‌ بر دوش‌ مردم‌ در حالی‌ به‌ گورستان‌ بقیع‌ تشییع‌ شد که‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) با وضعیتی‌ غیرمعمول‌ پیشاپیش‌ آن‌ حرکت‌ می‌کرده‌ است‌.

۶ – علت آشکار ساختن مرگ اسماعیل توسط امام

۶.۱ – جلوگیری از به وجود آمدن فرقه اسماعلیه

امام‌ (ع‌) پیش‌ از دفن‌ اسماعیل‌ بارها پوشش‌ وی‌ را کنار زده‌، و به‌ گونه‌ای‌ سعی‌ نموده‌ است‌ تا مرگ‌ اسماعیل‌ را برای‌ همگان‌ آشکار سازد

[۱۷] قاضی‌ نعمان‌، شرح‌ الاخبار، ج۱۱، ص۳۰۹، قم‌، موسسه النشر الاسلامی‌.

[۱۸] ابونصر بخاری‌، سهل‌، سرّ السلسله العلویه، ج۱، ص۳۴، به‌کوشش‌ محمد صادق‌ بحرالعلوم‌، نجف‌، ۱۳۸۱ق‌/ ۱۹۶۲م‌.

[۱۹] مفید، محمد، الارشاد، ج۱، ص۲۸۵، نجف‌، ۱۳۸۲ق‌.

[۲۰] جوینی‌، عطاملک‌، تاریخ‌ جهانگشا، ج۳، ص۱۴۶، به‌کوشش‌ محمد قزوینی‌، لیدن‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۷م‌.

[۲۱] طبرسی‌، فضل‌، اعلام‌ الوری‌، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، ج۱، ص۲۸۴، بیروت‌، دارالمعرفه‌.

[۲۲] ابن‌ بابویه‌، محمد، کمال‌الدین‌، ج۱، ص۶۹، به‌کوشش‌ محمد موسوی‌ خرسان‌، نجف‌، ۱۳۸۹ق‌/۱۹۷۰م‌.

حتی‌ در برخی‌ منابع‌ ذکر شده‌ است‌ که‌ حضرت‌ صادق‌ (ع‌) جمعی‌ از معاریف‌ و مشایخ‌ و نیز والی‌ مدینه‌ را که‌ از جانب‌ بنی‌ عباس‌ منصوب‌ بود، بر مرگ‌ اسماعیل‌ شاهد گرفت‌ و اقدام‌ به‌ تهیه محضر یا استشهادیه‌ای‌ نمود که‌ خط و امضای‌ شهود در آن‌ دیده‌ می‌شد.

[۲۳] جعفر بن‌ منصور الیمن‌، سرائر و اسرار النطقاء، ج۱، ص۲۶۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/۱۹۸۴م‌.

[۲۴] شهرستانی‌، محمد، الملل‌ و النحل‌، ج۱، ص۱۶۷، به‌کوشش‌ محمدسید کیلانی‌، بیروت‌، دارالمعرفه‌.

[۲۵] جوینی‌، عطاملک‌، تاریخ‌ جهانگشا، ج۳، ص۱۴۶، به‌کوشش‌ محمد قزوینی‌، لیدن‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۷م‌.

صحت‌ گزارش‌ اخیر به‌ ویژه‌ با توجه‌ به‌ اینکه‌ در منابع‌ امامیه‌ اشاره‌ای‌ بدان‌ نشده‌، محل‌ تردید است‌.
به‌ ظاهر جمعی‌ از شیعیان‌ و پیروان‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) به‌ امامت‌ اسماعیل‌ پس‌ از ایشان‌ اعتقاد داشته‌اند و آشکار نمودن‌ مرگ‌ اسماعیل‌ تنها برای‌ زدودن‌ این‌ تصور از اذهان‌ بوده‌ است‌.
تفسیری‌ که‌ امامیه‌ از رفتار امام‌ صادق‌ (ع‌) در قضیه مرگ‌ اسماعیل‌ دارند، منطبق‌ بر همین‌ دیدگاه‌ است‌.

[۲۶] سیدمرتضی‌، علی‌، الفصول‌ المختاره من‌ العیون‌ و المحاسن‌ شیخ‌ مفید، ج۱، ص۱۰۱-۱۰۲، نجف‌، مطبعه حیدریه‌.

[۲۷] طبرسی‌، فضل‌، اعلام‌ الوری‌، ج۱، ص۲۸۴، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، بیروت‌، دارالمعرفه‌.

برپایه روایتی‌ منقول‌ از زراره بن‌ اعین‌، ساعاتی‌ پس‌ از مرگ‌ اسماعیل‌ و پیش‌ از دفن‌ او، امام‌ صادق‌ (ع‌) حدود ۳۰ تن‌ از اصحاب‌ و یاران‌ نزدیک‌ خود را درباره مرگ‌ فرزندش‌ شاهد گرفت‌.

[۲۸] نعمانی‌، محمد، غیبت‌، ج۱، ص۴۶۷-۴۶۹، ترجمه محمدجواد غفاری‌، تهران‌، ۱۳۶۳ش‌.

[۲۹] ابن‌ شهر آشوب‌، محمد، ج۱، ص۲۶۶-۲۶۷، المناقب‌، قم‌، ۱۳۷۹ق‌.

۶.۲ – فریب دستگاه حکومتی

گفتنی‌ است‌ که‌ برخی‌ از منابع‌ اسماعیلیه‌ از دیدگاهی‌ دیگر به‌ قضیه مرگ‌ اسماعیل‌ نگریسته‌اند.
مطابق‌ این‌ منابع‌، اسماعیل‌ در زمان‌ حیات‌ پدر از دنیا نرفته‌ بود و اعلام‌ مرگ‌ او توسط امام‌ (ع‌) صرفاً به‌ قصد پوشش‌ و مخفی‌کاری‌ و برای‌ فریب‌ دستگاه‌ حکومت‌ عباسی‌ که‌ درصدد متوقف‌ ساختن‌ حرکت‌ امامان‌ شیعی‌ بود، صورت‌ گرفت‌.

[۳۰] جعفر بن‌ منصور الیمن‌، سرائر و اسرار النطقاء، ج۱، ص۲۶۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/۱۹۸۴م‌.

[۳۱] ابوالفوارس‌، احمد، الرساله فی‌ الامامه، ج۱، ص۳۶-۳۷، به‌کوشش‌ س‌ ن‌ مکارم‌، نیویورک‌، ۱۹۷۳م‌.

[۳۲] شهرستانی‌، محمد، الملل‌ و النحل‌، ج۱، ص۱۶۷، به‌کوشش‌ محمدسید کیلانی‌، بیروت‌، دارالمعرفه‌.

[۳۳] جوینی‌، عطاملک‌، تاریخ‌ جهانگشا، ج۳، ص۱۴۶، به‌کوشش‌ محمد قزوینی‌، لیدن‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۷م‌.

۷ – اختلاف در زنده بودن اسماعیل زمان امام

سعد بن‌ عبدالله‌ اشعری‌ نقل‌ کرده‌ است‌ که‌ گروهی‌ از اسماعیلیه‌ پس‌ از امام‌ صادق‌ (ع‌) معتقد شدند که‌ اسماعیل‌ زنده‌ است‌.

[۳۴] سعد بن‌ عبدالله‌ اشعری‌، المقالات‌ و الفرق‌، ج۱، ص‌۸۰، به‌کوشش‌ محمدجواد مشکور، تهران‌، ۱۹۶۳م‌.

حتی‌ در برخی‌ منابع‌ اسماعیلی‌ ذکر شده‌ که‌ اسماعیل‌ مدتی‌ پس‌ از وفات‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) در بصره‌ بوده‌، و کراماتی‌ نیز از وی‌ ظاهر شده‌ است‌

[۳۵] جعفر بن‌ منصور الیمن‌، سرائر و اسرار النطقاء، ج۱، ص۲۶۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/۱۹۸۴م‌.

[۳۶] صفدی‌، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۹، ص۱۰۲، به‌کوشش‌ فان‌ اس‌، بیروت‌، ۱۴۰۲ق‌/۱۹۸۲م‌.

[۳۷] حامدی‌، ابراهیم‌، کنز الولد، ج۱، ص۱۹۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۹۷۹م‌.

[۳۸] «التراتیب‌»، همراه‌ اخبار القرامطه، ص۱۳۶-۱۳۷، به‌کوشش‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌، ۱۴۰۰ق‌/۱۹۸۰م‌.

در این‌ میان‌ صفدی‌

[۳۹] صفدی‌، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۹، ص۱۰۲، به‌کوشش‌ فان‌ اس‌، بیروت‌، ۱۴۰۲ق‌/۱۹۸۲م‌.

گزارشی‌ را نقل‌ کرده‌ که‌ به‌ موجب‌ آن‌ یکی‌ از فرزندان‌ امام‌ (ع‌) به‌ هنگام‌ ملاحظه جسد اسماعیل‌، در حضور همه‌ اشاره‌ به‌ زنده‌ بودن‌ وی‌ کرده‌ است‌.
چنین‌ می‌نماید که‌ گزارش‌های‌ مذکور تماماً ناشی‌ از یک‌ باور فرقه‌ای‌ است‌، نه‌ واقعیت‌های‌ تاریخی‌.
به‌ ظاهر گزارش‌های‌ حاکی‌ از ارائه استشهادیه مرگ‌ اسماعیل‌ به‌ منصور دوانیقی‌ خلیفه عباسی‌ وقت‌ که‌ مربوط به‌ بعد از ظهور اسماعیل‌ در بصره‌ است‌، نیز فراتر از باورهای‌ فرقه‌ای‌ اصلی‌ ندارد و چنانکه‌ گزارش‌های‌ رسمی‌ اسماعیلیه‌ نیز معترفند

[۴۰] قاضی‌ نعمان‌، شرح‌ الاخبار، ج۱۱، ص۳۰۹، قم‌، موسسه النشر الاسلامی‌.

[۴۱] ادریس‌ بن‌ حسن‌، عیون‌ الاخبار و فنون‌ الا¸ثار، ج۴، ص۳۳۴، به‌کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.

اسماعیل‌ در زمان‌ حیات‌ پدر از دنیا رفته‌ است‌.

۸ – اتباط با غالیان و گروه‌های افراطی

آگاهی‌های‌ ما درباره زندگی‌ و فعالیت‌های‌ اسماعیل‌ اندک‌ است‌ و از شخصیت‌، نحوه نگرش‌ و اعتقادات‌ او چیزی‌ دانسته‌ نیست‌.
تنها برخی‌ روایات‌ پراکنده‌ که‌ به‌ واسطه منابع‌ امامیه‌ و بیش‌تر توسط کشّی‌ نقل‌ شده‌، می‌تواند برخی‌ از زوایای‌ شخصیت‌ اسماعیل‌ را آشکار سازد.
مهم‌ترین‌ مطلبی‌ که‌ از آن‌ گزارش‌ها به‌ دست‌ می‌آید، این‌ است‌ که‌ اسماعیل‌ با برخی‌ از گروه‌های‌ افراطی‌ شیعی‌ و غالیان‌ که‌ رفتار و اعتقادات‌ آن‌ها با منش‌ و مشی‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) سازگار نبوده‌، ارتباط داشته‌، و امام‌ (ع‌) نیز از این‌ روابط، آگاه‌، اما ناخشنود بوده‌ است‌.
در این‌ میان‌، مفضل‌ بن‌ عمر جعفی‌ یکی‌ از یاران‌ و شیعیان‌ امام‌ (ع‌) که‌ گاه‌ راوی‌ روایت‌های‌ آمیخته‌ به‌ اندیشه غالیان‌ نیز بوده‌، و زمانی‌ با خطّابیه‌ سر و سری‌ داشته‌، بیش‌ از همه‌ در برقراری‌ این‌ ارتباط‌ها سهم‌ داشته‌ است‌.
بنابر گزارش‌ کشی‌

[۴۲] کشی‌، محمد، معرفه الرجال‌، اختیار طوسی‌، ج۱، ص‌۳۲۱، به‌کوشش‌ حسن‌ مصطفوی‌، مشهد، ۱۳۴۸ش‌.

زمانی‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) وی‌ را به‌ الفاظ مشرک‌ و کافر خطاب‌ نموده‌، و خشم‌ خود را نسبت‌ به‌ ارتباط او با فرزندش‌ اسماعیل‌ ابراز داشته‌ است‌.
راوی‌ در ذیل‌ همین‌ روایت‌، مفضل‌ را حلقه ارتباط اسماعیل‌ با خطابیه‌ معرفی‌ نموده‌ است‌.
برپایه روایتی‌ دیگر از کشی‌ ،

[۴۳] کشی‌، محمد، معرفه الرجال‌، اختیار طوسی‌، ج۱، ص‌۲۴۴- ۲۴۵، به‌کوشش‌ حسن‌ مصطفوی‌، مشهد، ۱۳۴۸ش‌.

اسماعیل‌ با بسام‌ صیرفی‌ یکی‌ از غالیان‌ و انقلابیون‌ شیعی‌ در ارتباط بوده‌ است‌ و به‌ دنبال‌ دستگیری‌ هر دو توسط عاملان‌ حکومت‌ عباسی‌، بسام‌ کشته‌ می‌شود و این‌ امر باعث‌ انتقاد شدید امام‌ صادق‌ (ع‌) از اسماعیل‌ می‌گردد.
چگونگی‌ این‌ ارتباط و نوع‌ مراوده اسماعیل‌ با گروه‌های‌ افراطی‌ و غالی‌ چندان‌ روشن‌ نیست‌، اما مطابق‌ آنچه‌ از گزارش‌های‌ موجود به‌دست‌ می‌آید، گروه‌های‌ غالی‌ و به‌ ویژه‌ خطابیه‌، طرح‌ مسأله امامت‌ اسماعیل‌ و جانشینی‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) توسط او را در سر داشته‌اند.

۹ – نقش خطابیه در تشکیل فرقه اسماعلیه

کشی‌ روایتی‌ نقل‌ کرده‌ که‌ مطابق‌ آن‌، زمانی‌ مفضل‌ بن‌ عمر شخصی‌ را مأمور می‌کند تا در حضور امام‌ صادق‌ (ع‌)، امامت‌ اسماعیل‌ پس‌ از وی‌ را مطرح‌ سازد.

[۴۴] کشی‌، محمد، معرفه الرجال‌، اختیار طوسی‌، ج۱، ص۳۲۵-۳۲۶، به‌کوشش‌ حسن‌ مصطفوی‌، مشهد، ۱۳۴۸ش‌.

شایان‌ ذکر است‌ که‌ ارتباط خطابیه‌ با اسماعیل‌ و دعوت‌ ایشان‌ به‌ امامت‌ وی‌ در بسیاری‌ از منابع‌ از جمله‌ منابع‌ اسماعیلی‌، امامی‌ و غیرشیعی‌ نقل‌ شده‌ است‌.
سعد بن‌ عبدالله‌ اشعری‌

[۴۵] سعد بن‌ عبدالله‌ اشعری‌، المقالات‌ و الفرق‌، ج۱، ص‌۸۰ -۸۱، به‌کوشش‌ محمدجواد مشکور، تهران‌، ۱۹۶۳م‌.

و نوبختی‌

[۴۶] نوبختی‌، حسن‌، فرق‌ الشیعه، ج۱، ص۵۷ -۵۹، به‌ کوشش‌ هلم

  راهنمای خرید:
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.