توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

شب قدر

شب قدر یا پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint، شبی باارزش و پرفضیلت نزد مسلمانان و شب نزول قرآن و شب مقدرشدن امور انسان‌ها است.
این شب با فضیلت‌ترین شب سال است که با امور مهم و باعظمتی همانند نزولِ اجمالی قرآن، پیدایش افاضات باطنی و فضای خاصّ معنوی، تقدیر و تعیین سرنوشت‌ها، تدبیر و برنامه‌ریزی‌های جدید و نزول جبرئیل و فرشته‌ها همراه است و شب نزول رحمت الهی و آمرزش گناهان بوده و در آن شب، فرشتگان بر زمین فرود می‌آیند. طبق برخی از روایات شیعه، مقدرات انسان‌ها به امام زمان (علیه‌السلام) عرضه می‌شود.
زمان دقیق این شب معلوم نیست ولی طبق بسیاری از روایات، در ماه رمضان واقع شده و یکی از شب‌های نوزدهم، بیست و یکم یا بیست و سوم می‌باشد.
طبق روایات، عبادت در آن شب، بالغ بر هشتاد سال ارزش و قابل قیاس با سایر شب‌ها نیست. از جمله اعمال شب قدر، غسل، احیاء و شب زنده‌داری، خواندن قرآن، خواندن دعاهای ماثور مثل دعای جوشن کبیر، توبه و استغفار و صدقه‌دادن را می‌توان بیان کرد.
ضربت خوردن و شهادت امام علی (علیه‌السلام) در این شب‌ها، بر اهمیت و عظمت آن نزد شیعیان افزوده و با سوگواری و انجام اعمال شب‌های قدر همراه شده است.

فهرست مندرجات

۱ – معنای شب قدر
۱.۱ – معانی قدر
۱.۱.۱ – اندازه و مقدار
۱.۱.۲ – بزرگ و با عظمت
۱.۱.۳ – تنگی
۱.۱.۴ – با ارزش و پرقیمت
۱.۲ – مفهوم شب قدر
۲ – فلسفه وجودی
۳ – عظمت و اهمیت
۴ – علت نامگذاری
۵ – فضیلت
۶ – ویژگی‌ها
۶.۱ – نزول قرآن
۶.۲ – برتری شب قدر
۶.۲.۱ – علت پنهان‌بودن
۶.۲.۲ – توسعه طولی زمان
۶.۳ – نزول فرشتگان
۶.۴ – صفا و سلامتی
۶.۵ – اختصاص به امام زمان
۶.۶ – احیاء
۷ – اعمال
۸ – وظایف مسلمان در ایام قدر
۸.۱ – خودسازی
۸.۱.۱ – شرایط
۸.۱.۱.۱ – مشارطه
۸.۱.۱.۲ – برنامه‌ریزی
۸.۱.۱.۳ – دعا و نیایش
۸.۱.۱.۴ – قرائت قرآن
۸.۲ – رذیلت‌زدایی
۸.۳ – اصلاحات اجتماعی
۹ – تعیین شب قدر
۹.۱ – دیدگاه فقها
۹.۲ – روایت امام صادق
۱۰ – تداوم شب قدر
۱۱ – سیره صالحان در شب‌های قدر
۱۱.۱ – پیامبر خدا
۱۱.۲ – حضرت فاطمه زهرا
۱۱.۳ – سید علی قاضی
۱۱.۴ – امام خمینی
۱۲ – احتمالات در تعدد شب قدر
۱۲.۱ – احتمال اول
۱۲.۲ – احتمال دوم
۱۲.۳ – احتمال سوم
۱۳ – فضیلت روز قدر
۱۴ – پانویس
۱۵ – منبع

۱ – معنای شب قدر

شب قدر به یکی از شب‌هاى ماه رمضان گفته می‌شود.

۱.۱ – معانی قدر

برای «قدر» معانی چندی ذکر شده است که می‌تواند وجه تسمیه شب قدر باشد که از میان این معانی، معنی اول از همه مناسب‌تر و معروف‌تر است.

۱.۱.۱ – اندازه و مقدار

قدر به معنای اندازه و مقدار است. همانطور که در قرآن کریم آمده است: «قد جعل الله لکل شیء قدرا؛

[۱] طلاق/سوره۶۵، آیه۳.

خداوند برای هر چیزی اندازه‌ای تعیین کرده است.»
آنچه از روایات و آیات برمی‌آید این است که شب قدر را از این‌رو قدر نامند که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می‌شود. همچنین خداوند می‌فرماید: «انا انزلناه فی لیله مبارکه انا کنا منذرین فیها یفرق کل امر حکیم؛

[۲] دخان/سوره۴۴، آیه۳ و ۴.

ما قرآن را در شبی پربرکت نازل کردیم. ما همواره انذارکننده بودیم. در آن شب که هر امری بر اساس حکمت خداوندی تدبیر، تعیین و جدا می‌گردد.»
مطابق این معنا شب قدر مختص به یک شب در یک سال مشخص نیست، بلکه در هر سال شب قدری وجود دارد.

۱.۱.۲ – بزرگ و با عظمت

شب قدر یعنی شب بزرگ و با عظمت؛ در قرآن کریم قدر به معنی منزلت و بزرگی خدا است.
«ما قدروا الله حق قدره؛

[۳] حج/سوره۲۲، آیه۷۴.

آنان عظمت خدا را نشناختند.»

۱.۱.۳ – تنگی

قدر به معنای تنگی نیز آمده است؛ «ومن قدر علیه رزقه فلینفق مما آتاه الله؛

[۴] طلاق/سوره۶۵، آیه۸.

و آنها که تنگدستند، از آنچه که خدا به آنها داده انفاق نمایند.»

۱.۱.۴ – با ارزش و پرقیمت

قدر به معنی با ارزش و پرقیمت؛ کسی که این شب را احیاء بدارد، صاحب قدر و مقام و منزلت می‌شود. شبی است که قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والامقام به وسیله فرشته صاحب قدر نازل گردید. شبی است که مقدر شده قرآن در آن نازل گردد.

[۵] طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج۲۰، ص۵۶۱.

[۶] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۱۸۷.

عنوان یاد شده در قرآن کریم به کار رفته

[۷] قدر/سوره۹۷،آیه۱-۳

و بر اساس مفاد برخى آیات و روایات متعدد در ماه رمضان واقع است و نیز خارج از سه شب نوزده، بیست و یک و بیست و سوم این ماه نیست؛ لیکن در تعیین آن از میان سه شب، به سبب اختلاف روایات، اختلاف است.

[۸] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۳۵۰-۳۶۱.

۱.۲ – مفهوم شب قدر

«قدر» در لغت به معنای‌ اندازه کردن، مقدر ساختن، قرار دادن چیزی به تعداد مخصوص و به شکل و شیوه مخصوص است. همچنین به معنای تعدیل کردن، به مقدار معینی قرار دادن، تقدیر و تدبیر امور خلقت، حکم و قضا و به مفهوم‌ اندازه معین طبق مصلحت و به مقتضای حکمت است. پس شب قدر یعنی شب مخصوص رقم‌زدن سرنوشت انسان و برنامه‌ریزی کردن.

[۹] ر. ک:راغب اصفهانی، المفردات راغب اصفهانی، ج۱، ص۶۵۸.

[۱۰] طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۲۰، ص۳۳۱.

[۱۱] خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن، ص۱۶۲۶.

به همین جهت آن‌را شب قدر می‌نامند، چون خداوند آنچه را در طول سال انجام خواهد گرفت، در آن شب، تقدیر و تعیین می‌کند، همانند حیات و مرگ، خیر و شر، طاعت و عصیان، سعادت و شقاوت، توسعه و تنگی رزق و معیشت

[۱۲] ر. ک:طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۲۰، ص۳۳۱.

[۱۳] طالقانی، سید محمدحسین، پرتویی از قرآن، جزء ۳۰، ص۱۹۸.

[۱۴] علامه مجلسی، مرآه‌ العقول، ج۱۶، ص۳۸۰.

و… و این گفتار، عصاره و مضمون آیه چهارم سوره دخان است که به صراحت بیان شده است: «فیها یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکیمٍ؛

[۱۵] دخان/سوره۴۴، آیه۴.

در آن شب هر امری بر اساس حکمت (الهی) تدبیر و جدا می‌گردد».

۲ – فلسفه وجودی

رسم دیرینه دولت‌ها است که در مجالس قانون‌گذاری و تصمیم‌گیری، بودجه و برنامه‌های اقتصادی را به مدت یکسال تعیین می‌کنند تا با طرح و تدبیر معین حرکت کنند و در مدار ثابت قرار گیرند. گویی این رسم، از نظامی برگرفته شده که در سراسر هستی جاری است. خداوند برنامه هر کسی را به تناسب شان و شوکت و استعداد و صلاحیت خویش، در شب قدر تدبیر و تعیین می‌کند و فلسفه وجودی شب قدر هم، همین است. زیرا ملت‌های فاقد برنامه منظم و تقدیر و تدبیر ثابت، همیشه متزلزلند، و ثبات ندارند و مدت‌ها به دور خود می‌چرخند و ره به جایی نمی‌برند و به کمال و پیشرفت مطلوب، راه نمی‌یابند.
نظر به ضرورت برنامه‌ریزی است که خداوند در مقطع خاص و مبارکی، با تلاش و اراده خود افراد، برای آن‌ها، برنامه‌ریزی می‌کند، تا در چارچوب آن حرکت کنند. تاریخ و تجربه، به خوبی نشان داده است که جهش‌های نابه‌هنگام، و پیشرفت‌های غیرمنتظره و پیش از مقتضای زمان، در پرتو انوار لیله‌القدرها و الهامات غیبی بوده است که در تاریک‌ترین زمان، برای اولیاء خدا و پیامبران میسر شده است.
پیدایش و پیشرفت حیرت‌انگیز آیین اسلام، در تاریکی جاهلیت عرب، در لیله‌القدر درخشید و یک شبه راه هزار ساله پیمود.

[۱۶] طالقانی، سید محمدحسین، پرتویی از قرآن، جزء ۳۰، ص۱۹۸.

پس فلسفه وجودی شب قدر این است که خداوند متعال می‌خواهد انسان‌ها به ویژه مسلمانان، به سبب محبوبیتشان در نزد خدا، خود در این شب تعیین سرنوشت و زمان تدبیر و برنامه‌ریزی، نقش لازم را در تعیین مقدرات خویش ایفا کنند.
همچنین از انسان‌ها، سلب اختیار نشود و از شب قدر و تعیین تقدیر، بوی جبر نیاید و بشر راهِ جبر نپیماید، زیرا تقدیر هیچ‌گونه تضادی با آزادی اراده انسان و مسئله اختیار ندارد، چرا که تقدیر الهی به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگی‌ها و لیاقت‌های افراد و میزان ایمان و تقوا و پاکی نیت و اعمال آن‌هاست، یعنی برای هر کس آن مقدر می‌کنند که لایق آن است، یا به تعبیر دیگر زمینه‌هایش از ناحیه خود او فراهم شده باشد، و این نه تنها منافاتی با اختیار ندارد بلکه تاکیدی بر آن است.

[۱۷] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۲۱۰.

۳ – عظمت و اهمیت

در مورد اهمیت شب قدر همین‌قدر بس که خداوند سوره‌ای در خصوص این شب نازل فرموده و در این سوره خطاب به پیامبرش می‌فرماید: «و ما ادریک ما پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint؛

[۱۸] قدر/سوره۹۷، آیه۲.

و تو چه می‌دانی که شب قدر چیست؟»
آنگاه خداوند بدون فاصله به عظمت و بزرگی آن شب اشاره کرده و می‌فرماید: «پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint خیر من الف شهر؛

[۱۹] قدر/سوره۹۷، آیه۳.

شب قدر از هزار ماه بهتر است.»
این نوع تعبیر نشانه عظمت، منزلت و اهمیت شب قدر است که نشان می‌دهد، حتی پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) قبل از نزول این آیات به آن واقف نبوده است.

[۲۰] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۱۸۳.

شخصی خدمت امام باقر (علیه‌السّلام) عرض کرد: مراد از اینکه شب قدر بهتر از هزار ماه است، چیست؟ ایشان فرمودند: «والعمل الصالح فیها من الصلوه والزکاه وانواع الخیر خیر من الف شهر لیس فیها پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint» کار شایسته‌ای مانند نماز، زکات و انواع خوبی‌ها در آن شب برتر از هر کار شایسته‌ای است که در مدت هزار ماه که شب قدر در آن نیست انجام شود.

[۲۱] کلینی، محمد بن یعقوب، فروع کافی، ج۴، ص۱۵۸.

آنگونه که از آیات و روایات برمی‌آید، این شب شبی عزیز و مقدس است که در آن تمامی قرآن یکجا بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نازل شد. شبی که ملائکه و روح به اذن پروردگار برای تقدیر هر کاری نازل می‌شوند. شب قدر، شب سلام و رحمت است. شبی است مملو از سلامتی توام با رحمت، درود و ایمنی. امام سجاد (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: «شب قدر شب سلام و درود فرشتگان است، شبی که برکت و خیر آن تا دمیدن صبح برای بندگان مخلص او پیوسته و برقرار است.»

[۲۲] امام سجاد (علیه‌السلام)، صحیفه سجادیه، ص۲۶۶.

۴ – علت نامگذاری

علت نام‌گذارى این شب به شب قدر یا به جهت تقدیر امور سالانه، از خیر و شر، عمر و روزى و غیر آن در این شب است، یا شرافت و منزلت ویژه آن و یا تنگ شدن زمین به جهت فرود آمدن انبوه فرشتگان در زمین.
قدر بنابر احتمال نخست به معناى تقدیر و اندازه‌گیرى یا حکم، و بنابر احتمال دوم، به معناى شرافت و بزرگى و بنابر احتمال سوم به معناى تنگ شدن است. البته احتمال نخست، بر حسب روایات و مناسبت با برترى این شب بر هزار شب به واقع نزدیکتر است.

[۲۳] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضره، ج۱۳، ص۴۴۷-۴۴۸.

از احکام مرتبط با عنوان یاد شده در باب طهارت و صلات سخن گفته‌اند.

۵ – فضیلت

یکی از الطاف و موهبت‌های ویژه خداوند در ماه رمضان شب قدر است. چنانکه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرموده‌اند: «خداوند از روزها، جمعه و از ماه‌ها، ماه رمضان و از شب‌ها، شب قدر را برای خود اختیار کرده است»
شب قدر اوج معنویت و عبادت ماه مبارک رمضان است. شبی که قرآن؛ کلام خداوند در آن نازل شده است و مقدرات زندگی بشر تا شب قدر آینده در آن تعیین می‌شود. امام صادق (علیه‌السّلام) در این‌باره می‌فرمایند: «ابتدای سال، شب قدر است، در آن شب آنچه از این سال تا سال آینده انجام خواهد گرفت، نوشته می‌شود.»

[۲۴] محمدی ری شهری، محمد، مراقبات ماه مبارک رمضان، ص۳۵۷.

در روایات اهل بیت (علیهم‌السّلام) آمده است: فرشتگان در شب قدر فرود آمده و در زمین پخش می‌شوند، بر مجالس مؤمنین گذسته بر آنان سلام کرده و برای دعای آنان آمین می‌گویند، تا آنگاه که سپیده‌دم طلوع کند و در این شب دعای کسی رد نمی‌شود، مگر دعای عاق والدین، قطع‌کننده رحم، کسی که شراب بنوشد و کسی که دشمنی مومنی در دلش باشد.

[۲۵] ملکی تبریزی، میرزا جواد، المراقبات، ص۲۳۶.

به تصریح قرآن کریم،

[۲۶] قدر/سوره۹۷، آیه۱.

شب قدر، شب نزول قرآن کریم بر پیامبر اعظم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) است. خداى متعال این شب را بهتر و برتر از هزار شب معرفى مى‌ کند که فرشتگان همراه روح (روح القدس) با اذن پروردگارشان به زمین فرود آمده و به محضر امام زمان (علیه السّلام) مى‌رسند و آنچه را که در طول یک سال رخ مى‌ دهد، مى‌نویسند.

[۲۷] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۵۱-۲۵۳.

[۲۸] مجلسی، محمد باقر، مرآه العقول ج۳،ص۸۵.

۶ – ویژگی‌ها

قرآن برای شب قدر، ویژگی‌ها و برجستگی‌هایی قائل است که آن را از دیگر شب‌ها ممتاز می‌کند و ما به بیان‌گذرای هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

۶.۱ – نزول قرآن

بدون تردید قرآن در شب قدر نازل شده است: «اِنَّا اَنْزَلْناهُ فی‌ لَیْلَهِ الْقَدْرِ

[۲۹] قدر/سوره۹۷، آیه۱.

»
و بدون شک، شب قدر در ماه رمضان قرار دارد: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی اُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ

[۳۰] بقره/سوره۲، آیه۱۸۵.

»
از بافت و پیوست این دو آیه برمی‌آید که اولاً شب قدر به یقین یکی از شب‌های ماه مبارک رمضان است. ثانیاً مجموع قرآن در آن نازل شده است نه جزئی از آن و نه آیات آغازین آن، که برخی بر آن و برخی بر این نظر، اصرار می‌ورزند.
تاکید بر این نکته ضروری است که نزول همه قرآن، در شب قدر، منافاتی با نزول تدریجی آن در طول بیست و سه سال دوران رسالت ندارد زیرا خود قرآن شاهد صادق است که آیات آن دو بار و به دو شکل نازل شده است:
الف ـ نزول دفعی و یکباره در ماه رمضان و در شب قدر به صورت نور، و بسیط و بسته و به دور از قالب مادی و حروف و کلمات؛ و به دیگر بیان، به صورت اجمال و فشرده و فهرست‌وار.
ب ـ نزول تدریجی، تفصیلی و به صورت باز و گسترده و به مقتضای زمینه و زمان و رویداد خاص. این مطلب به دو دلیل قابل اثبات است:
نخست: دلالت قرآن: برخی از آیات بر این دو نزول دلالت روشنی دارد: «کِتَابٌ اُحْکِمَتْ آیَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِن لَّدُنْ حَکِیمٍ خَبِیرٍ

[۳۱] هود/سوره۱۱، آیه۱.

»
کتابی است که آیات آن استوار گشته (و به هم پیوسته) سپس از جانب خدای حکیم و آگاه تفصیل داده شده است.
این آیه، از نزول اول به عنوان نزول تحکیم یافته و استوار و به هم پیوسته (= اُحکمت) و از نزول دوم که با تاخیر و فاصله زیادی از نزول اول صورت گرفته با کلمه «فُصِّلت» (= تفصیل داده شده) تعبیر می‌کند.
دلیل دوم استفاده از کلمه نزول و تنزیل است که اولی در نزول دفعی و دومی در تدریجی کاربرد دارد.

[۳۲] ر ک:طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۱۸، ص۱۳۱.

[۳۳] طالقانی، سید محمدحسین، پرتویی از قرآن، جزء ۳۰، ص۱۹۹.

۶.۲ – برتری شب قدر

از آن‌جا که خداوند می‌خواهد مقامات معنوی مؤمنان را بالا ببرد، موقعیت خاصی را تمهید و مقطعی از زمان را معین کرده است تا آنان، با اعمال صالح در آن شب، چندین برابر ارزش بیابند و مانند برخی از حاکمان دل‌سوز اسلامی که در مناسبت‌های خاصی چون عید غدیر، عید فطر، میلاد نبوی و نیمه شعبان و سیزده رجب و… تعدادی از مجرمان و زندانیان را مورد عفو قرار داده و زمینه آزادی برخی را فراهم می‌آورند. این حقیقت در گفتار پیشوایان دینی نیز انعکاس یافته است:
یکی از شاگردان امام ششم (علیه‌السّلام) به نام حمران می‌گوید: به حضرت صادق (علیه‌السّلام) گفتم: مقصود خداوند از اینکه فرموده: شب قدر بهتر از هزار ماه است چیست؟ فرمود: عمل صالح همچون نماز و زکات و انواع کارهای خیر در آن شب بهتر است از همان اعمال در هزار ماهی که در آن، شب قدر نباشد.
و اگر خداوند جزای اعمال خیر مؤمنان را چندین برابر نمی‌کرد، آنان به جایی نمی‌رسیدند، ولی خدای متعال، پاداش حسنات را برای آن‌ها، چندین برابر بالا می‌برد (تا در قیامت به چشمه‌سار سعادت رهنمون شوند).

[۳۴] طباطبایی، محمدحسین، ترجمه المیزان، ج۲۰، ص۵۶۷.

اگر کسی در چنین شبی، دست به دعا بردارد، گویا بیش از هشتاد سال در حال دعا بوده است و خدا دست ردّ به سینه چنین کسی نمی‌زند، و از درگاه خویش نا امید نمی‌کند.

۶.۲.۱ – علت پنهان‌بودن

ارزش فوق‌العاده عبادت در شب قدر، این شب را همچنان در میان شب‌های ماه مبارک رمضان مخفی و ناشناخته نگه‌ داشته است، بدین‌جهت که مردم به همه این شب‌ها اهمیت دهند. چنانکه خداوند رضای خود را در میان انواع طاعات پنهان کرده تا مردم به همه طاعات روی آورند و غضبش را در میان معاصی پنهان کرده تا از همه بپرهیزند، دوستانش را در میان مردم مخفی کرده تا همه را احترام کنند، اجابت را در میان دعاها پنهان کرده تا به همه دعاها روی آورند، اسم اعظم را در میان اسمائش مخفی ساخته تا همه را بزرگ دارند و وقت مرگ را مخفی ساخته تا در همه حال آماده باشند.

[۳۵] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۲۱۳.

البته این سخن بدین‌معنا نیست که حضرات معصومین (علیه‌السّلام) و اولیاء خاص خدا، شب قدر را نمی‌دانستند. بلکه آن‌را به یقین می‌شناختند ولی آن‌را به عمد و از روی مصلحت فاش نمی‌ساختند.
هر که را اسرار حق آموختند ••• مُهر کردند و دهانش دوختند
آنچه مؤید این معناست، گفتار صریح پیشوایان معصوم (علیه‌السّلام) است که مجموع آن‌ها نشان می‌دهد که فرشتگان در شب‌های قدر به خدمت آنان مشرف می‌شدند. برای نمونه، کسی از امام باقر (علیه‌السّلام) پرسید: آیا شما می‌دانید شب قدر کدام شب است؟ فرمود:
«کَیْفَ لَا نَعْرِفُ وَ الْمَلَائِکَهِ تَطُوفُ بِنافِیها؛ چگونه نمی‌دانیم در حالی که فرشتگان در آن شب به گرد ما دور می‌زنند»!

[۳۶] بحرانی، سید هاشم، تفسیر البرهان، ج۵، ص۵۱۷.

۶.۲.۲ – توسعه طولی زمان

آیا در پرتو شب قدر می‌توان ارزش زمان را دریافت؟ و آیا می‌توان زمان را توسعه داد؟ و فاصله میان خود و هدف‌های مهم و مقدس را کوتاه‌تر نمود و به عمر طولانی دست یافت؟
آری اگر شما در یک روز به صد میلیون تومان دست بیابی که آن‌را در مدت یک سال به دست می‌آوردی، آیا این یک روز برای تو بهتر از یک سال تمام نیست؟ به همین‌گونه است لیله‌القدر که به انسانی که قدر آن را بشناسد، چیزی می‌بخشد که مساوی با یک عمر دراز است: هشتاد و سه سال و چهار ماه، و به تعبیری رساتر: هزار ماه.
«لَیْلَهُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْر؛

[۳۷] قدر/سوره۹۷، آیه۳.

شب قدر بهتر از هزار ماه است.»
اجل هر یک از ما در نزد خدا معین است و گاه چندان کوتاه است که هر یک از ما نمی‌تواند به یک دهم از هدف‌های خود دست بیابد، ولی آیا می‌توان با این واقعیت به چالش و مبارزه برخاست؟ آری، ولی نه بدان صورتی که بیشتر مردم چنان تصور می‌کنند و خواستار درازی عمر خویش می‌شوند و عدّه کسانی که به این آرزوی خود می‌رسند‌ اندک است، بدان سبب که عوامل وفات، فراوان و بیشتر آن‌ها از اراده آدمی بیرون است، پس راه برای درازتر کردن عمر چیست؟ ژرف‌تر کردن آن و از لحظه‌لحظه آن برخوردار شدن است، در پیش خود تصور کن که اگر پاره کوچکی از زمین داشته باشی و نتوانی آن را بزرگ‌تر کنی، چه خواهی کرد؟ ممکن است به بنای ساختمانی بپردازی که بخشی از آن در زمین است و بخشی دیگر در فضا است و سر به ابرها می‌ساید، بعضی از مردمان سال‌های معدودی از عمر داشته و در طول این عمر به انجام دادن کارهایی پرداخته‌اند که معادل کار قرن‌های دراز است، مثلاً عمر رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) از شصت و سه سال تجاوز نکرد و بیست و سه سال از آن به ایام دعوت او اختصاص داشت، ولی اثر آن از اثر عمر دراز حضرت نوح بیشتر است، بلکه از سال‌های عمر همه پیامبران چنین است و به همین‌گونه خداوند رحمان موهبت شب قدر را مخصوص امت او و آن را بهتر از هزار ماه قرار داد تا بتوانند عمر خود را در بعد سوم (یعنی بعد عمق) درازتر کنند، و شاید خبر ماثور از رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اشاره به همین معنی بوده باشد، چه روایت شده است که عمرهای امت‌های پیش از او را به او نشان دادند و چنان می‌نماید که عمرهای امت خود را کوتاه دید و دریافت که در درازی عمر به پیشینیان نمی‌رسند، و به همین جهت خدا شب قدر را به او عطا کرد و آن را بهتر از هزار ماه قرار داد.

[۳۸] قرطبی، محمد بن احمد، تفسیر قرطبی، ج۲۰، ص۱۳۳.

در حدیثی دیگر چنین آمده است: به پیامبر گفتند که مردی از بنی‌اسراییل هزار ماه سلاح را در راه خدا از گردن خود برنداشت، و او سخت دچار شگفتی شد و آرزو کرد که چنین کسی نیز در امت او بوده باشد، و گفت: پروردگارا! به امت من کوتاه‌ترین عمرها را داده‌ای که با آن اعمالشان کمتر می‌شود، پس خدا لیله‌القدر را به او بخشید و گفت: «لَیْلَهُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْر» که در آن ماه‌ها آن اسراییلی سلاح را در راه خدا حمل می‌کرد، و این شب برای امت تو تا روز قیامت در هر ماه رمضان خواهد بود.

[۳۹] عروسی، عبدعلی، نور الثقلین، ج۵، ص۶۲۲.

بنابراین شایسته آن است که هدف تو در شب قدر تحقق یافتن تغییری اساسی و ریشه‌دار در نفس خودت باشد، و لازم است که خود را در برابر داور خرد به محاکمه بخوانی، و نابسامانی‌های پیشین و انحرافات جاری آن را تسجیل کنی، و عزم بر آن مجزوم سازی که از همه این‌ها با پشیمانی از ارتکاب خطا درگذری، و به ترک آن‌ها نیت خالص کنی و به خدا پناه بری که از گناهان گذشته‌ات درگذرد و در آینده تو را موفق به آن سازد که بر گرد گناه نگردی.

[۴۰] مدرسی، سید محمدتقی، ‌تفسیر هدایت، ج۱۸، صص۲۲۵-۲۲۷.

۶.۳ – نزول فرشتگان

سومین ویژگی شب قدر، فرود آمدن جبرئیل و انبوهی از فرشتگان آسمان، برای تعیین سرنوشت همراه با خیر و برکت معنوی است.
مضارع بودن فعل «تنزّل» حاکی از استمرار نزول فرشته‌هاست. آن‌ها تنها یک بار نازل نمی‌شوند تا یک‌بار هم به آسمان صعود کنند، بلکه این نزول و صعود پیوسته از آغاز شب تا طلوع فجر ادامه دارد.
فضای آن شب، فضای ملکوتی و سراپا معنویت و نشانه گسترش رحمت خاص الهی در آن ساعات است. ابن‌ عباس از پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل می‌کند که فرمود:
هنگامی که شب قدر می‌شود، فرشتگان بال‌گستر «سدره‌ المنتهی» که جبرئیل یکی از آن‌هاست فرود می‌آیند در حالی که جبرئیل با پرچم‌هایی می‌آید، یکی از آن‌ها را بالای قبر من و پرچمی را بر بالای بیت‌المقدس و پرچمی را در مسجد‌الحرام و پرچمی را بر طور سینا نصب می‌کند و هیچ مؤمن و مؤمنه‌ای در مکانی نمی‌ماند مگر جبرئیل به وی سلام می‌کند مگر گروه‌های خاصی همانند شراب‌خوار و..

[۴۱] طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۲۰، ص۳۳۵.

۶.۴ – صفا و سلامتی

شب قدر، شب تقدیر است و تعیین سرنوشت یک‌ساله و لحظات سرنوشت‌ساز؛ لحظات حساس و اضطراب‌آمیز؛ از این‌رو باید آن را شب دلهره دانست، ولی قرآن، سِلم و سلامتی را از ویژگی‌های دیگر آن شب می‌داند و آن را شبی سراسر سلامت معرفی می‌کند! زیرا تعیین مقدرات برای انسان وقتی خطرناک و نگران‌کننده است که آدمی زمان آن را نداند، و مهم‌تر آنکه، خود وی در تغییر سرنوشتش نقشی ایفا نکند، ولی خداوند از سه جهت بشر را در رقم خوردن سرنوشتش سهیم و شریک کرده است:
الف. نخست زمان برنامه‌ریزی و تقدیر را معین کرده و آن را به همگان اعلام داشته است: شب قدر در قلمرو ماه رمضان است و مفسران واقعی قرآن و سخن‌گویان رسمی خدا یعنی پیشوایان معصوم (علیه‌السّلام) محدوده آن را تنگ‌تر کرده و یکی از شب‌های سه‌گانه ۱۹، ۲۱ و ۲۳ رمضان را شب قدر اعلام کرده‌اند تا با گرامی‌داشت و حریم‌بندی هر سه شب، سرنوشت و برنامه‌های خداپسند تعیین شود؛ و جالب آن که خود قرآن، ساعات آن را نیز مابین آغاز شب تا طلوع فجر صادق تعیین نموده است.
ب. افزون بر تعیین زمان، ارزش معنوی آن را نیز تبیین و تصریح نموده است که آن شب، بیش از هزار ماه، ارزش عبادی دارد و عظمت آن را با جمله استفهامیه و در قالب اسم ظاهر و نه ضمیر و با سه نوبت تکرار، یادآور شده است: «و ما ادریک ما لیله‌القدر»؟ و تو چه دانی شب قدر چیست؟
ج. افزون بر آن‌ها، خداوند در تعیین سرنوشت بشر، به او حق «وتو» داده و پرونده را از سوی خودش و صاحب سرنوشت، مختومه اعلام نکرده بلکه همچنان باز گذاشته و سرنوشت را به صورت مشروط قابل تغییر اعلام داشته است و هر کس می‌تواند به وسیله توبه و زاری و اطاعت و عبادت و شب‌زنده‌داری، در سرنوشت و مقدرات خود اثر مستقیم بگذارد. پس خطر و نگرانی مزبور برطرف می‌شود و این همان سلامت شب قدر است.

[۴۲] طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۲۰، ص۴۷۱.

[۴۳] بهرامپور، ابوالفضل، نسیم حیات، جزء ۳۰، ص۱۸۹-۱۹۰.

۶.۵ – اختصاص به امام زمان

از جمله ویژگی‌های شب قدر اختصاص داشتن آن به امام زمان (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) است. در تفسیر قمی در ذیل آیه ذیل «تنزل الملائکه و الروح فیها» چنین آمده است: ملائکه و روح القدس بر امام زمان (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) فرود می‌آیند و هر آنچه از وقایعی که ثبت کرده‌اند، به ایشان تقدیم می‌کنند.

[۴۴] محمدی ری شهری، محمد، مراقبات ماه مبارک رمضان، ص۳۵۸.

۶.۶ – احیاء

از ویژگی‌های مهم این شب احیاء و نیایش به درگاه الهی است. امام موسی بن جعفر (علیه‌السّلام) در این‌باره می‌فرمایند: «من اغتسل پاورپوینت کامل لیله القدر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint واحیاها الی طلوع الفجر خرج من ذنوبه» کسی که در شب قدر غسل کند و تا طلوع صبح بیدار بماند و مشغول عبادت و نیایش الهی باشد از گناهانش پاک می‌شود.

[۴۵] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۷، ص۲۶۲.

در این شب با عظمت که کتاب مقدس قرآن برای هدایت انسان‌ها نازل شده و فرشتگان آسمانی برای سلام و درود، فوج، فوج بر زمین فرود می‌آیند، سزاوار نیست که انسان مؤمن و روزه‌دار در غفلت به سر برده و خود را از همنشینی با آنها محروم سازد.

۷ – اعمال

از اعمال و دعاهای مخصوص این شب می‌توان به اختصار به موارد زیر اشاره کرد:
۱- غسل کردن به نیت تقرب به درگاه الهی و برای انجام عبادت، در آغاز شب‌هاى نوزده، بیست و یک و بیست و سوم و نیز در آخر شب بیست و سوم؛
۲- احیاء و شب زنده‌داری با عبادت، دعا و توسل؛

[۴۶] محقق ثانی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۱، ص۷۴-۷۵.

[۴۷] شیخ حر عاملی، هدایه الأمّه، ج۴، ص۲۵۳-۲۵۵.

۳- تلاوت قرآن و تفکر و تدبر در معانی آن به هر مقدار ممکن و سفارش بر خواندن سوره‌های روم، عنکبوت، یس و دخان؛

[۴۸] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۳۶۱.

[۴۹] شیخ حر عاملی، هدایه الأمّه، ج۳، ص۷۸.

۴- توبه و استغفار فراوان؛
۵- خواندن ادعیه وارده همچون دعای جوشن کبیر؛
۶- خواندن نمازهای وارده بالاخص نماز قضا؛
۷- صدقه‌دادن؛
۸- قرآن بر سر گرفتن و توسل و تمسک به اهل بیت (علیه‌السّلام) و اعمال دیگری که این مختصر مجال بازگوئی همه آنها را ندارد.

[۵۰] قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ص۲۲۵.

۹- زیارت امام حسین (علیه‌السّلام).

[۵۱] شیخ حر عاملی، هدایه الأمّه، ج۵، ص۴۸۷.

۸ – وظایف مسلمان در ایام قدر

عظمت شب قدر به قدر ضرورت و ظرفیت بیان شد و حال سخن از تکلیف و برنامه‌های عملی در شب قدر است؛ شبی که نفحات معنوی به صورت استثنایی پدید آمده و باید آن را غنیمت شمرد و به توان قدر سود جست. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمودند: «اِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی اَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ اَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا؛ خدا را در امتداد ایام، نسیم‌های خاص معنوی است به هوش باشید و خود را در معرض آن‌ها قرار دهید».
وظایف ما در این ایام باید در ابعاد فردی و اجتماعی صورت پذیرد و عمدتاً باید در سه محور مهم انجام وظیفه کنیم: خودسازی، رذیلت‌زدایی و اصلاحات اجتماعی.

۸.۱ – خودسازی

در خودسازی اولین گام موفق شدن به مقام «شرح صدر» است.
جان آدمی چون جهان طبیعت است؛ مواد این جهان، تا شکافته و منشرح نگردد، برکت آن، ظاهر نمی‌شود، هسته خرما تا به هم بسته است، شاخه و برگ و ساقه و میوه‌ای ندارد، ولی همین که شکفته شد، به درخت پرگل و با شاخ و برگ و میوه بسیار تبدیل می‌شود.
روح آدمی نیز تا گرفته و درهم است نه می‌تواند خیری بگیرد و نه مطلع خیری شود. نه توان دارد حقیقتی را بیان کند و نه حقیقتی را دریابد. ولی از زمانی ک