پاورپوینت کامل بررسی زبان‌شناختی وجوه و نظایر در قرآن کریم ۷۲ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بررسی زبان‌شناختی وجوه و نظایر در قرآن کریم ۷۲ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بررسی زبان‌شناختی وجوه و نظایر در قرآن کریم ۷۲ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل بررسی زبان‌شناختی وجوه و نظایر در قرآن کریم ۷۲ اسلاید در PowerPoint :

محتویات

۱ منظور از وجوه و معانى چیست؟
۲ ساختار
۳ تبیین موضوع و گزارش محتوا
۴ فرجام سخن
۵ وضعیت کتاب
۶ منابع مقاله

منظور از وجوه و معانى چیست؟

در تقسیم‌بندى معنا در دانش معناشناسى، با انواع هم معنایى، چند معنایى، تناقض معنایى شمول معنایى و تضاد معنایى مواجه هستیم. «وجوه و نظایر» در قرآن کریم را مى‌توان از نوع چند معنایى به شمار آورد. در تعریف «چند معنایى» آورده‌اند: «ما در زبان تنها با واژه‌هاى مختلف که داراى معانى گوناگون هستند، سروکار نداریم بلکه به برخى واژه‌ها برمى‌خوریم که به تنهایى از چند معنا برخوردارند. این مسأله را چند معنایى و چنین کلماتى را چند معنا مى‌نامیم.»

«وجوه و نظایر»، بدین معناست که واژه واحدى در چند جاى قرآن به یک لفظ و یک حرکت آمده است ولى در هرجا معنایى غیر از معناى دیگر دارد. اگر لفظى در یک جا و همان لفظ در جاى دیگرى آمده باشد، «نظایر» گوینده و تفسیر هر واژه به معناى غیر از معناى دیگر، «وجوه» نام دارد.

نظایر را بر واژگان اطلاق مى‌کنند و وجوه را بر معانى، وجوه و نظایر را از معجزات قرآن برشمرده‌اند؛ یعنى یک واژه چنان در بافتهاى مستحکم و نفوذ ناپذیر قرآن جاى گرفته است که باوجود شباهت در لفظ و حرکات در هر بافت زبانى معنایى غیر از معناى نخست دارد. لذا آن را یکى از فروع تفسیر مى‌نامند.

نخستین بار مقاتل بن سلیمان (ت ۱۵۰ ه) این روش را در تفسیر وارد نموده است. روش وجوه و نظایر عبارت است از: «تدوین صورتى از نظایر آیات قرآنى براى تعیین وجوه الفاظ؛ یعنى معانى مختلفى که یک لفظ در سراسر قرآن در بر دارد». این روش عبارت است از شمارش دقیق همه جزئیات معنایى‌اى که یک کلمه برحسب سیاقهاى مختلف به خود مى‌گیرد. این روش مقتضى دو تذکر است:

روش وجوه و نظایر، در حقیقت مسأله ترجمه به‌طور کلى و ترجمه قرآن به‌طور اخض را مطرح مى‌کند. مسأله این است که آیا در ترجمه یک متن باید یک کلمه را همواره با یک معادل تغییرناپذیر ترجمه کرد یا خیر؟
سیاق یا بافت سخن معناى کلمات را روشن مى‌کند؛ بى آن‌که مفسّر چیزى از خود بر آن بیفزاید.

نزد قرآن پژوهان، فهم واژگان قرآن، شرح مفردات آن و یافتن غرایب آن بیش از سایر علوم اهمیّت دارد. سیوطى به نقل از مقاتل حدیثى را آورده است که: «کسى به کمال فقه نرسد مگر این‌که براى قرآن وجوه زیادى ببیند» «الاتقان فی علوم القرآن ص۱۴۴». مراد این است که در یک لفظ معانى متعددى را احتمال دهد، در صورتى که با هم متضاد نباشند و لفظ را بر همه آن معانى حمل نماید و به یک معنا اکتفا نکند «الاتقان فی علوم القرآن ص۱۴۴».

ذو وجوه بودن قرآن را امام على(ع) هم- وقتى عبداللّه بن عباس را نزد خوارج مى‌فرستاد- یادآور شده است «نهج‌البلاغه، صبحى صالح، وصیت ۷۷».

ساختار

سه مقدمه از مترجم، دکتر عایشه عبدالرحمن (بنت الشاطى) و مؤلف در معنا و تبیین وجوه و نظایر، اهمیت این پژوهش و شیوهى کار آغازگر مباحث می‌باشد.

مطالب در سه فصل عمده و هر فصل در چندین مبحث ودر نهایت یک فرجام مطرح شده است.

در هر موضوع معنا و شقوق مختلف، همراه با دیدگاه‌هاى متفاوت دانشمندان عربى و غربى، مطرح، توضیح، تبیین و احیانا نقد می‌شود.

جنبه‌ى کاربردى کردن بحثها و کالبد شکافى الفاظ قرآنى در موضوعهاى مطرح شده مانند مبحث بافت (سیاق)، اضداد و واژگان وجوه مشکل از نقاط قوت این تألیف می‌باشد.

برقرارى ارتباط و مقایسه بین دیدگاه علماى ادبیات عرب، علم اصول و قرآن‌پژوهان متقدم، در حلقه داخلى و از طرفى دیگر با غربیان قرآن پژوه و متخصص زبان شناسى، توجه به این پژوهش را می‌افزاید.

تبیین موضوع و گزارش محتوا

مقدمه‌ى مترجم به تقسیم بندى معنا در دانش معناشناسى، اشتراک لفظى از نظر معاصران، آثار آن بر زبان، اشتراک لفظى در قرآن، و شمارش گردآوران واژه‌هاى مشترک در قرآن با اثرشان را پرداخته است.

بنت الشاطى درباره‌ى تلاش و شجاعت سلوى محمد العوا و اهمیت پژوهش وى سخن رانده است.

مؤلف نیز در مقدمه‌ى خود، وجوه و نظایر، اهمیت و ضرورت پژوهش در آن را تبیین کرده است.

فصل اول بررسى علم وجوه و نظایر را در سه مبحث دنبال کرده است:

۱- تاریخچه، نوشته‌هاى مفسران درباره‌ى وجوه و نظایر، نوشته‌هاى زبانشناسان، پیدایش و معناى اصطلاح وجوه و نظایر ۲- چند معنایى واژگان ۳- بافت (سیاق)، کارکردهاى بافت، از جمله تبیین مجمل، تعیین محتمل، حکم قطعى به عدم احتمال معناى غیر مقصود، تخصیص عام، مقید ساختن مطلق، تنوع معنا، و ذکر موارد کاربردى.

وى به هوشیارى دریافت که نویسندگان در باب وجوه و نظایر قرآنى، در علوم عربى و علوم قرآنى هم دستى دارند و لذا براى شناخت هر زمینه‌اى که در آن شهرت دارند و ظهور نموده‌اند، به زندگى و شرح احوال آنان از طریق شناخت روزگار، مکتبها و استادان آنها هم پرداخت؛ تمام تلاش وى این بود که منابع آن را از نوشته‌هاى خود آنها در وجوه و نظایر قرآنى نظم ببخشد و به خوبى دریافت که شیوه پژوهش آنها دو نوع بیشتر نبوده است و تنها راه آن است که به مسیر واحدى جهت یابند؛ نه زبان‌شناسان در قواعد و شواهدشان از قرآن بى‌نیاز هستند و نه قرآن پژوهان از این نکته غافلند که زبان عربى، زبان قرآن و ملاک معنادارى آن مى‌باشد و ملاک آن، نه در علم وجوه و نظایر است و نه در علم قراءات و تفسیر و وقف و ابتدا، بلکه همه اینها ملاک اصول فقه، احکام و مقاصد آن است؛ مثل ملاک اعجاز بیانى آن.

لذا تلاش کرد تا به مکتب زبان‌شناسان و قرآن‌پژوهان در این زمینه مشترک بین آنها هم نظرى داشته باشد؛ با توجه به اصل مشترک بین آن دو براى وى مسجّل شد که زبان‌شناسان، قرآن را به عنوان بزرگترین کتاب عربى و بیان معجزه آساى وى مورد بررسى قرار مى‌دهند و ممکن است وجوه و نظایر را در کتاب‌هاى إعراب قرآن یا زبان قرائتها یا بلاغت بررسى کنند، درحالى‌که نوشته‌هاى علوم قرآنى، عنوان «الوجوه و النظایر» به خود گرفت؛ چه در نوشته‌هاى واژگان مفرد در وجوه و نظایر، مثل کتاب مقاتل بن سلیمان بلخى (ت ۱۵۰ ه) و چه در الاشباه و الاضداد و مفردات، مثل «البرهان فی علوم القرآن» از زرکشى و «الاتقان فی علوم القرآن» از سیوطى؛ بعد از آن، این علم در کتاب‌هاى جامع علوم قرآنى به عنوان فصلى وارد شد.

این پژوهش وى را به بررسى مکتب زبان‌شناسان غربى در چند معنایى کشاند که نزد دانشمندان عرب به وجوه و نظایر مشهور است و این کار وى را به ارتباط با مباحث زبان‌شناسى یارى نمود و براى وى روشن گشت که چند معنایى به نظر معاصران همان است که به نظر آنها به بافت شناخته مى‌شود؛ وى در افزودن آن به حوزه تطبیقى وجوه و نظایر تردید به خود راه نداد تا جایى که به خاطر توجّه و اهمیّت به این مطلب، بخش سوّم- بحث نظرى- را به آن اختصاص داد. مراجعه به مفهوم و کارکردها و شواهد و مثالهاى آن با توجه به ویژگى روش علماى عرب، از نظرش دور نماند.

روشى که قرآن کریم به عنوان اصلى بر آن تکیه دارد و از مفهوم بافت و شواهد قرآنى آن و برداشت دانشمندان غربى که از متن معجزه‌آساى ما دورند، خالى نیست.

این بررسى وى را به این مطلب کشاند که پدیده چند معنایى در قرآن براى وجوه و نظایر، در نوشته برخى از دانشمندان ما هم آمده است؛ همچون «الاضداد» و «مشکل القرآن». وى در بررسى توجیه آنچه را که در اضداد، مشکل یا متشابه یافتند در کتاب‌هاى اساسى زبان‌شناسان و مفسران و اقوال آنها در تأویل واژگان کوتاهى نورزید.

در بیان ارزشمند تاریخى نوشته‌ها در وجوه و نظایر و خاستگاه آنها نزد متأخران به فصلهایى از کتاب‌هاى قرآن پژوهان مثل «البرهان» زرکشى در قرن هشتم و «الاتقان» سیوطى در قرن دهم هجرى، به اصل آن دو از پیامبر(ص) در باب تعدّد وجوه قرآن و به حدیث على(ع) علاقه وافر نشان مى‌دهد.

صبر و شکیبایى وى را به مطالعه منابع و استقراى آراى دانشمندان و تکیه بر دلیل کشاند و به قرینه، با نیاز به آنها، به ضرورت روشى تکیه نکرد؛ چنان‌که «اشاره‌هایى» را با اصطلاح مکتب زبان‌شناسى نوین پیگیرى کرد و شاید اگر اصطلاح دانشمندان عرب را در سبک و اسلوب برمى‌گرفت، به روش آنها در بررسیهاى زبان‌شناختى قرآن نزدیک ‌تر بود.

شاهد ارجگذارى وى، دشوارى این دانش است که وى در مباحث تطبیقى تنها به بحث درباره تمام منابع و مراجعى که در دسترس است، اکتفا نکند، بلکه به ذکر نمونه‌هاى برگزیده از آنان نیز روى آورد.

«علوم اسلامى از بحث و بررسى درباره دلالتها و مشکلات برگرفته از آن پدید آمده است».

مؤلف با نقل جمله‌ى لطفى عبدالبدیع «علم وجوه و نظایر، دانش بررسى معانى مختلف در قرآن است» معتقد است، این عبارت متضمّن تعریفى از این بررسى است که تجربه‌اى براى تطبیق مبانى بررسى نوین زبان‌شناختى و ابزار آن در تحلیل زبان، بر متن قرآن به شمار مى‌آید.

تجربه‌اى که در پى گشودن راهى براى پژوهش معانى قرآن و آزمون روشى در پژوهش زبان‌شناختى است که درگذشته در حوزه وسیعى به مرحله عمل و بوته آزمایش قرار نگرفت. در پى پژوهش و بررسى مبانى مشخّصى از حدود رابطه بین زبان‌شناس و متن قرآنى است؛ حدودى که از «آزادى قرائت» و «واقع گرایى علم» نمى‌کاهد و با قداست و پاکى یک متن الهى که باید حفظ گردد، برخوردى ندارد و مسؤول حفظ هر دو براى مفسّر است که از فهم آنچه که حقایق زبانى بر آن دلالت دارد، منحرف نگردد.

مشاهده پدیده‌هاى زبانى و دلالتهاى عمیق واژگان و روابط آنها، با رویکردى در جهت رفع ابهام ناشى از تعدّد معانى و دلالت را چه چیز مى‌تواند از آن پرده بردارد و به آن جهت سوق دهد؟ معیارى که زبان‌شناسى در هنگام داورى، از خطر گم کردن راه به سوى «قصد گوینده» باز مى‌دارد، کدام است؟

اینها پرسشهایى است که این پژوهش در پى پاسخ گویى به آنهاست و در نتیجه اشکال، بیش از پیش، در آغاز پرداختن به نخستین پرسشها واضح و روشن گردد.

این تجربه، علم وجوه و نظایر را زمینه مناسبى براى خود یافت.

این دانش، در عصر پایه‌هاى نخستین تدوین علوم اسلامى به وجود آمد که بیشتر آن در بررسى باب دلالت و مشکلات ناشى از آن ظهور یافت.

تاریخ نخستین نوشته‌ها در این باره به قرن اول و دوم بازمى‌گردد و آن‌گاه در قرن چهارم و پنجم گسترش یافت و مطالب آن فراوان گشت و شیوه‌هاى تألیف وضع بهترى به خود گرفت. سپس در قرنهاى اخیر به صورت بخشهایى در دائر المعارف‌هاى جامع علوم قرآنى به ما رسید.

این کتاب‌ها ما را با علم وجوه و نظایر آشنا گرداند؛ دانشى که به ظهور لفظ واحد با معانى متعدّد در قرآن مى‌پردازد و از سیاق این گونه از واژگان، نمونه‌هایى براى این معانى متفاوت به نام وجوه واژه برگرفت و واژه در یکى از سیاقها، نظیرى در سیاقهاى دیگرى که آن واژه آمده است، به شمار مى‌رود.

چگونه رویکرد معنا و تعیین دلالت در هر موضع یا سیاق تعیین مى‌گردد که این معنا- نه دیگر معانى- از وجوه احتمالى آن مى‌باشد؟ پاسخ این پرسش را کتاب‌هاى وجوه و نظایر نداده‌اند؛ آن کتاب‌ها تنها به گردآورى واژگان و ذکر معانى گوناگون و سیاقهاى آن بسنده کرده‌اند.

امّا کتاب‌هاى تفسیرى پر است از اختلاف‌نظرهایى پیرامون توجیه بسیارى از این واژگان متعدّد المعنى.

در اوقات بسیارى، «اشاره‌هاى سیاقى کلام و دلایل آن» ن