توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

از آن‌جا که در روزگار ما، تصویر و رسانه های تصویری ( تلویزیون ، ویدئو و سینما ) گستردگی و بینندگان بسیار یافته‌اند، بحث از احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint از بایستگی بیش‌تری برخوردار است. بویژه این که، گاه، در پاره‌ای از گفتارها و نوشتارها و در پاره‌ای از انجمن‌های هنری، سخن از برداشتن حد و مرزها و بازدارنده‌های شرعی پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint و فرق آن با خود شخص در خارج، به میان آمده است. این امر، نگارنده را بر آن داشت که به شرح ، درباره یکسانی و نایکسانی احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint و خود شخص به بررسی بپردازد.

فهرست مندرجات

۱ – نقش نگاه
۲ – تصویر
۲.۱ – یکسانی و نایکسانی در حکم
۲.۲ – جدایی و ناسانی دو موضوع
۳ – دلیلهای حکم پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint
۴ – دلایل عنوان ذهنی
۴.۱ – دلالت حدیث
۵ – پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint زن ناشناس
۶ – به خاطرآوردن در ذهن
۷ – نقش نگاه در پیوندهای اجتماعی
۷.۱ – بیانات شهید مطهری
۸ – فرعهای پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint
۹ – حرمت نگه داشتن زن برای خود
۱۰ – نگاه از روی لذّت، عمد و ریبه
۱۱ – شک در شهوانی بودن نگاه
۱۲ – فهرست منابع
۱۳ – پانویس
۱۴ – منبع

نقش نگاه

در بخشی از این نوشتار، تلاش شده است که با پرداختن به نقش (نگاه) در پیوندها و بستگیهای اجتماعی و اثرگذاری و نقش آفرینی آن، بحث از نظر اعتقادی، جایگاه خود را بیابد.
در بخشهای دیگر، دو مقوله فقهی در کانون بررسی نهاده شده است.
۱. آیا احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint، با احکام نگاه به خود شخص، یکسان است، یا نایکسان؟
۲. از آن‌جا که تصویر در سنجش با خود شخص، ویژگیهایی دارد، پاره‌ای از احکام نگاه، با در نظر گرفتن ویژگیهای تصویر، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
پیش از پرداختن به بحث، بایسته است که موضوع بحث: تصویر، دقیق شناسانده شود:

تصویر

تصویر آن بخش از نشانه‌های دیداری است که بر متنی مادی، چون فیلم ، کاغذ ، چوب ، سنگ ، کرباس ، خطوط، شیارهای الکترونیک یا لیزری و… ثبت شده باشد.

[۱] بابک احمدى، از نشانه هاى تصویرى تا متن، ص ۱۷ ـ ۱۸، چاپ دوم، نشر مرکز، ۱۳۷۵.

نویسنده در این اثر بر این عقیده است که می‌توان هنرهای زنده نمایشی، مانند: تأتر، اپرا، رقص و پانتونیم را نیز جزو نشانه‌های تصویری شمرد؛ چرا که اگر چه بر متن مادی ثبت نمی‌شود و به این اعتبار، نشانه‌های تصویری نیستند؛ امّا در (جهان متن) حضور دارند و به این اعتبار؛ نشانه‌های تصویری بشمارند.
دلالت تصویر بر معنی، بر نظامی از نشانه‌ها و قراردادها استوار است. بر این اساس، تصویر در سه هنر نقاشی، عکاسی و فیلم به حقیقت می‌پیوندد.
بنابراین، تصویری که قطعه‌ای شعر در ذهن شنونده نقش می‌کند، تصویر نیست، از مقوله (انگاره) است.
همچنین تصویرگری خداوند برای آفریدگان مادی از این تعریف خارج است. صورت‌گری و مصوّر بودن خداوند که در آیاتی از قرآن کریم به آن اشاره شده، در عالم تکوین و در آفریدگانی است که در خارج وجود دارند، در وجود و هستی آفریده‌هاست:
(صورت‌گری خداوند در موجودات، نمایاندن ویژگیهای ظاهری و شکل ظاهری جسم و هیأت آنهاست).

[۲] حسن مصطفوى، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص ۲۹۹، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، ۱۴۱۶هـ.

در حالی که تصویر، در معنای مورد نظر این نوشته تقلیدی از آفریده‌های است که وجود خارجی دارند. به عبارت دقیق‌تر، آن جا که به واقعیت خارجی می‌پردازد، نسخه‌ای (دقیق یا آزاد ) از عالم خارج است:
(تصویر به این اعتبار، به معنای چیزی ساخته انسان است؛ نظامی از نشانه‌هاست و همواره بیانگر غیاب موضوع).

[۳] بابک احمدى، از نشانه هاى تصویرى تا متن، ص ۱۹، چاپ دوم، نشر مرکز، ۱۳۷۵.

گونه‌های تصویر، بر اساس ترتیب پیدایش تاریخی، عبارتند از: نقاشی، عکس و فیلم.
نقاشی سطح اعم از شیشه ، چوب، سنگ، کاغذ، پارچه و… است که بر آن لایه‌هایی از رنگ وجود دارد. در تصویر نقاشی، شکلها و رنگها، در کنار هم، سامان‌دهی شده‌اند.
عکس ، حلقه میانی بین نقاشی و فیلم شمرده شده است؛ همچنان که از نظر پیدایش تاریخی نیز چنین است؛ چرا که عکس از سویی مانند نقاشی تصویر ثابت است و از سوی دیگر، مانند فیلم از دوربین بهره می‌برد. و به این دلیل می‌تواند از موضوع به گونه واقع نمایانه حکایت کند.
فیلم، با عکس در دستگاه دوربین یکسان است و وجه جداشدگی آن دو، در حرکت کنندگی فیلم است. از نظر ما هوی، فیلم، عکس متحرّک شمرده می‌شود. حرکت در فیلم، واقعی نیست. پدیده فای روشن می‌کند که انسان چگونه هنگام نمایش، فیلم را حرکت کننده درک می‌کند. در واقع انسان در رودر رویی با عکسهایی (قابهایی) که به سرعت ۲۴ قاب در ثانیه نمایش داده می‌شود، خیال حرکت می‌کند.

یکسانی و نایکسانی در حکم

احکام پنجگانه تکلیفی: واجب ، مستحب ، مباح ، مکروه و حرام ، هنگامی که به امور تعلق می‌گیرند، مسأله فقهی را می‌سازند. در مسأله فقهی ما با سه عنوان رو به رو هستیم: حکم ، متعلق حکم و موضوع. حکم، همانا عبارت است از یکی از احکام پنج ‌ ‌گانه بالا و متعلق حکم، آن عملی است که حکم به آن تعلق گرفته است و موضوع آن، چیزی است که حکم و متعلق بر آن بار می‌شود. به عنوان مثال، یکی از مسأله‌های مورد بحث این است که: نگاه به بدن زن مسلمان حرام است، در این جمله، حرام بودن، حکم و نگاه کردن، متعلق حکم و بدن زن مسلمان، موضوع حکم است. احکام دائر مدار گزاره‌ها و موضوع‌هایند و در صورت دگرگونی موضوع، حکم پیشین، درباره موضوع جدید صدق نخواهد کرد. به دیگر بیان، دلیلهایی که در مثل، حرام بودن نگاه به بدن زن مسلمان را ثابت می‌کنند، تنها درباره موضوع مورد نظر، یعنی زن مسلمان دلالت دارند و موضوع دیگر، مانند بدن مرد مسلمان را در بر نمی‌گیرد. بازنمود و نمایاندن دایره موضوع و بیان حد و مرز آن در پاره‌ای از جاها و موردها، از سوی شارع و در بسیاری از موردها به عرف واگذار شده است.
آنچه که در بحث یکسانی و نایکسانی احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint، با نگاه به شخص اهمیت دارد، اختلاف موضوع است؛ چرا که در پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint، موضوع حکم، تصویر و در نگاه به شخص، موضوع، وجود خارجی است. گرچه پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint و نگاه به انسان، هر دو، از مقوله تصور حسی‌اند و متعلق حکم در آنها (نگاه) است، لیکن موضوع آن دو، جداست.

جدایی و ناسانی دو موضوع

(تصویر) و (موجود خارجی) از دیدگاه عرف خاص و با دقت عقلی، به دلیل فرق و جدایی چیستی آن دوست. در نگاه به موجود خارجی، آنچه که نگاه به آن صورت گرفته، موجود خارجی واقعی است که بارزترین ویژگی آن حجم داشتن است. موضوع هم، واقعی است. به خلاف پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint که متعلق نگاه، متنی مادی است که بارزترین ویژگی آن، همواری و همسان بودن آن است. گرچه با دقت فلسفی، دو بعدی بودن امری انتزاعی و ذهنی است و در عالم خارج، جز حجم و جسم سه بعدی وجود ندارد و به همین دلیل، تصویر نیز، خود، دارای حجم است، اما موضوعی که به تصویر در آمده، با حجم خود، در آن حضور ندارد و از این روی، تصویر دو بعدی شمرده می‌شود. یعنی تصویر از بعد سوم و بعد حجم ساز موضوع، در خود بی‌بهره است، به خلاف پیکره یا نقش برجسته. ممکن است انسان با چشم ، یا با کمک ابزاری، تصویر را سه بعدی ادراک کند. ادراک سه بعدی تصویر، دو بعدی بودن آن را در عالم خارج، نفی نمی‌کند. عکسهای گرافیک سه بعدی که پس از مدتی خیره شدن، حجم می‌یابند و همچنین فیلمهای سه بعدی که با ابزارهای ویژه، مانند عینک‌های مخصوص، در خور دیدن هستند، از این نمونه‌اند. متن تصویری می‌تواند‌ به‌طور کامل، تقلیدی از موضوع واقعی باشد و می‌تواند از خیال آفریننده تصویر سرچشمه گرفته باشد.
در هنرهای زنده نمایشی، مانند اپرا و تئاتر، ناسانی و فرق بنیادین هموار و همسان بودن وجود ندارد و تنها خیالی بودن جهان متن و فرق آن با جهان خارجی، وجه جداشدگی نگاه به هنرهای زنده نمایشی از نگاه به عالم واقع است. لیکن همچنان که گذشت، تصویر مورد نظر این نوشته، در برگیرنده هنرهای زنده نمایشی نمی‌شود و تنها در سه قلمرو: نقاشی، عکاسی و فیلم نمود می‌یابد.
بنابراین، از دیدگاه فلسفی و از نگاه عرف خاص، دو موضوع موجود خارجی و تصویر، از نظر چیستی و ماهوی، با هم فرق دارند.
در عرف عام و نزد توده مردم نیز، دو موضوع جدای از هم شمرده می‌شوند. از باب مثال: بین تصویر شخص و خود او، فرق گذاشته می‌شود. از این روی، نه در عرف خاص و نه در عرف عام، دو موضوع یکسان شمرده نمی‌شوند.
اما در دیدگاه شارع نیز، به یکسانی و یگانگی تصریح یا اشاره‌ای نشده است. در تمامی آیات و روایاتی که درباره احکام نگاه وارد شده است، موضوع، وجود خارجی و انسان در خور دید در عالم خارج است. و به تصویر اشاره‌ای نشده است. بویژه این‌که دو گونه از تصویر؛ یعنی فیلم و عکس در زمان پیامبر و ائمه وجود نداشته و گویا نقاشی از انسان نیز رواج نداشته است. برای همین جهت، احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint را می‌توان از مسائل نوپیدا و جدید دانست.
البته دلیلهایی درباره نکوهش تصویرگری و نقاشی از جانداران: (انسان یا حیوان ) وجود دارد که این دلیلها بر مکروه بودن وجود تصویر، در برابر نمازگزار حمل شده است. در این دلیلها، اشاره‌ای به فروع مورد بحث در احکام نگاه، نشده است؛ بلکه حکم نقاشی، به طور کلی، بیان گردیده است. از این روی، پس از حکم به جایز بودن تصویرگری، احکام پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint مطرح خواهد بود.

دلیلهای حکم پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

از دلیلهایی که می‌توان برای سریان احکام نگاه به وجود خارجی، به پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint بدان استدلال کرد، فرازهایی از آیات حجاب است. در فرازی از آیه ۳۱ سوره نور خطاب به زنان مؤمن آمده است:
(وقل للمؤمنات یغضضن من ابصارهنّ ویحفظن فروجهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها).
و به زنان باایمان بگو: چشمهای خود را از (نگاه هوس آلود) فرو گیرند و فرجهای خود را حفظ کنند (و عفاف پیشه کنند) زینتهای خود را جز آنچه از آن آشکار است، آشکار نسازند.
در این آیه زنان با ایمان از آشکار کردن (ابداء) زینتهای خود، جز آنچه که به ناچار آشکار می‌شود، بازداشته شده‌اند.
ابداء، در لغت از ریشه (بُدوّ)، آشکار شدن بدون قصد و اختیار را گویند.
و ابداء، به معنای نمایان و آشکار ساختن است، در برابر پنهان داشتن؛ همان گونه که در دو آیه شریفه زیر نمود یافته است:
(واعلم ما تبدون وما کنتم تکتمون).

[۴] بقره/سوره۲، آیه۳۳.

می‌دانم آنچه شما می‌نمایید و پیدا می‌دارید و آنچه را که نهان می‌دارید.
(وان تبدو ما فی انفسکم او تخفوه یحاسبکم به اللّه).

[۵] بقره/سوره۲، آیه۲۸۴.

و اگر نمایان سازید آنچه در دل دارید، یا پنهان سازید، خداوند شمار آن را داند.
و زینت همچنان که در تهذیب اللغه و مفردات راغب آمده به معنای هر آن چیزی است که به وسیله آن زیبایی پدیدار می‌شود.
در مصباح اللغه آمده است:
(زان الشیء صاحبه زیناً من باب سار، وأزانه أزانه: مثله، والاسم الزینه).
از این عبارت چنین بر می‌آید که زینت اسم مصدر و به معنای (زیبایی) است.
همچنین نویسنده کتاب: التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، همین معنای اسم مصدری، را برگزیده است، آن جا که می‌نویسد:
(فظهر انّ حقیقه الزّینه عباره عن حُسن فی ظاهر شیء سواء کان بالعرض او بالذات).
از آیات قرآن، آن جا که واژه زینت به کار برده شده، چنین برمی‌آید که زینت، به معنای اول (ما یتزیّن به) است.
در قرآن کریم، زینت گاه در امر واقعی (مادی محسوس یا معنوی) و گاه در امری غیرواقعی و خیالی به کار برده شده است. همچنین گاه به عنوان امری عرضی و گاه به عنوان امری ذاتی و از اجزای شیء به کار برده شده است.
اما زینت واقعی مادی در آیه :
(انّا زیّنا السّماء الدّنیا بزینه الکواکب).

[۶] صافات/سوره۳۷، آیه۶.

ما، آسمانها را به آرایش ستارگان بیاراستیم.
و زینت واقعی معنوی در آیه:
(ولکنّ اللّه حبّب الیکم الایمان وزیّنه فی قلوبکم).

[۷] حجرات/سوره۴۹، آیه۷.

ولکن خداوند ایمان را در نزد شما دوست داشتنی کرد و در دلهاتان نیکو بیاراست.
و زینت خیالی و غیر واقعی در آیه:
(وزیّن لهم الشیطان ما کانوا یعملون).

[۸] انعام/سوره۶، آیه۴۳.

و شیطان کارهایشان را به نظر خوب جلوه داد.
اما زینت عرضی در آیه:
(خذوا زینتکم عند کلّ مسجدٍ).

[۹] اعراف/سوره۷، آیه۳۱.

هنگام نماز ، جامه پوشید و آرایش گیرید.
و زینت ذاتی، مانند آراستن آسمان به ستارگان که ستارگان، جزئی از آسمان هستند.

[۱۰] حسن مصطفوى، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، ج۴، ماده زین، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، ۱۴۱۶هـ.

در آیه مورد بحث، زینت، هر دو معنای زینت: عرضی و ذاتی مورد نظر شارع بوده است. همچنان که در پاره‌ای از روایات ائمه (علیه‌السلام) زینت به بدن زن تفسیر شده است. و آنچه که در آیه از پوشاندن استثنا شده، به مچ دست به پایین و گردی صورت و در پاره‌ای از روایات، مچ پا به پایین تفسیر شده است. از جمله این روایات، روایتی است که ثقه الاسلام کلینی با سند خود از فضیل نقل می‌کند که او درباره ساعد زن از امام صادق (علیه‌السلام) پرسید: آیا آن از زمره زینتی است که خداوند فرموده که:
(لایبدین زینتهنّ الاّ لبعولتهنّ).
زنان، جز برای شوهران‌شان زینتهای خود را ننمایانند.
حضرت فرمود:
(نعم ما دون الخمار من الزینه و مادون السّوارین).

[۱۱] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۴۵، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب ۱۰۹، ح۱، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

بله، زیر مقنعه و از دست بند به بالا، از جمله زینتهاست. (که زنان نباید جز برای شوهرانشان آشکار کنند.)
در روایت دیگری که در کتاب قرب الاسناد ، نگاشته عبدالله بن جعفر، از مسعده بن زیاد نقل شده است که گفت: من از امام جعفر صادق (علیه‌السلام) شنیدم که در پاسخ پرسش درباره آنچه که از زینت زن ظاهر می‌شود (ما ظهر منها) فرمود:
(الوجه و الکفیّن).

[۱۲] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۴۶، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب ۱۰۹، ح۵، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

صورت و کف دستان.
سند دو روایت یاد شده، صحیح است. همچنان که ظهور دارند، بدن زن، زینت شمرده می‌شود. و در پاره‌ای از روایات نیز، زینت، به زیور تفسیر شده است و آنچه که از حکم واجب بودن حجاب در آیه جدا شده، انگشتر ، دست‌بند و سرمه است. از جمله کلینی با سند صحیح خود از زراره از امام صادق (علیه‌السلام) نقل می‌کند که امام درباره این بخش از آیه شریفه: (الاّ ما ظهر منها) فرمود:
(الزینه الظاهره الکحل و الخاتم).

[۱۳] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۴۶، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب ۱۰۹، ح۳، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

زینتی که (بناچار) ظاهر می‌شود، سرمه و انگشتر است.
به گونه سربسته و برابر این روایات، زینت در آیه قرآن به معنای زینت ذاتی: بدن زن و زینت عرضی: زیورهایی که زنان، به کار می‌برند: گلوبند ، انگشتر، دستبند و… است.
درباره مفاد این دو دسته روایات، و اندازه‌ای که زنان می‌توانند از زینت خود را برای نامحرمان و محرمان، آشکار سازند، بحثهایی وجود دارد که از مجال بحث ما خارج است.
به هر حال، در آیه شریفه: (ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها).
زنان با ایمان از آشکار کردن بدن خود برای نامحرمان بازداشته شده‌اند.
و نمایش تصویر بدن زن، از نمونه‌های آشکار کردن است و با تصویر، بدن به گونه تصویری آشکار می‌شود و زیباییهای پنهان آن دیگر پوشیده و پنهان نخواهند ماند. و همچنان که در امر (اکرم العالم) می‌توان برای اکرام برخه‌های گوناگون در نظر گرفت و اکرام را به گونه‌های گوناگون انگاشت، برای ابداء بازداشته شده در آیه نیز، دو برخه می‌توان در نظر گرفت: آشکار ساختن خود بدن و آشکار کردن تصویر بدن. براین اساس، تمامی احکام (نگاه) در پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint نیز جاری خواهد بود.
در این استدلال، می‌توان خدشه کرد و آن این که: با نظر دقیق، موضوع بازداشتن از ابداء، زینت (بدن و زیورها) ست، چه زینت به معنای اسم مصدری (زیبایی) باشد و چه به معنای آنچه که بدن را به آن می‌آرایند. به خلاف (اکرم العالم) که موضوع در برخه‌ها و بخشه‌های گوناگون اکرام ، عالم است و فرقی در موضوع وجود ندارد. بر این اساس، فراتر رفتن از موضوع (وجود خارجی) به تصویر آن، نیاز به دلیل دیگری دارد، تا با آن بتوان ثابت کرد که خواست شارع، آشکار نشدن زینتهای زن، حتی به شکل تصویری است. دلیلی مانند حکمت جعل پوشش، درباره تصویر نیز صدق می‌کند، در صفحه‌های بعد در این باره سخن خواهیم گفت.
از جمله دلیلهایی که می‌توان برای گسترش موضوعی بدان استدلال کرد، نتیجه‌گیری عنوانی فراگیر از پاره‌ای از روایات است، تا تصویر را نیز در بر بگیرد. با این بیان: تصویر، (حاکی) از موضوع به تصویر در آمده است. زیرا همچنان که گفته شد، تصویر جانشین موضوع است و در نبود موضوع، از آن حکایت می‌کند. و همان‌گونه که کشف و برداشتن پوشش از بدن جایز نیست، برداشتن پوشش در تصویر نیز جایز نیست و نگاه کردن به آن نیز حرام است. زیرا موضوع واجب بودن پوشش، در پاره‌ای از دلیلها، عبارت است از: (آنچه که توصیف‌گر زینتهای زن است).

دلایل عنوان ذهنی

اما دلیلهایی که می‌توان این عنوان ذهنی: یعنی (آنچه که توصیف گر زینتهای زن است) را از آن نتیجه‌گیری کرد، به شرح زیر است:
۱. کلینی با سند خود از حفص بن بختری از امام صادق (علیه‌السلام) روایت کرده است که حضرت فرمود:
(لاینبغی للمرأه ان تنکشف بین یدی الیهودیه والنصرانیّه فانهنّ یصفن ذلک لازواجهنّ).

[۱۴] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۳۳، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب ۱۰۹، ح۱، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

سزاوار نیست که زن (مسلمان) در حضور زن یهودی و زن مسیحی حجاب خود را بردارد؛ زیرا آنان این را برای همسران خود توصیف می‌کنند.
سند حدیث صحیح است و کلینی آن را به دو طریق از ابن ابی عمیر و او از حفص بن بختری و حفص از امام صادق (علیه‌السلام) نقل کرده است که هر دو طریق صحیح هستند. افزون بر وی، صدوق در من لایحضره الفقیه ، این روایت را از حفص بن بختری نقل کرده است.
براساس این روایت، زن مسلمان باید از برداشتن حجاب خودداری کند؛ زیرا زنان اهل کتاب که درباره حجاب پروایی ندارند، از زیباییهای بدن او نزد شوهران خود سخن می‌گویند و این توصیف کلامی، همان حکایت‌گری است که از مقوله کلامی به شمار می‌رود. به عبارت دیگر، با توصیف کلامی، تصویری ذهنی از زن و ویژگیهای او در ذهن شنونده پدید می‌آید و زن مسلمان، نباید خود را در عرضه گاه تصویرگری کلامی قرار دهد.
روشن است که اهل کتاب بودن حکایت‌گر و حکایت شونده، ویژگی در حکم ندارد و در هر جا که زن مسلمان گمان برد در عرضه گاه بیان زیباییهای خود برای نامحرمان قرار می‌گیرد، حکم صادق است. همان طور که اگر زن مسلمان به این نتیجه برسد که زن اهل کتاب، به این کار نخواهد پرداخت، حکم پیش گفته بار نخواهد شد.
به دیگر سخن، جمله (فانهنّ یصفن ذلک لازواجهن) به منزله علت حکم است و هر جا که علت به وجود نیاید، حکم شامل آن نمی‌شود و هر جا که علت به وجود آید، حکم ثابت است، حتی اگر وصف کننده زیباییهای زن مسلمان، زنِ اهل کتاب نباشد؛ یعنی علت، حکم را می‌گستراند و یا ویژه می‌سازد.
اگر توصیف کلامی جنبه حکایت‌گری از زیباییهای زن دارد، بی‌گمان و‌ به‌طور قطع، حکایت‌گری تصویر، بارزتر و آشکارتر است و اولویت قطعی عرفی دارد.
در دلالت این روایت بر مطلب اشکالی وجود دارد و آن این که: واژه (لاینبغی) بر حرام بودن دلالت ندارد و بنا بر قول مشهور، بیش از مکروه بودن را نمی‌رساند. شماری از فقیهان نیز، بر این باورند که دلالت بر حرام بودن دارد. حتی اگر به اجمال باور داشته باشیم، دو احتمال مکروه و حرام کنار می‌روند و فرومی‌افتند و مقتضای اصل، براءت و روایی برداشتن حجاب در نزد زنان غیر مسلمان خواهد بود. بر این اساس، حرام بودن برداشتن حجاب را با این روایت، نمی‌توان ثابت کرد.
۲. در روایت دیگری، شیخ صدوق با سند خود از جابر بن یزید جعفی از امام باقر (علیه‌السلام) در شمار احکام ویژه زنان نقل می‌کند که حضرت فرمود:
(لایجوز للمرأه ان تنکشف بین یدی الیهودیه والنصرانیه، فانّهنّ یصفن ذلک لازواجهنّ).

[۱۵] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۶۳، باب ۱۲۳ از ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب ۱۰۹، ح۱، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

مراد و معنای این روایت، همان مراد و معنای روایت صحیحه حفص بن بختری است، جز این‌که در آن واژه (لایجوز) آمده است که دلالت بر حرام بودن دارد و اشکالی که بر دلالت روایت حفص بر حرام بودن وارد بود، در آن وجود ندارد. لیکن سند روایت صحیح نیست. درباره احمد بن حسن قطان توثیق یا مدحی وجود ندارد و اگر مبنای ثقه بودن تمامی‌مشایخ شیخ صدوق را بپذیریم، با این وجود جعفر بن محمد بن عمّاره و پدرش، هر دو، ناشناخته‌اند. بنابراین، روایت اشکال سندی دارد و درخور اسناد نیست و تنها در صورت وجود دلیل معتبر دیگری، می‌تواند به عنوان تأیید کننده باشد.
۳. از جمله دلیلهایی که می‌توان برای استنباط عنوان فراگیر: (آنچه که نمایان نگر زیباییهای زن است) بدان استدلال کرد، فراز پایانی آیه ۳۱ سوره نور است:
(وقل للمؤمنات یغضضن من ابصارهنّ ویحفظن فروجهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها ولیضربن بخمرهنّ علی جیوبهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ لبعولتهنّ او آبائهنّ او آباء بعولتهنّ او ابنائهنّ او ابناء بعولتهنّ او اخوانهنّ او بنی اخوانهنّ او بنی اخواتهنّ او نسائهنّ او ما ملکت ایمانهنّ او التّابعین غیر اولی الاربه من الرّجال او الطّفل الّذین لم یظهروا علی عورات النّساء ولایضربن بارجلهنّ لیعلم مایخفین من زینتهنّ وتوبوا الی اللّه جمیعا ایّه المؤمنون لعلّکم تفلحون).
در فراز پایانی این آیه، از زنان با ایمان خواسته شده است: پاهای خود را بر زمین نزنند، تا آنچه از زیورهاشان پنهان داشته‌اند، دانسته شود. در زمان نزول آیه، زنان پاهای خود را با خلخال و… می‌آراسته‌اند که با کوبیدن پا بر زمین ، از آن صدا بر می‌خاسته است. در آیه، زنان مؤمن از این کار بازداشته شده‌اند و همچنان که درصدر آیه، از آشکارکردن زینت بازداشته شده‌اند، از نمایاندن و بیان آن و آگاه کردن بر آن نیز بازداشته شده‌اند. این مطلب همچنان که درباره زیورها صدق می‌کند، درباره بدن به گونه رساتری صادق است.
محقق اردبیلی در تفسیر این آیه در کتاب (زبده البیان) می‌نویسد:
(و هنگامی که زنان از آشکار کردن صدای زیورهایی که خود را به آن‌ها آراسته‌اند بازداشته شده‌اند، پس از آن‌که از آشکار کردن (خود) آنها بازداشته شده بودند، دانسته می‌شود که بازداشتن از نمایاندن جای زیورها (بدن) رساتر صورت گرفته است).

[۱۶] محقق اردبیلى، زبده البیان فى احکام القرآن، ص۵۴۸، تحقیق محمد باقر بهبودى، مکتبه الرضویه.

چرا که آشکار کردن صدای زیورها، توجه شنونده را به جای زیور و بدنی که آراسته به زیورهاست، جلب می‌کند و در واقع، از نشان دادن ابزار زینتی بازداشته شده است که بر روی بدن و به همراه آن باشد، وگرنه نگاه به ابزار زینتی، به خودی خود و بدون بدن، حرمتی ندارد. از این روی در این فراز از آیه به گونه‌ای رسا، از آشکار شدن بدن نیز بازداشته شده است. و برخاستن صدا، گونه‌ای حکایت‌گری و اعلام کنندگی از زینت و جای آن، یعنی بدن دارد که از مقوله صوت است و در اثر آن تصویری علمانی و ذهنی از بدن آراسته شده به زینت، در ذهن شنونده پدیدار می‌شود. اما اعلام‌گری در تصویر با دقت فلسفی و عقلی و با نظر مسامحی عرفی بارزتر و شدیدتر و روشن‌تر است و تصویر مصداق آشکارتر حکایت‌گری است.
بر این اساس، شارع خواسته است هر آنچه که به گونه‌ای حکایت از بدن زن می‌کند و به وسیله آن زینت او، اعلام می‌شود، مانند صدای خلخال نیز پوشیده بماند، گرچه بدن به همراه وسیله زینتی، به چشم دیده نشود. و بازداشتن در (لایضربن) بازداشتن تحریمی است و به دنبال بازداشتنهای تحریمی‌دیگر که در ابتدای آیه وارد شده، آمده است و از آن‌جا که دلالت نهی بر حرمت بالوضع است، وحدت سیاق اقتضای تحریمی بودن نهی اخیر را دارد. بر این اساس، شنیدن چنین صدایی نیز جایز نیست. با توجه به این نکته که استماع و (گوش دادن) با سماع و (به گوش خوردن) فرق دارد، (استماع) گوش سپردن و به اصطلاح دل دادن به صدا، امری اختیاری است و جایز نیست؛ اما (سماع) تنها به گوش خوردن صدا، امری غیر اختیاری است که در این صورت بی‌اشکال است.
با این بیان، دایره واجب بودن پوشش ، گسترده‌تر شده است و افزون بر بدن، شامل هر آنچه که به گونه‌ای اعلام کننده بدن و زیورهاست نیز می‌شود. این عنوان، تصویر اصطلاحی و همچنین تصویر افتاده و بازتاب یافته در آب، آینه، شیشه و… را در بر می‌گیرد. با قرارگرفتن این عنوان در حکم واجب بودن پوشش، تمام احکام نگاه که بر وجود خارجی بار است، بر آن نیز بار خواهد بود.
افزون بر توسعه موضوعی، برای یکسانی حکم پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint، با حکم نگاه به شخص، همچنین می‌توان به حکمت تشریع احکام نگاه، یا به دیگر سخن، توسعه حکمی توسعه حکمی به این معناست که موضوع جدید (در مثل تصویر در بحث ما) موضوع مورد بحث در دلیلهاست. توسعه حکمی، با استناد به علت حکم، که گاه باعث توسعه موضوع حکم می‌شود، صورت می‌گیرد.
در روایتی که شیخ صدوق در دو کتاب علل الشرایع و عیون اخبار الرضا با سندهای بسیار از محمد بن سنان از امام رضا (علیه‌السلام) نقل کرده است، حکمت تشریع احکام نگاه بیان شده است که این حکمت، در مورد تصویر نیز صدق می‌کند. این روایت، پاسخ نوشتاری امام (علیه‌السلام) به پرسشهای محمد بن سنان است که بخشی از آن درباره احکام نگاه است، به شرح زیر:
(وحرّم النظر الی شعور النساء المحجوبات بالازواج والی غیرهنّ من النساء لما فیه من تهییج الرجال ومایدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فیما لایحلّ ومالایجمل، و کذلک ما اشبه الشعور. الاّ الذی قال اللّه تعالی (والقواعد من النّساء اللاّتی لایرجون نکاحا فلیس علیهنّ جناح ان یضعن ثیابهنّ غیر متبرّجات بزینه).

[۱۷] نور/سوره۲۴، آیه۶۰.

ای غیر الجلباب فلابأس بالنظر الی شعور مثلهنّ…).

[۱۸] محمد بن على بن حسین بن بابویه، عیون اخبار الرضا (علیه‌السلام) ، تصحیح مهدى حسینى لاجوردى، باب ۳۳، ح۱، جهان.

[۱۹] محمد بن على بن حسین بن بابویه، علل الشرایع، باب ۳۶۴، ح۱، مکتبه الداورى.

و نگاه به موی زنانی که ازدواج کرده‌اند و (نیز) زنان دیگر، حرام شده است؛ زیرا که این امر، سبب برانگیخته شدن مردان می‌شود. و (نیز سبب) آنچه که برانگیخته شدن ( شهوت ) انسان را به آن وا می‌دارد، مانند فساد و چیزی را انجام دادن که حلال و نیکو نیست. و همچنین نگاه به آنچه که از زاویه برانگیزانندگی، مانند موست (حرام است) مگر (نگاه) به آن زنانی که خداوند تعالی فرموده است: (و زنان از کار افتاده‌ای که امید به ازدواج ندارند، گناهی بر آنان نیست که لباسهای (رویین) خود را بر زمین بگذارند، در حالی که در برابر مردان، خود آرایی نکنند) یعنی با غیر از مقنعه خودنمایی نکنند. پس نگاه به موهای مانند آنان اشکالی ندارد…).
شیخ صدوق این روایت را با سه سند از محمد بن سنان نقل می‌کند. بهترین سند، روایت سه تن: علی بن احمد بن عبدالله برقی و علی بن عیسی و ابوجعفر محمد بن موسی برقی از محمد بن علی ماجیلویه، از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش (محمد بن خالد)، از محمد بن سنان است. این سند تا محمد بن سنان صحیح است. به خلاف دو سند دیگر که در یکی محمد بن علی کوفی است که ناشناخته است و در دیگری علی بن عباس است که ضعیف و غالی بوده است.
اما درباره محمد بن سنان در میان رجال شناسان و فقیهان، اختلاف نظر وجود دارد. شماری از جمله شیخ مفید، ابن قولویه، علی بن ابراهیم، علامه حلی، ابن شعبه و ابن طاووس او را موثق دانسته‌اند و شماری که همگی از پیشینیان صاحب نگارش در رجال هستند، از جمله نجاشی ، کشی و شیخ طوسی او را ضعیف و غالی دانسته‌اند

[۲۰] ابوالقاسم موسوى خوئى، معجم الرجال الحدیث، ج۱۶، ذیل محمد بن سنان ابوجعفر الزاهرى، مرکز نشر آثار الشیعه، چاپ چهارم، ۱۴۱۰هـ.

از امام جواد (علیه‌السلام) در آخر عمر آن حضرت در مدح و تأیید محمد بن سنان روایت صحیحی نقل شده است

[۲۱] ابوالقاسم موسوى خوئى، معجم الرجال الحدیث، ج۱۶، ذیل محمد بن سنان ابوجعفر الزاهرى، مرکز نشر آثار الشیعه، چاپ چهارم، ۱۴۱۰هـ.

و این برای رد بسیار دروغ‌گو بودن او کافی است. از همین روی، بسیاری از بزرگان از اصحاب ائمه (علیهم‌السلام) از او روایت نقل می‌کرده‌اند. شاید منشأ ضعیف دانستن او در نقل حدیث، دو نقلی است که از او وجود دارد: روایاتی که نقل کرده، از کتابهایی گرفته که از بازار خریده است. یعنی روایاتی که به واسطه از امام نقل کرده، خود از راوی نشنیده، یا راوی برای او روایت نکرده است. اما روایت مورد بحث، پاسخ نوشتاری امام به پرسشهای اوست و از این اشکال به دور است.
نجاشی، پرسشهای او را از امام رضا (علیه‌السلام) معروف معرّفی می‌کند.

[۲۲] احمد بن علی بن احمد نجاشی، رجال النجاشی، تحقیق موسی شبیری زنجانی، شماره ۸۸۸، محمد بن سنان، مؤسسه النشر الاسلامی.

گفته شد: امام جواد (علیه‌السلام) او را مدح گفته و وی را تأیید کرده است. بنابراین، نقلهای از روی دو دلی و دورویی او در زمان امامت امام رضا (علیه‌السلام) یا صحیح نیستند، یا این‌که او دوباره آگاه شده، به گونه‌ای که امام جواد (علیه‌السلام) با آن عبارات از وی تمجید کرده است. افزون بر این، گفته شماری از علمای رجال از جمله نجاشی: (به روایتی که محمد بن سنان، به تنهایی نقل می‌کند و از سوی شخص دیگر نقل نشده، نباید اعتماد کرد). درباره این فراز از حدیث صدق نمی‌کند؛ زیرا مضمون آن را روایات دیگری تأیید می‌کنند. همچنین گفته شماری درباره غالی بودن او نیز، در روایت مورد بحث، گسستی وارد نمی‌کند، زیرا روایت یاد شده درباره شأن ائمه (علیهم‌السلام) نیست، تا شبهه غلو در آن خدشه پدید آورد. بنابراین، حتی اگر به ثقه بودن راوی اعتقاد نداشته باشیم، روایت وثاقت دارد و در خور اعتماد و استناد است.

دلالت حدیث

شکی نیست که پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint نیز، مانند نگاه به وجود خارجی، سبب برانگیختگی شهوانی می‌شود و همان گونه که نگاه به بدن، می‌تواند انگیزاننده غریزه جنسی باشد و انسان به این گونه و در حدّ نگاه خود را ارضا کند، پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint نیز انگیزاننده است وگونه‌ای از ارضا را به دنبال دارد. بنابر این، حکمت یاد شده درباره تصویر نیز، صادق است و احکام نگاه، بی هیچ فرقی درباره تصویر نیز جاری خواهد بود.
اما این شبهه که پاورپوینت کامل نگاه به تصویر ۱۲۰ اسلاید در PowerPointی که اندکی از موی جلوی سر را در مَثَل می‌نمایاند، چگونه می‌تواند انگیزاننده شهوت باشد، با توجه به این مطلب، از میان خواهد رفت؛ زیرا:
نخست آن که: این شبهه به تمامی‌درباره وجود خارجی نیز صدق می‌کند و باید در احکام پوشش و احکام نگاه به وجود خارجی مورد بحث قرار گیرد و تصویر، پیروی از بحث یاد شده خواهد بود.
دو دیگر: در وجود خارجی و به پیروی آن در تصویر، خواست شارع، آشکار نکردن زینت است، حتی آشکار کردن اندک آن، پذیرفته نیست مگر آن زینتی که آشکار می‌شود (دست و گردی صورت). استثنای این جاها نیز، به دلیل برداشتن عسروحرج بوده است وگرنه در صورت امکان و برابر موردها و شرایط، پوشش آن‌ها نیز امری خوشایند و پذیرفته است، گرچه واجب نیست؛ همان گونه که از سیره قولی و فعلی حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) چنین مطلبی به روشنی به دست می‌آید. از آن حضرت نقلی به این معنی وجود دارد: برای زن، حتی بهتر است که مردی او را نبیند. با این‌که بانویی با چنین دیدگاه، در مسجد پیامبر برای دفاع از ولایت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) حضور می‌یابد و سخنرانی می‌کند و یا در برخورد با سلمان، همو که بالاترین درجه ایمان را دارد و لقب (از اهل بیت بودن) را یافته است، گردی صورت خود را نمی‌پوشاند، به گونه‌ای که روایاتی از سلمان درباره زردی رخ زهرا (سلام‌الله‌علیها) از گرسنگی شدید نقل شده است.
در تشریع اسلامی، این امر، یعنی از میان برداشتن و از بین بردن امر ناخوشایند و ناشایسته، از اساس، نمونه‌هایی دارد. همچنان که در حرام بودن شراب، قطره‌ای از شراب نیز حرام است، با آن‌که در این اندازه، از بین برنده عقل و فسادآفرین، که در روایات به آن‌ها اشاره شده، نیست. سرّ این مطلب شاید همان کندن ریشه فساد از بن و اساس و برداشتن آن از میان مسلمانان است. امر درباره پوشش زن و به پیروی آن در تصویر نیز چنین است.
به هر حال، از روایات بسیار حکمت تشریع پوشش و احکام نگاه، به دست می‌آید که همان جلوگیری از انگیختگی شهوت و جلوگیری از ارضای نامشروع جنسی (در حد نگاه) و پیامدهای آن است.
از جمله این روایات است:
۱. کلینی با سند خود از ابی جمیله، از امام باقر و امام صادق (علیها‌السلام) نقل کرده است که آن دو بزرگوار فرمودند:
(ما من أحد الاّ وهو یصیب حظّاً من الزّنا. فزنا العینین النّظر وزنا الفمّ القبله و زنا الیدین اللمس، صدق الفرج ذلک او کذب).

[۲۳] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص ۱۳۸، باب ۱۰۴ از ابواب مقدمات النکاح و آدابه، ح۲، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

کسی نیست جز این‌که بهره‌ای از زنا برده است؛ چرا که زنای دیدگان نگاه کردن است، و زنای دهان بوسیدن است، و زنای دستان لمس کردن؛ فرج آن را تصدیق کند یا تکذیب نماید. (به زنای فرج بینجامد، یا نینجامد).
سند روایت به ابی جمیله، صحیح است و مفاد آن این است: هر یک از اعضای نامبرده به گونه‌ای ارضای جنسی دارند که این ارضای جنسی، گاه از غیر راه طبیعی و مشروع است که در لغت عرب و نیز در اصطلاح آیات و روایات، به آن زنا گفته می‌شود؛ چرا که زنا از ریشه (زَنَیَ) با ریشه (زَنَأ) هم ریشه بوده و از آن بر گرفته شده است و معنای مشترک این دو ریشه ، خارج شدن از مسیر طبیعت و حق است. و زنا نیز، خارج شدن از راه حق و مشروع و دست یازی به آبرو و جایگاه فرد است. (

[۲۴] التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، ج۳، ذیل کلمه زنی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، ۱۴۱۶هـ.

۲. شیخ صدوق از ابن ابی عمیر، از کاهلی، از امام صادق (علیه‌السلام)، نقل می‌کند که آن حضرت فرمود:
(النظره بعد النظره تزرع فی القلب الشهوه، وکفی بها لصاحبها فتنه).

[۲۵] محمد بن على بن حسین بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، تصحیح و تعلیق على اکبر غفارى، ج۴، ح۴۹۷۰، مکتبه الصدوق ،۱۳۹۳هـ.

نگاه (دوباره) بعد از نگاه (قبل) شهوت را در قلب کشت می‌کند و برای به فتنه انداختن نگاه کننده کافی است.
سند صدوق، به کاهلی صحیح است و مفاد صحیحه کاهلی، ا