توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۹۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint

منابع جمع منبع است، و سرچشمه و منشأ هر چیزی را منبع آن گویند،

[۱] ابراهیم انیس و دیگران، المعجم الوسیط، ج۲، ص۸۹۸، تهران، فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۵ ش.

[۲] آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، ج۱، ص۷۶۹، «نبع»، تهران، نشر نی، ۱۳۸۳ ش.

چنان که محل جوشش و خارج شدن آب از زمین را منبع آن می‌نامند.

[۳] ابن درید (م ۳۲۱ ق)، جمهره اللغه، ج۱، ص۳۶۸، به کوشش رمزی بعلبکی، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۸۷ م.

[۴] ابن فارس (م ۳۹۵ ق)، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۳۸۱، به کوشش عبدالسلام محمد، قم، دفتر تبلیغات، ۱۴۰۴ ق.

[۵] «منبع»، الفیومی (م ۷۷۰ ق)، ج۱، ص۵۹۱، المصباح المنیر، قم، دارالهجره، ۱۴۰۵ ق.

فهرست مندرجات

۱ – مقصود از منابع و ابزار
۲ – اقسام
۳ – منابع نقلی
۳.۱ – آیات قرآن
۳.۲ – روایات معصومان
۳.۲.۱ – ادله قرآنی
۳.۲.۲ – ادله روایی
۳.۳ – منابع لغوی
۳.۴ – منابع تاریخی
۳.۴.۱ – عدم تعارض با قرآن
۳.۴.۲ – عدم تعارض با معلومات عقلی قطعی
۴ – منابع عقلی
۴.۱ – نقش سلبی
۴.۲ – نقش ایجابی
۴.۳ – نقش توضیحی
۴.۴ – کشف لوازم عقلی
۵ – منابع علوم تجربی
۶ – فهرست منابع
۷ – پانویس
۸ – منبع

مقصود از منابع و ابزار

مقصود از پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint، معلوماتی عقلی یا نقلی یا تجربی است که با آیات قرآن کریم مرتبط بوده و دلیل فهم مراد خداوند از آیات قرآن قرار می‌گیرند.
مقصود از ابزارها نیز در این بحث، دانش‌ها و فنونی است که برای بهره گیری از منابع و به کارگیری قواعد تفسیر ضروری‌اند، زیرا مفسر در فهم و تبیین مراد خداوند با الفاظ و عبارات قرآن سر و کار دارد و کالبدشکافی و فهم و تبیین آن‌ها بدون بهره گیری از ابزار لازم میسر نمی‌گردد.
در باب ابزارهای تفسیر و تمایز آن با منابع این نکته شایان توجه است که آنچه مفسر را با زبان عربی به عنوان زبان قرآن آشنا می‌کند منبع تفسیر نیست، بلکه ابزار است، چون أولا دانستن زبان متن، پیش نیاز خود مفسر است تا بتواند با متن ارتباط برقرار کند.
ثانیاً دانستن لغت و ادبیات عرب پیش نیاز مشترک همه متونی است که به زبان عربی‌اند، با این حال در پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint پژوهی این دو اصطلاح به جای یکدیگر به کار می‌روند.
مؤلفان علوم قرآنی از دیرباز درباره پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint به اختصار نکاتی را باز گفته‌اند؛ زرکشی با عنوان «مآخذ تفسیر»

[۶] الزرکشی (م ۷۹۴ ق)، البرهان فی علوم القرآن، ج۲، ص۱۵۶، به کوشش محمد ابوالفضل، قاهره، احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۶ ق.

مهم ‌ترین پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint را به اختصار معرفی کرده و سیوطی مطالب وی را در نوع ۷۸ الاتقان گزارش کرده است.

[۷] السیوطی (م ۹۱۱ ق)، الاتقان، ج۲، ص۴۷۲-۴۷۵، به کوشش سعید، لبنان، دارالفکر، ۱۴۱۶ ق.

بسیاری از مفسران نیز در مقدمه

[۸] الزرکشی (م ۷۹۴ ق)، البرهان فی علوم القرآن، ج۳، ص۳۱۹-۳۵۳، به کوشش محمد ابوالفضل، قاهره، احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۶ ق.

یا در خاتمه تفسیر خود به این بحث اشاره کرده‌اند.

[۹] میبدی (م ۵۲۰ ق)، کشف الاسرار، ج۱۰، ص۶۷۹، به کوشش حکمت، تهران، امیر کبیر، ۱۳۶.

راغب اصفهانی در مقدمه جامع التفاسیر با عنوان «فی بیان الآلات التی یحتاج إلیها المفسر» به بیان شرایط تفسیر و معرفی علوم و ابزارهای مورد نیاز مفسر پرداخته است.

[۱۰] الراغب (م. ۴۲۵ ق.)، مقدمه جامع التفاسیر، ص۹۳-۹۷، به کوشش احمد حسن، کویت، دارالدعوه، ۱۴۰۵ ق.

ابن کثیر نیز در مقدمه تفسیر خود به بیان مصادر تفسیر در دوران صحابه اشاره کرده، آن را شامل قرآن، سنت نبوی و گفته‌های صحابه و تابعان می‌داند.

[۱۱] ابن کثیر (م ۷۷۴ ق)، تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۱۶، به کوشش مرعشلی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۹ ق.

[۱۲] علوم القرآن عند المفسرین، فرهنگ و معارف قرآن، ص۲۷۷، قم، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۶ق.

قرآن پژوهان معاصر نیز با عنوان مصادر تفسیر

[۱۳] محمد حسین علی الصغیر، المبادئ العامه لتفسیر القرآن، ص۵۹، بیروت، دارالمورخ العربی، ۱۴۲۰ ق.

[۱۴] علوم القرآن عند المفسرین، فرهنگ و معارف قرآن، ص۲۷۷، قم، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۶ق.

و اصول تفسیر

[۱۵] الخوئی (م ۱۴۱۳ ق)، البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۹۴، انوارالهدی، ۱۴۰۱ ق.

[۱۶] محمد فاضل لنکرانی،مدخل التفسیر، ص۱۶۰-۱۷۹، تهران، مطبعه الحیدری، ۱۳۹۶ ق؛

به این بحث پرداخته‌اند.

اقسام

پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint در یک نگاه به سه دسته نقلی، عقلی و علمی قسمت می‌شوند.
منابع نقلی عبارت‌اند از: قرآن کریم، روایات معصومان (علیهم‌السلام)، لغت و تاریخ .
منابع عقلی هم شامل بدیهیات و مقدمات عقلی قطعی است.
منابع علمی نیز شامل علوم تجربی و انسانی است.

منابع نقلی

آیات قرآن

اصلی ‌ترین و فراگیرترین منبع تفسیر، آیات قرآن کریم‌اند، چنان که عقلا در محاوراتشان، بخشی از سخنان خود را با بخش های دیگر آن تخصیص، تقیید یا تبیین می‌کنند.

[۱۷] محمود رجبی، روش شناسی تفسیر قرآن، ج۱، ص۱۹۲-۲۰۵، تهران، الهادی، ۱۳۷۹ ش.

برخی از آیات قرآن بر مرجع و منبع بودن قرآن در تفسیر دلالت دارند؛ مانند تصریح به «اُمّ الکتاب» بودن آیات محکم در آیه ۷ آل عمران

[۱۸] آل عمران/سوره۳، آیه۷.

که لازمه آن لزوم بازگرداندن آیات متشابه به محکمات قرآنی است تا تشابه آن‌ها زدوده شود.
این آیه دست کم بر منبع بودن آیات محکم در تفسیر آیات متشابه دلالت دارد،

[۱۹] الشریف الرضی (م ۴۰۶ ق)، حقایق التأویل، ج۱، ص۲۳، با شرح کاشف الغطاء، بیروت، دارالمهاجر.

گرچه برخی مفسران با استناد به این آیه، منبع بودن آیات در تفسیر را ویژه متشابهات ندانسته، در همه جا روا می‌دانند.

[۲۰] الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، المیزان، ج۳، ص۶۴، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.

روایات معصومان (علیهم‌السلام) نیز بر منبع بودن قرآن در تفسیر دلالت دارند؛ مانند سخن حضرت علی (علیه‌السلام) : «ینْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْض و یشْهَدُ بَعْضُهُ عَلی بَعْض

[۲۱] صبحی صالح، نهج البلاغه، تهران، دارالاسوه، ۱۴۱۵ ق.

برخی از آیات قرآن با بعضی دیگر از آن گویا می‌شود و برخی از آن گواه بعضی دیگر از آن می‌شود».
برخی از روایات هم مشتمل بر شیوه تفسیر قرآن به قرآن است.

[۲۲] الفیض الکاشانی (م. ۱۰۹۱ ق.)،تفسیر الصافی، ج۵، ص۱۴، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۲ ق.

[۲۳] الحر العاملی (م ۱۱۰۴ ق)، وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۱۷-۵۱۸، قم، آل البیت (علیهم‌السلام) لاحیاءالتراث، ۱۴۱۲ ق.

مفسران از آیات قرآن در تفسیر بهره برده‌اند؛ ابن عباس ، عکرمه ، ابن زید ، مقاتل ، حسن بصری

[۲۴] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۱۰۵، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۲۵] الطبری (م ۳۱۰ ق)، جامع البیان، ج۹، ص۲۰، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۲ ق.

[۲۶] الطبری (م ۳۱۰ ق)، جامع البیان، ج۹، ص۱۱۴، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۲ ق.

[۲۷] السیوطی (م ۹۱۱ ق)، الدرالمنثور، ج۱، ص۵۹-۶۰، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ ق.

[۲۸] ابن کثیر (م ۷۷۴ ق)، تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۸۶، به کوشش مرعشلی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۹ ق.

و مفسران پیشین مانند طبری ،

[۲۹] الطبری (م ۳۱۰ ق)، جامع البیان، ج۱، ص۲۰۱، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۲ ق.

[۳۰] الطبری (م ۳۱۰ ق)، جامع البیان، ج۱، ص۲۲۱، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۲ ق.

شریف رضی ،

[۳۱] الشریف الرضی (م ۴۰۶ ق)، حقایق التأویل، ج۱، ص۲۳، با شرح کاشف الغطاء، بیروت، دارالمهاجر.

شیخ طوسی ،

[۳۲] الطوسی (م ۴۶۰ ق)، التبیان، ج۲، ص۱۷۴، به کوشش العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.

[۳۳] الطوسی (م ۴۶۰ ق)، التبیان، ج۹، ص۱۱۰، به کوشش العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.

شیخ طبرسی

[۳۴] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۴۶، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۳۵] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۵۹، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۳۶] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۶۳، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۳۷] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۷۲، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۳۸] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۱۰۲-۱۰۳، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

[۳۹] الطبرسی (م. ۵۴۸ ق.)، مجمع البیان، ج۷، ص۱۱۹، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.

زمخشری

[۴۰] الزمخشری (م ۵۳۸ ق)، الکشاف، ج۲، ص۲۶۴ – ۲۶۵، قم، بلاغت، ۱۴۱۵ ق.

[۴۱] الزمخشری (م ۵۳۸ ق)، الکشاف، ج۳، ص۱۸۵، قم، بلاغت، ۱۴۱۵ ق.

قرطبی

[۴۲] القرطبی (م ۶۷۱ ق)، الجامع لأحکام القرآن، ج۱، ص۱۳۷ – ۱۳۹، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ ق.

[۴۳] القرطبی (م ۶۷۱ ق)، الجامع لأحکام القرآن، ج۱، ص۱۴۲-۱۴۳، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ ق.

[۴۴] القرطبی (م ۶۷۱ ق)، الجامع لأحکام القرآن، ج۱، ص۱۴۹-۱۵۱، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ ق.

ابن تیمیه

[۴۵] ابن تیمیه (م. ۷۲۸ ق.)، مقدمه فى اصول التفسیر، ص۹۳-۹۵، به کوشش محمود نصار، قاهره، مکتبه التراث الاسلامى.

[۴۶] ابن تیمیه (م. ۷۲۸ ق.)، التفسیر الکبیر، ج۱، ص۱۰۰، به کوشش عبدالرحمن عمیره، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ ق.

و مفسران معاصر مانند عبده و رشیدرضا در المنار، شنقیطی در اضواء البیان، صادقی در الفرقان و از همه بیش‌تر علامه طباطبایی در المیزان از آیات دیگر در تفسیر بهره برده و قرآن را از منابع مهم تفسیر به شمار آورده‌اند.

روایات معصومان

بعد از قرآن، روایات معصومان (علیهم‌السلام) مهم ‌ترین منبع تفسیر قرآن‌اند.
مقصود از «روایت» در این مبحث گزارش سخن، رفتار یا تقریر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و دیگر معصومان (علیهم‌السلام) است.
ادله منبع بودن روایات معصومان (علیهم‌السلام) در تفسیر عبارت‌اند از:

ادله قرآنی

خدای متعالی در آیاتی از قرآن کریم مانند ۴۴ نحل

[۴۷] نحل/سوره۱۶، آیه۴۴.

رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را مبین و معلم قرآن (الذکر) معرفی می‌کند: «واَنزَلنا اِلَیک الذِّکرَ لِتُبَینَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ اِلَیهِم ولَعَلَّهُم یتَفَکرون».
با توجه به سیاق آیه و نیز روایات متعدد، مقصود از «الذِّکرَ» قرآن است،

[۴۸] الکلینی (م ۳۲۹ ق)، الکافی، ج۱، ص۲۹۵، به کوشش غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ ش.

[۴۹] الکتاب الحر العاملی (م ۱۱۰۴ ق)، وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۶۶، قم، آل البیت (علیهم‌السلام) لاحیاءالتراث، ۱۴۱۲ ق.

[۵۰] المجلسی (م ۱۱۱۰ ق)، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۸۱، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.

بنابراین مرجعیت رسمی در تفسیر از آن رسول خداست و دیگران باید بیان ایشان را معیار فهم مقصود خداوند از آیات قرار دهند.
در برخی آیات مانند آیه ۲ جمعه

[۵۱] جمعه/سوره۶۲، آیه۲.

نیز رسول خدا معلم قرآن معرفی شده است: «وَ یعَلِّمُهُمُ الْکتَبَ وَالحِْکمَه».

[۵۲] بقره/سوره۲، آیه۱۲۹.

[۵۳] بقره/سوره۲، آیه۱۵۱.

[۵۴] آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۴.

ادله روایی

در برخی از روایات صحیح، رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و امامان معصوم (علیهم‌السلام) داناترین افراد به ظاهر و باطن قرآن به شمار آمده‌اند

[۵۵] المجلسی (م ۱۱۱۰ ق)، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۹۹، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.

همچنین بر اساس روایت متواتر ثقلین : «أَیهَا النّاس! إِنّی تارِک فیکمُ الثَّقَلَینِ، ما إِنْ تَمَسَّکتُمْ بِهِما لَنْ تَضِلّوا: کتابَ اللّهِ، وعِتْرَتی أَهْلَ بَیتی، فَإِنَّهُما لَنْ یفْتَرِقا حَتّی یرِدا عَلَی الحَوضَ»

[۵۶] الزرکشی (م ۷۹۴ ق)، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۲۰، به کوشش محمد ابوالفضل، قاهره، احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۶ ق.

[۵۷] المجلسی (م ۱۱۱۰ ق)، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۴۰، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.

[۵۸] احمد بن حنبل (م ۲۴۱ ق)، مسند احمد، ج۳، ص۱۴، بیروت، دار صادر.

[۵۹] النسایی (م ۳۰۳ ق)، سنن النسائی، ج۵، ص۴۵، به کوشش عبدالغفار سلیمان، سید کسروی حسن، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ ق.

اهل بیت رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) همواره با قرآن همراه و همگام‌اند و لازم این معیت و همراهی، علم جامع و اشراف کامل آنان به قرآن کریم است.
به این ترتیب آنان به معانی و مقاصد عالی قرآن آگاه‌اند و هرگز خطا نمی‌کنند، زیرا لازم مصونیت مطلق و همیشگی انسان‌ها در صورت تمسک به قرآن و عترت (علیهم‌السلام) این است که عترت (علیهم‌السلام) هرگز خطا نکرده، همواره در قول و عمل راه صواب می‌پویند.
نتیجه آن‌که اگر سخنی در تفسیر قرآن بگویند یا کاری به عنوان عمل به قرآن انجام دهند برای مردم حجت خواهد بود، چنان که سخن و عمل رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) حجت بوده است.
شایان ذکر است که روایات تفسیری معصومان (علیهم‌السلام) پس از عرضه بر قرآن و احراز عدم مخالفت آن‌ها با قرآن، به عنوان منبع و مستند تفسیر پذیرفته می‌شوند.

منابع لغوی

از دیگر منابع یا ابزارهای تفسیر، متون بیانگر معانی واژگان قرآن در عصر نزول‌اند.
مهم ‌ترین منابع این بخش افزون بر روایات معصومان (علیهم‌السلام)، سخنان صحابه و فرهنگ های واژه شناسی و متون دربردارنده سخنان معاصران دوران نزول‌اند.
قرآن به زبان مردم عربی زبان معاصر نزول فرود آمده و افزون بر تعلیم معارف الهی، عناصر نادرست فرهنگشان را مردود شمرده است، از همین رو یکی از راه‌های فهم معانی واژگان قرآن بررسی کاربرد این واژه‌ها در سخنان عربی زبانان عصر نزول است.

[۶۰] البلاغی (م ۱۳۵۲ ق)، آلاءالرحمن، ج۱، ص۳۲، تهران، المعجم الوسیط، بعثت، ۱۴۲۰ ق.

این سخنان در دو قالب نثر و نظم یافت می‌شوند.
در زمینه نثر جز گزارش رخدادهای تاریخی یا ضرب المثل‌ها و گفتوگوهایی که صحابیان شاهد آن بوده‌اند چیز دیگری وجود ندارد؛ ولی در برابر، شعرهای فراوانی از شاعران آن دوران نقل شده که شواهد روشنی برای معانی واژگان یاد شده در زبان عربی آن روزگاراند.
ابن عباس در این باره می‌گوید که هرگاه درباره واژگان دشوار قرآن از من بپرسید، در شعر عرب وارسی کنید، زیرا شعر، دیوان عرب است.

[۶۱] الزرکشی (م ۷۹۴ ق)، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۲۹۲، به کوشش محمد ابوالفضل، قاهره، احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۶ ق.

گفتنی است که کاربرد واژگان در نثر یا نظم آن دوران گرچه مفسر را در راه رسیدن به معنای مقصود کمک می‌کند و از پاورپوینت کامل منابع تفسیر ۹۴ اسلاید در PowerPoint به شمار می‌آید؛ لیکن به تنهایی بیانگر مقصود قرآن از آن واژه نیست، بلکه به قراین کلام نیز باید توجه کرد.
گفته‌های صحابه درباره معانی واژگان قرآن نیز با توجه به آگاهی آنان به زبان قرآن از منابع لغوی و راهنمای مفسر در دستیابی به معنای رایج این واژه‌ها در زمان نزول قرآن‌اند.

[۶۲] رشید رضا (م ۱۳۵۴ ق)، تفسیر المنار، ج۱، ص۷-۸، قاهره، دارالمنار، ۱۳۷۳ ق.

روشن است که گفتار صحابی از جهت صحابی بودن در تفسیر حجیت ندارد، مگر آن‌که کشف شود آنان سخن رسول خدا را نقل می‌کنند ی