پاورپوینت کامل التعرف علی زیدیه الیمن ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل التعرف علی زیدیه الیمن ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل التعرف علی زیدیه الیمن ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل التعرف علی زیدیه الیمن ۱۲۰ اسلاید در PowerPoint :

۱۱۲

المقدمه:

الحمدلله رب العالمین والصلاه والسلام علی أشرف الانبیاء والمرسلین محمد واله
الطیبین الطاهرین.

أما بعد فقد تسنی لی ان اکتب هذا المقاله لتعریف القاریء العزیز بفرقه اسلامیه تعد
من فرق الشیعه, وعرض بعض معتقداتهم ومناقشتهم فیها, و أری ان هذه المحاوله من اعظم
عوامل التقریب بین المذاهب الاسلامیه, و بالاخص تلک المذاهب التی تنتمی إلی
التشیع, وتلک الفرق التی تحمل روح التسامح, وتنظرالی نظیراتها من الفرق الاخری بعین
الاحترام، وتتجنب التکفیر والتضلیل للفرق الاخری, ومن المیزات التی یتحلّی بها اغلب
علماء الزیدیه فی الیمن, وکذا علماء الجعفریه هو الاحترام للفرق الاسلامیه الاخری,
والحرص علی التقریب بین المسلمین، والنظر العمیق إلی مصالح الاسلام والمسلمین,
والتواضع فی الحوار والدعوه الیه, وقد کانت الکتابه عن هذه الفرقه، وجمع اراء
زعمائها من اصعب الامور، وذلک بسبب عدم اخراج التراث الزیدی إلی عالم المطبوعات
وبقاء الکثیر منه فی عالم المخطوطات, اضف إلی ذلک ان ما طبع من ذلک التراث لم یطبع
بالمقدار الکافی لکی یستفید منه الجمیع, فالباحث حول الزیدیه یصعب علیه تحصیل بعض
کتبهم فی الیمن معقل الزیدیه، فکیف لمن اراد التحقیق عن الزیدیه وهو خارج
الیمن, کما هو حالی, ولکن وبحمد لله قد سعیت جاهدا لجمع اهم المصادر عندهم, وقد
استطعت جمع الزبده من آرائهم, ولازلت اتمنی ان تنسخ لی فرصه اکبر ومجال اوسع
للکتابه عن هذه الفرقه الاصیله, واخراج تلک الحقائق الدفینه, وأدعو الله ان یکون
هذا البحث المتواضع مقدمه لذلک الهدف السامی. ومن المولی نرجوالثواب وهو القادر علی
ما یشاء.

من هم الزیدیه؟

ان تعریف الزیدیه بصوره کامله وصحیحه یحتاج إلی تفصیل دقیق, وإلی بحث جدید, وذلک
لانه یوجد خلط شدید فی هذه المسأله, ویمکننی القول ان اغلب الزیدیه لایستطیع اعطاء
تعریف صحیح وکامل عن الزیدیه, حتی متقفیهم و کثیر مئ علمائهم, وذلک بسبب وجود هذا
الخلط الشدید فی معنی الزیدیه, فقد تجد الان بعض علماء الزیدیه ومتقفیهم یعتبر
الائمه الاربعه(ابا حنیفه, الشافعی, مالک, احمد بن حنبل) من الزیدیه، ویعتبر الامام
الخمینی (ره) وحسن البنا والسید قطب وغیرهم من الزیدیه, وهو فی نفس الوقت یذم مذاهب
الائمه الاربعه والجعفریه ویعارض انتشارها بکل قوه, وتری اغلب علماء الزیدیه فی
الیمن یغضبون اذا سمعوا احداً ینسب الزیدیه إلی ابی الجارود مؤسس فرقه الجارودیه،
احدی الفرق الزیدیه القدیمه, او إلی کثیر النوا مؤسس البتریه[۱]، او إلی الحسن بن
صالح مؤسس الصالحیه, او إلی سلیمان بن حریز مؤسس السلیمانیه, فان علماء الزیدیه فی
هذا العصر لایقبلون النسبه إلی تلک الفرق, ویقولون ان هولاء لیسوا من اهل
البیت[۲](ع). فکیف یکون اهل البیت(ع) تبعا لشیعتهم, ومن هنا یبدأ الخلط, و کذلک لا
یرضی علماء الزیدیه لا من قریب ولا من بعید بالقول انهم معتزله فی الاصول حنفیه فی
الفروع، ویعتبرون هذه النسبه من الظلم الشدید الذی وقع فی حقهم , بل لایرضی علماء
الزیدیه ان ینسبوا الی الامام زید(رض) بمعنی النسبه المذهبیه المعروفه بل یقولون ان
انتمائهم الیه(رض) محض انتماء واعتزاز، وهذه العباره تکاد تکون لغز ا
لایفهمه ال اقائلها, بل الاشد من ذلک ان علماء الزیدیه لا یرضون بان ینسبوا الی
الامام الهادی یحیی بن الحسین(رض) بالمعنی المعروف للنسبه المذهبیه، مع العلم
انه(رض) مؤسس الزیدیه فی الیمن, من هنا اصبح الطالب الزیدی حائرا لا یعرف
تعریفا واقعیا کاملا للزیدیه الموجوده فی الیمن, فکیف بغیره؟.

اذاً لابد لنا اذا اردنا تعریف الزیدیه المتواجده الیوم فی الیمن بصوره دقیقه و
واضحه, من ذکر عده مقدمات اساسیه, ثم ذکر جمیع النسب التی نسبت الزیدیه
الیمنیه الیها، ومناقشه تلک النسبه، وتبیین الی أی حد کانت تلک النسبه قریبه
للواقع.

المقدمه الاولی

الزیدیه تری- بشکل عام- ان جمیع اولاد الامام الحسن والامام الحسین- أی کل من ینتسب
الیهما(ع) من جهه الاب- هم اهل البیت(ع) والذین وردت فی حقهم تلک الروایات الکثیره,
الا انها لا تری العصمه لأحد بعد الحسنین(ع)، فلا یوجد معصوم فی الاسلام عند
الزیدیه الا الخمسه، وهم: محمد رسول الل،ه وعلی ولی الله، وفاطمه امه الله،
والحسنان صفوه الله(ع).

المقدمه الثانیه

یقسم الزیدیه اهل البیت بالمعنی المذکور سابقا الی:

۱. عصاه ومذنبین. وهؤلاء لیسوا حجه علی اهل البیت ومثلهم کمثل ابن نوح(ع).

۲. صالحین ومستقیمین. وقد قسمت الزیدیه هؤلاء الی قسمین، وهم:

الفسم الاول: هم اؤلئک الفاطمیون[۳] الذین اخذوا علومهم من غیر اهل البیت- أی: من
غیر اجدادهم- مثلا یولد احدهم فی محیط سنی، فیتعلم علوم اهل السنه، ویتربی علیها،
حتی قد یصبح یوما من الایام احد ابرز علماء ذلک المذهب الذی درس علومه، ولکن هذا
النوع مع انه ینتسب الی الحسنین(ع)، ومع انه من الصلحاء والعلماء، لکنه لیس حجه علی
اهل البیت، ولا یمثلهم، وبهذه القاعده اخرجوا کل الفاطمیین الذین لیسوا زیدیه من
اهل البیت، ادعاءا منهم ان ما هم علیه هو علم وعقیده اهل البیت، وانهم هم الفاطمیون
الوحیدون الذین اخذوا العلم من اجدادهم کابر عن کابر.

القسم الثانی: هم اؤلئک الفاطمیون الذین اخذوا علمهم من اجدادهم, وقد قسمت الزیدیه
هذا القسم الاخیر الی قسمین ایضا، وهما:

۱. السابقون بالخیرات، یعنی: الفاطمیون المجاهدون والقائمون بالسیف ضد اعداء الدین،
وهؤلاء هم صفوه اهل البیت وزبدتهم، وحجه الله علی الخلق، وائمه الهدی، وورثه العلم،
وسفینه نوح، وما الی ذلک.

۲. المقتصدون، وهم اؤلئک الفاطمیون الذین اخذوا علمهم من اجدادهم، ولکنهم مشغولون
عن الناس بانفسهم، زاهدین فی الدنیا منکبّین علی العباده, وهؤلاء لهم مقام عظیم الا
انهم لا یرتقون الی مقام السابقین بالخیرات.

و من خلال النظر الی هذه التقسیمات نستطیع القول: ان اهل البیت عند الزیدیه هم: کل
فاطمی اخذ علمه من اجداده، وهم من الصلحاء والمتدیّنین، وافضل اهل البیت وائمتهم هم
الفاطمیون المستقیمون، الآخذون علومهم من اجدادهم المجاهدون والقائمون بالسیف ضد
طغاه عصورهم.

المقدمه الثالثه

تری الزیدیه عدم جواز تقلید غیر المعصومین[۴] من اهل البیت فی اصول الدین بشکل
کامل، وعدم جواز تقلید المعصومین فی بعض المسائل الاساسیه مثل التوحید ونفی الشرک،
وتری وجوب الاعتماد علی العقل فی ذلک, وتری عدم جواز تقلید غیر المعصومین من اهل
البیت فی الفقه لجمیع من وصل الی درجه الاجتهاد, ومن هنا تظهر مسأله خطیره وهی تعدد
المذهبیه داخل المذهب وسوف یتضح هذا الامر عند الانتهاء من تعریف الزیدیه.

المقدمه الرابعه

الزیدیه لاتعتقد ان ائمتها- غیر الخمسه اصحاب الکساء- معصومین، بل هم مجتهدون
یصیبون ویخطئون، لذا یجوز مخالفتهم فی الرأی والمعتقد, إلا انهم وبسبب تلک الروایات
الوارده فی وجوب اتباع اهل البیت(ع) قالوا بعصمه جماعه اهل البیت، أی: ان ائمه
الزیدیه غیر الخمسه[۵] اذا اجمعوا علی رأی فهذا الرأی والقول حجه علی جمیع اهل
الارض وذلک لما ورد من وجوب اتباع اهل البیت, مع التوجه الی ان اهل البیت عندهم کما
اشرنا فی المقدمه الثانیه، هم اؤلئک الفاطمیون المستقیمون الآخذون العلم من اجدادهم
والسابقون بالخیرات, وبعباره اوضح فان اهل البیت المعتبر إجماعهم عند الزیدیه هم:
کل فاطمی درس العلوم الدینیه فی المدارس الزیدیه فقط، ولم یتأثر بغیرهم، و کان
مستقیما صالحا مجاهدا وبلغ مرحله الاجتهاد, واذا ادّعی الامامه وبویع له فإنه بذلک
یزداد مقاما وتقدیرا.

المقدمه الخامسه

الزیدیه وجوب کون الامامه فی اهل البیت(ع)- أی: فی البطنین- کما یعبروا بذلک- أی:
فی ذریه الامام الحسن(ع) اوالامام الحسین(ع)- ولکنهم لم یشترطوا العصمه فیها،
ولم یحددوا الائمه بعدد معین, وقد اشترط للامامه شروط من قال انها اربعه عشر شرطا
کما جاء فی عده الاکیاس( ان الشروط اربعه عشر شرطاً)[۶] و منهم من قال انها
اقل من ذلک کالقاسم الرسی، حیث (یراها تسعه شروط فقط)[۷]، ومن اهم تلک الشروط
مایلی:

۱. کون الامام اعلم وافضل اهل زمانه اومن علماء
وفضلاء زمانه.

۲. طلب البیعه من الناس.

۳. القیام بالسیف ضد حکام الجور, وان یخافهم ویخافوه. الی غیر ذلک من الشروط،
ولهذا الامر اصبح عدد ائمه اهل البیت عند الزیدیه کثیرا جدا، حیث بلغ عددهم اکثرمن
مأه امام.

بعد هذا المقدمات نذکر الان النسب الاربع التی تنسب الزیدیه الیها، ونناقشها
الواحده تلو الاخری، وننظر ایها اقرب للواقع والصواب.

النسبه الاولی

نسبت الزیدیه الیمنیه الی الامام زید بن علی(رض)، کما تنسب أی فرقه الی مؤسسها،
وتصور الناسبون للزیدیه بهذه النسبه ان الزیدیه کالشافعیه او المالکیه او الحنفیه
او الحنبلیه او الجعفریه اخذت عقدیتها وفقهها من الامام زید بصوره کامله وشامله،
وکثیر اؤلئک الذین یتصورون صحه هذه النسبه، وعندما تسألهم عن الزیدیه یقولون لک: هم
اتباع الامام زید بن علی(رض)، ویمر علی ذلک مرور الکرام، وکثیراً ماتری هذه المسأله
فی الکتب التی تذکر الزیدیه, ولکن هل یقبل الزیدیه هذه النسبه بمعناها المتبادر الی
الذهن أی انهم اتباع للامام زید کما ان الشافعیه اتباع للشافعی, هذا ما لایقبله
الزیدیه علی انفسهم، بل انهم یعتقدون ان میزتهم التی یفتخرون بها هی: عدم اتباع
امام معین، کما تتبع الحنفیه او المالکیه اوغیرهم ائمتهم، ویعتبرون ان الامام زید
بن علی هو فاتح باب الجهاد والاجتهاد، لذا لایجوز للعالم المجتهد من اهل البیت
تقلید الامام زید لا فی الاصول ولاالفروع، مع العلم انه یجب علیه احترام رأی الامام
زید، والنظر الی رأیه کمؤید او مرشد, اذا هذه النسبه لایقبلها الزیدیه، وقد قال
العلامه یحیی بن عبد اکریم الفضیل[۸] ما مضمونه: ( ان نسبه الزیدیه إلی الامام
زید(رض) لیست نسبه مذهبیه کنسبه الشافعیه إلی الشافعی، والحنفیه إلی ابی حنیفه) إلی
ان قال (لان النسبه نسبه انتماء واعتزاز ولم تکن نسبه مذهبیه علی النحو المعروف)
حتی قال: اذاً فالتسمیه هذه تسمیه سیاسیه فی الاصل، ولا دخل لها فیما تعارف علیه
الناس بالنسبه للمذهبیه)[۹]. وکلامه فی هذا الموضوع کان مفصلا وطویلا، و قد ذکر
ادله علی ذلک فمن اراد الاستزاده فلیراجع کتابه (الزیدیه نظریه وتطبیق), وقد اتبع
السید الفضیل الکثیر من کتّاب الزیدیه فی تفسیر هذه النسبه بهذه الطریقه، حتی انهم
استفادوا من نفس الفاظه وهی عباره ( انتماء واعتزاز), و من هنا یتضح لنا ان نسبه
الزیدیه الی الامام زید بمعنی النسبه المذهبیه المعروفه غیر صحیحه, وهذا ما یتوافق
مع واقع الزیدیه الیوم، فإنک تجد کثیراً من المسائل التی وردت عن الامام زید فی
العقیده والفقه، ولکن لا یعمل بها احد من الزیدیه, وکما اشار العلامه الفضیل الی ان
التسمیه کانت سیاسیه، وهذا هو الواقع حیث انه لما قام الامام زید بن علی سمّی کل من
التف حوله من الشیعه والسنه والخوارج ایضا بالزیدیه، وبعد فشل الثوره رجع کل قوم
الی فرقتهم، أی: ان ثوره الامام زید کانت ثوره شامله لجمیع ابناء الامه ضد الظلم
الاموی، وبعد ذلک ظهرت الزیدیه الشیعیه کأبی جارود واتباعه ومن شابهه، وهؤلاء
الزیدیه هم اقرب الناس للإمامیه الاثناعشریه، وقد اثنی علیهم علماء الاثناعشریه
قدیما وحدیثا، وزیدیه الیمن تتشابه کثیرا مع الجارودیه؛ لان الامام الهادی یحیی بن
الحسین مؤسس الزیدیه فی الیمن اذا لم نقل انه کان فی مستوی أبی الجارود من حیث
الولایه والبراءه فإنه کان اشد واعظم من ابی الجارود ولاءا وبراءه، و یظهر ذلک من
خلال کتبه بالاخص کتابه المسمی بتثبیت الامامه, فهؤلاء هم الشیعه الزیدیه, و اشرنا
سابقا ان جمیع تیارات الامه الاسلامیه شارکت فی ثوره الامام زید ولو بصوره ضئیله ,
لذا اصبح اسم الزیدیه یطلق فی تلک الفتره علی کل من یقول بوجوب الخروج علی الظلمه،
حتی لوکان ذلک القائل مبغضاً لاهل البیت، وکما اشار العلامه الفضیل الی ان التسمیه
کانت سیاسیه تطلق علی کل الثوار ایاً کانوا, لذا وجد من النواصب من کان یقول
بالقیام ولکنه یتهکم علی اهل البیت، وینقص من قدرهم، ویسمّی نفسه زیدیا أی ثائرا,
مع العلم انه لا یوجد زیدی فی هذا الزمان یرضی بسب الامام الصادق او غیره من الائمه
الاثنی عشری, لکن بما ان الزیدیه کان اسم عام لکل ثائرٍ ایاً کان، فقد کان بعض
النواصب تحت اسم الزیدیه یتعرضون للامام الصادق ع وغیره من الائمه بالسب والتوهین،
ولذا صدرت بعض الروایات التی تذم الزیدیه، والمقصود هم النواصب الذین تستروا تحت
اسم الزیدیه، اما الزیدیه الشیعه کالجارودیه والقاسمیه والهادویه والناصریه وغیرها،
فقد اثنی علیهم قدماء الاثنی عشریه کثیرا واوجبوا لهم من الحقوق ما اوجبوا للاثنی
عشریه، قال المحقق الکرکی فی ذلک:( والشیعه کل من قدّم علیاً(ع) کالامامیه،
والجارودیه من الزیدیه، والکیسانیه، وغیرهم )[۱۰].

وقال الشهید الثانی فی مسالک الافهام: ( ولو وقف علی الشیعه، فهو للامامیه
والجارودیه دون غیرهم من فرق الزیدیه)[۱۱]. وهو یبین ان الواقف لو وقف مالا او غیر
ذلک للشیعه فإنه للامامیه والجاوردیه , ثم بین انه اختص الجارودیه من فرق الزیدیه
لانها قدمت الامام علی(ع) علی الشیخین، وهذا یشمل الزیدیه الهادویه والقاسمیه
والناصریه وکل الزیدیه المعاصرین.

وقال السید علی الطباطبائی فی ریاض المسائل:( لو وقف علی(الشیعه) انصرف إلی من شایع
علیا(ع)، وقدّمه علی غیره فی الإمامه وإن لم یوافق علی إمامه باقی الائمه ( علیهم
السلام ) بعده، فیدخل فیهم ( الإمامیه والجارودیه )[۱۲].

وقال العلامه الجواهری: ( الشیعی من شایع علیا ( علیه السلام ) فی الامامه مقدما له
علی غیره، بعد النبی ( صلی الله علیه وآله وسلم ) ( و ) حینئذ فیندرج فیهم (
الجارودیه ))[۱۳].

کل هذه الفتاوی تبین نظره الشیعه الامامیه الی الزیدیه الشیعیه، مع العلم انه لا
یوجد الیوم زیدیه غیر شیعیه، لکن نقول ذلک لنبین انه کان هناک من النواصب من یتستر
تحت ستار الزیدیه، لیطعن فی ائمه اهل البیت(ع), وهذا یبین مدی جهل من یتصور ان
الامامیه تسب الزیدیه او تلعنهم وتعتبرهم نواصب, والمشکله کانت کما بینّا فی
الاشتراک اللفظی الذی کان یشمل کثیراً من طوائف المسلمین علی اختلاف مشاربهم, وإلا
کیف یمکن ان یلعن ائمه اهل البیت اناساً ثم یأتی علماء الاثنی عشریه ویجعلون لهم حق
من الوقف وغیره کالامامیه، کما بینا. فیتضح بذلک مقصود تلک الروایات الذامه للزیدیه
علی فرض صحتها وانها موجّهه للنواصب لا غیر، او قد تکون غیر صحیحه او عن تقیه،
فالائمه کانوا فی حصار شدید والا لما ترکوا زیداً مصلوباً, واما ما ورد فی ذم ابی
الجارود من الروایات، فقد اثبت المحققون من الامامیه بطلانها، وذلک ان ادعاء من
اثبتها هو ان اباالجارود کان من اصحاب الباقر والصادق وانحرف بعد قیام الامام زید,
ثم یقولون ان الامام الباقر(ع) هو الذی سماه سرحوبا, والاشکال علیهم هو انه کیف
تقولون انه لم ینحرف الا بعد خروج زید(رض) والامام الباقر استشهد قبل خروج زید(رض).

من هنا یتضح ان اؤلئک الذین ذهبوا لیجمعوا الروایات والاقوال الذامه للزیدیه عند
الامامیه، اما انهم جهلاء لم یطّلعوا علی آراء الامامیه فی الزیدیه الذین یعتقدون
بموالاتهم لامیر المؤمنین(ع), وایضاً جهلاء بالمراحل التی مرت علی معانی الزیدیه
ونسبها جدیدا وحدیثا , او انهم اصحاب اغراض وقد امتلأت قلوبهم بالمرض والحقد علی
المسلمین بصوره عامه، وعلی الشیعه بصوره خاصه.

النسبه الثانیه

بعد فشل ثوره الامام زید(رض) ظهرت فرق نسبت الیه(رض)، وقد اخذت من التشیع بصوره
عامه والقیام بالسیف من قبیل الجارودیه, وهذه الفرق کثیره, وبسبب قدم هذه
الفرق نسبت زیدیه الیمن الیها، و بالاخص الی الجارودیه منها، وقد قیل فی هذه الفرق
مایلی: قال الفاضل الآبی: (والزیدیه، وهم فرق شتی، ومعظمهم أربعه: الجارودیه،
ینسبون إلی أبی الجارود، وهم قائلون بإمامه علی(ع) بعد النبی(ص) بلا فصل، والحسن
والحسین، وعلی بن الحسین(ع) وبعده ینتقلون إلی زید بن علی. والبتریه ینسبون إلی
کثیر النوا وکان أبتر الید، فسموا به وهم القائلون بإمامه الثلاثه، وعلی والحسن
والحسین، وعلی إبنه(ع)، وزید بن علی. والصالحیه، وینسبون إلی الحسن بن صالح، وهم
قطعوا بإمامه الشیخین، وتوقفوا فی فسق عثمان بالنظر إلی ظاهر أفعاله، وإن النبی(ص)
أخبر بدخوله الجنه بزعمهم. والسلیمانیه، وهم ینسبون إلی سلیمان بن حریز، وهم قائلون
بإمامه الشیخین، وقطعوا بفسق عثمان، ثم انتقلوا إلی علی والحسن والحسین وعلی(ع)
وزید بن علی، ولا یعد من الشیعه إلا الجارودیه )[۱۴].

وقال ابن فهد الحلی فی المهذب البارع: ( الزیدیه ثلاث فرق: ( أ ) الجارودیه، أصحاب
أبی الجارود ابن زیاد بن منقذ العبدی. قال: إن النبی(ص) نص علی علی(ع) بالوصف دون
التسمیه. ( ب ) أصحاب سلیمان بن جریر. قالوا: إن البیعه طریق الامامه، واعترفوا
بإمامه أبی بکر وعمر اجتهادا، ثم إنهم تاره یصوّبون ذلک الاجتهاد، وتاره یخطّئونه،
وقالوا: بکفر عثمان وعائشه وطلحه والزبیر ومعاویه لقتالهم علیا. ( ج ) الصالحیه:
أصحاب الحسن بن صالح ابن حی، وکان فقیهاً، وکان یثبت إمامه أبی بکر وعمر، ویفضل
علیاً(ع) علی سائر الصحابه، وتوقف فی عثمان لما سمع عنه من الفضائل تاره ومن
الرذائل أخری.[۱۵]

وورد فی هامش البدایه والنهایه لابن کثیرمایلی: وافترقت الجارودیه فی الامام
المنتظر فرقا: فمنهم من لم یعین واحداً بالانتظار، ومنهم من ینتظر محمد بن عبد الله
بن الحسن بن الحسن بن علی بن أبی طالب. ومنهم من ینتظر محمد بن القاسم صاحب
الطالقان، ومنهم من ینتظر محمد بن عمر الذی خرج بالکوفه[۱۶].

وذکر الرازی لهم ثلاث فرق هی: الجارودیه والسلیمانیه والصالحیه[۱۷].

وأما الأشعری فالرأی عنده أنهم ست فرق هم: الجارودیه والبتریه والعقبیه، ثم
النعیمیه، ولا یذکر اسم الفرقه الخامسه ( والتی یری أنها تتبرأ من أبی بکر وعمر،
ولا تنکر رجعه الأموات)، وأخیراً الیعقوبیه[۱۸].

ویذکر المقریزی خمس فرق هی: الجارودیه والجریدیه والبتریه والیعقوبیه
والصباحیه[۱۹].

ولا یذکر ابن تیمیه والبغدادی والاسفرایینی والشهرستانی غیر ثلاث فرق هی: الجارودیه
والسلیمانیه والبتریه[۲۰].

وانفرد ابن الندیم یذکر فرقه القاسمیه[۲۱].

وجاء فی اوائل المقالات للشیخ المفید , بتحقیق الشیخ ابراهیم الانصاری الزنجانی
الخوئینی, ما یلی:

قوله( والزیدیه الجارودیه الخ ) الزیدیه فرقتان فتاره یقال بتریه وغیر بتریه وقد
یقال جارودیه وغیر جارودیه، أما الجارودیه أو غیر البتریه من فرق الزیدیه فتشترک مع
الإمامیه فیما نقله الشیخ میزانا للتشیع وهو قوله (… والاعتقاد لإمامته ( ع ) بعد
الرسول ( ص ) بلا فصل، ونفی الإمامه عمن تقدمه فی مقام الخلافه… ) ثم أوضحه فی
القول الرابع بقوله (… واتفقت الإمامیه وکثیر من الزیدیه علی إن المتقدمین علی
أمیر المؤمنین ضلّال فاسقون، فإنهم بتأخیرهم أمیر المؤمنین ( ع ) عن مقام رسول الله
( ص ) عصاه ظالمون وفی النار بظلمهم مخلدون… ) ومراده بکثیر من الزیدیه،
الجارودیه أو غیر البتریه منهم مطلقا، فإنهم کما قال القاضی فی المغنی فی طائفه
منهم:(ولکنهم یکفرون أبا بکر وعمر… )[۲۲].

ویذکر القاضی أیضا( إن الزیدیه لا یخالفون فی النص علی علی ( ع ) بدلاله الأخبار
المنقوله… )

وقال الأشعری: ( والزیدیه ست فرق: فمنهم الجارودیه… یزعمون أن النبی ( ص ) نص علی
علی بن أبی طالب… وأن الناس ضلوا وکفروا بترکهم الاقتداء به بعد الرسول ( ص )…
) ثم یذکر السلیمانیه والبتریه فیقول: ( والفرقه الخامسه من الزیدیه یتبرؤون من أبی
بکر و عمر ولا ینکرون رجعه الأموات…[۲۳]. وقال العلامه الحمیری عن زید بن
علی(ع):(… فلما قبض رسول الله ( ص ) کان علی من بعده إماما للمسلمین فی حلالهم
وحرامهم… الخ ). وقال أیضا: إن الشیعه کلهم من زیدیه وغیرهم اتفقوا علی ( إن
علیاً کان أولی الناس بمقام رسول الله وأحقهم بالإمامه والقیام بأمر امته ) ثم صرح
بهذا الامر عند ذکر کل فرقه من فرق الزیدیه الثلاث وهم البتریه والجریدیه و
الجارودیه، وذکر فی ضمن عقائد الجارودیه: ( وإن الأمه ضلت وکفرت بصرفها الأمر إلی
غیره ثم یقول: ( ولیس بالیمن من فرق الزیدیه غیر الجارودیه.. )[۲۴].

هذا جزء یسیر مماقیل عن الفرق الزیدیه التی قد انقرضت علی مایبدو, وانما
شابهت الهادویه وعموم زیدیه الیمن الجارودیه فی قوه الولاء والبراء والقیام بالسیف
, هذا ما یراه الزیدیه الیوم حیث لایقبلون بالانتساب الی تلک الفرق، و ذلک لان
مؤسسیها لم یکونوا من اهل البیت، فکیف یکون اهل البیت اتباع لغیر اهل البیت؟ هذا
حسب نظره الزیدیه المعاصرین.

اذاً اتضح ان الزیدیه الموجوده الیوم فی الیمن لیست من تلک الفرق القدیمه، وانها
فرقه مستقله بنفسها، وان نسبتهم الیها نوع من عدم المعرفه الدقیقه بهم.

النسبه الثالثه

نسبت زیدیه الیمن فی الاصول الی المعتزله وفی الفروع الی أبی حنیفه, وهذه
النسبه لایقبلها الزیدیه المعاصرون لامن قریب ولا من بعید، ویعتبرون ذلک ظلماً
واجحافاً فی حقهم، مع العلم انه توجد شواهد کثیره تؤید هذه النسبه وتدعمها، و من
جمله ذلک: تاثّر بعض ائمه زیدیه الیمن بالمعتزله، حتی قیل عن البعض منهم انه معتزلی
کاالامام احمد المرتضی الذی قال عنه السید مجدالدین المؤیدی مرجع الزیدیه المعاصر:
(وتجد فی مؤلفاته الکلامیه ان اختیار أقوال المعتزله لا یوجب التضلیل)[۲۵].

وهناک شواهد کثیره اخری لا ارید سردها هنا , وذلک احتراما للزیدیه لانهم لایرضون
بهذه النسبه , واما فی الفقه ونسبتهم الی الحنفیه فتوجد ایضا شواهد کثیره علی ذلک،
من قبیل ما ورد فی حاشیه البحر الزخار حیث قال- بعد ذکر ترجمه الامام یحیی بن
الحسین بن هارون-: (له تخریجات علی مذهب الهادی وکان یری ان مالم یوجد للهادی فیه
نص فمذهبه کأبی حنیفه)[۲۶]. الی غیر ذلک من الشواهد التی لسنا بصددها ونترک التعرض
لها، لان المقصود هو تعریف الزیدیه کما تعرف الزیدیه نفسها , لذا نقول: هذه النسبه
لایقبلها الزیدیه ایضا.

النسبه الرابعه

نسبت زیدیه الیمن الی الهادی یحیی بن الحسین الرسی، وذلک لانه مؤسس الفکر
الزیدی فی الیمن، وهو اول امام زیدی یدخل الیمن ویستقر فیها ,حیث یقول البعض: زیدیه
الیمن هادویه, ولکن هذه النسبه تواجه نفس الاشکال الذی واجهته النسبه الی الامام
زید بن علی(رض)؛ وذلک لان الزیدیه لایقبلون التحجر علی أی امام من ائمتهم، بل
یقولون بوجوب الاجتهاد و مواصله طریق التحقیق والنقد والرد فی المعتقد والمذهب.

وبعد ما اتضح ان جمیع تلک النسب التی نسبت زیدیه الیمن الیها غیرمطابقه للواقع ,
یأتی هذا السؤال لیطرح نفسه وهو: من هم الزیدیه ومن این یأخذون معتقداتهم وفقههم؟

وهذا السؤال هو ما اردنا ان نصل الیه من خلال کل هذه المقدمات لنجیب علیه ویعرف
الباحث کیف تکونت العقیده الزیدیه المعاصره.

اشرنا فی المقدمه الخامسه الی کثره عدد ائمه الزیدیه و کذلک علمائهم الذین حرّموا
علی انفسهم باب التقلید فی المعتقد والمذهب، وکل فهم ادلی بدلوه, لذلک تری کثره
الآراء العقائدیه عندهم بحیث تکاد تتصور ان کل امام من ائمه الزیدیه اصبح هو
وتلامیذه فرقه جدیده، ولذا تظهر بعد کل امام فرقه تحمل اسمه کالهادویه، والناصریه،
والقاسمیه، ثم تذوب فی المدارس الزیدیه الاخری, وکلما ظهر امام وبرز تکررت هذه
الظاهره, ولذا رأی علماء الزیدیه لزوم تقریض المذهب، حیث قام جماعه من علماء
الزیدیه – انطلاقا من قاعده اجماع اهل البیت- فجمعوا الآراء التی اجمع علیها اغلب
ائمه وعلماء الزیدیه , وانتقوا من آراء اولئک الائمه والعلماء افضلها وانسبها فی
نظرهم فی جمیع المجالات، و بالاخص العقیده والفقه, وبهذه الخطوه اتّخذ المعتقد
والمذهب الزیدی فی الیمن ثوبا جدیدا, واصبحت هناک مسائل فی العقیده والمذهب مورد
اجماع اهل البیت ویعتبر الخروج منها خروج من اجماع اهل البیت، الواجب الاتباع , ومن
هنا تضیّق باب الاجتهاد واصبحت مسائل الاجتهاد معروفه , وقد قام هؤلاء العلماء
بتقریض المذهب وجمع الآراء العقائدیه فی کتب خاصه وکذلک بقیه العلوم, ومنذ حوالی
سته قرون والزیدیه فی الیمن تعتبر منبعها العقائدی والفقهی تلک الکتب التی ضمّنت
الاراء المنتقاه او المجمع علیهاه وسنذکر اهم الکتب التی یرجع الیها الزیدیه فی
العقیده والمذهب فیما بعد, وسنذکر اهم آرائهم العقائدیه التی تکاد تکون مورد اجماع
لیتعرف الباحث بصوره عامه علی هذه العقیده الشیعیه, مع العلم انه قد یأتی من
العلماء من یخرق تلک الاجماعات, وذلک لعدم ایمانه بارکان تلک الاجماعات وعدم
اقتناعه بتلک الانتقاءات , کما نلاحظ ذلک فی محاولات السید العلامه مجدالدین
المؤیدی، مرجع الزیدیه المعاصر بلامنازع، حیث خالف کثیراً من مسائل المذهب، والتی
تم التوافق علیها بین اغلب علماء الزیدیه، و لسنا بصدد ذکر تلک المسائل.

مایهمنا هو ان یعرف القارئ کیف تکونت العقیده والمذهب الزیدی فی الیمن , وکیف یمکن
معرفه آرائهم التی یقبلونها کمعتقد ومذهب، وبعد هذا التعریف الموجز للزیدیه نقوم
بذکر اشهر ائمتهم, ثم نذکر بعد ذلک اشهر کتبهم المعتمده, ثم نذکر بعد ذلک نبذه من
معتقداتهم لیکون ذلک خاتمه هذا البحث المختصر, ولیتم للقارئ الکریم بذلک تصور
کامل ومختصر عن هذه الفرقه.

اشهر ائمتهم

لقد قمت بترجمه هؤلاء الاعلام اعتمادا علی ماذکره الزیدیه فیه، ولم اضف شیئا فی
ذلک، سعیا منی لنقل صوره واضحه عن اعلام الزیدیه، حسب کلامهم فیه, مع العلم ان بعض
اعلام الزیدیه، مثل الامام زید(رض) یعتبر من اعلام واعیان الامامیه , فلا یعنی ذکره
هنا انه لیس من اعلام الامامیه.

۱. الامام زید بن علی(ع). ورد فی حاشیه البحر الزخار عنه ما یلی: ( هو الامام
الشهید زید بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب, امام المذهب الزیدی، کان بالمدینه
ثم خرج الی الکوفه باستدعاء اهلها. وخرج علی هشام بن عبد الملک سنه ۱۲۰ داعیا الی
الکتاب والسنه , ومحاربه الظلم الذی کان فاشیا فی عهد الامویین , فقتل فی صفر من
تلک السنه , وقیل سنه ۱۲۲ وهی السنه التی خرج فیها , وکان عمره حین استشهاده ۴۲
سنه. وصلب بعد قتله علیه السلام )[۲۷]

۲. الامام محمد بن عبدالله النفس الزکیه. ورد فی حاشیه البحر الزخار عنه مایلی:
محمد بن عبدالله المحض ابن الحسن المثنی ابن الحسن بن علی بن ابی طالب, الامام
الهاشمی المدنی, یلقب بالنفس الزکیه, خرج علی المنصور ابی جعفر الدوانیقی العباسی ,
وغلب علی المدینه للیلتین بقیتا من جمادی الاخره ۱۴۵ هـ، فبعث الیه المنصور
عیسی بن موسی علی رأس جیش کبیر, وحصلت بینهما حرب قتل فیها النفس الزکیه عند منتصف
رمضان من السنه نفسها , وله ۵۳ سنه , وقیل: توفی سنه ۱۴۴، و کانت مبایعه اهل
المدینه له بأمر الامام مالک, علی ما هو مبسوط فی محله من کتب التاریخ)[۲۸]

۳. احمد بن عیسی. ورد ایضا فی حاشیه البحر الزخار عنه مایلی: (احمد بن عیسی بن زید
بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب الحسینی الکوفی، یکنی ابو عبدال،له وهو فقیه
اهل البیت، حج ثلاثین مره ماشیاً، روی عنه محمد بن منصور المرادی کتاب الامالی فی
الفقه المرتبط بالدلیل. خرج ایام الرشید فأخذ وحبس , ثم تخلص واختفی بالبصره إلی ان
مات مختفیا، وقد جاوز الثمانین وعمی , وذلک سنه ۲۴۷ وقیل ۲۴۰ هـ)[۲۹].

۴. القاسم الرسی. ورد فیه ایضا عنه – عند ذکره القاسمیه- مایلی: ( هم اتباع
الامام القاسم بن ابراهیم الرسی الحسنی, ولد سنه ۱۷۰ وتوفی بالرس سنه ۲۴۴، وکان
اماما منقطع النظیر, قال فیه بعض واصفیه:

ولو انه نادی المنادی بمکه
بخیف منی فیمن تضم المواسم

من السید السباق فی کل غایه لقال جمیع الناس
لا شک قاسم).[۳۰]

۵. الامام
الهادی یحیی بن الحسین , ورد فی مقدمه تثبت الامامه وما یلی:(هو الهادی إلی الحق
یحیی بن الحسین بن القاسم، أبو الحسین الامام الیمنی، الزیدی. ولد بالمدینه سنه خمس
وأربعین ومأتین. من مؤلفاته: الاحکام والمنتخب والفنون والتوحید والمسائل والقیاس.
أولاده: محمد المرتضی وأحمد الناصر وفاطمه وزینب والحسن. ظهوره: بالیمن سنه ( ۲۸۰ )
وله خمس وثلاثون سنه بدعوه من أحد ملوکها، واستقر بصعده. وفاته: توفی سنه ( ۲۹۸ )
ودفن جنب المسجد الجامع بصعده، وقبره مزار مشهور)[۳۱].

وقال عنه صاحب الحدائق الوردیه:( هو ابو الحسین یحیی بن الحسین بن القاسم بن
ابراهیم بن اسماعیل بن ابراهیم بن الحسن بن الحسن بن علی بن ابی طالب.. وامه(ع) ام
الحسن بنت الحسن بن محمد بن سلیمان بن داود بن الحسن بن الحسن, ولد بالمدینه سنه
خمس واربعین وماتین سنه,…. لما انتشر ذکره فی الافاق وملأ صیته الاقطار خرج إلی
الیمن… توفی بصعده یوم الاحد لعشر باقیه من ذی الحجه سنه ثمانی وتسعین
ومأتین ودفن یوم الاثنین قبل الزوال, ومضی عن ثلاث وخمسین سنه… ودفن فی جنب
المسجد الجامع بصعده، وقبره مشهور مزور)[۳۲].

۶. الامام الناصر. ورد فی حاشیه البحر الزخار عنه مایلی: (هو ابو محمد الحسن بن علی
بن الحسن بن علی بن عمر بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب الحسینی, الامام
الناصر الکبیر الاطروش, لطرش اصابه فی اذنیه, ولد سنه ۲۳۰هـ وکان عالما شجاعا ورعا
زاهدا, توفی سنه ۳۰۴ والیه تنسب الناصریه)[۳۳]

۷. احمد بن یحیی. ورد فی نفس المصدر مایلی: (هو احمد بن یحیی الهادی بن الحسین
الحسنی، الامام الناصر، ترجمان الدین یکنّی ابو یحیی نشأ علی الزهاده والعباده، رجع
من الحجاز سنه ۳۰۱ هـ وقام بالدعوه، و له مع القرامطه جهاد کبیر، ولم یزل ینصر
الدین ویقمع المبتدعین حتی توفی بصعده سنه ۳۲۵هـ ودفن بجنب ابیه فی القبه المعروفه
هناک)[۳۴].

۸. المؤید بالله احمد بن الحسین. ورد فی نفس المصدرالسابق مایلی: (الامام المؤید
بالله احمد بن الحسین بن هارون الحسنی الآملی, کان مبرّزا فی علم النحو واللغه
والحدیث وغیر ذلک, ولد بآمل طبرستان سنه ۳۳۳ هـ، وبویع له بالخلافه سنه ۳۸۰ هـ،
وتوفّی یوم عرفه سنه ۴۱۱هـ).[۳۵]

۹. الامام ابوطالب