پاورپوینت کامل وظایف اخلاقی حاجیان ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل وظایف اخلاقی حاجیان ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint دارای ۱۰۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل وظایف اخلاقی حاجیان ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل وظایف اخلاقی حاجیان ۱۰۴ اسلاید در PowerPoint :

۱۵۶

حج، یک عبادت اجتماعی است و در هر اجتماع، کوچک یا بزرگ، رعایت آداب معاشرت و حسن رفتار، لازم است. حاجیان و زائران خانه خداوند، بزرگترین گردهمایی جهان اسلام را شکل میدهند و از این رو، چهرهای از دین و نمادی از شخصیّت مسلمانان را به نمایش میگذارند. رعایت آداب و اخلاق اسلامی در این اجتماع شکوهمند میتواند این آیین بزرگ را محبوب هزاران تماشاگر غیر مسلمان کند و عدم رعایت این آداب، نه تنها به مسلمانان که به اسلام، ضربههایی گاه غیرقابل جبران وارد میسازد. از این رو، محدّث و مؤلف بزرگ شیعی، شیخ حرّ عاملی، در جامع بزرگ روایی خویش (وسائل الشیعه)، روایات مربوط به مسافرت و آداب معاشرت را در کنار ابواب حج آورده و همچون یک حکم فقهی به شرح و تفصیل آنها پرداخته است.(۱) این، بدان معناست که برای شناخت همهجانبه از وظایف اخلاقی زائران خانه خدا، باید تمام ابواب و روایات مربوط به نحوه رفتار یک مسلمان با دیگران بررسی شود.

امّا دریا در کوزه نگنجد و مظروف از ظرف بزرگتر نباید; لذا در این مقاله فقط از آیات و روایاتی بهره میگیریم که وظایف سفر حج را به حاجیان گوشزد میکند. وظایفی که از هنگام عزم و تصمیم و تهیه زاد و توشه تا اعمال و مناسک مکّه و مدینه و حتی پس از بازگشت، متوجه یک زائر بیتالله است. پیش از همه به ذکر وظیفهای میپردازیم که در تمام مراحل این سفر و بلکه زندگی، لازم است:

۱ ـ ایشان در «کتاب الحجّ» پس از ابواب «وجوب حج، نیابت حج و اقسام و مواقیت حج» آداب سفر را آورده است. این قسمت، ۶۸باب و ۲۹۲حدیث دارد. سپس ابواب آداب معاشرت را در ۱۶۶باب و با ۸۸۹حدیث آورده است. پس از اینها به سایر احکام حج پرداخته است.

۱ ـ تقوا

الحجّ أشهر معلومات فمن فرض فیهنّ الحجّ فلا رفث ولا فسوق ولا جدال فیالحجّ وما تفعلوا من خیر یعلمه الله وتزوّدوا فإنّ خیر الزّاد التقوی واتّقون.(۱)

زائر بیتالله الحرام، پیش از سفر، همچون هر مسافر دیگری، توشه میاندوزد. این توشه باید متناسب با طول سفر، چگونگی آن و مقصد باشد. توشه راه مکّه، خوراک و پوشاک است ولی برای زیارت دوست، این کافی نیست. زائر کعبه دوست، به سفر معنوی میرود و در آستانه چنین سفری باید خود را از درون بپالاید. آلودگی دل را بزداید و روحش را تطهیر کند; خود را با فضیلتهای اخلاقی زینت دهد و به مقدّسترین مکانها و مبارکترین بقعهها، تقوا را ارمغان ببرد که صاحب خانه، در قرآن، آن را بهترین توشه خوانده است. تقوا سفارش همیشگی قرآن است; امّا یادکرد مکرّر آن در آیات مربوط به حج (آیههای ۱۸۹، ۱۹۶، ۱۹۷،۲۰۳ از سوره بقره و آیه دوّم سوره مائده)، این نکته را تأکید میکند که زائر باید از آغازین لحظههای تصمیم و نیّت، تا بازگشت به خانه، خود را از شیطان حفظ کند و در آشکار و نهان و دل و زبان، پرهیزکارانه، گام به سوی مقصد نهد.

افزون بر آیات، روایات نیز به رعایت تقوا سفارش کردهاند و آن را به عنوان نشانه قبولی حج و به دست آوردن آثار و ثمرات گرانبهایش، ذکر کردهاند. پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)میفرماید: «آیه قبول الحجّ ترک ما کان علیه العبد مقیماً من الذنوب…(۲) نشانه قبول حج این است که انسان گناهانی را که مرتکب میشد ترک کند». در حدیثی دیگر از پیامبر(صلی الله علیه وآله) این بیان، تفصیل داده شده است: «من علامه قبول الحجّ إذا رجع الرجل عمّا کان علیه من المعاصی; هذا علامه قبول الحجّ و إن رجع من الحجّ ثم انهمک فیما کان من زناء او خیانه او معصیه، فقدردّ علیه حجّه…(۳) نشانه قبول حج، بازگشت از گناهان گذشته است و اگر از حج بازگشت، امّا بر گذشتهاش چون زنا و خیانت ونافرمانی، اصرار ورزید، حجّش مردود است».

از این مهمتر، بیتقوایی و گناه، توفیق حجگزاردن را سلب میکند و انسان را از همه آثار دنیوی و اخروی این عبادت بزرگ محروم میسازد. به عبارت دیگر، حرمان از پذیرفتهشدن در مهمانی خداوند رحمان، اثر بیتقوایی و معصیت است و این معنا نیز از روایات، استفاده میگردد. برقی، عالم بزرگ شیعی قرن سوم در کتاب حدیثی و بسیار زیبای خود به نام «المحاسن» از امام صادق(علیه السلام) نقل میکند: «من أراد الحجّ فتهیّأ له فحرمه، فبذنب حرمه…(۴)

۱ ـ بقره: ۱۹۷

۲ ـ الجعفریات: ص۶۶

۳ ـ همان.

۴ ـ محاسن برقی: ج۱، ص۱۴۸، ح۲۱۰، عوالی اللئالی: ج۴، ص۲۷، ح۸۵

کسی که برای حج آماده شد و محروم ماند، به سبب گناهش محروم شده است».

۲ ـ اخلاص

گفته شد که حج، یک عبادت است و روشن است که عبادت حقیقی بدون اخلاص، محقّق نمیگردد. حج وقتی حقیقت پیدا میکند که زائر، هیچ چیز بجز صاحبِ خانه را در نظر نیاورد و وسوسههای شیطانی را از دل براند. زائری که به قصد نمایش و تظاهر و خودنمایی، روانه حج گردد، از عملش هیچ بهرهای نمیبرد و چون بقیه ریاکاران، پاداش خویش را باید از غیر خدا بطلبد; از همان مردمی که به قصد مدح و ثنای آنان، حج گزارده است. امام صادق(علیه السلام)میفرماید: «الحجّ حجّان: حجّ لله و حجّ للناس; فمن حجّ لله کان ثوابه علی الله الجنّه و من حجّ للناس کان ثوابه علی الناس یوم القیامه…(۱) حج، دوگونه است: حجّی برای خدا و حجّی برای مردم. هر کس برای خدا حج گزارد، ثوابش بهشت و بر عهده خداست و هر کس برای مردم حج گزارد، پاداش آن را در روز قیامت از مردم بطلبد».

اثر دیگر حج که طهارت روحی و پاکشدن از گناهان و آلودگیهاست نیز در گرو رعایت اخلاص است. احادیث بسیاری، هم از راویان شیعی و هم از اهل سنّت، بر این مطلب دلالت دارند.(۲) این دسته روایات، حج را به آب که پلیدی را میشوید و یا آتش که ناخالصیها را میسوزاند، تشبیه کردهاند و زائر را پس از حج، مانند کودکی میدانند که پاک و بیگناه، تازه متولد شده است. در روایتی از امام صادق(علیه السلام) که در همین دسته روایات جای میگیرد، اساساً موضوع غفران و آمرزش خداوند، حجگزار مخلص است: «من حجّ یرید به الله، ولایرید به ریاءً و لاسمعه، غفرالله له البته…(۳) هر کس به خاطر خدا حج بگزارد و نه ریا و تظاهر، خداوند حتماً او را میآمرزد».

همانگونه که از متن حدیث بر میآید، حاجیان غیرمخلص، از دایره این رحمت الهی بیروناند و از حج، جز رنج و تعب و هدردادن عمر و سرمایه، بهرهای ندارند.

حجّ کامل، اخلاص بیشتر میطلبد. حج به معنی قصد است; نمیتوان به قصد تجارت رفت و آن را حجّ خانه دوست و کعبه مقصود خواند. نمیتوان به قصد تفریح و تفرّج رفت و زائر بیتالله شد و نمیتوان سیاحت کرد و آن را زیارت دانست. این گونه حج که مخلوطی از قصد خدا و غیر خداست نیز حجّ ابراهیمی و محمّدی نیست. این حجّ جاهلیتِ دوباره در آخر

۱ ـ همان: ج۱، ص۱۷۰، ح۲۵۹

۲ ـ بنگرید به تهذیب الاحکام: ج۵،ص۲۲،ح۱۵; کافی: ج۴، ص۲۵۲، ح۱; صحیح بخاری:ج۲، ص۵۵۳، ح۱۴۴۹ و معجم اوسط طبرانی: ج۵، ص۱۷۷، ح۴۹۹۷

۳ ـ ثواب الأعمال: ص۷۰، ح۲

زمان است که حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) بدان اشاره کرده است: «یأتی علی الناس زمان یکون فیه حجّ الملوک نزهه، و حجّ الأغنیاء تجاره، و حجّ المساکین مسأله…(۱) زمانی میآید که حجّ پادشاهان برای تفریح است و حجّ ثروتمندان برای تجارت و حجّ فقیران برای گدایی». این مضمون را راویان اهل سنّت نیز نقل کردهاند که فرازی بیشتر دارد و در آن به حجّ قاریان قرآن اشاره میکند و حجّ آنان را نیز برای ریا و سمعه و خودنمایی میداند.(۲)

۳ ـ پاککردن دارایی

پس از تطهیر روح و خالصنمودن نیّت، در مرحله عمل نیز باید این خلوص و پاکی جلوه کند. روشن است که اگر بخواهیم حجْ ما را پاک کند و از آلودگیهای درون بپالاید، باید خود پاک باشد. نمیتوان با آب آلوده، آلودگی را زدود. نمیتوان با مال به چنگ آورده از دزدی و با خیانت و رشوه و اختلاس و گرانفروشی و کمفروشی و اجحاف، حج گزارد و انتظار پاکشدن از گناهان را داشت. نمیتوان با مال حرام به حج رفت و انتظار پذیرش آن را داشت. نمیتوان در لباس غصبی، لبّیک گفت و جواب را به انتظار نشست.

امام صادق(علیه السلام) میفرماید: «إذا اکتسب الرجل مالاًمن غیر حلّه، ثمّ حجّ فلبیّ، نودی: لالبّیک و لا سعدیک…(۳) اگر کسی مالی از راه غیر حلال به دست آورد، سپس حج بگزارد و لبّیک بگوید، ندا میرسد: نه لبیک و نه سعدیک (که کنایه از جواب ردّ است)». اهل سنّت این حدیث را به گونه دیگری نقل کردهاند و هنگام این ندای الهی را نه در آغاز حج و احرام، که در همان ابتدای پا در رکابنهادن و شروع سفر میدانند و در پایان آن، آوردهاند: «توشهات حرام و هزینه حَجّت حرام است. حجّت نه مبرور که مأزور و وبال گردنت خواهد بود.»(۴)

این بدان معناست که چنین زائری از همان مرحله نخست مناسک و حتی پیش از آن، در درگاه الهی پذیرفته نیست و مصرف داراییهایش در حج، چیزی جز افزایش بدهی به صاحبان اصلی اموال را در پی ندارد.

نکته قابل توجه اینجاست که کم یا زیاد بودن آلودگی مال به حرام، در این عدم پذیرش، تفاوتی ندارد و حتی کمارزشترین مال حرام در اسباب و تجهیزات حج و بار و بنه زائر، موجب مردود شدن حج میگردد. در تأکید همین نکته و زدودن چنین توهّمی، حضرت محمد(صلی الله علیه وآله)شیء بسیار کم قیمتی را نمونه میآورد و میفرماید: «من تجهّز و فی جهازه عَلَم حرام لم یقبل

۱ ـ تهذیب الاحکام: ج۵، ص۴۶۲، ح۱۱۶۱۳

۲ ـ بنگرید به تاریخ بغداد: ج۱۰، ص۲۹۶، و الفردوس: ج۵، ص۴۴۴، ح۸۶۸۹

۳ ـ کافی: ج۵، ص۱۲۴، ح۳; تهذیبالاحکام ج۶، ص۳۶۸، ح۱۰۶۴

۴ ـ معجم اوسط طبرانی: ج۵، ص ۲۵۱، ح۵۲۲۸

الله منه الحجّ…(۱) هرکس بار سفر حج ببندد و تکّه پرچمی حرام در وسایلش باشد، خداوند حجّش را نمیپذیرد».

از باور و اعتقاد به این نکته است که هر ساله به هنگام حج، شاهد مراسم زیبای «طلب حلّیّت» کسانی هستیم که عازم زیارت کعبه مقصودند. اینان با جدّیت و کوشش فراوان در پی ادای بدهی و پرداخت دیگر حقوق مالی خود به هر سو روان میشوند و با تأسّی به اهلبیت عصمت و طهارت، هزینه حج را از هر آلودگی پاک میسازند و این سنّت دیرینه و به جا مانده از ائمه معصومین(علیهم السلام) و پیشینیان صالح را زنده نگاه میدارند. بجاست این فرموده امام کاظم(علیه السلام) را بیاوریم که «إنّا أهلبیت، حجّ مرورتنا و مهور نسائنا و اکفاننا من طهر أموالنا…(۲) ما خاندانی هستیم که هزینه حجگزارمان و مهریه زنانمان و کفن مردگانمان را از پاکترین داراییمان میپردازیم».

۴ ـ آگاه کردن دوستان

اکنون زائر در آستانه سفر است. او عزم را جزم، نیّت را خالص و روح و جسم خود را تطهیر کرده است. تمام حقوق واجب را ادا کرده است و نیکوست که حقّی مستحب را نیز ادا کند و با آگاه کردن برادران دینیاش، علقهها و علاقهها را تحکیم بخشد و محبّت را در روابط اجتماعی تزریق کند. در حدیثی که راویاش امام صادق(علیه السلام) و گویندهاش حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) میباشد این تکلیف اخلاقی بر عهده هر مسلمانی که قصد سفر دارد، گذاشته شده است: «حقّ علی المسلم إذا أراد سفراً أن یُعلم إخوانه، و حقّ علی إخوانه إذا قدم أن یأتوه…(۳) بر گردن هر مسلمان است که هنگام سفر، برادرانش را آگاه کند و سزاوار است که آنها هم به هنگام بازگشت او به دیدارش بیایند». این دستور زیبای اخلاقی که رابطهای دوسویه را ایجاد میکند، اثراتی سودمند نیز برای خانواده و بستگان و بازماندگان زائر

دارد; زیرا دستور اخلاقی دیگری، این را تکمیل میکند و سوی دیگر رابطه را استوار میسازد. امام زینالعابدین(علیه السلام) به برادران دینی و مؤمن زائر میفرماید: «من خلف حاجّاً فی أهله وماله، کان له کأجره، حتی کأنّه یستلم الأحجار…(۴) هر کس جای خالی حجگزار را در خانواده و داراییاش پر کند، اجری مانند او دارد، تا آنجا که گویی سنگهای کعبه را لمس میکند».

۱ ـ محاسن برقی: ج۱، ص۱۷۰، ح۲۵۹

۲ ـ من لایحضرهالفقیه: ج۱، ص۱۸۹، ح۵۷۷

۳ ـ کافی: ج۲، ص۱۴۰، ح۱۶

۴ ـ محاسن برقی: ج۱، ص۱۴۷، ح۲۰۶

۵ ـ گشاده دستی

جود و سخاوت، از صفات مورد علاقه خداوند است و بدان سفارش کرده است. در موقعیتهای خاصی، این سفارش تأکید شده است که از آن جمله سیر و سفر است. زیاد برداشتن توشه نیکو و بذل و بخشش آن به همسفران، از مروّت و شرف و جوانمردی شمرده شده است.(۱) حج، علاوه بر اینکه خود یک سفر است و مشمول این قانون و دستور کلی اخلاقی قرار میگیرد، ویژگی دیگری نیز دارد که سبب تأکید بر گشادهدستی در طول سفر و اعمال آن است. هزینه حج، بیش از صدقه و بیش از قرض و هر کار نیک دیگری، پاداش دارد و اجر اخرویِ آن را تا دو میلیون برابر کارهای دیگر ذکر کردهاند.(۲) این ثواب زیاد، محرّک بسیار خوبی برای انفاق و جود و سخاوت در حج است. امامان شیعه، علاوه بر توصیه و سفارش زبانی، خود بدان عمل میکردهاند و با حمل بهترین توشهها و بذل و بخشش از آن، به دیگر حاجیان و پیروان خود درس میدادهاند و آنان را به این کار نیک میخواندهاند.

شیخ محدثان، صدوق، در کتاب بزرگ خود (من لایحضرهالفقیه)، نمونهای از این دست ارائه میدهد. او میگوید: «کان علیّ بن الحسین(علیه السلام) إذا سافر إلی مکّه و العمره، تزوّد من أطیب الزاد، من اللوز والسکر والسویق الحمض والمحلّی..(۳) امام زینالعابدین(علیه السلام)هرگاه برای حج و عمره به مکّه میرفت، بهترین توشه را فراهم میآورد، از بادام و شکر تا نوشیدنیهای ترش و شیرین». این روش توسط پیروان امامان و زائران با ایمان در طول تاریخ ادامه یافت و تنگنظری و تنگدستی و بخل و امساک در مراسم حج، به صورت عملی نکوهیده درآمد و طرد شد.

گفتنی است این صفت نیز مانند دیگر چیزها، حدّ و مرزی معیّن دارد و نمیتوان سخاوت و گشادهدستی را دستاویز ولخرجی و اسراف و فخرفروشی کرد. امامان شیعه در کنار دستور به گشاهدستی، بعضی از یاران خود را که در سفر حج، بدون رعایت حدّ و مرز و جایگاه آن به مهمانی و اطعام و خرجدادن پرداخته و عزّت و احترام همراهانشان را در نظر نگرفتهاند، نکوهش کردهاند. حسین بن ابوالعلاء که از راویان بزرگ و از اصحاب امام صادق(علیه السلام) است میگوید: «با بیش از بیستنفر عازم مکّه شدیم. در هر منزلگاه، گوسفندی میکشتم تا به امام صادق(علیه السلام) وارد گشتیم. به هنگام ورود، ایشان مرا صدا زد و فرمود: یا حسین، آیا مؤمنان را ذلیل میکنی؟ من گفتم: به خداوند پناه میبرم! حضرت به رفتار من در سفر حج اشاره کردند.

۱ ـ من لایحضرهالفقیه: ج۲، ص۱۹۲ و نیز مراجعه کنید به وسائلالشیعه: ج۱۱، ص۴۲۳(چاپ آلالبیت).

۲ ـ التهذیب: ج۵، ص۲۲، ح۶۲

۳ ـ من لایحضرهالفقیه: ج۲، ص۲۸۲، ح۲۴۵۵

گفتم: اینها را نه به قصد ریا و خودنمایی که فقط برای خدا کردم. حضرت فرمود: مگر نمیدانستی که در میان آنان کسانی هستند که میخواهند مانند تو کنند و چون نمیتوانند، دچار خود کمبینی و تحقیر نفس میشوند؟! من استغفار کردم و گفتم دیگر نمیکنم».(۱) این معنا را امام صادق(علیه السلام) به یکی دیگر از یاران خود، به نام شهاب بن عبدربّه، نیز سفارش کرده است.(۲)

وجه جمع این دو دسته روایات و نتیجه هر دو دستور، در حدیثی که محمد حلبی از امام صادق(علیه السلام) نقل میکند، آمده است. او که از همین مشکل همراهی شخص ثروتمند با اشخاص دیگر پرسیده است، جواب میشنود: «إن طابت بذلک انفسهم فلابأس به…(۳) اگر رضایت خاطر دارند مشکلی نیست، خرج کند و اطعام دهد و گشادهدستی کند و اگر راضی نیستند، وظیفه شخص غنی است که صبر کند و با غذای آنان بسازد و خرج خود را جدا نکند و (به اصطلاح خاصه خرجی نکند)».

این همراهی و همگونبودن با جمع و کاروان، در بسیاری از اعمال حج نیز توصیه شده است. لباس یکدست سپید، حرکت همزمان از مواقف، حرکت یکسویه در طواف… همه و همه، نشاندهنده روح وحدت و اتّحاد است که مطلوب شارع حکیم میباشد. تمام این نکات، نشان از دقت و ظرافت دستورات اخلاقی اسلام دارد که با رعایت آنها و نگاهداری حدود و مرزهای هر یک، میتوان به اعتدال اخلاقی و روابط صمیمانه، عاطفی و منطقی، دست پیدا کرد.

۶ ـ دوری از تکبّر

با نگاهی کوتاه به روایات میتوان دریافت که یکی از حکمتهای تشریع حج، بیرون راندن تکبّر از دلهاست. این معنا را از شکل کلّی مراسم نیز میتوان فهمید. حضرت علی(علیه السلام)میفرمای