پاورپوینت کامل رسمی شدن کیش اسماعیلیه و تأثیرات آن در مصر عصر فاطمی ۷۷ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل رسمی شدن کیش اسماعیلیه و تأثیرات آن در مصر عصر فاطمی ۷۷ اسلاید در PowerPoint دارای ۷۷ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل رسمی شدن کیش اسماعیلیه و تأثیرات آن در مصر عصر فاطمی ۷۷ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل رسمی شدن کیش اسماعیلیه و تأثیرات آن در مصر عصر فاطمی ۷۷ اسلاید در PowerPoint :

>

فتح مصر در سال ۳۵۸ قمری به رهبری المعزلدین اللَّه چهارمین امام خلیفه فاطمی و با همت و تلاش جوهر صقلی سردار وفادار وی به بار نشست. به دنبال انتقال مرکز خلافت فاطمیان از مغرب به مصر و تأسیس نهادهای علمی و مذهبی جهت ترویج کیش اسماعیلیه این مذهب در مصر رسمیت یافت و مدت ۲۰۹ سال سایه های اقتدار سیاسی و مذهبی خلافت فاطمیان بر مصر و مناطق تحت سلطه گسترانیده شد.

دیرپایی و استمرار خلافت فاطمیان و تثبیت ارکان قدرت سیاسی و نظامی ایشان که ارتباط تنگاتنگی با رسمیت یافتن مذهب اسماعیلیه داشته است، این سوال اساسی را پیش می آورد که رسمیت یافتن کیش اسماعیلیه چه تأثیری بر ساختار قدرت خلافت فاطمیان داشته است؟

در این مقاله تلاش شده است که در دو حوزه نظر و عمل ضمن پرداختن به تأثیرات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی مذهب اسماعیلیه، نتایج و پیامدهای رسمی شدن این کیش در مصر بررسی گردد.

فتح مصر در سال ۳۵۸ قمری / ۹۷۹ میلادی توسط سردار فاطمی جوهر صقلی،۲ و تأسیس دارالهجره القاهره المعزیه،۳ سرآغاز جدایی تاریخی خلافت عبیدیان مغرب از فاطمیان مصر بود.۴ بنابر آرای محققان تاریخ فاطمیان، فعالیت فقهی و جدّی علمای اسماعیلیه با عزیمت المعز لدین اللَّه، چهارمین امام خلیفه ی فاطمی به مصر در سال ۳۶۲قمری / ۹۸۳ میلادی، سامان گرفت.۵

با انتقال خلافت فاطمیان از مغرب به مصر، تمامی اعتبار مذهبی و ساختار سیاسی خلافت فاطمیان، هر چند اندک و محدود، به آن جا منتقل شد. امام خلیفه ی فاطمی نیز با استعانت از داعی الدعاه و قاضی القضاه متبحر خود، قاضی نعمان، به نشر دعوت اسماعیلیه مبادرت ورزید. در این فرصت به دست آمده، بیش تر عزم محققان و علمای اسماعیلیه برای تبیین و تشریح و تبلیغ رسمی آیین اسماعیلیه جزم گردید. این تلاش بی وقفه، زمانی توانست به بالاترین حدّ خود برسد و بهترین ثمرات را به بار آورد که کیش اسماعیلیه در تمامی مناطق تحت نفوذ، پیروان متعددی را به خود اختصاص داد و در سرزمین مصر، به عنوان کیش رسمی، مورد اعتنا و اعتبار قرار گرفت. همین روند به پیدایش جامعه ی مذهبی اسماعیلیه انجامید و مذهب اسماعیلیه با همه ی زوایای خود، در مصر نهادینه شد و توانست به نظم اخلاقی و تبعیتی دینی – هرچند کوتاه مدت – بیانجامد.

اعلان رسمی کیش اسماعیلیه در مصر، ضمن تقویت و تثبیت نفوذ و سیادت مذهبی علما و فقهای اسماعیلی بر همه ی ارکان و تشکیلات سیاسی خلافت فاطمیان، رهبریت جامع امام فاطمی را نیز در پی داشت. از این پس اقتدار انحصاری امام فاطمی بر همه جا سایه افکند. در بیش تر منابع این دوره، آثار این تحول عظیم مذهبی و سیاسی و همه گیر شدن سیادت همه جانبه ی کیش اسماعیلیه مشهود است. اگر چه در این فرایند هرگز فاطمیان اتباع سنی مذهب خود را مجبور به قبول مذهب اسماعیلی نکردند، اما در نتیجه ی تبلیغات وسیع و سازماندهی شده توسط داعیان مبرّز و کارآمد، تعداد زیادی به کیش جدید که رنگ و بوی کهن و اصولی خود را کماکان دارا بود، گرویدند. با این توضیح شاید بتوان با یک تقسیم بندی کلی، مهم ترین تأثیرات رسمی شدن این کیش را در دو حوزه ی نظر و عمل خلاصه نمود:

تأثیرات رسمی شدن مذهب اسماعیلیه در حوزه ی نظر

بی شک هر عقیده ی مذهبی در حوزه ی نظر با آنچه در ظهور عملی از آن مستفاد می شود، متفاوت است؛ زیرا عقاید معمولاً در طی گذر از حوزه ی نظر به حوزه ی عمل، دچار تحول و تقلیل و گاهی دگرگونی می شوند. توفیق در عملی کردن آرمان های یک عقیده ی مذهبی، مستلزم نوعی دلبستگی مجذوبانه و تلاش خالصانه و در نهایت کفّ نفس و از خود گذشتگی در میان پیروان آن می باشد.

دارا بودن خصایص کاریزمایی رهبری نهضت اسماعیلیه و ارتباط تنگاتنگ امام فاطمی با طبقات و اقشار زیرین اجتماعی و آنان که در معرض سیادت کاریزمایی او قرار می گرفتند و وجود نوعی سرسپردگی نسبت به امام اسماعیلی، موجب شده است تا تحقق مبانی نظری کیش اسماعیلیه، با سرعت بیش تری صورت گیرد. در این میان نقش خداوندان خرد و اندیشه ی اسماعیلی و داعیان اندیشمند فاطمی، در اشاعه ی فرهنگ و نشر مبانی اعتقادی شیعه ی اسماعیلی در میان مریدان و پیروان، بسیار بارز و حایز اهمیت است. از آن جا که این جماعت ارتباط تنگاتنگی با پیروان و اقشار عمومی جامعه داشتند، می توانستند به انحای مختلف، ضمن تقویت نهضت کاریزمایی اسماعیلیه، اعتقادات این کیش را به مریدان منتقل نموده و ضمن بالا بردن وجاهت کاریزمایی و تقدس امام فاطمی، منزلت رهبر اسماعیلیه را در نزد شیعیان و اتباع بالا ببرند و به امام جایگاهی قدسی و عِلوی ببخشند.۶ الف) تأثیرات مذهبی

1. معنا بخشیدن به موقعیت کاریزمایی امام فاطمی؛۷
2. تقویت و تحکیم نفوذ فقهی و علمی اسماعیلیان؛
3. ایجاد وحدت دینی با طرح مناسک و مراسم مشترک؛۸
4. تأسیس و حمایت از بنیادهای دینی و مذهبی، همچون دارالعلم و دارالحکمه؛۹
5. پاسخ گویی به نیازهای دینی، به ویژه در مجالس تعلیمی و غیر تعلیمی؛۱۰
6. پی ریزی ارکان خلافت بر بنیاد اندیشه دینی. ب) تأثیرات سیاسی
7. ایجاد و تقویت مشروعیت ائمه فاطمی؛
8. تضعیف پایگاه مذهبی و سیاسی خلافت عباسیان در بغداد؛
9. تضعیف پایگاه سیاسی امویان اندلس؛۱۱
10. ایجاد وحدت میان ارکان سیاسی خلافت فاطمیان؛
11. محوریت بخشیدن به رهبری یگانه و بلامنازع خلفای فاطمی؛
12. تقویت کارکرد سیاسی حکومت فاطمیان؛
13. کاهش فشارهای سیاسی گروه های مخالف درونی. ج) تأثیرات اجتماعی و فرهنگی
14. ایجاد و طرح ارزش های مشترک دینی؛
15. ایجاد و تقویت حس تعاون و تعامل میان مردم؛
16. پاسخ گویی به نیازهای اجتماعی با توضیحات و توجیهات مذهبی؛
17. گرد آوردن مردم پیرامون کانون دین، به ویژه مذهب اسماعیلیه؛
18. کنترل رفتار اجتماعی مردم در جهت تحکیم بنیاد سیاسی خلافت فاطمیان؛
19. ایجاد وفاق ارزشی میان مردم و گروه های مذهبی. تأثیرات رسمی شدن مذهب اسماعیلیه در حوزه ی عمل

بنابر آموزه های اسماعیلیه، دین ساحتی سلسله مراتبی دارد۱۲ و بر همین اساس امام خلیفه ی فاطمی به عنوان برگزیده ی خداوند و نایب و جانشین پیامبر اکرم(ص) و وصی او علی(ع)، در رأس هرم قدرت سیاسی آن قرار می گرفت. مهم ترین تأثیر سیاسی این ساحتِ سلسله مراتبی، وحدت میان قوای چندگانه ی سیاسی، تبلیغی، تبشیری و تعزیری فاطمیان بود، که در رأس آن امام خلیفه ی فاطمی به عنوان رکن رکین مذهبی و سیاسی قرار داشت.

از آن جا که خلافت امامان فاطمی دارای ابعاد مذهبی بسیار قوی ای بود و مبنایی تئوکراتیک داشت، منابع قدرت خلافت نیز در ساختار دینی و سیاسی آنان معنا پیدا می کرد. از این رو موقعیت قدرت خلافت شدیداً با کارکرد دینی، پیوند داشت و این ارتباط و پیوند به دلیل وجود مذهب اسماعیلیه بود؛ مذهبی که با مؤلفه های قوی، همه ی فعالیت های سیاسی و غیر سیاسی را تحت نفوذ خود داشت. بنابراین، ساختار سیاسی حکومت تئوکراتیک فاطمیان را می توان از دوره ی المعز لدین اللَّه (۳۴۱ – ۳۶۵)، چهارمین خلیفه ی فاطمی مغرب و نخستین امام خلیفه ی فاطمی مصر (۳۶۲ – ۳۶۵ق)، تا پایان خلافت هشتمین خلیفه ی فاطمی و هجدهمین امام اسماعیلی، المستنصر باللَّه (۴۲۷ – ۴۸۷ق) که اقتدار وزرا شکل می گیرد، به دو دوره ی کلی تقسیم کرد: دوره ی نخست از سال ۳۶۲ قمری تا سال ۴۲۷ قمری می باشد، که به دلیل متمرکز بودن قدرت نزد امام فاطمی، ساختار سیاسی حکومت از سادگی تشکیلات برخوردار بود و دوره ی دوم نیز از سال ۴۲۷ قمری تا سال ۴۸۷ قمری (یعنی پایان خلافت المستنصر باللَّه) را در بر می گیرد. این دوره به دلیل افزایش اقتدار وزرا و تقسیم وظایف اداری، دارای یک نظام توسعه یافته و پیچیده ی سیاسی است. تلفیق این دو بخش را می توان این گونه در نهادهای ذیربط ترسیم نمود:

1. نهاد امامت؛
2. نهاد دعوت؛
3. نهاد قضاوت؛
4. نهاد وزارت؛

۴ – ۱. بخش دیوانی؛

۴ – ۲. بخش نظامی.

اگر چه دستگاه اداری فوق العاده متمرکز فاطمیان در دوره ی نخست خلافت مصر، چندان پیچیدگی نداشت، اما هرگز نباید آنچه را که ابن کلِس و دستیارانش برای خلفای فاطمی به یادگار نهادند، فراموش کرد؛۱۳ زیرا تلاش های آنان سبب پی ریزی اساس تشکیلات اداری و مالی فاطمیان در دوره های بعدی شد. مؤسسات و نهادهای وابسته به آنان در طی حکومت فاطمیان توسعه یافت. بسیاری از این مؤسسات به تقلید از عباسیان بنیان نهاده شدند و آن دسته نیز که پیش تر ایجاد شده بودند، اصلاح گردیده و یا مورد تجدید نظر قرار گرفتند. دستگاه اداری که در دوره ی نخست خلافت فاطمیان مصر، در دارالخلافه یا قصر خلیفه قرار داشت، در دوره ی دوم به بیرون از قصر منتقل و از طریق نظام و ساختار دیوانی متمرکزی اداره شد.

از ابتکارات اصیل دولت فاطمی تأسیس نهاد دعوت بود.۱۴ نهادی که وظیفه ی عمده ی تبلیغ و تبشیر و تعلیم کیش اسماعیلیه را بر عهده داشت و تعلیم نوکیشان و افزایش جماعت مستجیبان را در سرلوحه ی کار خود قرار داده بود و با ارتباط تنگاتنگ میان نوکیشان و مستجیبان از یک سو و سطوح عالی دعوت تا امام خلیفه ی فاطمی از دیگر سو، نقشی کلیدی در اشاعه ی آیین اسماعیلیه بر عهده داشت. این روند در عصر خلافت المستنصر باللَّه (۴۲۷ – ۴۸۷ق)، به دلیل وجود وزیری کارآمد و صاحب درایت چون امیر الجیوش بدر الجمالی (م ۴۸۷ق)، به اوج خود رسید. دستگاه وزارت که تا پیش از این تنها یک واسطه بشمار می آمد،۱۵ اکنون از اهمیتی فوق العاده برخوردار شده بود و ضمن نزدیکی به جایگاه خلافت، مکانتی ویژه یافت، تا جایی که در برخی موارد نیز از موقعیت وزارت پیشی گرفت و با گرفتن القابی پر مسمی، به عنوان بالاترین مقام قضایی و دینی فاطمیان، مرجع امور شد۱۶ و با اخذ لقب وزیر السیف و القلم، اختیارات کامل سیاسی – نظامی به او تفویض گردید که تا پیش از این، هرگز سابقه نداشت. از این پس، وزیر ضمن دارا بودن بالاترین منصب نظامی و اداری، سایر مناصب دینی و قضایی و سایر مناصب تابعه را نیز اداره می کرد. کنترل ارتش، دستگاه اداری، دادگستری و مؤسسات تبلیغاتی، همگی در حیطه ی اختیارات وزیر قرار گرفت. اما در سایر موارد پیش از این کماکان وضعیت سایر نهادها مشابه بود و همگی متأثر از مذهب اسماعیلیه، تابع تام و تمام نهاد امامت بودند. پیامدهای رسمی شدن مذهب اسماعیلیه

با توجه به اهمیت تأثیرات متعدد سابق الذکر، لازم است تا کارکردها و پیامدهای عمده ی رسمی شدن مذهب اسماعیلیه را نیز مورد مطالعه قرار داد، تا به یک نتیجه ی نهایی نایل آمد. با این توضیح می توان این پیامدها را در دو بخش کلی مورد توجه قرار داد:

1. پیامدهای روانشناختی؛
2. پیامدهای اجتماعی.۱۷

هرچند به دلیل آمیختگی موضوعی میان این دو، در مواردی تفکیک آنها به دشواری امکان پذیر است؛ لیکن تلاش خواهد شد این تقسیم بندی به گونه ای صورت گیرد تا بتواند همه ی موارد مورد نظر را شامل شود. بدین ترتیب می توان زیر مجموعه های هر بخش را این چنین شرح داد: الف) پیامدهای روانشناختی

1. مذهب اسماعیلیه به عنوان مقوّم وجدان فردی، که خود گونه ای کنترل شخصی است؛
2. کمک به توجیه وضع موجود؛
3. کمک به پذیرش نامطلوب هایی مثل فقر، نابرابری و یا حتی بلایای طبیعی؛
4. ایجاد احساس امنیت در سایه ی حاکمیت دینی.

ناگفته پیداست که یکی از مهم ترین پیامدهای حکومت دینی به طور اعم و رسمی شدن مذهب اسماعیلیه بطور اخص، ایجاد وحدت اجتماعی بود؛ زیرا دین از طریق ایجاد و طرح ارزش های مشترک می تواند بر اعتقادات و اندیشه های مردمی، تأثیر گذارد و با سیطره ی کامل بر فرد، به تمنیات و خواسته های او سمت و سو دهد و به گونه ای کنترل شخصی، جامه ی عمل بپوشاند و علایق افراد جامعه را به هم نزدیک کرده و نیازهای آنها را پاسخ گوید و تمامی نهادهای اجتماعی را تحت سیطره ی کانون دین در آورد. و بدین گونه از راه تحریک وجدان جمعی، به عنوان الگویی متقن، رفتار مردم را هدایت کرده و به طور کلی وفاقی ارزشی میان بخش های مختلف پدید آورد و در نهایت همه را به سمت اهداف دینی اسماعیلیه سوق دهد.

در این جا اشاره به تئوری ماکس وبر، ضروری به نظر می رسد که بیانگر این است