توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint دارای ۹۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint :

پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint

پسیخانی، محمود، معروف به محمود عجم، بنیادگذار آیین نقطوی است.

فهرست مندرجات

۱ – معرفی پسیخانی
۲ – تأسیس نقطویه
۲.۱ – جدا شدن محمود از حروفیه
۲.۲ – اندیشه‌ها و آرای محمود مدیون فضل الله
۲.۳ – محمود در استراباد
۲.۴ – تجرد بالاترین درجه روحانی مذهب محمود
۲.۵ – آثار نقطویان
۲.۶ – مهمترین کتاب آیینی محمود
۲.۷ – نسخه‌های موجود کتاب میزان
۲.۸ – آثار دیگر محمود
۲.۹ – جنبش پیروان محمود در روستای انجدان
۲.۱۰ – برخی شاعران نقطوی
۲.۱۱ – فعالیت نقطویان در دوره سلطنت شاه طهماسب
۲.۱۲ – شاه عباس باعث رشد نقطویان
۲.۱۳ – خطر جنبش نقطویان برای شاه
۲.۱۳.۱ – پیش بینی جلال الدین منجم یزدی
۲.۱۴ – سلطنت یوسف الهام بخش آثار ادبی
۲.۱۵ – قتل نقطویان
۲.۱۶ – فتنه نقطوان در قزوین
۲.۱۷ – بینوایان شهری پیروان نقطویان
۲.۱۸ – سرکوب نقطویان در سده های دهم و یازدهم
۲.۱۹ – تأثیر اندیشه های فرهنگی اجتماعی این دوران بر شاعران
۲.۲۰ – وجود بقایای نقطویان بعد از زوال صفویه
۲.۲۱ – پیروان محمود در هند
۲.۲۲ – تأثیر نقطویان در اندیشه ایرانی
۲.۲۳ – ادامه حیات فرقه‌ای نقطویان در هند
۲.۲۴ – ایجاد آیین الهی
۲.۲۵ – نقطویان بعد از مرگ اکبرشاه
۳ – فهرست منابع
۴ – پانویس
۵ – منبع

معرفی پسیخانی

از شاگردان فضل الله حروفی بنیانگذار حروفیه.

در نوشته های حروفی، مردی را به همین نام از نزدیکترین یاران و رازداران فضل الله می‌شناسیم، اما نمی‌دانیم که او همین پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint بوده است یا محمود دیگری.

[۱] محمدصادق کیا، واژه نامه گرگانی، ج۱، ص۲۶، تهران ۱۳۳۰ ش.

شاید او خواجه محمد راشانی (دشنانی) باشد که در علم و حکمت صاحب تألیف و تصنیف بوده است.

[۲] محمدصادق کیا، واژه نامه گرگانی، ج۱، ص۲۸۹، تهران ۱۳۳۰ ش.

تاریخ تولد و آغاز زندگی محمود روشن نیست و‌ به‌طور کلی دانسته های ما از زندگی او کم است؛ تنها می‌دانیم که او در پسیخان رشت متولد شد و در سال ۸۰۰ طریقت خود را بنا نهاد.

[۳] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۳، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

[۴] میرعبدالرزاق اورنگ آبادی، مآثرالامراء، ج۳، ص۲۹۰، چاپ میرزا اشرف علی، کلکته ۱۳۰۹.

محمود، دیر زمانی، در کنار رود ارس می‌زیست.

[۵] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۷، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

به ظن قوی، دوری گزیدن او از محل زندگی بومی اش به این دلیل بوده که پیشوای وی، فضل الله، در ناحیه شیروان/ شروان، در سواحل شمال غربی خزر که از سواحل ارس زیاد دور نیست، اقامت داشته است. محل زندگی محمود، همچنین در نزدیکی خانقاه شیخ صفی الدین اردبیلی بود.

در دوره او تبریز یکی از شهرهای مهم دنیای اسلام شد و با امیرنشینهای آناطولی و مراکز ارمنستان و گرجستان در قفقاز، و دولتْ شهرهای مدیترانه ای، مانند ونیز، ارتباط تجاری داشت.

میل به پیوند با چنین مراکز مهم نیز، ممکن است یکی دیگر از عوامل دوری گزیدن محمود از دیار خود بوده باشد.

تأسیس نقطویه

گفته‌اند که پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، به سبب خودستایی، مردود استاد خود گشت و در مقابل حروفیه، نقطویه را پی افکند.

ازینرو به او القاب محمودِ «مردود» و محمودِ «مطرود»

[۶] تقی الدین محمدبن محمد اوحدی بلیانی، عرفات العاشقین، ذیل «فضل الله استرآبادی حروفی»، نسخه خطی کتابخانه ملک، ش ۵۳۲۴.

[۷] محمدصادق کیا، نقطویان ، یا، پسیخانیان ،ص ۵، تهران ۱۳۳۱ ش.

و محمودِ «تبعیدی» داده شده است.

این القاب که نشانه انکار فضیلتها و قابلیتهای اوست، ممکن است بیش‌تر از آن‌که حاکی از جاه طلبیهای شخصی او باشد، از نزدیکی او به فضل الله ریشه گرفته باشد، زیرا وی را یکی از چهار نفر نزدیکان فضل الله استرابادی شمرده اند.

جدا شدن محمود از حروفیه

جدا شدن محمود از حروفیه در جهان بینی و تفسیرهای او تأثیر گذارده است.

روشن نیست که جنبش محمود تا چه حد کوشش آگاهانه برای جدا شدن از فضل الله بوده است، چنانکه خود گوید: «عترت او محمود است که نقطه است که از عترت حرف آمده است»، یعنی او شاخه نقطوی را از تنه حروفی جدا ساخته است

[۸] پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، میزان، ج۱، ص۸۰، نسخه خطی کتابخانه ملک، ش ۶۲۲۶.

[۹] علیرضا ذکاوتی قراگزلو، «گذری بر نسخه میزان »، آینه میراث ، ص ۶۹ ،سال ۱، ش ۲ پاییز ۱۳۷۷ ب .

اندیشه‌ها و آرای محمود مدیون فضل الله

به نظر می‌رسد که محمود بسیاری از اندیشه‌ها و آرای خود را مدیون فضل الله باشد.

امکان دارد که پس از کشته شدن فضل الله در ۸۰۴ به فرمان میرانشاه تیموری، محمود در معرض درگیریهایی با دیگر مدعیان رهبری حروفیه قرار گرفته باشد.

او، مانند فضل الله، خود را مهدی موعود اسلام می‌خواند.

[۱۰] پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، میزان، ج۱، ص۱۲۸، نسخه خطی کتابخانه ملک، ش ۶۲۲۶.

[۱۱] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۵، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

[۱۲] میرعبدالرزاق اورنگ آبادی، مآثرالامراء، ج۳، ص۲۹۰، چاپ میرزا اشرف علی، کلکته ۱۳۰۹.

محمود در استراباد

از شواهد چنین پیداست که او تا پایان یافتن نگارش یکی از کتابهایش، به نام جوازالسائرین، در استراباد می‌زیسته است.

هیچ یک از یاران و پیروان همزمان او را نمی‌شناسیم و نمی‌دانیم که آرای محمود در سده نهم چگونه و به کوشش چه کسانی گسترش یافت.

[۱۳] محمدصادق کیا، نقطویان ، یا، پسیخانیان ،ص۶، تهران ۱۳۳۱ ش.

برخی می‌گفتند که او خود را در تیزاب انداخت و نابود ساخت، و پیروان وی این را دروغ دشمنانه می‌دانستند.

[۱۴] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۷، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

تجرد بالاترین درجه روحانی مذهب محمود

محمود تجرد را برگزید و آن را به عنوان یکی از بالاترین مرتبه‌ها و درجه های روحانی مذهب خود حفظ کرد.

آثار نقطویان

او شانزده کتاب و ۱۰۰۱ رساله در توضیح اندیشه های خود نوشته و هر یک را نام جداگانه ای نهاده است.

[۱۵] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۴ـ ۲۷۵، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

[۱۶] محمدعلی تربیت، دانشمندان آذربایجان، ج۱، ص۳۱۶: ۱۷ کتاب، تهران ۱۳۱۴ ش.

محمود، همانند فضل الله، به تفسیر قرآن پرداخته و آن را سازگار با سخن و اندیشه خود وانمود کرده است.

[۱۷] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۵، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

پیروان وی نیز درباره عقاید خود کتابها نوشته اند.

[۱۸] اسکندر منشی ، تاریخ عالم آرای عباسی ، ج ۲، ص ۷۴۹، چاپ محمداسماعیل رضوانی ، تهران ۱۳۷۷ ش .

[۱۹] جلال الدین محمد منجم یزدی، تاریخ عباسی، ج۱، ص۱۲۱، یا، روزنامه ملاجلال، چاپ سیف الله وحیدنیا، تهران ۱۳۶۶ش.

[۲۰] محمدصادق کیا، نقطویان، ج۱، ص۱۱، یا، پسیخانیان، تهران ۱۳۳۱ ش.

او، بر خلاف حروفیان که بر حروف رمزی تأکید داشتند، نظامی بر اساس نقطه بنا نهاد و اسامی و اصطلاحات را با چند نقطه که به وجوه گوناگون کنار یکدیگر می‌آیند، نشان داد.

همین امر سبب شده است که از دیرباز نوشته های محمود و پیروانش نامفهوم باشد و مرموز تلقی شود.

[۲۱] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۲، تعلیقات رضازاده ملک، ص۲۳۲، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

در نوشته های نقطوی، محمود به نامها و صفتها و القاب گوناگون از جمله مُبین، مبین کل و کلیّات، شمس مغربی، و فاتح عرب و عجم خوانده می‌شود.

[۲۲] محمدصادق کیا، نقطویان ، یا، پسیخانیان ، ص ۷۴ـ ۷۵، تهران ۱۳۳۱ ش.

[۲۳] محمدصادق کیا، نقطویان ، یا، پسیخانیان، ص۷۷، تهران ۱۳۳۱ ش.

مهمترین کتاب آیینی محمود

عنوان مهمترین کتاب آیینی محمود، میزان است که آن را در ۸۲۱ نوشته است.

[۲۴] پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، میزان، ج۱، ص۲، نسخه خطی کتابخانه ملک، ش ۶۲۲۶.

این کتاب اثرپذیری نویسنده را از دیدگاههای حروفیه و اسماعیلیه، بلکه از عقاید زیدیه و امامیه نیز، نشان می‌دهد.

[۲۵] علیرضا ذکاوتی قراگزلو ، «گذری بر نسخه میزان »، آینه میراث ، سال ۱، ش ۲ ، ص۶۹، پاییز ۱۳۷۷ ب.

کتاب میزان، همانند بیش‌تر متنهای نقطوی،

[۲۶] پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، رسخ البیان و فتح التبیان، ج۱، ص۱، نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ش ۲۹۳۰.

[۲۷] محمدصادق کیا، نقطویان، ج۱، ص۷۳ـ ۱۲۵، یا، پسیخانیان، تهران ۱۳۳۱ ش.

به صورت سؤال و جواب تدوین یافته است.

[۲۸] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۲، تعلیقات رضازاده ملک، ص۲۳۳، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

آنچه کیخسرو اسفندیار

[۲۹] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۱، ص۲۷۵، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

از کتاب میزان نقل کرده با صفحه های ۱۲۷ـ ۱۲۸ نسخه کتابخانه ملی ملک مطابقت دارد.

او در این کتاب می‌گوید که «حساب و کتاب و گفتن و شنودن و خوردن و بردن و ستاندن و هر چه لوازم حیات و ممات و حشر و نشر و قطع و فصل و ثواب و عقاب و حل و عقد و بیع و شری و ظهور و بطون و قضا و قدر است جمله بمیزان الله باید بود».

[۳۰] پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، میزان، ج۱، ص۲، نسخه خطی کتابخانه ملک، ش ۶۲۲۶.

نسخه‌های موجود کتاب میزان

از کتاب میزان دو نسخه موجود است: نسخه ای به شماره ۱۵۱۲ در کتابخانه امیرالمؤمنین در نجف، به خط نستعلیق در ۴۶۶ صفحه که در ۱۰۴۷ کتابت شده است؛ دیگری دستنوشتی به شماره ۶۲۲۶ کتابخانه ملک در تهران با ۳۵۳ صفحه، بدون تاریخ.

[۳۱] ایرج افشار و محمدتقی دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی ملک، ج۴، ص۸۰۵، تهران ۱۳۶۴ش.

[۳۲] احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، ج۲، بخش ۱، ص۱۴۳۳، تهران ۱۳۴۸ـ۱۳۵۳ش.

[۳۳] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۲، تعلیقات رضازاده ملک، ص۲۳۳، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

آثار دیگر محمود

افزون بر کتاب میزان، آثار دیگری نیز از او در دست است: سؤال و جواب؛ رسخ البیان و فتح التبیان و مفاتیح غیوب که حاوی کلیه اصول و عقاید نقطویان است.

[۳۴] یادداشت مقدماتی سهیلی خوانساری، پاورپوینت کامل محمود پسیخانی ۹۶ اسلاید در PowerPoint، رسخ البیان و فتح التبیان، نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ش ۲۹۳۰.

[۳۵] احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، ج۲، بخش ۱، ص۱۰۷۰، تهران ۱۳۴۸ـ۱۳۵۳ش.

[۳۶] احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، ج۲، بخش ۱، ص۱۱۷۵، تهران ۱۳۴۸ـ۱۳۵۳ش.

[۳۷] احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، ج۲، بخش ۱، ص۱۴۰۱، تهران ۱۳۴۸ـ۱۳۵۳ش.

[۳۸] احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، ج۲، بخش ۱، ص۱۴۳۳، تهران ۱۳۴۸ـ۱۳۵۳ش.

[۳۹] کیخسرو اسفندیار، دبستان مذاهب، ج۲، تعلیقات رضازاده ملک، ص۲۳۲ـ۲۳۳، چاپ رحیم رضازاده ملک، تهران ۱۳۶۲ش.

جنبش پیروان محمود در روستای انجدان

در زمان حکومت شاه اسماعیل اول (۹۰۷ـ۹۳۰) پیروان محمود (نقطویان)، جنبشی در روستای اَنْجُدان کاشان، مرکز اصلی اسماعیلیان نزاری، پدید آوردند.

شاه طاهر حسینی دکنی، سی و یکمین امام نزاری محمد شاهی، با گردآوری نقطویان و دیگر مخالفان در انجدان، سبب خشم شاه اسماعیل گردید.

شاه طاهر را متهم می‌داشتند به این‌که ملحدان و محمودیان و زندیقان بر او گرد آمده اند.

[۴۰] محمدمعصوم بن زین العابدین معصوم علیشاه، طرائق الحقائق، ج۳، ص۱۳۶، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران ۱۳۳۹ـ ۱۳۴۵ ش.

پس از او مراد، سی و ششمین امام نزاری قاسم شاهی، نقطویان و اسماعیلیان را دیگر بار در انجدان گرد آورد و جنبشی نو آغاز کرد، اما این جنبش را، در ۹۸۱، شاه طهماسب سرکوب کرد.

سپاهیان شاه طهماسب، به رهبری امیرخان موصلو، حاکم قزلباش همدان، و نیز سپاهیان بدیع الزمان، در خلال سه روز جنبش را سرکوب کردند و بسیاری از نقطویان را به قتل رساندند و خود مراد را نیز زندانی کردند.

مراد با نقشه پنهان برخی مقامات دربار طهماسب از بند رهایی یافت، اما اندکی بعد دستگیر شد و به قتل رسید.

[۴۱] احمدبن حسین منشی قمی، خلاصه التواریخ، ج۱، ص۵۸۲ ـ۵۸۳، چاپ احسان اشراقی، تهران ۱۳۵۹ـ۱۳۶۳ش.

[۴۲] احمدبن نصرالله تتوی، تاریخ الفی، ذیل رویداد ۹۸۳، نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ش ۱۲۳۳.

[۴۳] رضاقلی بن محمدهادی هدایت، ملحقات تاریخ روضه الصفای ناصری، ج۸، ص۱۴۵ـ۱۴۶، در میرخواند، تاریخ روضه الصفا، ج ۸ ـ۱۰، تهران ۱۳۳۹ ش.

[۴۴] نصرالله فلسفی، زندگانی شاه عباس اول، ج۳، ص۹۰۷، تهران ۱۳۶۴ ش.

برخی شاعران نقطوی

در این میان، باید از شاعرانی مانند وقوعی نیشابوری، ابوالقاسم محمد کوهپایی و امری شیرازی یاد کرد.

امری را در همین دوره به اتهام الحاد دستگیر کردند و در چشمانش میل کشیدند و در شورش دیگری که در شیراز رخ نمود، او را به قتل رسانیدند.

[۴۵] مریم میراحمدی، دین و دولت در عصر صفوی، ج۱، ص۹۵، تهران ۱۳۶۹ش.

در ۹۸۴ هنوز بسیاری از نقطویان در کاشان دستگیر و زندانی می‌شدند، از جمله آنان مولاناحیاتی شاعر بود که در کاشان دستگیر شد و مدت دو سال زندانی بود.

[۴۶] میرغلامعلی بن نوح آزاد بلگرامی، خزانه عامره، ج۱، ص۱۱۲، چاپ سنگی کانپور ۱۹۰۰.

[۴۷] محمدصادق کیا، نقطویان ، یا، پسیخانیان ، ص ۵۲، تهران ۱۳۳۱ ش.

فعالیت نقطویان در دوره سلطنت شاه طهماسب

فعالیت نقطویان، در اواخر دوره سلطنت شاه طهماسب (حک: ۹۳۰ـ۹۸۴) در شهرهای ساوه، نائین، اصفهان و بویژه قزوین شدت بیشتری یافت.

در قزوین، رهبری نقطویان را درویش خسرو به عهده داشت.

او برای فراگیری اندیشه های نقطویان به کاشان رفت و پس از بازگشت مسجدی را مرکز آموزشهای خود قرار داد و به گسترش آیین نقطوی در قزوین پرداخت و بزودی شهرت و عقاید دینی او به اطلاع دربار صفوی رسید.

فعالیت درویش خسرو در عهد محمد خدابنده کاسته شد و او در این دوران به آموختن فقه و دیگر مسائل دینی پرداخت، تا آن‌که پس از مرگ شاه و به خواسته درویش خسرو مسجدی بنا نهاده شد که بتدریج محل تجمع دراویش گردید.

او در آغاز، در آن محل و آنگاه در تکیه نزدیک آن به تبلیغات خود ادامه داد و از حمایت مردم بهره مند شد.

حدود دویست نفر در آن تکیه حاضر می‌شدند.

[۴۸] نصرالله فلسفی، زندگانی شاه عباس اول، ج۲، ص۷۳۵ـ۷۳۶، تهران ۱۳۶۴ ش.

بسیاری از بزرگان و شاعران، از جمله میرسیّد احمد کاشی، معروف به پیراحمد، مولانا سلیمان طبیب ساوجی، کمال اقلیدی، بریانی، شریف آملی و محمد ایازمنجم، به او پیوستند.

به رَغم کشتارها و پیگردهای متعدد پیروان نقطوی در کاشان در ۹۴۴، درویش خسرو در سراسر طول سلطنت اسماعیل دوم و خدابنده و تا اولین سالهای حکومت شاه عباس صحیح و سالم باقی ماند.

شاه عباس باعث رشد نقطویان

تاریخنگاران صفوی و بسیاری دیگر از مورخان بعدی، بر این اندیشه بودند که شاه عباس باعث رشد و گسترش نقطویان شد تا از آنان به عنوان وسیله ای برای زیر نظر گرفتن خود آنان استفاده کند.

حقیقت این است که نقطویان در ۹۹۶ بشارت ظهور موعود نقطوی را می‌دادند و حتی شاه طهماسب را مهدی می‌خواندند.

چنین به نظر می‌رسد که نقطویان پس از سرکوب شدن در ۹۸۲ و ۹۹۴، چشم امید به شاه عباس دوختند تا او را در سلک خود درآورند.

شاه عباس مدتی با درویش خسرو در قزوین معاشرت می‌کرد.

[۴۹] رضاقلی بن محمدهادی هدایت، ملحقات تاریخ روضه الصفای ناصری، ج۸، ص۲۷۵، در میرخواند، تاریخ روضه الصفا، ج ۸ ـ۱۰، تهران ۱۳۳۹ ش.

خطر جنبش نقطویان برای شاه

جنبش نقطویان برای شاه، خ