پاورپوینت کامل بقعه شیخ صفى‌الدین اردبیلى ۸۷ اسلاید در PowerPoint

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل بقعه شیخ صفى‌الدین اردبیلى ۸۷ اسلاید در PowerPoint دارای ۸۷ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل بقعه شیخ صفى‌الدین اردبیلى ۸۷ اسلاید در PowerPoint،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل بقعه شیخ صفى‌الدین اردبیلى ۸۷ اسلاید در PowerPoint :

محتویات

۱ درباره شیخ صفی الدین
۲ سابقه بنا
۳ اجزا و عناصر معماری بنا

۳.۱ سر در ورودی
۳.۲ حیاط بزرگ
۳.۳ راهرو میانی یا صحن کوچک
۳.۴ چله خانه جدید(قربانگاه)
۳.۵ مدخل صحن اصلی یا سردر عباسی
۳.۶ صحن اصلی یا حیاط داخلی
۳.۷ جنّت سرا
۳.۸ دارالحدیث یا طاق متولّی
۳.۹ نمای بیرونی قندیل خانه
۳.۱۰ درگاه ورودی قندیل خانه
۳.۱۱ قندیل خانه یا دارالحُفّاظ
۳.۱۲ چینی خانه
۳.۱۳ آرامگاه شاه اسماعیل
۳.۱۴ گنبد الله الله
۳.۱۵ حرم خانه
۳.۱۶ شهیدگاه

۴ پانویس
۵ منابع
۶ پیوند به بیرون

درباره شیخ صفی الدین

نوشتار اصلی: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

شیخ صفی‌الدین اردبیلی (۷۱۳ – ۶۳۱ش.برابر۷۳۵ – ۶۵۰ق.) نیای بزرگ دودمان صفویان از سادات بومی اردبیل ایران است و نیز هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود. فیروزشاه نیز از سادات بومی کردستان ایران بود.[۱] زبان مادری شیخ صفی‌الدین زبان آذری بود[۲] و اشعاری به این زبان ایرانی در کتاب صفوه الصفا و سلسله النسب سروده‌است.[۳]

پدر و اجداد وی در قریه کلخوران اردبیل زراعت داشتند و پیشینیان آن‌ها از قریه رنگین گیلان به اسفرنجان در حدود اردبیل آمده بودند. پدر او امین الدین جبرائیل نام داشت. صفی الدین در سال ۶۵۰ق. به دنیا آمد. شیخ صفی پیرو شیخ زاهد گیلانی بود و با دختر او فاطمه خاتون ازدواج کرد.وی روز دوشنبه دوازهم محرم سنه ۷۳۵ قمری، بعد از نماز صبح، در سن هشتاد و پنج سالگی وفات یافت و روز بعد به وقت نماز ظهر، در مجاورت خلوت خانقاه خویش دفن شد.[۴]
بیشتر مورخان، اجداد وی را سنی شافعی مذهب و هاشمی تبار مهاجر از حجاز به کردستان ایران دانسته‌اند.[۵] دکتر عبدالحسین زرین‌کوب محقق و مورخ فقید، در کتاب «جستجو در تصوف ایران» با استناد به منابع تاریخی متعدد و گوناگون، وی را سنی مذهب می‌داند.[۶] سیداحمد کسروی تبریزی سید بودن او را نیز با آوردن چندین دلیل رد کرده‌است.
دودمان صفوی نام خویش را از وی گرفته بودند. او پایه‌گذار خانقاه صفوی در اردبیل بود که با گذشت زمان پیروان بسیاری را به دست آورد. خانقاه او محل اطعام فقرا و پناه ضعفا و مسکینان بود و همین نکته دستگاه او و اخلافش را همچنان محل محتاجان و درویشان می‌داشت.

سابقه بنا

سابقه بخش‌هایی از این بنا به دوره خود شیخ صفی الدین (۶۵۰ـ۷۳۵)، عارف نامی ایرانی، و فرزندان وی، شیخ صدرالدین موسی و خواجه علی سیاهپوش، می‌رسد. به نوشته منابع، منزل و خانقاه شیخ صفی در همین مکان بود، و بنابر وصیّت خود او، جنازه‌اش را در اتاقی جنب خلوتخانه و باغچه و حوضخانه دفن کردند و بر قبر وی بنایی ساختند.[۷] از آن پس این مکان اهمیّت و قداست یافت و شماری از مشایخ و محارم خاندان صفوی و نیز شاه اسماعیل اول (حک: ۹۰۷ـ۹۳۰) و گروهی از قربانیان جنگ‌های شیروان و چالدران در جوارمرقد شیخ دفن شدند. از زمان شاه طهماسب اول (حک: ۹۳۰ـ۹۸۴)، ساختمان بقعه توسعه یافت و محل امن و بست، نیز به حساب آمد که برای ورود به آن، مراحل و مراتب هفتگانه طریقتی درنظر گرفته شد.

اجزا و عناصر معماری بنا

ماکت بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

مجموعه آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی از اجزا و عناصر معماری ویژه ای تشکیل یافته است که عبارتند از:

سر در ورودی

ورودی بقعه در جبهه شرقی میدان عالی قاپو قرار دارد که درِ دو لنگه چوبی آن به حیاط بزرگ باز می‌شود. در مقابل این سردر، در جانب غربی همین میدان، سردر اصلی بقعه به نام عالی قاپو قرار داشته است که در دوران شاه عباس دوم[۸] به دست یوسف شاه بن ملک صفیا ساخته شده بود. به استناد کتیبه معرّق بدنه این سردر، که در انبار بقعه نگهداری می‌شود، کاشیکاری آن را اسماعیل بن نقّاش اردبیلی در ۱۰۵۷ انجام داده است. این سردر در ۱۳۲۱ش. به کلی برچیده شد.[۹]

حیاط بزرگ

در مدخل غربی بقعه، حیاطی مشجّر و مستطیلی به ابعاد حدود ۹۳*۵ر۲۶ متر قرار دارد که در واقع حائلی است بین در ورودی و هسته مرکزی مجموعه. در دو جناح آن دو حوض سنگی هست که احتمالاً یادگار دوره صفوی است. دیوارهای آجری این حیاط، که روی ازاره سنگی بنا شده‌اند، طاقچه‌ها و طاقنماهایی دارند.

راهرو میانی یا صحن کوچک

در ضلع شرقی حیاط مشجّر بزرگ، سردر و دری کوچک، که با گچ و آجر رسمی بندی شده، به راهروی به ابعاد ۵۰ر۱۴*۷۰ر۵ متر باز می‌شود. این سردر از آنِ دوره قاجار است که به جای سردر قدیم‌تر دوره صفوی ساخته شده است. رواق‌ها و طاق نماهای دیوارهای جانبی این صحن با گچبری‌های زیبایی قاب بندی و پشت بغل‌ها و لچکی‌های آن با کاشی‌های معرّق پوشیده شده است. درقسمت جنوبی این راهرو دری تعبیه شده که به چله خانه جدید راه دارد.

چله خانه جدید(قربانگاه)

این بنا که احتمالاً قدیمی ترین عنصر مجموعه است، بیشتر از دیگر بخش‌ها آسیب دیده و در حال حاضر حیاطی متروک و مربع شکل است که در جبهه غربی آن، حجره هایی با نمای آجری و طاق قوسی وجود دارد. در شمال غربی چلّه خانه و در یکی از حجرات که سقف آن ریخته است، بقایای پلکانی آجری به چشم می خورد که به طبقه فوقانی راه می برد، از این رو به نظر می رسد که چلّه خانه در گذشته طبقه فوقانی نیز داشته است. با توجه به نام و ترکیب ظاهری این بنا می توان آن را بخشی از خانقاه خود شیخ صفی دانست که به مراسم آیینی و چله نشینی و بیتوته دراویش اختصاص داشته است.[۱۰] اطلاق نام قربانگاه به این مکان نیز از آنجاست که این محل بعد از دوره صفویه و پس از ویرانی به صورت قربانگاه در آمد؛ چنانکه اطلاق واژه جدید به این فضا نیز از آنروست که چله خانه قدیمی تری هم وجود داشته که امروز به صورت حجره هایی دو طبقه در جبهه شمال غربی صحن اصلی واقع شده است.

مدخل صحن اصلی یا سردر عباسی

این سردر که در عرضِ شرقی راهروِ میانی واقع شده، از نوک با مقرنس‌های بر روی هم تزیین شده و در پایانِ قسمت کاشیکاری شده آن و محلّ اتصال به درگاهِ سنگی، بر کتیبه‌ای کاشیکاری، نام شاه عباس و تاریخ ۱۰۳۶ نقش بسته است.

صحن اصلی یا حیاط داخلی

این صحن، که به نام حیاط قندیل خانه نیز شناخته می‌شود، محوطه‌ای است مستطیل شکل به ابعاد بالغ بر ۵ر۳۰*۱۶ متر که با تخته سنگ‌های صاف و صیقلی مفروش است و در مرکز آن یک حوض سنگی کم عمق گلبرگی شکل با دوازده تَرک (شاید به نشانه دوازده فرقه قزلباش و یا دوازده امام شیعیان) تعبیه شده است. در گذشته یک حلقه چاه آب نیز در کنار این حوض وجود داشته که آب آن را تأمین می‌کرده، [۱۱] اما اکنون روی این چاه را پوشانده‌اند.

ضلع غربی حیاط که سردر عباسی در آن قرار دارد، یک دیوار سراسری و طاق نمادار آجری است که با کاشی‌های معرّق تزیین شده است. این دیوار در قسمت شمالی به حجرات کوچک دو طبقه با سقف کوتاه ختم می‌شود که احتمالاً محل چلّه خانه قدیم بوده است. پنجره‌های مشبّک کاشی، به شیوه گره چینی، نور لازم را به داخل اطاق‌ها می‌رساند.

جنّت سرا

در ضلع شمالی صحن اصلی، ایوانی با در بزرگ چوبی اُرسی مشبّک قرار دارد. در شمال این ایوان، که به مثابه شاه نشین است، درِ اُرسی دیگری تعبیه شده که به ساختمانی گنبددار و هشت ضلعی موسوم به جنّت سرا باز می‌شود. بر دیواره‌های شمالی و غربی جنّت سرا درهایی برای راهیابی به اطاق های مجاور نصب کرده‌اند.[۱۲] درباره ساختار نخستین این بنا و تحولات و نیز کاربرد آن اطلاع دقیقی در دست نیست. برخی پنداشته‌اند که این بنا از‌‌ همان ابتدای ساخت(احتمالاً ۹۴۳ـ۹۴۷)گنبدی داشته [۱۳] و محل سماع درویشان بوده است، اما اولئاریوس که مشاهدات خود را از این بقعه در دوره صفویه به‌دقت نقل کرده، از گنبد جنّت سرا سخنی نگفته است؛ چنانکه دلاواله [۱۴] نیز که در‌‌ همان دوره بقعه شیخ صفی را دیده، جنّت سرا را مسجدی بی‌سقف خوانده است. ظاهراً جنّت سرا پس از آنکه شاه عباس اشیای گرانبها و کتاب‌های کتابخانه سلطنتی را به بقعه اهدا کرده، به صورت کتابخانه درآمده است.[۱۵] احتمالاً در اوایل قرن سیزدهم سقفی مسطّح با شانزده ستون چوبی بر روی پایه‌های حجّاری شده برای جنّت سرا ساخته شده است.[۱۶] سقف دوره قاجاری نیز چند دهه قبل به کلّی ویران شده و در سال‌‌های اخیر گنبدی آجری به شیوه سنّتی بر فراز آن ساخته‌اند که بزرگ‌ ترین گنبد مجموعه به شمار می‌آید.

دارالحدیث یا طاق متولّی

طاق متولی در ضلع جنوبی صحن اصلی، قرینه و روبروی جنت سرا، واقع شده و مشتمل است بر درِ اُرسی مشبک بزرگ ، ایوانی با طاق ضربی، و دو اتاق کوچک در دو سوی ایوان. مقابر برخی از بزرگان صفوی نیز در دو سوی این بنا به چشم می خورد. نمای بیرونی دارالحدیث با کاشی معرّق تزیین شده و در پیشانی بنا احادیثی از پیامبر(ص) به خط نسخ نقش بسته و وسط لچکیهای درهای ورودی کوچک، در چهار لوحه عبارت«یا صفی اللّه » دو بار به صورت متقارن تکرار شده است. احتمالاً این مجموعه در اواخر دوره صفوی برای اقامت متولیان آستانه و برپایی جلسات درس و بحث ساخته شده است.

نمای بیرونی قندیل خانه

قندیل خانه، در جبهه شرقی صحن اصلی، بنایی الحاقی است که بعد از ایجاد آرامگاه‌ها و چینی خانه و جنت سرا و، به احتمال زیاد، در زمان شاه طهماسب اول برای اتصال بناهای منفرد به یکدیگر ساخته شده است. قسمت فوقانی نمای خارجی بنا با مقرنس‌های قطاربندی و نقوش و کتیبه‌هایی حاوی آیات قرآن در کاشی معرّق تزیین شده است. دیوار آجری قندیل خانه ازاره سنگی پیش آمده سکّومانندی دارد. بالای ازاره دو ردیف پنجره چوبی پنج تایی نصب شده که با فولاد مشبّک مسدود شده است. دور پنجره‌ها با کاشی‌های معرّق حاوی نقوش اسلیمی و گل و بته تزیین شده و بر بالای پنجره‌های پایینی نورگیرهایی از کاشی مشبک و کتیبه‌ای به خط ثلث به صورت قاب بندی وجود دارد. در ردیف پایین در فاصله بین دو پنجره فرمانی از شاه طهماسب اول با خط نستعلیق بر سنگ مرمری به ابعاد چند متری کنده‌کاری شده که لزوم اجتناب ساکنان اردبیل از معاصی و مناهی و مراعات حرمت آستانه و نیز چگونگی آداب و مناسک زیارت را یادآوری می‌کند.

درگاه ورودی قندیل خانه

در جبهه شمالی نمای قندیل خانه، طاق و سردر ورودی قندیل خانه واقع شده است. نمای این طاقِ بلند و جناغی تماماً با کاشی معرّق و کتیبه‌های مختلف تزیین شده است. قوس طاق از نوع قوسهای چهار مرکزی است و به دو ستون باریک مرمرین سفید با سرستون‌های مقرنس دار تکیه دارد. دو طرف درگاه دو نشیمن از سنگ های آذرین خاکستری، که سنگ شالوده درگاه نیز به شمار می‌آید، تعبیه شده است. پوشش ازاره درگاه نیز از سنگ های مرمر سفید است. درِ ورودی و پنجره مشبک بالای آن درون طاق قرار دارد. پیرامون درگاه با کاشی معرّق و کتیبه‌هایی با خط ثلث زینت یافته است. در بالا‌ترین قسمت کتیبه حدیث «انا مدینه العلم و علیٌ باب‌ها» نقش بسته است. در حاشیه مستطیل طاق، کتیبه‌ای حاوی عبارات صوفیانه و القاب و درجات و مقامات شیخ صفی دور تا دور چرخیده است.

درِ چوبی کوچک و ساده‌ای که جایگزین در نقره‌ای مشبّک شده(با تاریخ ۱۰۱۱ که در راهرو ورودی قندیل خانه نگهداری می‌شود)، به راهروی با سقف گچبری و کاشیکاری باز می‌شود که در مسیر آن تا حیاط شهیدگاه، دو اتاق وجود دارد. در سمت چپ راهرو دری به جانب پلکان مارپیچ هست که به پشت بام می‌رسد. در سمت راست راهرو، دری از چوب گردو با پوشش ورقه‌های نقره و آب طلا و طرحی از گل‌های شاه عباسی، به قندیل خانه راه دارد. نام سازنده در(امیراسدالله اردبیلی) و زرگر(محمدحسن زرگر) و تاریخ ۱۰۲۷ بر لوحی منقوش است.

قندیل خانه یا دارالحُفّاظ

قندیل خانه

این قسمت که نمازخانه نیز نامیده می‌شود، محل قرائت و تفسیر قرآن بوده است.[۱۷] اطلاق نام قندیل خانه نیز به دلیل قندیل‌های نورانی آنجا بوده که روشنایی آستانه را تأمین می‌کرده است. قندیل خانه تالاری است مستطیل شکل به ابعاد ۵ر۱۱*۶ متر و دو فضای پیوسته در شمال و جنوب آنکه طاقی نیم گنبدی هر کدام را پوشش داده است. در ۹۴۶ به دستور شاه طهماسب اول، مقصود کاشانی فرشی برای قندیل خانه با ۳۳ میلیون گره بافت که بعد از گستردن بر زمین، نقش آن را بر سقف گهواره‌ای قندیل خانه به صورت مطلاّ تصویر کردند. این فرش که کی. ابوت انگلیسی در دوره قاجار آن را ازاردبیل خارج کرده، هم اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت هال لندن به عنوان نفیس‌ترین قالی دوره صفوی با نام «فرش اردبیل» نگهداری می‌شود. سقفی نیز که نقشه این فرش در آن تصویر شده بود، در زلزله سال ۱۲۶۴ فروریخت.[۱۸]

سقف فعلی احتمالاً در دوره قاجار یا در ۱۳۱۴ ش، ساخته شده است. دو نیم گنبد جنوبی و شمالی تالار که با گچ ساخته شده و روی آن‌ها با مقرنس ورنگ و روغن زینت یافته تا حدودی از سادگی سقف گچی فعلی کاسته است. طاق شاه نشین نیز در مقابل آرامگاه شیخ صفی به طاقی کوچک‌تر که تزیینات ناودانی(خیاره‌ای)دارد و ازشیوه‌های معمول در بناهای قرون هشتم تا دهم بوده، ختم می‌شود. شاه نشین تالار که در انتهای جنوبی قندیل خانه واقع شده و بیش از شصت سانتی‌متر از کف رواق بلند‌تر است، با دو پله مرمری و یک در و نرده‌ای نقره‌ای از قسمت اصلی تالار جدا می‌شود.[۱۹]

در سمت راست این نرده علامتی نصب شده که می‌گویند شاه اسماعیل صفوی در جنگ چالدران آن را در دست داشته است.تالار قندیل